مطالب مرتبط:
فیلم/شهری که هر کَس ساز خود را می زند/پایتخت طبیعتی که هر روز درختانش قطع می شوند
استخدام نیرو جهت کار در آشپزخانه در شهر یزد
پرواز بر فراز تاریخ در کتاب «شهر من تبریز»
هوای سالم فقط در یک ایستگاه سطح شهر
کوه یخی در ابعاد شهر بوستون از قطب جنوب جدا شد
-2 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 28 مهر 1398 ساعت 15:082019-10-20سياسي

شهر زنانه؛ شهری برای همه


ایرنا- در سال های اخیر، با توجه به ورود روزافزون زنان در عرصه های اجتماعی، کیفیت و نحوه ی حضور آنها در شهر تغییر ماهوی یافته و همانند حضور مردان چشمگیر است، - محمدقاسمی ، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی جهاد دانشگاهی تهران - ایرنا- در سال های اخیر، با توجه به ورود روزافزون زنان در عرصه های اجتماعی، کیفیت و نحوه ی حضور آنها در شهر تغییر ماهوی یافته و همانند حضور مردان چشمگیر است، اما پژوهش های تجربی نشان داده است که طرح های شهری با تغییر و دگرگونی های اجتماعی زنان هماهنگی ندارد.

جین جیکوبز در سال 1961 در کتاب زندگی و مرگ شهرهای بزرگ آمریکا پنج 5 معیار نظم بصری، کاربری مختلط محیط، توجه به عنصر خیابان، قابل دسترس بودن و انعطاف پذیر بودن فضاها را برای محیط شهری با کیفیت مطلوب بیان می کند.

20 سال بعد از جیکوبز، کوین لینچ با انتشار تئوری شکل خوب شهر، حصول کیفیت مناسب طراحی شهری و به تبع آن ارتقاء کیفیت زندگی شهری را در گرو پنج معیار سرزندگی، معنی و حس، دسترسی، سازگاری، کنترل و نظارت و دو فوقِ معیار کارایی و عدالت اعلان می دارد.

بنابراین، موضوع فضاهای شهری و دسته بندی و تفکیک و مناسب سازی آن مدت ها است که ذهن برنامه ریزان و طراحان شهری را به خود معطوف داشته است.

پاکزاد (1376) در تعریف فضای شهری می گوید: فضای شهری چیزی نیست جز فضای زندگی روزمره شهروندان که هرروز به صورت آگاهانه یا نا آگاهانه در طول راه، از منزل تا محل کار ادراک می شود (پاکزاد،32:1376).

یک فضای شهری را می توان بر مبنای رویکردهای مختلف محیطی، جغرافیایی، معماری و… مطالعه و بررسی کرد.

حال به چه میزان این دسته بندی ها و تفکیک به جنسیت پرداخته است و آیا اصولا ًفضای شهری فضایی مردانه است یا زنانه، موضوعی است که برای همه فضاهای شهری اعم از خیابان، پارک، مجتمع های تجاری و .

مطرح است.

از گذشته تصور بر این بوده است که فضاهای شهری، فضاهایی کاملاً مردانه است، و این مردان هستند که در شهر رفت و آمد و فعالیت می کنند.

اما در سال های اخیر با توجه به رشد روزافزون زنان در عرصه های اجتماعی و رشد و اشتغال زنان درکشور کیفیت و نحوه حضور زنان در شهر تغییر ماهوی یافته و حضور آنها همانند حضور مردان در شهر چشمگیر است.

این درحالی است که طرح های شهری با تغییر این الگوها هماهنگی ندارد و تحقیقات و تجربیات بشری نشان داده است که زنان از شرایط نامساعد محیط های ساخته شده، رنج می برند.

در طراحی مدرن، ساختار جنسیت به عنوان جزیی سازمان یافته در درون نظام اجتماعی، در فضای کالبدی انعکاس یافته و بیان می شود و متقابلاً فضای ساخته شده، تأثیرات خود را بر جنسیت وارد می سازد (صدوقیان،1384).

در تفکیک فضاهای شهری به مردانه و زنانه و نوع نگرش و رضایت زنان از مواجهه با فضاهای عمومی ویا نیمه عمومی شهر، بدون تردید سهمی را نیز می توان برای معماری و کالبد شهر در نظر گرفت.

تأثیرهای فضایی و جغرافیایی شهر مستقل از شرایط و فرهنگ جنسیتی، می تواند توضیح دهنده تفاوت های جنسیتی در رابطه با شهر باشد.

نوع ارتباطات و نگرش های متفاوت زنان و مردان در محیط، بر فعالیت های آن ها نیز تأثیرگذار است.

