مطالب مرتبط:
گورخر ایرانی کمترین جمعیت را در میان زیرگونه های موجود جهان دارد
آغوش دانشگاه تربیت مدرس به روی مسعود سلیمانی گشوده می شود
همکاری به پرداخت با شهرداری تهران در حوزه هوشمندسازی شهر | اخبار ایران و جهان
حمله ناموفق رقیب سهراب و کیانوش به رکورد جهان + فیلم
شناسایی 4هزار و301 فقره چاه غیر مجاز در هرمزگان | اخبار ایران و جهان
-32 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 20 آذر 1398 ساعت 22:252019-12-11سياسي

شاه مسعود از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان بود


به نظر من او همچنان یک چریک است، شاید یکی از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان ما باشد.

اما در ایران کمتر به وجوه فکری مسعود پرداخته شده است.

- احمدولی مسعود برادر احمدشاه مسعود چندی پیش در صفحه شخصی شبکه اجتماعی اش نوشت: تاریخ قضاوت می کند، یعنی همین.

نویسندگان و تاریخ نگاران شناخته شده جهان که دارای آثار ماندگار در سطح جهان می باشند و از حب وبُغض افغانی و جعل تاریخ به دوراند، واقعیت های کشورها را با بینش و نگارش علمی به تصویر می کشند و به اندوخته های بشریت اضافه می نمایند.

برای ماندگار شدن تاریخ، باید به واقعیت های تاریخی پرداخت تا نسل اندر نسل در حافظه ملی و وجدان بشری نهادینه گردد اشاره او به انتشار هم زمان دو کتاب به قلم دو زن از دو گوشه دنیا درباره شخصیت احمدشاه مسعود بود.

فرمانده ای که در ایران نام او با لقب شیردره پنجشیر عجین شده است.

یکی از این آثار تازه نشر مسعود، تصویر صمیمی از یک رهبر افسانه ای افغان نوشته مرسیلا گراد از آمریکای جنوبی است که اثرش در ایتالیا منتشر شد و کتاب دیگر را ژیلا بنی یعقوب با عنوان فرمانده مسعود نوشته است و انتشارات کتاب پارسه آن را منتشر کرد.

بنی یعقوب که 11 سال برای نوشتن این کتاب زمان صرف کرده کوشیده است چهره ای واقعی از احمدشاه مسعود را در کتابش به نمایش بگذارد.

او با بیش از 33 تن از خانواده و یاران مسعود برای بازشناختن چهره این فرمانده افغانستانی گفت وگو کرده است.

در ادامه گفت وگو با این نویسنده و روزنامه نگار را می خوانید.

نام احمدشاه مسعود در ایران همواره با لقب شیر دره پنجشیر گره خورده است.

او را فرمانده ای می شناسیم که در برابر ارتجاع حاکم بر افغانستان ایستادگی می کرد.

از طرفی هم کتاب های زیادی درباره شخصیت احمدشاه مسعود نوشته شده که در ایران کتاب احمدشاه مسعود به روایت صدیقه مسعود پرمخاطب تر بوده است.

به نظر شما چقدر تصویری که از احمدشاه مسعود در ذهن داریم متاثر از رسانه هاست؟ کتاب فرمانده مسعود چقدر ذهن مخاطب را به چالش می کشد یا بر تصویر او از این شخصیت صحه می گذارد؟ البته که لقب شیر دره پنجشیر شایسته احمدشاه مسعود است.

در جریان مصاحبه هایی که با دوستان و هم رزمان او داشته ام، همواره این لقب تکرار و توضیح داده می شود.

پنجشیر تنها جایی در افغانستان بود که هرگز به دست طالبان فتح نشد.

این ناشی از فرماندهی مسعود بود.

در فصل نخست کتاب فرمانده مسعود با عنوان ورود به پنجشیر سعی کرده ام میزان پیش روی نیروهای طالبان و این که آنان هرگز نتوانستند به پنجشیر برسند را روایت کنم.

این که احمدشاه مسعود را به عنوان شیر دره پنجشیر می شناسند، نکته درستی است و در ایران به درستی مورد توجه قرار گرفته است اما مسعود جنبه های دیگری هم داشته است که کمتر به آن پرداخته شده بود.

به نظرم اغلب رسانه ها در ایران بیشتر به جنبه های نظامی شخصیت مسعود و جهاد او بر ضد شوروی و مقاومتش علیه طالبان پرداخته اند.

در کتاب فرمانده مسعود سعی کرده ام جنبه های مختلف زندگی و شخصیت مسعود را از طریق انجام مصاحبه با نزدیکان و خانواده او بیان کنم.

