مطالب مرتبط:
از میرزا کوچک خان جنگلی چه می دانیم؟
برگزاری کنگره ملی میرزا کوچک خان جنگلی در سال 1400
راه اندازی سامانه ملی اسناد ایثار / برگزاری نخستین کنگره ملی شهید میرزا کوچک خان جنگلی
لزوم برگزاری کنگره ملی میرزا کوچک خان جنگلی
رمانی درباره قیام جنگل و میرزا کوچک خان جنگلی
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 4 خرداد 1398 ساعت 19:512019-05-25سياسي

میرزا کوچک خان جنگلی؛ شیعه شوریده و مساوات طلب


میرزا کوچک خان جنگلی از انقلابیون و مشاهیر ایرانی بود که نهضت جنگل را با کمک چهره هایی همچون حیدر خان عمو اوغلی و دکتر حشمت پایه گذاری کرد.

میرزا در سال 1300 در حالی که تنها 43 سال داشت در کوه های تالش بر اثر سرما جان باخت.

- رویداد24" پندار محمود: یونس استادسرایی بنا به بیشتر روایت ها متولد سال 1257 ه.

ش در محلهٔ استادسرای رشت و متوفی به تاریخ 11 آذر 1300 در ارتفاعات گیلان بر اثر یخ زدگی است.

میرزا کوچک که به خاطر شهرت پدرش به میرزا بزرگ، به این نام خوانده می شد بعد ها به خاطر رهبریش بر نهضت جنگل به میرزا کوچک خان جنگلی شهرت یافت.

او از مبارزان دوران مشروطه بود و تا آخر به آرمان های آن وفادار ماند.

در دوران جوانی تحصیلات عرفی در مکاتب مذهبی رشت، قزوین و تهران را گذرانده بود.

در رشت مدرسه علمیه حاج حسن (صالح آباد) و مدرسهٔ جامع شهر، در قزوین مدرسهٔ صالحیه و در تهران مدرسهٔ محمودیه محل تحصیلش بوده است.

میرزا کوچک خان جنگلی در سال 1286 شمسی، درست یکسال پس از امضای فرمان مشروطه، در گیلان به صفوف آزادی خواهان پیوست و برای مبارزه با استبداد محمدعلی شاه روانه تهران شد.

همزمان با اوج گیری نهضت مشروطه به عضویت کانون مجلس اتحاد درآمد.

در سال 1294 شمسی، هیات اتحاد اسلام از یک گروه هفده نفره در رشت تشکیل شد که میرزا کوچک خان عضو مؤثر آن بود.

این هیأت هدف خود را خدمت به اسلام و ایران اعلام کرد و به زودی میرزا کوچک خان رهبری هیات را بر عهده گرفت.

پس از اشغال نواحی شمالی ایران از سوی روسیه تزاری، هیات اتحاد اسلام به مبارزه با ارتش تزار پرداخت و یک گروه مسلح به عنوان فدایی تشکیل داد.

این هیات ، پس از چندی به کمیته اتحاد اسلام تبدیل شد و تا پایان سال 1296 شمسی، بخش وسیعی از گیلان و قسمتی از مازندران، طارم، آستارا، طالش، کجور و تنکابن زیر نفوذ آن درآمد.

این کمیته اندک اندک به مبارزه با استعمار پرداخت و از دل آن نهضت جنگل بیرون آمد.

میرزا در سال 1289شمسی، در نبرد با نیروی طرفدار محمدعلی شاه در ترکمن صحرا شرکت داشت است و در این نبرد زخمی شده و مدتی در بیمارستانی در بادکوبه بستری بوده است.

پس از شکست نیرو های اشغالگر انگلیسی و گارد سفید، قیام متحد نیرو های انقلابی (جنگلی ها، اجتماعیون عامیون، روشنفکران انقلابی و کشاورزان) در گیلان رسماً با عنوان حکومت جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران اعلام موجودیت کرد.

در این شرایط است که روز های اول تیرماه 1299، کنگره حزب سوسیال دمکرات (اجتماعیون عامیون) ایرانی، عدالت در انزلی برگزار می شود و رسماً نام حزب کمونیست ایران را می پذیرد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازرویداد24 در ادامه فعالیت ها به حیدر خان عمواوغلی مأموریت تدوین برنامه عمل حزب داده شد.

حیدرخان پیشتر با نیرو های نهضت جنگل در ارتباط بود و نفر اصلی ایجاد ارتباط بین نیرو های انقلابی ایران بود.

یکی از راهکار ها برای نیل به اهداف حزب از نظر دوستان و هم فکران حیدرخان از این قرار است: برای حل وظایف ذکر شده، حزب کمونیست ایران (عدالت) از اقدامات فوری درباره اجرای تدابیر خالص کمونیستی در ایران امتناع می ورزد و تاکتیک کوتاه مدت خود را، تا سرنگونی حکومت شاه و طرد امپریالیسم انگلیس، بر پایه اتحاد همه طبقات، از پرولتاریا گرفته تا بورژوازی متوسط، برای مبارزه علیه قاجار و امپریالیست های بیگانه، همچنین برپایه مناسبات نزدیک با حزب دمکرات های چپ (گروه شیخ محمد خیابانی) که بیانگر منافع خرده بورژوازی و روشنفکرانست، مبتنی می سازد.

همچنین حزب کمونیست ایران (عدالت) خواهان همکاری با رهبران سرشناس آزادی بخش ملی، مانند میرزا کوچک خان و امثال او است.

روزنامه ایران سرخ ارگان شورای تبلیغات در تاریخ یکشنبه 26 اردیبهشت 1300 در این باره این چنین نوشته بود: ما با رفقای عزیز قدیم خودمان رفیق میرزا کوچک و سایرین اصلاح کردیم.

دشمن آتش پرست بادپیما را بگوی خاک بر سر کن که آب رفته باز آمد بجوی.

خاطر عموم را مستحضر می دارد نتیجه اصلاح چنین شد.

اعضای کمیته انقلاب مرکزی آزادکننده ایران عبارت خواهند بود از اشخاص مفصله ذیل: کوچک خان، خالو قربان، حیدرخان عمواوغلی، محمدی، احسان اله خان.

روزنامه عدالت در روز جمعه 28 مرداد1300 از جانب کمیته انقلاب ایران هیئت دولت جمهوری شوروی گیلان را چنین اعلام می کند: میرزا کوچک خان سرکمیسر و کمیسرمالیه، حیدر خان عمواغلی کمیسر خارجه، خالو قربان کمیسرجنگ، میرزا محمدی کمیسر داخله، سرخوش کمیسر قضایی در پی ترور حیدر خان در 7 مهر 1300، خالو قربان متواری و سپس کشته شدن کوچک خان و مهاجرت احسان اله خان مقاومت نیرو های انقلابی گیلان درهم شکسته شد.

شرایط کشور در زمان برآمدن میرزا کوچک خان جنگلی و نهضت جنگل مجموعه ای از مسائل، هنگامی که میرزا با برپایی تشکیلات اتحاد اسلام، حاکمیت گیلان را به دست گرفت، کشور را در آستانه بحران جدی اقتصادی و غذایی قرار داده بود و چندی پس از آن، چهره وحشتناک و مهیب این بحران آشکار گشت.

فقر، گرسنگی و بیماری، سراسر کشور را در طول سال های 1296 و 1297 فرا گرفت.

از این بحران تحت عنوان بحران نان و قحطی بزرگ یاد شده می شود.

گزارش های ثبت شده از وضعیت مردم در این برهه، بسیار دلخراش است.

در این دو سال، طبق خوشبینانه ترین آمارها، بیش از یک میلیون ایرانی از فرط گرسنگی و آثار مترتب بر آن، جان باختند.