برای نمونه زنان کمتر از مردان برای فعالیت های اختیاری زمان و فرصت دارند، چراکه بیشتر از مردان درگیر و مسوول فعالیت های مراقبتی اند.

مردان می توانند خود را از محیط جدا نمایند و به همین خاطر می توانند در محیطی که فرد دیگری آن را ایجاد و نگهداری می کند، زندگی کنند.

حال این که تفکیک فضای زنانه و مردانه در معماری اسلامی ایرانی چگونه تجلی می یابد، موضوعی قابل تعمل و بررسی است.

معماری سنتی و گذشته ایران برای فضای خانه و زندگی، تفکیک قائل بوده و اندرونی و بیرونی، نمونه ای از تفکیک فضا می باشد.

ولی آیا این تفکیک در شهرهای کنونی ما وجود دارد؟ یا باید وجود داشته باشد؟ یا نیازی به تفکیک فضا در شهر وجود ندارد؟ اینها سوالاتی است که هرکدام از جنبه های مختلف و نگاه شهرسازانه و معماری، نگاه جنسیتی، دینی و مذهبی پاسخ های متفاوت می یابد.

اما، با توجه به فرهنگ دینی کشور ما و همچنین اصول حاکم بر قوانین کشوری، مناسب سازی فضا برای زنان به عنوان رویکردی انسانی به شکل دهی فضای شهری، مبتنی بر نوعی نگرش نوعملکردی است که نیازمند مدیریت و اجرا است.

می توان اذعان نمود که اکنون توجه به تفاوت های ظریفی که در زنان نسبت به مردان وجود دارد، در بسیاری از طرح های شهری به چشم نمی خورد.

برای نمونه متناسب نبودن طرح و ابعاد مبلمان شهری با شرایط زنان، امری مشهود است.

گرچه نمی توان با قاطعیت اظهار داشت که مبلمان موجود در شهرهای کنونی مختص مردان طراحی شده، اما می توان به جرات گفت که نیاز زنان در بسیاری از موارد، در نظر گرفته نشده است.

بدیهی است که الگوهای رفتاری زنان و مردان در مکان ها و فضاهای شهری یکی نیست و به همین دلیل نمی توان به شیوه یکسان به نیازهای آنان در هنگام کار، رفت و آمد، حمل و نقل، ورزش، تفریح و استراحت پاسخ گفت.

توجه به اصول نظری که در طراحی شهری برای کاهش خشونت علیه زنان در نظر گرفته شده است، در بسیاری از موارد در شهرهای ما رعایت نمی شود؛ روشنایی اندک خیابان ها، کافی نبودن خدمات حمل و نقل، ترس از آزارهای جنسی، فاصله زیاد پل ها، رنگ های نازیبا، زمان بندی نا مناسب حمل و نقل، نبود شبکه دسترسی مناسب، ترسناک بودن فضای شهری در شب و نبود پیاده راه های خوب، مهمترین دلایل نارسایی فضای شهری برای بانوان است.

برخی فضاهای شهری به گونه ای است که زمینه ترس بیشتری را فراهم می آورد.

فضای سبز حاشیه خیابان ها، ساختمان های در حال ساخت و رها شده، زیر پل های شهری، داخل زیرگذرها، پل های هوایی پوشیده شده با آگهی تبلیغاتی، زمین های فرورفته و گودی ها، املاک بدون مالک، کنج ها و ساختمان های متروکه، از فضاهای بی دفاعی هستند که در گوشه و کنار شهرها به چشم می خورند و از میزان امنیت و اعتماد مردم، به ویژه زنان که بیشتر مستعد احساس نا امنی اند، می کاهد.

فضاهایی که امکان دیدن و دیده شدن در آنها بیشتر باشد (نظریه چشم های خیابان) و در ضمن امکان کمی برای فرار فراهم آورند، پتانسیل کمتری برای فعالیت مجرمان فراهم می آورند.

آرامش فضای شهری ابتدا به وسیله شبکه ناخودآگاه و پیچیده اجتماعی و استانداردهای موجود میان مردم حفظ می شود.

می بایست چشم هایی همواره خیابان را بنگرند؛چشم های کسانی که ما آنها را مالکین طبیعی و حقیقی خیابان می نامیم.

پیاده روهای خیابان می بایست به صورت مداوم مورد استفاده قرار گیرد، تا بزنگاه های م‍ؤثر بر خیابان افزوده گردد و به مردم ساکن در خیابان، نگریستن به خیابان آموزش داده شود.

لذا، بایستی طراحان در سازماندهی و چیدمان فضایی، به ویژه مبلمان شهری ارگونومی استفاده کنندگان از جمله زنان را مدنظر قرار دهند.