در مجموع با 33 نفر از آشنایان و افرادی که با او در ارتباط بودند مصاحبه کردم.

در این پرسش ها سعی کردم که جنبه های مختلف زندگی مسعود را بازگو کنم.

مصاحبه با عطا محمد نور، والی پیشین مزارشریف و از فرماندهان ارشد احمدشاه مسعود کمی بیشتر درباره نحوه انجام مصاحبه ها بفرمایید.

به نظر می رسد که تعدد و تنوع مصاحبه شونده ها در شیوه انجام مصاحبه هم تاثیرگذار بوده است.

در ذهن خودم تقسیم بندی خاصی داشتم.

معتقد بودم که وقتی می خواهم به ابعاد مختلف شخصیت و زندگی مسعود نزدیک شوم، نباید با سوالات یکسان و ثابت به سراغ این افرادبروم.

بنابراین سعی کرده ام سوالاتم از یک مصاحبه شونده تا مصاحبه شونده دیگر بر اساس رابطه ای که آن شخص با مسعود داشته است تنظیم شود، هرچند که سوالات مشترک نیز وجود دارد.

مثلا شاید این سوال پیش بیاید که چرا از احمد مسعود سوال های جدی تری در باره مبارزات پدرش نپرسیدی؟ پنجشیر تنها جایی در افغانستان بود که هرگز به دست طالبان فتح نشد.

این ناشی از فرماندهی مسعود بود.

در فصل نخست کتاب فرمانده مسعود با عنوان ورود به پنجشیر سعی کرده ام میزان پیش روی نیروهای طالبان و این که آنان هرگز نتوانستند به پنجشیر برسند را روایت کنم احمد (پسر مسعود) در هنگام ترور و شهادت پدرش 12 ساله بود، از او درباره نبردهای پدرش یا حوادثی که با آن ارتباط مستقیمی نداشت نپرسیدم، یعنی درباره اتفاقاتی که او فقط می توانست از دیگران شنیده باشد یا در کتاب ها خوانده باشد اصلا نرفتم یا کمتر رفتم.

هدف فرمانده مسعود روایت تجربه نزدیک آدم ها از زندگی با مسعود بود.

بنابراین، در گفت وگو با احمد از مناسبات خانوادگی، روابط مسعود با بچه ها، دختران، پسر و همسرش پرسیدم.

مثلا در جایی از احمد پرسیدم که رفتارش با شما چطور بود.

احمدشاه مسعود فرزندانش را به نقاشی کشیدن و نوشتن انشاء تشویق می کرد.

سعی کردم احمد از نوع روابط خانوادگی شان بگوید.

این برای من اهمیت داشت.

فکر می کنم برای مخاطب هم اهمیت دارد که بداند ارتباط مسعود با دختران و همسرش چطور بوده است؟ چون فرهنگ خاصی نسبت به زنان در افغانستان وجود دارد.

در گذشته آن جا همیشه به پسرانشان بیشتر اهمیت می دادند و به دختران و همسرشان خیلی اهمیت نمی دادند.

سعی کردم با پرسش هایی که از احمد می پرسیدم این وجه از زندگی مسعود را بهتر بشناسم.

مثال دیگر در این باره خودِ احمدضیاء برادر مسعود است.

او که مدت کوتاهی در جبهه های جنگ حضور داشت، خیلی صادقانه روایت می کند که برادرش مسعود به او گفته است که تو اصلا به درد جنگ نمی خوری.

از جبهه برو بیرون .

بنابراین در مصاحبه با او بر روابط خانوادگی مسعود متمرکز شدم.

در مدت 16 سال اخیر که با افغانستان همراه بودم حتی روشنفکرانی را دیدم که به زنان خانواده خودشان اهمیت نمی دهند.

این فرهنگ در ذهن من این سوال را ایجاد کرد که ارتباط احمدشاه مسعود با زنان خانواده اش چطور بود؟ پاسخ متواتری که شنیدم این بود که مسعود به زنان خانواده بسیار اهمیت می داد، هم به مادرش، خواهر و دخترانش.

همه دخترانش را دوست می داشت اما علاقه مندی خاصی به یکی از دخترانش داشت و به هوش سرشار او مباهات می کرد.

همچنین سراغ یارانی از مسعود رفتم که ارتباطشان با او فقط در زمینه مطبوعات و روزنامه نگاری بود.

از این افراد درباره نگرش های مطبوعاتی و رسانه ای مسعود سوال کردم نه در باره نبردهاش.