بنا به گزارش سایت قطره و به نقل ازهای رسمی در تهران که آن زمان 500 هزار نفر جمعیت داشت و به خاطر پایتخت بودنش، به نسبت دیگر شهر های کشور از شرایط و امکانات بهتری برخوردار بود، حداقل 186000 تن در اثر گرسنگی و بیماری های ناشی از آن در سال 1336 هجری قمری بدرود حیات گفتند.

در چنین اوضاع و احوالی که بیش از یک سوم جمعیت پایتخت بر اثر گرسنگی جان می دهند، تشکیلات اتحاد اسلام به رهبری میرزا کوچک خان توانست با تدابیر و اقدامات خود گیلان را از مواجهه شدن با این بحران بزرگ مصون دارد: در مقایسه با وضعیت دهشتناک حاکم بر دیگر نقاط ایران، در گیلان تحت نظارت کوچک خان، قحطی به گفته وزیر مختار آمریکا، مهار شد.

هیات های مذهبی آمریکایی در رشت، پول امداد را پس فرستادند و گفتند به دلیل تدابیر مؤثری که این ایلیاتی ها [جنگلیان] به کار گرفته اند، به کمک ما نیازی نبود.

یک سال و اندی بعد، موری سرپرست هیات آمریکایی موفقیت جنگلیان را اینگونه ستود: در حالی که ایرانیان دیگر در تهران، همدان، قزوین، زنجان، مشهد و سایر جا ها با ننگ تمام تقریباً هیچ کاری نکردند… [جنگلیان] ماهانه 10 هزار دلار صرف مراقبت از پناهندگان قحطی زده ای می کنند که به رشت می آیند، و می کوشند که آنان را در میان دهکده های مجاور تقسیم کنند و اسکان دهند.

طی این سال های پس از مشروطه در بیشتر نقاط ایران قیام های محلی برای برقرار آرمان از دست رفته مشروطه برپا شد و در پی مقاومت جانانه در تاریخ ماندگار شدند.

در این میان، اما موفقیت میرزا و یارانش در اداره امور و نیل به آن اهداف چنان زبانزد بود که بسیاری را از جای جای کشور برای پیوستن به نهضت جنگل راهی آنجا کرد.

چنین رویکرد هم دلانه ای بود که قوای خارجی اشغالگر ایران را ترسانده و علیه جنگلی ها متحد کرده بود.

آنچه میرزا و یارانش بر پاساختند نشان روشنی بود از امکان وقوع آرمان ها و اهداف انقلاب مشروطه و بعدتر آنچه در کنار دیگر انقلابیون ایران آغاز کردند جلوهٔ روشنی بود از امکان برداشتن همیشگی یوق بندگی سلاطین و برقراری جمهوری خلق های ایران.

این تصویر نیرو های مرتجع داخلی و قوای اشغالگرا را به چنان وحشتی انداخت که اگر این امکان را مدفون نکنند تسری آن به باقی نقاط منطقه پایگاه اقتصادی و نظامیشان را چنان متزلزل خواهد کرد که ناچار می شوند درست از استبداد و استعمار برداشته و اداره امور را به خود مردم واگزارند.

کمیته سرخ انقلاب گیلان/ از راست به چپ: حسن خان آلیانی (معین الرعایا)، میرزا کوچک خان جنگلی؛ کارگاریتلی (شاپور)، کاژانفت (اردشیر)، گائوک آلمانی (هوشنگ) و میر صالح مظفرزاده میرزا کوچک خان جنگلی و انگلیسی ها به گزارش سایت قطره و به نقل ازرویداد24 انگلیسی ها که توانمندی میرزا را در اداره منطقه گیلان مشاهده کرده بودند، می دانستند که توانمندی او در اداره کشور به مراتب بیشتر از رجال صاحب نامی است که یکی پس از دیگری بر کرسی نخست وزیری تکیه می زدند و بی آنکه بتوانند مشکلی از مشکلات مملکت را مرتفع سازند، جای خود را به نفر بعدی می دادند.

از نظر آن ها در صورت قدرت یابی جنبش جنگل در شمال از طریق ائتلاف با حرکت های استقلال طلبانه دیگر در این خطه، میرزا مسلماً می توانست به عنوان یک کاندیدای جدی نخست وزیری مطرح شود.

از طرفی نباید فراموش کرد که در همین زمان حرکت های ضدانگلیسی در جنوب کشور نیز جریان داشت که مهمترین آنها، قیام تنگستانی ها بود، ضمن آن که آوازه میرزا به مناطق جنوبی ایران نیز کشیده شده و حتی در میان علمای آن خطه، حمایت هایی را از جنبش جنگل دامن زده بود.

به عنوان نمونه شیخ مرتضی محلاتی در شیراز به دفاع از جنبش جنگل برخاست و علیه انگلیسی ها، فتوی داد.

جنگلیان برای تضعیف تلاش های سلطه جویانه انگلیس در قفقاز، تدابیری اتخاذ کردند.

علاوه بر افزایش تبلیغات ضدانگلیسی، به تحریم کالا های آنان و بانک شاهی ایران (IBP) که در مالکیت انگلیس بود، پرداختند.

جنگلیان از مردم و بازرگانان خواستند اسکناس و سفتهٔ بانک شاهی را نپذیرند و به همه روابط تجاری خود با [این]بانک پایان دهند.

در نتیجه، بازرگانان پول های خود را که به صورت قران نقره بود، از بیم شناخته شدن به طرفداری از انگلیس ، از بانک انگلیسی بیرون کشیدند، این فرار نقدینگی، شعبه بانک شاهی در رشت را وادار کرد تا از دفتر تهران درخواست حوالهٔ هرچه بیشتر پول کند تا این شعبه بتواند همه دیون خود را در صورت لزوم تأدیه کند.

در نخستین هفتهٔ نیمه دوم اسفند 1296 (ماه مارس 1918)، شبه نظامیان جنگل حتی مدیر شعبه، سرگرد آر.

اس.

اوکشات را که وظیفه اش آشکارا فراتر از صرف مدیریت بانک بود، دستگیر کردند.

بلافاصله پس از این اقدام، کنسول مک لارن که دفترش در رشت به کانونی برای اجرای برنامه های انگلیس در منطقه تبدیل شده بود نیز دستگیر شد، زیرا به کارکنان تحت امرش دستور داده بود که از پرداخت پول به مشتریان خودداری و بانک را تعطیل کنند.

تسری این افکار و روش ها به دیگر مناطق کشور، بی تردید کابوس وحشتناکی برای انگلیس به شمار می آمد، به ویژه آنکه آن ها با مشاهده خود در موقعیت پیروز جنگ، طرح های بلندمدتی برای سلطه کامل بر کل منطقه و از جمله بر ایران داشتند؛ بنابراین جنبش جنگل از نظر آن ها یک مانع و تهدید بزرگ و غیرقابل چشم پوشی به شمار می رفت که بی هیچ شبهه ای می بایست برچیده شود.

البته آن ها پیش از آغاز درگیری نظامی تلاش کردند تا از دو شیوه مرسوم خود برای دستیابی به سازش با میرزا دست یابند: نخست به عنوان رشوه، مبلغ نیم میلیون تومان به عنوان حق عبور نیرو های انگلیسی به جنگلیان پیشنهاد شد که کوچک خان با خشم آن را رد کرد.

در تلاش دیگری برای خریدن وی، انگلیسی ها پیشنهاد کردند که [در ازای عبور نیروهایشان] حاکمیت وی بر ایالت گیلان را به رسمیت شناسند.

انگلیسی ها سرانجام تهاجم به نیرو های جنگل را از 23 خرداد 1297 آغاز کردند و با وارد آوردن فشار سنگین نظامی، جنگلی ها را وادار به عقد قرارداد صلح در اواسط مرداد ماه همان سال ساختند.