علاوه بر در نظر گرفتن ابعاد فیزیولوژیک زنان در طراحی، توجه به حواس آدمی از قبیل حس بویایی، شنوایی و بینایی دارای اهمیت است.

یکی دیگر از فاکتورهای قابل بحث، نوع استفاده از رنگ ها در فضاهای شهری است، که بسیار مؤثر است.

برخی رنگ ها احساس ترس از فضا را در زنان ایجاد می کنند و یا در افزایش یا کاهش فشار خون، آرامش یا تهییج و نظایر این ها تأثیرگذار هستند.

بنابراین توصیه می شود از رنگ های تیره و سرد پرهیز گردد و از رنگ های روشن و گرم استفاده شود.

در عمل، امروز شهرسازان و معماران به این واقعیت دست یافته اند که مفهوم ساخت فضا، منحصر به جنبه معماری آن نیست و می بایست از رهاورد جامعه شناسی و روان شناسی نیز بهره جست.

به عنوان مثال کمالی و همکاران (1388) در مورد عواملی که در هویت بخشی فضا مؤثرند و باید در مناسب سازی فضاهای شهری برای حضور زنان در نظر گرفته شوند، به نظم فضایی، بصری و کالبدی اشاره دارند و اضافه می کند که این موارد به صورت جزیی تر شامل محصور بودن و استفاده از نور، رنگ، ابعاد و مقیاس مناسب است که به جذابیت فضا کمک می کند.

بنابراین هنر طراحان محیط در این است که با چیدمان صحیح و استفاده ی بجا از عناصر معماری، ضمن به وجود آوردن محیط و منظر مناسب و عملکردی در خور استفاده ساکنان، به مسائل روحی، روانی و آرامش بخش محیط نیز توجه کافی داشته باشند.

در حال حاضر با توجه به حضور توده وار زنان در محیط های شهری، نیازمند آن هستیم تا حد امکان این تبعیض ها، تعدیل یا کمرنگ شوند.

چراکه زنانی که در این محیط ها حضور جمعی پررنگ دارند، از قشرها، مذاهب، عقاید و گروه های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هستند.

چیزی که این محیط ها را یکپارچه و منسجم می کند، زنانه بودن آن هاست؛ در نتیجه به کمک صفت زنانه شدن محیط که با عمل قدم زدن زنانه و یا همان حضور زنانه در این محیط ها شکل می گیرد، تمام برچسب های دیگر حذف یا کمرنگ می شوند.

در پایان باید گفت که همانند همه فضاهای دیگر، فضاهای شهری نیز نیازمند تفکیک مناسب برای ایجاد آرامش و امنیت روانی و اجتماعی برای هر دو جنس مردانه و زنانه است.

این فضاها هر چند در مواردی فضای عمومی نامیده می شود، اما چنانچه یکی از دو جنس در این فضا احساس امنیت و آرامش روانی خورد را از دست بدهد، نیاز به بازنگری در آن فضا، ضرورتی انکار ناپذیر است.

در مجموع می توان گفت درختچه های کوتاه، هرس شده و مسافت های کوتاه، کاربری های مختلط، چند مرکزی بودن، راحتی، روشنایی، مبلمان مناسب، سهولت دسترسی، امنیت، زیبایی، مقیاس کوچک و انسانی، نبود سرو صدا و خطر ماشین و تصادفات، آرامش، معاشرت، صحبت، خلاقیت، پیچیدگی، سهولت حرکت، تفریح و نشاط، ویژگی های فضای شهری مناسب برای زنان و مردان است.

*پاکزاد، جهانشاه (1376)، طراحی شهری چیست، مجله آبادی، ویژه طراحی شهری.

*صدوقیان، علی (1384)، معماری در اقلیم گرم و خشک، دو فصلنامه تخصصی هنر و معماری.

*کمالی، ماندانا، پرنیا مرادی و مرضیه غفوری (1386) طراحی و مناسب سازی فضای شهری برای حضور زنان.


کلید واژه ها: زنان - اجتماعی - فضای شهری - مردان - کیفیت - زندگی - پژوهشگاه علوم انسانی - محیط - جهاد دانشگاهی - مردانه - اشتغال زنان - علوم انسانی - کیفیت زندگی - پژوهش - طراحی - زندگی شهری - مناسب سازی - هیات علمی - نشان - پژوهشگاه - عضو هیات - محل کار - آمریکا - سازمان - ساختار - معماری - انتشار - برنامه - اشتغال - مطالعه

آخرین اخبار سرویس:
عاشقانه های آقای بازیگر برای گربه اش/ عکس

400 زندانی جرائم غیرعمد کهگیلویه وبویراحمد در انتظار آزادی هستند

رییس جمهوری موقت بولیوی خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد

رییس جمهوری خودخوانده بولیوی خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد

«راشد الغنوشی» رییس پارلمان تونس شد

بازدید رییس قوه قضاییه از دفتر موقت «ثنا» مستقر در مجمع تشخیص مصلحت نظام

مشاور روحانی: اجازه داده نشد فتنه 98 در یزد کلید بخورد!