مسعود در دوره ای صاحب یک روزنامه بود و سردبیر آن را هم خودش تعیین کرده بود.

در این نشریه برخی روزنامه نگاران از نزدیک با مسعود کار می کردند.

من از سردبیر آن روزنامه درباره نگاه رسانه ای مسعود پرسیدم و این که چقدر به آزادی بیان و آزادی مطبوعات اعتقادداشت یا چقدر سانسور می کرد؟ مسعود در پنجشیر هم نشریه ای به اسم پیام مجاهد داشت.

سراغ سردبیر آن نشریه هم رفتم، و یا روزنامه نگاری که در خبرگزاری رسمی افغانستان در دوره حاکمیت مجاهدین بود.

در آن دوره مسعود وزیر دفاع بود و آن ها با مسعود برای انعکاس اخبار در ارتباط بودند.

از این روزنامه نگار درباره نحوه مواجهه احمدشاه مسعود با رسانه ها پرسیدم.

از افراد دیگری که در جبهه و جنگ با او بودند درباره مناسبات نظامی و روابط و عملکرد نظامی او پرسیدم.

مصاحبه با احمدضیا مسعود، برادر احمدشاه مسعود پس فکر می کنید ذهنیت مخاطب ایرانی این کتاب از احمدشاه مسعود تغییر یابد؟ فکر می کنم نگاه مخاطب به مسعود قدری متحول می شود.

همانطور که گفتید در ذهنیت ایرانی او را با لقب شیر دره پنجشیر می شناسند.

مجاهدی که در برابر دولت کمونیستی جنگیده و با مقاومت در برابر طالبان هرگز اجازه تصرف پنجشیر را نداده.

پس مخاطب ایرانی بیشتر از او تصویر یک رزمنده و چریک را دارد و البته به نظر من او همچنان یک چریک است، شاید یکی از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان ما باشد.

اما در ایران کمتر به وجوه فکری مسعود پرداخته شده است.

در این کتاب درباره نگاه دینی و مذهبی مسعود نیز بسیار پرسیده ام و مخاطب در می یابد که این فرمانده افغانستانی در طبقه نواندیشان دینی قرار داشت.

او به ادبیات، رمان و شعر خیلی علاقه مند بود وخیلی از آثار ادبی ایرانی را مطالعه کرده بود.

من کتابخانه او را در پنجشیر دیده ام و در کتاب فرمانده مسعود درباره آن نوشته ام.

این ها نکاتی نیست که بسیاری از مخاطبان ایرانی از آن آگاه بوده باشند.

او همیشه در کوله پشتی کوچکش کتاب به همراه داشته و همیشه در کنار قرآن کریم، حافظ را با خود داشت و خیلی از شب های عملیات حافظ می خواند.

اغلب کتابهایی که می خواند در ایران چاپ شده بود.

حتی وقتی با عکاس ژاپنی که 500 روز با مسعود بود گفت وگو می کردم، می گفت که شاهد مطالعه او درباره رهبران و بزرگان و حتی پادشاهان ایرانی بوده است.

نکته دیگری که می تواند برای خواننده ایرانی و افغانستانی جذاب باشد، این است که در شرایطی که موسیقی از نظر مذهبی و سنتی در افغانستان به راحتی پذیرفتنی نیست؛ مسعود پسرش را به آموختن موسیقی تشویق می کرد.

این در شرایطی بود که مادر احمد از این کارش راضی نبود و می خواست گلایه احمد را به مسعود کند اما با نگاه مثبت همسرش درباره آموختن موسیقی مواجه می شود.

احمدشاه مسعود مرتب موسیقی گوش می داد و فکر می کنم که این برای مخاطبان ایرانی و افغانستانی جذاب است.

حتی مسعود نسبت به اجرای حکم سنگسار ابراز تعجب می کرد و معتقد بود که رسیدن به این که مجازات فردی می تواند سنگسار باشد، خیلی سخت است.

در زمان حکومت دولت اسلامی افغانستان نیز هرگز اجازه اجرای حکم سنگسار را نداد.

مصاحبه با نسرین گروس، نویسنده و فعال حقوق زنان احمدشاه مسعود ضمن داشتن علاقه مندانی که او را مدح و ستایش می کنند، منتقدانی هم دارد که او را در جریان جنگ های داخلی افغانستان و ماجرای منطقه افشار مقصر می دانند.