نکته جالب در این هنگام آن است که پس از آغاز تهاجم نظامی انگلیسی ها، آن ها در حالی که با اعمال فشار نظامی سعی در برداشتن یکی از موانع مهم پیش روی خود داشتند، فشار سیاسی بر احمد شاه را برای پذیرش نخست وزیری وثوق الدوله نیز آغاز کردند و سرانجام موفق به تحمیل وی در 21 تیرماه 1297 شدند.

به این ترتیب با وجود انعقاد قرارداد صلح میان نیرو های جنگل و انگلیسی ها، مجدداً درگیری های نظامی میان آن ها آغاز شد و ادامه یافت.

تلاش های سیاسی همراه با مفسده انگیزی های اقتصادی انگلیسی ها برای زمینه سازی عقد قرارداد 1919 با دولت وثوق، در تهران دنبال شد.

شکست نهایی نیرو های جنگلی در فروردین ماه 1298 و عقب نشینی میرزا به همراه اندک یاران باقی مانده اش به دل جنگل های گیلان، فضا و شرایط بهتری را برای انگلیسی ها برای تحرک بیشتر در جبهه سیاسی فراهم آورد و نهایتاً در روز 28 مرداد 1298، قرارداد معروف به 1919 با دولت وثوق به امضا رسید.

میرزا کوچک خان جنگلی و مبارزان قفقاز به گزارش سایت قطره و به نقل ازرویداد24 کمیته لنکران با ارسال نامه ای به میرزا -که در دشمنی وی با انگلیسی ها نیز جای تردید نبود- خواستار تشدید فعالیت ها علیه این دشمن مشترک شد.

در بخشی از این نامه آمده است: ما خوشوقتیم که به یاری کارگران و دهقانان آذربایجان قیام کرده ایم تا جمهوری مستقل شان را رونق و تحکیم بخشند، ولی خوشوقتی ما زائل می شود وقتی که می بینیم ملت نجیب ایران زیر چکمه بورژوازی انگلستان دست و پا می زند.

یگانه مردی که در ایران به ضد بورژوازی انگلستان قیام کرد تو هستی رفیق کوچک خان! تو جنگ را علیه انگلستان اعلام کردی تا بتوانی وطنت را از دست دزدان بریتانی نجات دهی.

تمام ملت ستمدیده ایران دیدگان امیدشان به تو دوخته شده و از تو علاج درد و آزادیشان را می خواهند.

ما از طرف دهقانان و کارگران آذربایجان به شما خطاب می کنیم ای مرد توانا و ای رییس ملت! ما حاضریم با نخستین دعوت به کمکتان بشتابیم تا سلطه انگلستان را محو کنیم.

ملت ایران در صمیمیت و صداقت ما می تواند مطمئن باشد.

برای نمونه احترام و عنایت به آزادی ملت ایران نشان ر.

س.

ف.

س.

ر.

و یک قبضه رولور به شما تقدیم می داریم که وسیله این سلاح دست ماهر کوچک خان قلب دشمنان را بشکافد.

کمیته انقلابی لنکران پس از ارتباطات اولیه میان جنبش جنگل و بلشویک های قفقاز، و در پی هجوم ارتش سرخ به این منطقه و برانداختن حکومت مساوات در باکو و بیرون راندن نیرو های انگلیسی از منطقه، ناوگان دریایی شوروی در دریای خزر به فرماندهی ژنرال راسکولنیکوف برای تعقیب نیرو های ضد انقلاب روسی، در روز 29 اردیبهشت 1299 (مطابق با 18 مه 1920) خود را به بندر انزلی رسانید و دو هزار نیروی ارتش سرخ در این بندر ایرانی پیاده شدند.

در اینجا دو روایت متضاد وجود دارد؛ خسرو شاکری در کتاب میلاد زخم نوشته که میرزا قبل از ورود نیرو های شوروی از آمدن آن ها مطلع بود: در آستانه پیاده شدن نیرو های شوروی در 29 اردیبهشت 1299 (18مه 1920)، پیکی بلشویک به مقر جنگلیان در اعماق جنگل های گیلان وارد شد و به کوچک خان اطلاع داد که نیرو های شوروی به زودی به آستارا در منتهی الیه شمال غربی ساحل دریای خزر وارد خواهند شد.

(ص233) همچنین نویسنده بر این اعتقاد است که از این واقعه چیزی به احسان گفته نشد و او از ورود نیرو های ارتش سرخ بی اطلاع بود.

در مقابل شاپور رواسانی روایتی کاملاً معکوس را از این ماجرا عنوان می دارد.

به نوشته او در کتاب نهضت جنگل؛ اولین جمهوری شورایی در ایران این واقعه بدون اطلاع میرزا صورت گرفت، در حالی که احسان پیش از آن از ورود نیرو های شوروی مطلع شده بود.

این روایت حکایت از آن دارد که احسان با توجه به برخورداری از اندیشه های چپ گرایانه از همان ابتدا ارتباطات مستقلی با نیرو های خارج از جنبش برقرار کرده بود و همین ارتباطات موجب شد وی به اتکای بلشویک ها، به تدریج جناح چپ جنبش جنگل را شکل دهد و با به دستگیری رهبری آن، جنبش را دچار یک تفرقه و شکاف عمیق سازد.

با پیاده شدن نیرو های ارتش سرخ در انزلی، اولین دور مذاکرات میان میرزا و راسکولنیکوف برگزار شد.

گزارش ابراهیم فخرایی در کتاب سردار جنگل از این مذاکره چنین است: میرزا که دارای افکار مذهبی بود و به همین جهت کمونیسم را با افکارش سازگار نمی دید، اصرار داشت که مدتی بایستی از تبلیغات مسلکی [کمونیستی] صرف نظر شود.

مفهوم بیاناتش تقریباً این بود که هر کس باید آش خود را با قاشقی که خود دارد میل نماید و می خواست بگوید که تمایلات ناسیونالیستی و عامل مذهب، بزرگترین عایق و مانع اشاعه کمونیسم در ایران است.

او می گفت، چون ایرانی ها متعصب اند و به دین و شعایر اسلامی علاقه دارند، قطع این پیوند دینی باعث می شود که به انقلاب به نظر نامساعد بنگرند و چه بسا که همین امر و مخالفت هایی که به دنبالش به عمل آید موجب شکست انقلاب شود.

به فاصله اندکی پس از ورود نیرو های ارتش سرخ به بندر انزلی و پس از تشکیل حزب کمونیست ایران از درون کنگره حزب عدالت، دولت جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران در پانزدهم خرداد 1299 در منطقه گیلان به ریاست میرزا کوچک خان جنگلی و عضویت مشترک اعضای جنبش جنگل و حزب کمونیست ایران، پا به عرصه وجود گذاشت و به این ترتیب سومین مرحله از جنبش جنگل آغاز شد.

میرزا کوچک خان جنگلی و توافق با بلشویک های روس در این زمان هم روس ها و هم میرزا کوچک خان در شرایطی بودند که رویارویی با یکدیگر را به صلاح خود نمی دیدند.

هریک با اقدامات نظامی، اهداف خاص خود را دنبال می کردند و دیدگاه متعرضانه به یکدیگر نداشتند؛ در نتیجه تماس های بعدی میرزا کوچک خان با نیرو های نظامی و سیاسی روسیه، میان طرفین توافق هایی حاصل شد.

مهمترین مفاد این توافق چنین است: الف) اصول کمونیسم در ایران از حیث مصادرهٔ اموال و الغاء مالکیت و تبلیغات به اجرا گذارده شود.

ب) حکومت جمهوری انقلابی توسط میرزا برقرار شود.

پ) پس از ورود میرزا به تهران و تأسیس مجلس مبعوثان، هرنوع حکومتی که نمایندگان ملت بپذیرند، بدون مخالفت روسیه ایجاد شود.

ت) مقدرات انقلاب به دست این حکومت سپرده شود و شوروی ها درایران مداخله ننمایند.