آغاز ثبت نام تکمیل ظرفیت کارشناسی ارشد از امروز

هر آنچه درباره بابلیس فرکننده مو باید بدانید

داورزنی یک روز پس از استعفا، حکم صادر کرد/عکس

طلاب مدرسه علمیه فاطمیون اهواز ملبس شدند

بهترین پاسخ به تجاوز اسراییل تحکیم وحدت عربی و اسلامی است

رابطه مستقیم احیای رضایی در بالانشینی گورخر ها

ورود دیرهنگام «دیوال پاتریک» دموکرات به عرصه انتخابات 2020 آمریکا

چهره مغموم و ناراحت «سارا بهرامی» /عکس

دیپلماسی و سیاست ما دشمن خشمگین کن باشد|کارآمدی سپاه، دلیل عصبانیت استکبار

ابابیل های ارتش مسلح شدند/ آرایش پهپادهای ایرانی در خلیج فارس قوی تر شد

لایحه «مقید و محدودسازی حق طلاق شوهر» در دستور کار دولت قرار گرفت رسانه 7 | اخبار ایران و جهان

بازشماری آراء در افغانستان متوقف شد

رسیدگی به پرونده فساد چندمیلیاردی مهمتر است یا فیلترینگ تلگرام، لغو کنسرت و محدودیت خاتمی؟

دستور ویژه رییس کل دادگستری خراسان رضوی برای تسریع در اجرای احکام مدنی

استخدام نیروی خانم یا آقا جهت فست فود در مشهد

استخدام مدیر فروش، مدیر انبار(سرپرست ) در تهران

چهره مغموم و ناراحت «سارا بهرامی» /عکس

ابابیل های ارتش مسلح شدند/ آرایش پهپادهای ایرانی در خلیج فارس قوی تر شد

پیروزی بر دشمن نیازمند بصیرت، اتحاد و وحدت است + عکس

آشنا:‏ اجازه داده نشد فتنه 98 در یزد کلید بخورد

انتشار اولین فیلم تعقیب و مراقبت از دانیال زاده در خارج کشور و بازگشت وی به ایران

رهبر انقلاب: اصلا خسته نشوید و قوی حرکت کنید

رابطه مستقیم احیای رضایی در بالانشینی گورخر ها

نادیده گرفتن وحدت نتیجه جز سستی و کاهش قدرت امت اسلام ندارد

تجدید میثاق مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی با امام راحل

ادامه قصه بی مهری موزه مطبوعات آذربایجان/برای خود مهیا کن سرایی؛ چراغی، موزه ای، فرشی، قبایی

در نخستین جلسه علنی تحقیقات استیضاح ترامپ چه گذشت؟

14 زندانی جرائم غیرعمد زندان های کهگیلویه و بویراحمد آزاد شدند

نقش تعاونیها در ایجاد تحول

دانلود پایان نامه تحلیل دینامیکی غیر خطی سکو های ثابت فلزی دریایی با استفاده از المان الیافی

پوست کدام میوه ها و سبزی ها را نباید دور ریخت؟

فیلم | نویسندگان؛ سرباز بشریت

نسبت به ظهور سلبریتی علمی هوشیار باشیم!

ادعایی جنجالی درباره علی رضوانی، خبرنگار 20:30 یا مامور امنیتی؟

ملانظری: حاصل تحریم ایران پیشرفت علم و فناوری است

مرگ تلخ عمو سرنوشت اسماعیل را در خراسان تغییر داد + عکس

مهمترین ماسکهای روشن کننده ویژه ی پوستهای کدر!

همخوابی بی شرمانه داماد پولدار با مادرزن / عروس تهرانی فقط 14 سال سن داشت !