آیا به این موضوعات هم در کتاب پرداخته شده است؟ چه درصدی از کتاب در این باره است؟ و اینکه منتقدان مسعود چه برداشتی از این کتاب خواهند داشت؟ من به طور مفصل به این موضوع پرداخته ام و در مقدمه کتابم هم این نکته را ذکر کرده ام که گرچه مسعود طرفداران و شیفتگان زیادی دارد، اما منتقد هم کم ندارد.

مهم ترین منتقدانش شاید هزاره های افغانستان باشند.

آن ها اعتقاد دارند که در جنگ های داخلی افعانستان مسعود متهم به جنایت علیه هزاره ها و کشتار علیه آن هاست.

بارها از افراد مطلع و برخی هم رزمان نزدیک مسعود که با او در این ماجرا حضور داشتند، درباره نقش مسعود از جنایت های افشار پرسیدم و اینکه آیا مسعود می توانست کاری کند که آن حوادث رخ ندهد.

اساسا پشت پرده این جنگ ها چه بود؟ یک مساله دیگری که در ذهنم وجود داشت این بود که بالاخره آن زمان در افغانستان جنگ داخلی بود و چند طرف داشتند با هم می جنگیدند می کشتند و شهر را نابود می کردند.

یکی از طرف های این جنگ هم تاجیک ها به رهبری مسعود بودند.

اما مسعود با تمام شدن این جنگ و در سال های بعد چه حسی نسبت به آن جنگ ها داشت و آیا هرگز تلاش کرد که از مردم آسیب دیده هزاره دلجویی کند؟ در این باره چه کرد؟ من این سوال را بارها در این کتاب پرسیده ام که آیا هرگز فکر کرد که به سراغ مادران هزاره ای که از آن جنگ ها خونین جگر بودند برود؟ خلاصه این که در ماجرای منطقه افشار اتفاقاتی از جنس حوادثی افتاد که ممکن است در جریان هر جنگ و انقلابی رخ دهد اما سال ها بعد برخی با هدف تخریب شخصیت های رزمنده یا انقلابی، نسبت آن افراد را با آن اتفاقات می سنجند و گاه به آن ها نسبت های ناروا می دهند.

اساسا حوادث جنگ های داخلی به گونه ای است که مدام بر سر طرفین کوبیده می شود.

به نظر من او همچنان یک چریک است، شاید یکی از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان ما باشد.

اما در ایران کمتر به وجوه فکری مسعود پرداخته شده است.

در این کتاب درباره نگاه دینی و مذهبی مسعود نیز بسیار پرسیده ام و مخاطب در می یابد که این فرمانده افغانستانی در طبقه نواندیشان دینی قرار داشت پاسخ به این سوال زاویه های متعددی دارد که فقط می توانم منتقدان مسعود را به کتاب فرمانده مسعود ارجاع دهم.

در این کتاب افرادی چون مصطفی کاظمی که از شیعیان افغانستان بود و زمانی با شهید علی مزاری در همان جنگ های افشار هم رزم بود در این باره صحبت کرده است.

آن ها در مقابل احمدشاه مسعود می جنگیدند اما بعدها به مسعود پیوستند.

من خواستم طرف های مختلف جنگ از احمدشاه مسعود صحبت کنند.

من از مصطفی کاظمی پرسیده ام که وقتی جنگ افشار اتفاق می افتاد شما در جبهه مقابل چه می کردید؟ و چرا هیچ کسی کاری برای صلح نمی کرد؟ در این باره روایت های مستند و متعدد در کتاب آمده است که منتقدانش باید مجموعه این ها را بخوانند تا بتواند به نتیجه برسند.

البته خیلی امیدوار نیستم که این کتاب بتواند آن منتقدی را که در هر صورت فقط می خواهد متهم کند و پر از کینه است راضی کند اما اگر بخواهیم بدون کینه ها بنشینیم و این روایت ها را بخوانیم می توانیم به نتیجه درستی برسیم.

من اصلا نمی گویم مسعود در این جنگ ها مقصر نبود.

معتقدم که همه مقصر بوده اند.

این که تقصیر هریک چقدر بوده را باید تاریخ پاسخ دهد.

اتفاقا در کتاب فرمانده مسعود همه از او طرفداری نکرده اند.

برخی افراد در برابر سوالات انتقادی من فقط از مسعود دفاع کردند و او را فرمانده اصلی آن جنگ نمی دانستند اما یارانی از مسعود هم که او را بسیار دوست دارند اما وقتی با روایت هایی که مسعود را فرمانده اصلی آن جنگ ها نمی داند مواجه می شوند، آن روایت ها را رد می کنند و او را فرمانده اصلی می دانند.

در کتاب راویانی هستند که بسیار منصفانه درباره جنگ های داخلی افشار صحبت کرده اند.