ث) هیچ قشونی بدون اجازه و تصویب حکومت انقلابی ایران زائد بر قوای موجود (2 هزار نفر) از شوروی به ایران وارد نشوند.

ج) مخارج این قشون به عهده ایران است.

چ) هر مقدار مهمات و اسلحه که از شوروی خواسته شود در مقابل پرداخت قیمت، تسلیم نمایند.

ح) کالا های بازرگانان ایرانی که در باکو ضبط شده تحویل حکومت ایران شود.

خ) کلیه مؤسسات تجاری روسیه در ایران به حکومت جمهوری واگذار شود.

میرزا کوچک خان جنگلی با استناد به همین توافقنامه بود که سه هفته پس از مداخله نظامی روس ها در انزلی، موجودیت حکومت خود را در رشت اعلام کرد.

سران نهضت جنگل پس از اعلام حکومت، ضمن انتشار اعلامیه ای با عنوان فریاد ملت مظلوم ایران از حلقوم فداییان جنگل ، به مفاسد دستگاه حاکمه ایران و جنایات انگلیسی ها اشاره کردند و در پایان نظریات خود را به شرح زیر اعلام داشتند: 1ـ جمعیت انقلاب سرخ ایران اصول سلطنت را ملغی کرده جمهوری را رسماً اعلام می نماید.

2ـ حکومت موقت جمهوری حفاظت از جان و مال عموم اهالی را برعهده می گیرد.

3ـ هر نوع معاهده و قراردادی که به ضرر ایران با هر دولتی منعقد شده است، لغو و باطل می شناسد.

4ـ حکومت موقت جمهوری همه اقوام بشر را یکی دانسته، تساوی حقوق را دربارهٔ آنان قائل است و حفظ شعائر اسلامی را فریضه می داند.

میرزا کوچک خان جنگلی و رضا خان به گزارش سایت قطره و به نقل ازرویداد24 رویاروی اول میرزا با رضا شاه پهلوی" احتمالا به زمان مشروطه بازمی گردد.

وقتی که رضا خان در میان رده های قزاق خانهٔ تهران بود و فتح قزاق خانه از طرف نیرو های مشروطه به میرزا سپرده شده بود که با در هم کوبیدن صفوف آن ها به دست میرزا و یارانش حاصل شده بود.

رضا خان در سرکوب جنگلی ها به دست قزاق های تحت امرش در ولایت گیلان که از نقاط مختلف آن ها را گسیل کرده بود، در کمیته ای ایرانی-انگلیسی به نام کمیته زرگنده به اتفاق سید ضیاءالدین طباطبایی در حال تدارک کودتای سوم اسفند بودند.

به همین دلیل اقدام رضا خان به نوعی اجرای مصوبه کمیته مذکور نیز بود.

گویی کمیته زرگنده در حقیت دو کار کرد اساسی داشت : یکی سرکوب نهضت جنگل و دیگر استقرار دیکتاتوری رضا خان.

مرگ میرزا کوچک خان جنگلی میرزا همراه با یار دیرینش، گائوک (معروف به هوشنگ) به طرف حامی همیشگی اش عظمت خانم فولادلو (حاکم خلخال)، راهی کوه های تالش شد.

قوای حکومتی گیلان 4 روز آن ها را تعقیب کردند تا تنگه های ماسال به ارتفاعات رسیدند.

آن ها روز جمعه 11 آذر 1300 در گردنه های گیلان گرفتار بوران و طوفانی شدید شدند و هر دو یخ زده و مردند؛ همین قدر کوتاه! ماجرای بعد از مرگ میرزا کوچک خان طولانی ست.

خبر مرگ میرزا به برادر امیر طالش رسید که نیروهایش راه بر میرزا بسته بودند.

محمدخان سالارشجاع به همراه تفنگچی هایش راهی گیلاوان شد تا جلوی دفن میرزا به دست اهالی را بگیرد.

به رضا اسکستانی (تفنگچی اهل اسکستان خلخال) دستور داد سر میرزا را از تنش جدا کند و نزد امیر طالش در ماسال ببرد.

اسکستانی سر میرزا را از ماسال به رشت برد و تسلیم فرمانده نظامی گیلان کرد.

مردم گیلان جسد بی سر میرزا به خانقاه برده و با مراسم سوگواری در گورستان خانقاه به خاک سپردند.

سر بریده میرزا را احتمالا به دستور سردار سپه تا مدت ها در کنار سربازخانه رشت جایی معروف به انبار نفت نوبل در معرض دید مردم قرار دادند تا نشانی باشد از اقتدار حاکم جدید و ترس در جان مردم ریشه دواند تا آیندهٔ حکومت جدید از این چنین مقاومت هابی مصون بماند.

بعدتر خالو قربان که حالا از نزدیکان سردار سپه بود، سر میرزا را تحت الحفظ به تهران نزد سردار سپه فرستاد و به دستور او در گورستان حسن آباد تهران دفنش کردند.

بعد یکی از یاران قدیم میرزا کاس آقا حسام محرمانه سر میرزا را از گورکن تحویل گرفته به رشت برد و در سلیمان داراب به خاک سپرد.

بیست سال بعد در شهریور 1320 پس از استعفای رضاخان از سلطنت و به تخت نشستن پسرش مردم گیلان خواستند که طی تشریفات شایسته جسد میرزا را از خانقاه گیلان به رشت آورده و کنار سرش دفن کنند با سرکوب نیرو های حکومتی مواجه شدند.

آخر سر برای جلوگیری از بالا گرفتن تنش جسد را با سرعت به رشت منتقل کرده و کنار سرش دفن کردند.

تلگراف رییس قوای حکومتی گیلان به سردار سپه رضا خان میرپنج در توضیح مرگ میرزا و اتفاقات اطراف آن نشان روشنی از کلیت ماجراست: حسب الامر تلگراف مبارک نمره 965 فوری برای تعقیب و دستگیری میرزا کوچک عده فرستاده، چهار روز متوالی مشغول تعاقب بودند بالاخره از شدت تعقیب قزاقان میرزا کوچک از هر طرف عرصه را برای خود تنگ دیده خود را به کوه های ماسال کشیده بود.

عده قزاق هم در تعاقب مشارٌ الیه حرکت کرده، در بین راه هم یک تصادفی واقع شد، میرزا نعمت الله داماد حسن خان کیش دره مقتول و مابقی باز فرار می کنند.

از طرف دیگر طالش ها هم برای جلوگیری از فرار میرزا کوچک عده فرستاده بودند، بالاخره میرزا کوچک و گائوک به طرف گردنه گیلوان خلخال متواری شده در آنجا از شدت سرما تلف شده اند.

قبل از اینکه قزاق های تعقیب کننده برسند مابین طالش ها و طارمی ها سر نعش گفتگو شده طالش ها سر نعش را بریده بودند که قزاقان سر رسیده و سر را گرفته حمل به شهر می نمایند.

اینک سر بریده در دفتر حاضر است، هر طور دستور می فرمایید اطاعت شود.

نعش گائوک هم در همان گردنه افتاده است.

امروز آرامگاه میرزا در شهر رشت از جاذبه های این شهر و مکانی برای برگزاری مراسم سالگرد او است.

محل مرگ او معروف به مشهد میرزا در میانه گیلان و اردبیل در ارتفاعات ماسال با تابلویی از طرف میراث فرهنگی مشخص شده است.

میرزا کوچک خان و نهضت جنگل در آینه ارگان جنگل روزنامه جنگل ارگان رسمی نهضت جنگل به نظر بهترین منبع برای شناخت تفکرات، عقاید، نظرات، جهان بینی، استاتژی و .

میرزا و یارانش است.

سندی متقن از آنچه بودند، فکر می کردند و می خواستند.

این روزنامه فقط نگاهبان حقوق ایرانیان و منور افکار اسلامیان است.