سخنگوی قوه قضاییه: «سلطان فولاد» از نزدیکان فریدون و طبری بود

اخلال در گازرسانی به سیستان با کاهش قُطر لوله ها نابخشودنی است

قضات در بررسی پرونده ها و صدور احکام دقت و سرعت داشته باشند رسانه 7 | اخبار ایران و جهان

از نظر مقام معظم رهبری چندهمسری حتی مستحب هم نیست

پاسخ لاریجانی به گمانه زنی ها درباره عدم کاندیداتوریش در انتخابات مجلس

حمله توهین آمیز معاون حقوقی قوه قضاییه به رییس جمهور

بازداشت یار نزدیک به برادر رییس جمهور و بازگشت به کشور

دهمین گردهمایی اساتید علوم عقلی

بازگشت به خیمه پیامبر

امروز محور وحدت، ولایت است + عکس

در نخستین جلسه علنی تحقیقات استیضاح ترامپ چه گذشت؟

جمله عجیب در مورد دیاباته/ اینطوری بود که می رفت بارسا!

بهترین واکنش در برابر افراد فضول چیست؟

اخلال در گازرسانی به سیستان با کاهش قُطر لوله ها نابخشودنی است

رویکردها، نظریه های و مدل های خط مشی گذاری عمومی در جهت تدوین خط مشی گذاری زیست محیطی

ارزیابی ماهیت بی حجابی از نگاه فقه و حقوق

آغاز ثبت نام تکمیل ظرفیت کارشناسی ارشد از امروز

«محمد مهدی» راهی «رضوان» شد/ پدر شهید: پسرم عاشق خدمت به مردم و تأمین امنیت بود

پُست عاشقانه «مریم معصومی»/ عکس

12 نشانه مهمِ بیماری های روان

انگلیس هم دولت جدید بولیوی را به رسمیت شناخت

«سلطان فولاد» هم پیدا شد/ سخنگوی قوه قضاییه: متهمان فراری به کشور برگردندند

امروز محور وحدت، ولایت است

«سلطان فولاد» هم پیدا شد/ سخنگوی قوه قضاییه: متهمان فراری به کشور برگردندند

ورود یک دموکرات دیگر به رقابت های انتخاباتی 2020 آمریکا

نتانیاهو از ترس کدام شهید پا به فرار گذاشت؟!

برای شکایت از توهین کنندگان فضای مجازی به کجا باید مراجعه کرد؟

نشست های شورای عالی حوزه های علمیه و ستاد امر به معروف استان سمنان

امروز محور وحدت، ولایت است

دهمین گردهمایی اساتید علوم عقلی

امت پیامبر(ص) چند گروه اند؟

ابابیل 3؛ کابوس ناو های آمریکایی

همخوابی بی شرمانه داماد پولدار با مادرزن / عروس تهرانی فقط 14 سال سن داشت !

گروه های مقاومت در یک جبهه واحد علیه اشغالگران هستند

چهره دگرگون شده «سیما تیرانداز» و هومن حاجی عبداللهی/عکس

گزارشی از دروس خارج و اخلاق حوزه علمیه استان تهران

«سلطان فولاد» هم پیدا شد/ سخنگوی قوه قضاییه: متهمان فراری به کشور برگردندند

روحانی: برجام افتخار ماست!

همه چیز درباره ماجرای «ترویج چندهمسری»

ابطحی: نظر رهبر انقلاب درباره چند همسری، دفاع عملی از حقوق زنان بود

توضیحات سخنگوی قوه قضاییه درباره شیوه بازداشت رسول دانیال زاده

پیکر مطهر بسیجی شهید «محمدمهدی رضوان» پنجشنبه در محله شهید هرندی تهران تشییع می شود

در نخستین جلسه علنی تحقیقات استیضاح ترامپ چه گذشت؟

تلاوت ترتیل صفحه 210 قرآن باصدای خلیل الحصری+صوت و متن آیات

شورای نگهبان در برخورد با دخالت های غیرقانونی در انتخابات به هیچ وجه کوتاه نمی آید

14 زندانی جرائم غیرعمد زندان های کهگیلویه و بویراحمد آزاد شدند

تجدید میثاق شرکت کنندگان اجلاس وحدت با آرمان های امام راحل (ره)

شریک مشایی، رفیق روحانی/ مهدی جهانگیری همراه ویژه رییس جمهور در سفر کرمان!

شما مأمور به ادای تکلیف هستین، نه نتیجه

استخدام حسابدار آقا با حداقل مدرک کارشناسی حسابداری در تهران

استخدام گرافیست آقا در یک موسسه تبلیغاتی در تهران

قدردانی خانه به خانه از مهر مهرانی ها در اربعین

دیدار جمعی از نخبگان ومدیران اقتصادی کشور با آیت الله علوی گرگانی

تصاویر/ مراسم رونمایی از چهار اثر بنیاد فرهنگی امامت

کارآفرینان کمیته امداد از تسهیلات 500 میلیون تومانی بهره می برند

شهر زنانه؛ شهری برای همه

شهر زنانه؛ شهری برای همه