یکی از افرادی که خیلی خوب به این انتقادات پاسخ داده [مخصوصا چون بسیاری از منتقدان مسعود از شیعیان هستند] مصطفی کاظمی است.

کاظمی نه سعی می کند یک طرف را تبرئه کند و نه تقصیرها را بر دوش طرف دیگر می اندازد.

اصلا نگاه مطلق گرا ندارد.

من به منتقدان مسعود توصیه می کنم که با ذهن بی طرفانه و پیش داوری این مصاحبه را بخوانند.

مصاحبه با ژنرال صبور در پشت جلد این کتاب اشاره شده است که مصاحبه ها را در دو زمان تهیه کردید.

نخست از سال 1381 تا 1386 و بعد از سال 1395 تا سال 1397.

آیا این دوپاره شدن زمانی مصاحبه ها تاثیری بر روند مصاحبه یا شیوه روایت ها داشت است؟ من به موضوع افغانستان خیلی علاقه مند بودم، در این فاصله همچنان با جامعه افغانستان رابطه داشتم.

مدام تاریخ افغانستان را می خواندم.

این وقفه باعث شد با اطلاعات و دانش بیشتری سراغ مصاحبه هایی که در دوره دوم گرفته شدند بروم.

تقسیم بندی خاصی در ذهنم برای انجام مصاحبه ها داشتم.

شاید از روز اولی که به افغانستان رفتم نمی دانستم چه میزان منتقد نسبت به احمدشاه مسعود وجود دارد اما طی سفرهای متعدد این مساله در ذهنم ایجاد شد که حتما باید به جنگ های افشار در این کتاب بپردازم.

این کار نیازمند مطالعه و صحبت زیاد با دوستان هزاره و دیگر منتقدان مسعود بود.

بسیاری از پرسش های من از مصاحبه شونده ها همان انتقادات تند هزاره هاست که با ادبیات تندتر و خشن تری مطرح می شد.

باید انتقادات را از لابه لای گفت وگوها، کتاب ها و مقالات جمع آوری می کردم و سعی می کردم آن ها را در قالب پرسش از یاران مسعود بپرسم.

در طرح این سوال ها شدیدا هم سماجت به خرج دادم.

حتی گاهی از پاسخ هایشان قانع نشدم و دوباره پرسیدم.

معتقدم اگر آن سال ها در مسیر مصاحبه ها وقفه نمی افتاد هم به هر حال تکمیل شدن این پروژه زمان بر بود.

این وقفه باعث رشد نویسنده شده است.

البته پرسش من بیشتر معطوف به مصاحبه شونده است.

چراکه همان طور که می دانید مشکلی که در برخی مصاحبه های قالب تاریخ شفاهی هم وجود دارد این است که گاهی گذشت سالیان سبب ساخته شدن خاطراتی در ذهن فرد می شود یا نگرش ها و شیوه نگاه به ماجرا در اثر حوادث مختلف تغییر می کند.

قطعا تاثیر داشته است اما به نظر من همانطور که تاثیر منفی داشته، تاثیر مثبت هم داشته است.

چه بسا که وقتی نخستین مصاحبه ها را از یاران مسعود می گرفتم - چون مدت زیادی از کشته شدن مسعود نگذشته بود- اساسا طرح یک سری از سوالات خیلی سخت بود و آن افراد [البته نه همه آن ها] آن قدر نسبت به مسعود احساساتی بودند که نمی توانستند چیزی جز مدح او بگویند.

این فاصله زمانی به من کمک کرد که با افراد در فضای غیر احساسی هم صحبت کنم.

آیا فکر می کنید کتاب فرمانده مسعود باید با مصاحبه های دیگری تکمیل شود؟ فردی بوده که بخواهید با او مصاحبه بگیرید و نشود و فکر کنید شاید در چاپ های بعدی آن را به کتاب بیافزایید؟ بله.

بسیار شده.

مثلا چون من با یک عکاس ژاپنی درباره مسعود گفت وگو کرده بودم خیلی از افراد از من می پرسند که چرا با رضا دقتی مصاحبه نکردی که سالها از مسعود عکاسی کرده؟ خیلی دوست داشتم با رضا دقتی هم گفت وگو کنم اما نتوانستم به او دسترسی داشته باشم.

غیر از رضا دقتی مصاحبه با برخی هم رزمان ویاران مسعود نیز برایم ممکن نشد.

برخی افراد هم مایل به مصاحبه نبودند.