این شعار دست کم تا پیش از اعلام جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران در دورهٔ سوم نهضت جنگل زیر سربرگ ارگان جنگل نقش بسته بوده است.

روزنامه جنگل این روزنامه که ارگان نهضت جنگل بود با چاپ سنگی در کسما منتشر می شد.

روزنامه جنگل طی دوران حیات خویش در حد فاصل سال های 1335 تا 1338 هجری قمری در سه دوره مجزا انتشار 39 شماره را شامل شد.

افادهٔ مرام در شمارهٔ اول: کارکنان این روزنامه برای آگاهی هموطنان بنام آزادی مطبوعات درصدد تاسیس این جریده در این ناحیه برآمدند.

سبب تاسیس این اوراق از لزوم گذشته بلکه واجب و بدون فوت وقت غفلت را کنار گذاشته با هزاران زحمت، با فراهم نبودن لوازمات عجالتاً موفق گشته توفیق این خدمت و به پایان رساندن این مقصود را از حضرت احدیت خواستاریم.

مقصود ما عبارت پردازی و اطلاعات خارجه نیست بلکه با قلمی شکسته و افکاری خسته، با زبانی الکن می خواهیم اظهارات خود را از نظر افراد ملت بگذرانیم، شاید بدین وسیله افکار عمومی را متوجه ساخته با ما هم ناله شوند.

از صاحبان افکار عالیه و ارباب قلم استمداد می طلبیم.

اول باید دانست که هییت موسسه این نامه ملی ایرانی و ایرانی نژاد و طرفدار حقوق و مطیع قانون می باشند، جهت طبع و نشر بدون امتیاز از وزارت جلیله معارف همانا فوت وقت بوده است، انتشار بحران کابینه؛ لذا بموجب این اولین شماره از آن مقام منیع امتیاز این جریده را خواهانیم.

زمانی که نوشتند موقع گذشت ، نقدشان به این بود که وقتی یکدفعه دستی غیبی در تعقیب در هم شکستن اساس جور و بیداد امپراطوری روسیه -اوقات پرقیمت استفاده را برای ما پیش آورد- .

در عوض ما چه کردیم، نه تنها همه حرف زدیم.

تیر های زهرآلود تهمت و کلمات رکیکه به جانب همدیگر پرتاب می کردیم.

در عوض جدیت و سرعت عمل به سخن پرانی صرف در کار های فوق العاده قناعت کردیم، مقالات آتشین نوشتیم، رجزخوانی ها نمودیم.

ای وطن خواهان بیایید شما هم، چون فداکاران جنگل عملی شده بیش از این گرد حرف نگردید.

(شماره آخر سال اول) روزنامه مقاله ای دارد با عنوان دیگ همسایه زایید که با طنزی تلخ نوشته شده است.

برگزیده شدن نام جمهوری آذربایجان برای بخشی از ولایات قفقاز جنوبی را مورد نکوهش و اعتراض قرار داده است.

ماهیت و چیستی و چگونگی نهضت جنگل در میان اقوال محققان مختلف تا جایی پیش می رود که به نقاط متضاد می رسد و خوانندهٔ مشتاق را دچار سردرگمی می کند، بهترین پیشنهاد خواندن اصل اسناد است.

مجموعه روزنامه جنگل که امروز به شکل تایپ شده در اختیار است بهترین این اسناد است.

نامه های افراد مختلف از جمله خود میرزا نیز در این عرصه بسیار مفید است.

به ما خبر می دهند که بعضی اشخاص مجهول الهویه، جنگلی ها را متمرد خوانده، عدم اطاعت هییت اتحاد اسلام را به شاهنشاه حریت پرور تاجدار و دولت ایران به مردم القاء می کنند، بلکه دامنه این تهمت را وسعت داده می گویند: که قائدین این جمعیت فداکار حافظ وطن در خیال استقلالند، گرچه بقدری این تهمت های مضحک بی اساس است که هر مستمعی بدون تامل تفو کرده و تصدیق می کند که محال است بتوان ذره حقیقت برای آن معتقد شد، ولی چون می دانیم سایس و بانی این چنین نشریات حق کش و جعال اینگونه مفتریات خالی از حقیقت چه کسانی هستند باین واسطه محض صیانت اذهان ساده لوحانی که مسبوق قضایای جاریه نیستند از اینگونه شبهات و باختصار در مقام تکذیب برآمدیم، اینگونه اخبارات از کجا منتشر می شود و منشا این ترهات کجاست و ناشر این مفتریات چه اشخاصی هستند، بعقیده ما دو طایفه که متحرک به اراده اجنبیانند ناشر این تهمت ها هستند.

قسمت اول عده بیشرف که انسانیت و دیانت، و همه حقایق مقدسه را در مقابل چند دانه لیره و منات و یا وعده های بی سر و پای یک مستر یا گازپادین و در نهایت رذالت تقدیم کرده، علت اصلی خلقت خود را فقط خوردن و خوابیدن و توالت کردن و ارتکاب بمحرمات الهیه و تحصیل وجوه از هر طریقی که ممکن شود برای مشتهیات نفسانیه خود دانسته.

قسمت ثانی: یک عده بی وجدانی که محض شهوترانی دو روزه و تشخصات مصنوعی و تعدی به زیردستان و حفظ هستی مایملکی که از حاصل زحمات یک عمر رنجبران مظلوم به انتهای خباثت تحصیل کرده اند بالجمله حفظ مسند و مقامی که اصلا مبنی و اساس شرافتی نداشته مجری خیالات دشمنان این آب و خاک گردیده نوکری ادنی ترین اجانب را برای برتری و تعدی به ابناء وطن خویش و تصرف دسترنج آن ها اختیار کرده اند، بی رحمانه بوسیله تابعین و منتسبین خود به انتشار این نشریات حق شکنانه مبادرت کرده.

(شماره 12) جنگلی ها می گویند ایران مال ایرانی است.

دست اغیار باید از استیلای به این مملکت بکلی قطع شود.

جنگلی ها می گویند ایرانیان باید در خانه خود بدون تجاوز و اذیت همسایگان براحت مشغول اصلاحات باشند.

جنگلی ها می گویند باید تاج و تخت قدیم ایران از مختصات شاهنشاه حریّت پرور سلطان احمد شاه بوده و این سلطان جوان بخت دارای سطوت و ابهت شهریاران بزرگ عجم باشد.

جنگلی ها می گویند: امروز که بهترین مواقع فرصت و استفاده است ملت ایران با یک قیام عمومی و جنبش ملی مقام شرافتی و بنای استقلالی خود را به نوعی تثبیت نموده و به تحکیم آن نحوی موفق شوند که بعد ها مجالی برای تجاوز متجاوزین باقی نماند.

جنگلی ها می گویند: دیانت حقّه محمدیه را باید از تعرض انگلیس و همقطارانش که تخریب بنیاد اسلامیت را با دستور (کلادستون ها) غایت مقصودشان قرار داده اند محفوظ نمود.

(شماره 13) صریح و واضع می گوییم چنانکه عملا هم امتحان داده ایم برای ما عثمانی و آلمانی، روس و بریطانی نداشته، بلکه با روسیه بیشتر در مقام یکجهتی و وداد بوده ایم.

اما مملکت خود را از تعرض دیگران محفوظ می خواهیم، هر که به ما تجاوز کرد خصم خود می دانیم.

و البته لحن و ادبیات آن درباره بریتانیا چنانست که قیام احرار ما، نهضت وطن پرستان ما، فداکاری جوانان ما، فقط برای حفظ بی طرفی و امنیت داخلی و رفع تعرض متعرضین و تقویت حریت و استحکام استقلال ما و جلوگیری از افساد و انتریک انگلیس ظالم است.

(شماره 15) از فرقه فعال انسانیت دوست بالشویک (پس از اعلام خروج قشون شوروی) تمجید می شود و از وعده و وعید و سایر تزویراتی که فقط مخصوص نژاد انگلوساکسون بود انتقاد می کند.

(شماره 23) ما قبل از همه چیز طرفدار استقرار استقلال مملکت ایرانیم.

استقلال به تمام معنی کلمه یعنی بدون اندک دخالت و نظریاتی از هیچ دولت اجنبی و از این نقطه نظر تمام دول اجانب چه همجوار و چه غیرهمجوار در مقابل یکسانست.

با هیچ کس نظر دوستی و دشمنی نداریم.

با دوست ایران دوستیم و با دشمن این آب و خاک با تمام خصومت دشمن، هر کس باشد و هرچه بی استثنا؛ بی تفاوت.

بلی ما بنام اتحاد اسلام قیام کردیم و باین جمعیت مقدس منتسبیم، ولی باید دانست که طرفدار اتحاد اسلامیم بنام ساده انما المومنون اخوه، یعنی می گوییم در این موقع که تشتت کلمه و اختلاف اسلامیان مسلمان را بدست دشمن عمومی ذلیل و زبون کرده نباید مسلمانان برادرکشی کنند و بنام شیعه و سنی و سایر عناوین مذهبی به جان هم افتاده و مجال استفاده به دشمن عمومی بدهند.

ما بعد از موفقیت یعنی احراز استقلال تام و تمام ایران با همان نظریات سابق الذکر بواسطه اینکه تنها نمی توان زندگی کرد، دوستی و حسن مناسبات دیپلوماسی ایران را بر تمام دول عرضه می داریم.

آن وقت هر کس بیشتر برای ما انفع از دیگران بود به او نزدیک تر خواهیم شد.

بعد از احراز استقلال، اصلاحات اساسی مملکت در رفع فساد تشکیلات دولتی نقطه نظر ما است که هر چه بر سر ایران آمده از فساد تشکیلات است و بس و قبل از هر چیز مرکزیّت دادن به دولت را تقدیس و احترام می نماییم.

این است نظریات اساسی ما که تمام ایرانیان را بدون استثنا دعوت به هم صدایی کرده و بالخصوص از عموم ایرانیان فداکار خواستار مساعدتیم تا بعون الله برسیم به آن ساعتی که بیرق شیر و خورشید خود را به افتخار استقلال وطن کیان و مهد ساسانیان بر فراز کنگره قصور عالی حفظ استقلال و اصلاحات برافراشته و با نهایت سربلندی و شهامت بگوییم ایران از آن ایرانیان است.

(شماره 28) میرزا کوچک خان جنگلی در نامه هایش هیچ قومی از اقوام بشر به آسایس و سعادت نائل نمی گردد، به سیر شاهراه ترقی و تعالی موفق نمی شود، مگر به حقوق خود واقف گشته، کاملا ادراک کند که خدای متعال همه آن ها را آزاد آفریده و بنده و ذلیل همدیگر نیستند.

طوق بندگی یکدیگر را نباید بگردن بیندازند.

همچنین به ابناء جنس خود حق ندارند حاکم مطلق و فعال مایرید باشند.

/ نامه به رفیق مدیوانی نماینده شوروی در گیلان ما به شرافت زیست کرده ایم و با شرافت مراحل انقلابی را طی کرده ایم و با شرافت خواهیم مرد.

من همیشه عقیده داشته ام و هنوز هم دارم که افکار عامه هر نهضت ملی را پیشرفت می دهد نه آهن و آتش.

تبلیغات صادقانه و نجیب مردم و احترام به عقاید و عادات ملی و مملکتی مؤثر تر از صد ها هزار قشون و آلات ناریه است.

/ خطاب به احسان الله خان و خالو قربان دو ماه زمام انقلاب را به معیت یکدیگر به طور ملایمت در دست داشتیم منجیل تا لوشان فتح شد از طرف دیلمان، قزوین در تهدید بود قزاقخانه و ژاندارمری رشت تصرف شد ادارهٔ نظام ملی تاسیس گشت افکار عامه ایرانیان همراه و متوجه ما بود گیلانیان با میل و رغبت کمک فکری و مالی می کردند از تمام نقاط مملکت ندای مساعدت بلند بود قرارداد معروف موقوف-الاجراء و شاه ایران در مقام تغییر پایتخت از تهران باصفهان برآمد انگلیس ها از قزوین شروع به عقب نشینی کردند به همان حال اگر باقی مانده بودیم فتح مرکز امکان پذیر می گشت اکنون سه ماه و نیم است که زمام انقلاب در دست شما ها است.

گیلان وسیع و پر نعمت بصورتی در آمده که از تامین معاشش عاجز است و شما نیز از یک شهر گدا، مخارج یومیه را بزحمت تهیه می کنید اگر نظر دقتی بخارج از محوطهٔ رشت بیافکنید می بینید که هزاران نفر از ترس غارت و کشته شدن و ننگ ناموس در جاده های قزوین و جنگل های گیلان آواره اند و چقدرشان نفله شدند و مرده اند در نتیجهٔ این اوضاع انگلیس ها که از قزوین در حال عقب نشینی بودند تا رستم آباد جلو آمدند شاه ایران بعوض تغییر پایتخت به تجهیزقواء پرداخته تعرض را شروع نمود پس از دو بار عقب نشینی تا انزلی رشت را تصرف، اما هنوز نتوانسته اید تا رستم آباد پیشروی نمایید شعلهٔ آزادی تبریز در نتیجهٔ این مخالفت ها خاموش شد.

احرار ایران با همهٔ انتظاراتی که از انقلاب گیلان داشته اند از شنیدن عملیات تند و زننده و افراطی یکباره مایوس شده اند و قرارداد منسوخ ایران بر باد ده مجددا دارد احیاء می شود.

افسوس که قدمی از گیلان بیرون نرفته اید تا بدانید که افراد ایرانی در برابرتان مسلح شده و جنگ با انقلابیون را جهاد مقدس نام گذارده اند و عملیات خشنتان آن ها را بدام بیگانه انداخته است.

نام سوسیالیست و بلشویک بحدی منفور شده که کسی حتی در خواب میل ندارد آن را بشنود.

تصدیق می کنم که انقلاب متضمن همه گونه خسارات مادی و معنوی است، ولی البته تصادفی نه از روی عمد.

مرا ملامت می کنید چرا به جنگل آمده ام مگر آن ها که نیامدند محفوظ ماندند؟ حاجی شیخ عبدالحسن و میرزا عبدالحسین خان را در انزلی دستگیر کردید- معین الرعایا و همراهانش در منجیل- شیخ عبدالله خان در رشت شهید شد.

اکنون گائوک و مظفرزاده تلخی بی مهری های شما را می چشند.

شما جمعیت بالشویک رشت آیا مستقیما با سویت روسیه مربوطید یا مستقلا عمل می نمایید؟ تاکتیک و رویه تان در حال و آینده چیست؟ اگر بر خلاف گذشته است پس می شنویم هنوز کماکان رویهٔ گذشته تعقیب می شود.

متذکر می شوم محال است بتوانید برای پیشرفت آزادی قدمی بردارید بر فرض آنقدر بکشید و خود کشته شوید و ایران را تودهٔ خاکستر نمایید.

آخرین نامه میرزا کوچک خان جنگلی اکنون منتظرند روزگاری را ببینند که از جمعیت ما اثری در میان نباشد، اما وقتی از افکار و انتظاراتشان نتایج تلخ مشاهده کردند، آنوقت است که ندامت حاصل خواهند نمود و قدر و منزلت ما را خواهند یافت.

بلی آقای من! امروز دشمنانمان ما را دزد و غارتگر خطاب میکنند و حال آنکه هیچ قدمی جز در راه آسایش و حفاظت مال و ناموس مردم برنداشته ایم.