من در دیدار با خانواده مسعود خیلی دوست داشتم با دختران و همسر مسعود هم گفت گو کنم اما آن ها حاضر به مصاحبه نشدند و من فقط روایت دیدار و حرف های خودمانی و صمیمی را که با یکدیگر داشتیم، در کتاب نوشته ام.

مصاحبه با احمدمسعود فرزند ارشد احمدشاه مسعود شما این پروژه را طی 11 سال انجام دادید.

حتما دشواری هایی در انجام این مصاحبه ها داشته اید.

کمی در این باره بگویید و این که اساسا سفر به افغانستان و انجام کار پژوهشی در این کشور از زاویه نگاه یک ژورنالیست و پژوهشگر زن چطور ارزیابی می کنید؟ دشواری های زیادی راپشت سر گذاشتم.

بخشی از آن مسائل امنیتی است که برای زنان و مردان مشترک است و یک سری مسائل امنیتی هم هست که فقط برای زنان مطرح است.

افغانستان در طی این سال ها یک کشور جنگی بوده که ناامنی هایی را با خود داشته است.

بارها در خیابان هایی که تردد می کنیم، عملیات انتحاری انجام می شود.

از طرفی هم ناامنی های اجتماعی هم به طور خاص برای زنان در کشورهای جنگ زده وجود دارد؛ از جمله افغانستان.

بخشی از دشواری ها هم مربوط به حمایت های مالی است.

معمولا چنین حمایت هایی از نویسنده و پژوهشگر ایرانی نمی شود.

در مدتی که به افغانستان سفر می کردم، خبرنگار روزنامه هایی بودم که گزارش هایم در آن چاپ می شد اما معمولا هزینه های سفر من به طور کامل پرداخت نمی شد.

اساسا مطبوعات ما اعتقادی به این ندارند که برای خبرنگار هزینه کنند تا او چندتا گزارش عالی ارایه دهد.

بخشی از سفرهایم را با هزینه شخصی می رفتم و به همین دلیل باید صرفه جویی می کردم و به خاطر همین مجبور می شدم گاهی مسائل و استانداردهای امنیتی را زیر پا بگذاریم.

موسساتی در افغانستان وجود داشت که اتومبیل در اختیار خبرنگار می گذاشتند و جای بسیار مطمئنی بود اما گران بود.

من اصلا امکان استفاده از این سرویس نداشتم.

به عنوان روزنامه نگار گاهی کنار خیابان می ایستادم و تاکسی می گرفتم.

این مایه تعجب روزنامه نگاران دیگر بود و می گفتند: اوه! امکان ندارد بتوان همچین کاری را انجام داد و این غیر ممکن است.

علاوه بر صرف هزینه های شخصی گاهی مجبور می شدم از روابط خودم استفاده کنم.

یافتن مصاحبه شوندگان چقدر سخت بود؟ در اولین سفرها خیلی سخت بود اما به مرور با رفت وآمد بیشترم به آنجا این سختی ها کمتر می شد چراکه روابط و دوستان بیشتری در افغانستان می یافتم.

در آخرین سفرها دوستان بسیار زیادی پیدا کرده بودم.

غیر از فرمانده مسعود که منتشر شد، آیا کتاب دیگری هم درباره این کشور در دست نوشتن دارید یا تصمیم دارید به آن بپردازید؟ آن قدر به افغانستان علاقه مندم که بعید است بتوانم از موضوع افغانستان جدا بشوم.

من افغانستان، ایران و تاجیکستان را یک حوزه مشترک تمدنی می دانم.

بله حتما کتاب دیگری خواهم نوشت.

کتاب افسوس برای نرگس های افغانستان روایت میدانی من از زندگی مردم افغانستان بویژه زنان و جوانان در دوران جنگ و پس از آن است که از سال 81 تا سال 86 را در برمی گیرد.

خیلی از مخاطبانم از من می پرسند که بعدش چه می شود؟بعد از سال 86 شرایط در افغانستان چطور پیش رفته؟ الان در حال نوشتن جلد دوم این کتاب هستم.

درباره فرمانده مسعود هم هنوز به تصمیم قطعی نرسیده ام اما شاید بتواند جلد دیگری داشته باشد.