ما این اتهامات را می شنویم و حکمیت را به خداوند حاکم و قادر و حاکم علی الاطلاق واگذار می کنیم / سخنان میرزا در آخرین دیدار با همسرش میرزا کوچک خان جنگلی در نگاه برخی چهره ها کشیش چارلز ماری، مبلغ مسیحی مقیم رشت درباره میرزا می نویسد: می خواهم کلامی دربارهٔ میرزا کوچک خان بگویم.

صرف نظر از درست یا نادرست بودن آرمان های این مرد، به اعتقاد من او انسانی باوجدان، وطن پرستی صادق، و مردی با صفات پسندیدﻩٔ بسیار است.

او سعی داشت رشوه، غارت، شورش، و بسیاری از چیز های دیگر را که از صفات قوای مسلح در ایران بود ریشه کن کند.

او قوای خود را منظم و تابع قانون نگاه داشت.

همچنین جان و مال اشخاصی که نمی جنگیدند از دست او در امان بود.

بعد از نبرد منجیل شایعات فراوانی بر سر زبان ها افتاد که کوچک خان به عبث بودنِ جنگ پی برده و تلاش می کند تا همقطارانش را از جنگیدن باز دارد، ولی کسی به حرفش گوش نمی کند.

طرفدارانش او را بیشتر نه به خاطر تهور و توانایی اش در جنگ، بلکه به خاطر مهربانیش، عشقش، صداقت بی شائبه اش، دغدغه اش برای رفاه و سعادت کشور، عدالتش و حقیقت جویی اش تحسین می کنند.

فیلیپ روشار نویسنده و تاریخ شناس می نویسد: جنگلی ها خواهان بودند که بهره برداری از منابع کانی ملی به وسیله بیگانگان پایان یابد و سرمایه ملی در راه توسعه صنعت، ایجاد راه آهن، کارخانه های نساجی و چرم سازی ملی به کار رود و بالاخره نظام آموزشی نو و همچنین بیمارستان ها و آزمایشگاه های مناسب پدید آید.

دکتر حشمت از یاران نزدیک میرزا درباره او چنین می گوید: میرزاکوچک خان یک مرد به تمام معنا مسلمان بوده و تابه حال دامنش به بی عفتی و بی دینی و دزدی و خیانت ملوث نشده است.

این شخص است که آرزو دارد اسلام را به اعلاءدرجه استعلا ببیند.

دیانت اسلام را به تمام معنا قبول کرده و برای اجرای قوانین آن لباس مجاهدت بر تن نموده است.

این مرد کسی است که تمام همراهان خود را قبلا قسم داد که برای حفظ اسلام و ایران از جان و مال بگذرند.

این آدم با آن که انقلابی است وطن دوست و ملت پرست و دین پرور است.

سید حسن مدرس از روحانیون ایرانی درباره میرزا گفته حقیر از آقا میرزا کوچک خان جنگلی و اشخاصی که صمیمانه و صادقانه با ایشان هم آواز بودند، نیت سویی نسبت به دیانت و صلاح مملکت نفهمیدم.

بلکه جلوگیری از دخالت خارجیان و نفوذ سیاست آن ها در گیلان عملیاتی بوده بس مقدم مسجل بر هر مسلمانی لازم، خداوند همه ایرانیان را توفیق دهد که نیت و عملیات آنان را تعقیب و تقلید نمایند.

پر واضح است که طرفیت و ضدیت و محاربه با همچون جمعیتی مساعدت به کفر و معاندت با اسلام است.

جمادی الثانیه 1338 ه.

ق، حسن بن اسماعیل طباطبایی.

میرزا کوچک خان جنگلی و دکتر حشمت میرزا کوچک خان جنگلی در دل مبارزات مردم ایران میرزا از آن رو مورد استقبال مردم ایران و خاصه گیلان و مازندران قرار گرفت که از پایتخت برنخاسته بود، از حاشیه بود و در حاشیه مانده بود و نهضتش را از همان جا و با همان مردم حاشیه پی گرفته بود.

برعکس بسیاری از رجال باقی مانده از مشروطه که تهران را به عنوان مرکز فعالیت و حضور خود برگزیدند و آنجا در قالب انجمن ها و جماعت های مختلف گردآمده و گاهی رو به حاشیه حرف می زدند، میرزا به سنت اولیه مشروط وفادار ماند.

آنچه در امثال سرداران ملی از ولایت مختلف می دیدیم، گرچه در صورت لزوم حتی با اسلحه راهی پایتحت می شدند، اما کانون فعالیت و حضور آن ها ولایت خودشان بود.

اگر در مبارزه ای ملی به پایتخت آمده بودند هیچگاه مصالح و درد مردم ولایت خود را از یاد نمی بردند.

نکته دیگر از یاد نبردن مصالح ملی در نهضت میرزاست.

گرچه میرزا تا به آخر در ولایت خود ماند و کنار مردمش مرد، اما در هیچ تصمیم و اقدام اساسی مصالح باقی خلق های ایران را از یاد نبرد و همیشه با الگویی ملی تصمیمگیری کرد.

اگر مشروطه چی های مانده در تهران که به مقامی یا منسبی رسیدند برای جلب توجه و باقی ماندن در کسوت نمایندگی ولایت خود در پی امتیازگیری خاص برای مردم آن دیار بودند، میرزا از ملت ایران سخن می گفت.

هیچگاه ذره ای از این که تأمین خیر تک تک آحاد ملت در گرو خیر عمومی ست کوتاه نیامد.

او و نهضتش خواست آزادی و آبادی گیلان را در پرتو آزادی و آبادی ایران تعریف می کرد و در عمل به این مهم پایبند بود.

از این حیث حرکت میرزا بسیار به جنبش های مدرن شبیه است.

درک و نگاه جهانی (ملی)، عمل بومی.

یکی از ضربه ّها به نهضت جنگل هم از راه کمرنگ جلوه دادن این تلقی نزد جنگلی ها بود.

شایعاتی منتشر می کردند که ولایات مختلف علیه میرزا و نهضتش شده اند و جنگلی ها تنها به منافع خود و متحداتشان اهمیت می دهند و مصالح باقی کشور را در نظر نمی گیرند حتی رجل سیاسی را هم با دروغ پردازی ها قانع کرده بودند.

میرزا از آن رو در میان توده ها مردم محبوب بود که در کسوت روحانی ملبسی نبود که در اسلام (تشیع) و باور ها و سنت آن در مساوات و حق خواهی داد سخن براند، بلکه فردی بود معمولی که آنچه از اسلام می گفت در قالب اسلامی عرفی و مردمی و شبیه به خود مردم و توده های آن ارائه می کرد و از این راه عملی پیگیر ایده برپایی مدینه فاضله بود.

مردم دل زده از روحانیت مستقر در پایتخت و روحانیون نزدیک به حکومت یا دور از مردم و متجمع در مراکز حوزوی که به تدریج از این دور بودن تجلی های دینی از زندگی عادیشان به گرایش های دیگری روی می آوردند به عینه و در زمین واقعی نقطه اتکایی یافتند که از فرط نزدیکی فهمیدنی و قابل اعتماد بود.

یکی از ضربه های اصلی وارده به میرزا و گروه نزدیک یارانش از راه گسترش شایعاتی بود که متدین بودن میرزا زیر سوال می برد و آن اعتماد دیرینه و عمیق به میرزا را هدف گرفته بود.

این رویکرد میرزا بعد ها نیز در تاریخ مبارزات مردم و گرایش آن ها به مسلمانان مبارز متجلی می شود.