/مهر
کلید واژه ها: مسعود - تاریخ - جهان - در ایران - ماندگار - پرداخت - واقعیت - شبکه اجتماعی - آخرین - ایران - نویسندگان - آثار - فرمانده - نهادینه - اجتماعی - انتشار - تاریخی - کشورها - افغانی - حافظه - تصویر - برادر - قضاوت - بشریت - نگارش - شبکه - علمی - فکری - دنیا - کتاب

آخرین اخبار سرویس:
کسانیکه از رای شان می ترسیم همین هایی هستند که در تشییع سردار سلیمانی حضور داشتند /نگران نباشید، رای دهندگان از کرات دیگر نمی آیند

جدول پخش برنامه های صدای چهارمحال و بختیاری

استخدام مسئول دفتر مدیریت مسلط به ورد و اکسل جهت یک شرکت معتبر در تهران

استخدام مشاور آموزشی با دو شیفت کاری در مجتمع پل گیلان

جدول پخش برنامه های سیمای چهارمحال و بختیاری

استخدام نیروی آشنا به فتوشاپ در سیرجان

استخدام اپراتور تکسچره در کارخانجات سیرنگ

آیا آژانس صنعت هسته ای ایران را کنترل می کند؟

یک سال گذشته و مجمع نمی تواند درباره CFT هیچ حرفی بزند/ حرف مجلس پذیرفته نمی شود

استخدام کارشناس ایمنی و بهداشت HSE در کارخانجات سیرنگ

طرح بام سبز در یزد عملیاتی می شود

از اورامان تا آسمان فقط چند قدم فاصله است

ناگفته هایی از پشت صحنه ترور شهید حاج قاسم سلیمانی

دوچرخه ی شماره ی 980منتشر شد

حج 99 جلوه ای از معنویت ملت ایران و اتحاد امت اسلامی خواهد بود

«ایثار» در دموکراسی لیبرال توجیه عقلانی ندارد/ تبدیل خودخواهی به دیگرخواهی در سایه دین

ایران و پاکستان بر تقویت همکاری های حقوق بشری تاکید کردند

کارگزاران و اعتدال و توسعه لیست می دهند چپ ها در آفساید!

کسانیکه از رای شان می ترسیم همین هایی هستند که در تشییع سردار سلیمانی حضور داشتند /نگران نباشید، رای دهندگان از کرات دیگر نمی آیند

بهنوش بختیاری مجری میلیونر شو شد

کشف کوسه هایی که در دریا راه می روند!+تصویر

همبستگی مردم در تشییع سردارشهید سلیمانی یوم الله دیگری را رقم زد

ترکان: شانس اصلاح طلبان در انتخابات پایین است

موشک «فالکون 9» را در هنگام پرتاب ببینید+تصویر

«اوکراین گیت» فسادی گسترده در مقامات کاخ سفید

استخدام برشکار ماهر MDF در چهاردانگه

فهرست پروازهای فرودگاه اصفهان

استخدام فروشنده با روابط عمومی بالا در فروشگاه پوشاک

استخدام مهندسیف مدیریت و حسابداری در موسسه آموزشی

روح به بدن مادی تعلق می گیرد یا بدن برزخی؟/ چرا بدن برخی نمی پوسد

ناگفته هایی از ترور شهید سردار قاسم سلیمانی به روایت سردار حاجی زاده

آغاز بستن دهانه تونل های مرگ آفرین آلبلاغ اسفراین

اصول کلی مکانیسم ماشه چیست؟

استخدام طراح مسلط به فتوشاپ جهت امور چاپ در مشهد

مسئولان برای بازگرداندن شرایط به روال عادی تلاش کنند

آغاز دومین جلسه دادگاه استیضاح ترامپ

اصول کلی مکانیسم ماشه چیست؟

ناگفته هایی از ترور شهید سردار قاسم سلیمانی به روایت سردار حاجی زاده

صفحه اول روزنامه های 3 بهمن 98

حاشیه نشینان اهواز تمایلی به سکونت در شهرهای جدید ندارند

همایش« دختران فاطمی، یاوران سلیمانی » در مهریز برگزار شد

رای دیوان عدالت اداری درباره تفاوت «ضعف حجاب» و «عدم حجاب» چه بود؟

شهید سردار سلیمانی همچون شهید نواب صفوی در جبهه مقاومت بود

آگهی استخدام رشته حقوق و الهیات - استخدام امروز 3 بهمن 98

آگهی استخدام برنامه نویس - 3 بهمن 98

اصول کلی مکانیسم ماشه چیست؟

استخدام امروز بندرعباس - 3 بهمن 98

استخدام امروز مشهد - 3 بهمن 98

استقامت از فروع معنویت است/ اخلاص و استقامت؛ رمز جهانی شدن شهید سلیمانی

درآمدی بر تعریف فلسفه فقه در «فلسفه دین»

دهه فجر در مدارس تهران؛ از میقات الصالحین تا تبیین گام دوم انقلاب

راهکارهای حقوقی پیگیری ترور سردار سلیمانی/ انتقام سخت واکنشی قانونی بود

پیوند خانوادگی عامل تربیت شیعیان

مساجد تریبون انقلاب اسلامی

ماجرای مقابله شهید سلیمانی با تجزیه عراق

عدم پاسخگویی شورای نگهبان، کار را به جایی رساند که جمع بزرگی از نمایندگان و نامزدها ردصلاحیت می شوند

کیهان: کارگزاران و اعتدال و توسعه لیست می دهند چپ ها در آفساید!

رییس قوه قضاییه وارد یزد می شود

دعـای حضرت فاطمـه سلام الله علیها در روز پنج شنبه

آگهی استخدام حسابدار - 3 بهمن 98

استخدام امروز شیراز - 3 بهمن 98

مسئولان برای بازگرداندن شرایط به روال عادی تلاش کنند

علی رهبری: موسیقی هیچ گاه و به هیچ شکلی نباید تعطیل شود

کوسه های عجیبی که در دریا راه می روند!

رییس قوه قضاییه تا ساعاتی دیگر وارد یزد می شود

کیهان: کارگزاران و اعتدال و توسعه لیست می دهند چپ ها در آفساید!

صلح و سازش بین دو تیره از طائفه قلندرزهی خاش برقرار شد

روزنامه اطلاعات: کسانی که صندوق رأی را در ایران، سوییسی می جویند، باید چند دوره ی دیگر صبوری کنند!

روزنامه استخدامی استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند | پنجشنبه 3 بهمن 98

کسانی را که از رای شان می ترسیم همان هایی هستند که در تشییع سردار سلیمانی حضور داشتند

فال آنلاین دیوان حافظ پنجشنبه 3 بهمن ماه 98

اصلاح طلبان بدون لیست در انتخابات شرکت می کنند

استخدام امروز تهران - 3 بهمن 98

مجروح شدن چند نفر به خاطر قدرت ترمز یک موتور

«صبح روشن» از نخبگان قرآنی تقدیر می کند

سروش محلاتی نامه امیرمؤمنان(ع) به امام مجتبی(ع) را شرح می دهد

شورای نگهبان یکی از ارکان مهم نظام است و تخریب آن به هیچ وجه قابل قبول نیست

بازدید مدعی العموم از پروژه های عمرانی در منطقه حفاظت شده هفتاد قله استان مرکزی

تلاوت جزء به جزء قرآن مجید/ صفحه 171

صلح و سازش بین دو تیره از طائفه قلندرزهی خاش برقرار شد

آخرین عناوین روزنامه های اقتصادی

امام خامنه ای: عزّت دختر به اخلاق است؛ نه جهیزیّه

یادداشت رسیده| قوی شدن با عافیت طلبی ممکن نیست

واکنش مطهری به اظهارنظر اخیر کدخدایی

عدم پاسخگویی شورای نگهبان، کار را به این جا رساند

روزنامه اطلاعات: کسانی که صندوق رأی را در ایران، سوییسی می جویند، باید چند دوره ی دیگر صبوری کنند!

علی رهبری: موسیقی هیچ گاه و به هیچ شکلی نباید تعطیل شود

ظریف: تنها جرم ما این است که خواستیم رییس خودمان باشیم

چطور دست از زیاد فکر کردن برداریم و ذهن مان را آرام کنیم؟

آثار جامع و متقن علمی در خصوص ادیان شرقی وجود ندارد

فوت و فن تبلیغات کاندیداهای انتخاباتی با ارسال پیامک انبوه |

عدم پاسخگویی شورای نگهبان، کار را به جایی رساند که جمع بزرگی از نمایندگان و نامزدها ردصلاحیت می شوند

تفسیر نوین حکایت پیر چنگی مثنوی مولانا/ پیر چنگی و قرآن

روزنامه استخدامی استان خراسان رضوی و شهر مشهد | پنجشنبه 3 بهمن 98

عدم پاسخگویی شورای نگهبان، کار را به جایی رساند که جمع بزرگی از نمایندگان و نامزدها ردصلاحیت می شوند

آخرین آمار داوطلبان اصلاح طلب برای انتخابات مجلس

تحلیل گفتمان انقلاب در شهر و شهرسازی

دومین روز استیضاح ترامپ در مجلس سنا

تحریم های آمریکا عامل خودباوری و توسعه تکنولوژی بومی

همبستگی مردم در تشییع سردار شهید سلیمانی یوم الله دیگری را رقم زد

شاه مسعود از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان بود

شاه مسعود از آخرین و برجسته ترین چریک های جهان بود