افراد عادی در لباس و نزدیک به عموم مردم هستند که می توانند مردم را جذب کنند و متینگ های بزرگ برقرار کنند.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازرویداد24 گرچه کوچک جنگلی در سپهر تاریخ مبارزات مردم ایران در دل جریان چپ معنا می یابد و نحوه شکل گیری نهضت جنگل بیش از هر چیز بر پایه تئوری های کمونیستی حیدر خان عمو اوغلی شکل گرفت، اما بیشترین بازنمایی شخصیت و منش او را در میان مبارزان مسلمان شیعه ای می توان یافت که دست به اسلحه بردند تا فضا را تسخیر کنند و اسلام سیاسی را از این طریق زنده نگهدارند.

بهترین نمونهٔ این مبارزان را می توان در میان اعضا و سمپات های سازمانی یافت که به تأسی از مبارزان مسلمان دوران مشروطه نام مجاهد بر خود نهاده بودند که مجاهدین فی سبیل الله باشند به حکم سنتی خود را متعلق به آن می دانستند.

در برخی مواقع نیز از میرزا به عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کردند چنانکه سال 1358 رهبریت سازمان مجاهدین خلق مسعود رجوی در گردهمایی رشت طی سخنرانی خود گفته بود چه کسی گفت که میرزا یخ زد؟ نه، او همین جاست! توی دل تک تک ما و هم الآن دارد می تپد.

آخر، ما همان نسلی هستیم که تفنگ و آرمان سردار را به دوش کشیدیم، نسلی که در آرمان و تفنگ سردار زنده شدیم و باز هم او در ما زنده خواهد شد.

برعلیه ستمگرها، دزدان شرف، و دزدان حاصل کار مردم منابع سردار جنگل/ ابراهیم فخرایی/ نشر جاویدانمیلاد زخم؛ جنبش جنگل و جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران/ خسرو شاکری/ نشر اختراننهضت جنگل؛ اولین جمهوری شورایی ایران/ شاپور رواسانی/ انتشارات چاپخشخاطرات احسان الله خان در مجله نووی وستک شماره29 ص100پیدایش حزب کمونیست ایران/ تقی شاهین/ نشر گونشتاریخ هجده ساله آذربایجان/ احمد کسروی/ انتشارات پرسیاست و سازمان حزب توده از آغاز تا فروپاشی/ مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسیخاطرات ایرج اسکندری/ مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسیظهور و سقوط سلطنت پهلوی؛ ارتشبد فردوست/ مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی؛ جلد دوممجموعهٔ روزنامه های جنگل، به کوشش امیر نعمتی لیمایی/ نشر امیدمهرنشریه نهضت جنگل، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا شماره157 خرداد1390/ شایسته، فریدونجنگلی ها در آینه روزنامه جنگل/ قلم بدستان تفنگ بدوش/ سایت تاریخ ایرانیرویکرد ها و نگرش های اساسی در روزنامهٔ جنگل/ جستار های تاریخی/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیمجله الکترونیکی دوران- شماره 43 خردادماه 1388ایران؛ از سقوط مشروطه تا کودتای سوم اسفند/ حسین آبادیان/ مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسیامپریالیزم انگلیس در ایران و قفقاز، ژنرال دنسترویل (یادداشت های ژنرال دنسترویل در سال1918 1917)خاطرات و سفرنامه ژنرال آیرون ساید/ ژنرال آیرون ساید/ مترجم بهروز قزوینی/ نشر آینهحیدرخان عمو اوغلی/ اسماعیل رایین/ نشر جاویدانیادداشت های احمد کسمایی از نهضت جنگل/ پوراندخت کسمایی/ انتشارات کتیبه گیلشرح ح
کلید واژه ها: میرزا کوچک خان - جنگل - ایران - کوچک - محمدعلی شاه - اسلام - اتحاد - مدرسه - گیلان - مبارزه - مشروطه - تهران - ایرانی - نیرو - مدرسه علمیه - بیمارستانی - قزوین - رهبری - نبرد - تحصیلات - مبارزان - انگلیسی - شوریده - تنکابن - برگزار - جمهوری - گزارش - آزادی - آرمان - شوروی

آخرین اخبار سرویس:
وزیر دادگستری وارد یزد شد

ضربه شصت اطلاعاتی ایران به شبکه جاسوسی امریکا

افتتاح و آغاز بیش از شش میلیارد تومان پروژه در مناطق کم برخوردار مشهد

ضرورت انسجام دستگاه های متولی برگزاری اوقات فراغت

اتحادیه اروپا ادعای امریکا درباره دست داشتن ایران در حمله به دو نفتکش را رد کرد

رحمانی فضلی: وزارت امور خارجه از توافقات اقتصادی و تجاری سفر رییس جمهور گزارش می دهد

ایده هایی عالی برای ساخت انبار مخفی

نیروگاه برق آبی امیرکبیر در تهران پس از 51 سال وارد مدار شد

اعضای گروه دوستی مجالس ایران و پاکستان بر تعمیق همکاری ها تاکید کردند

مددجویان کمیته امداد کردستان تسهیلات بدون بهره می گیرند

خدمت در هلال احمر بسیار با ارزش است

خبرگزاری جمهوری اسلامی در مسیر واقع گرایی حرکت می کند

تأکید معاون استاندار بر اهمیت برنامه های اوقات فراغت در روستاها

پیامِ واضح به غربی ها از قلبِ راکتور آب سنگین اراک

سازمان ملل: فرصت سازش در یمن همچنان موجود است

بیماری های عفونی نوپدید مهمترین تهدید از نوع زیستی است

سرپرست فرمانداری شهرستان جدیدالتاسیس اصلاندوز منصوب شد

اطفاء حریق در شرح وظایف هلال احمر نیست حاجی زاده: مشکل را برطرف کنید

ایران در چند قدمی ایجاد سازمان همکاری های علمی بین المللی

موگرینی: بر اساس گزارشات آژانس، برجام را ارزیابی می کنیم نه بر اساس بیانیه ها

بهانه به دست دشمن ندهیم

ضربه سنگین اطلاعاتی ایران به شبکه سایبری خارجی

حکم سرپرست سازمان تامین اجتماعی، فاقد وجاهدت قانونی

سه فقره شکایت زنگنه از نماینده مجلس/ خادمی: اسناد و مدارک تخلفات زنگنه را منتشر می کنم

وضعیت استاد ایرانی بازداشت شده در آمریکا در حال پیگیری است/ قرار نیست اطلاع رسانی کنیم

ساخت و ساز غیر مجاز در اراضی کشاورزی اقتصاد ورامین را نابود می کند

پیام واضح به غربی ها؛ بازطراحی آغاز شده است

آیین قرق شکنی مراتع در ساری

بودجه متناسب با شرایط مقاومتی تدوین می شود

بازجویی و تحقیقات از زن باید بوسیله مامور زن انجام شود

نهایی شدن سند همکاری های علمی و فناوری بین المللی زمان بر است

ایرنا به رسالت اصلی یک رسانه عمل کرده است

دستور بررسی قتل یک زندانی در زندان تهران بزرگ توسط رییس قوه قضاییه 

برگزاری جشن بزرگ کودک شاد با حضور مدیر یونیسف در ایران

مدخلیت شناسا؛ نقطه پیوند تاریخ انگاره با دانش پدیدارشناسی/ 4 نوع نگرش به تاریخ

افزایش درآمد 95 درصدی کمیته امداد نسبت به سال گذشته

رهبر انقلاب بر توجه به فرهنگ ایثار، جهاد و شهادت تأکید زیادی دارند

دوره تابستانی مکالمه عربی در حوزه یزد برگزار می شود

جهانگیری: باید با مردم درباره مشکلات، صادقانه گفتگو کرد

بولتون: آماده مذاکره با ایرانیان هستیم

رسیدن ساری به رونالدو در یوونتوس+ عکس

جلسه شورای عالی انقلاب سه شنبه آینده با حضور روحانی برگزار می شود

حمایت ائمه جمعه از موضع گیری امام جمعه شهرکرد

بازجویی و تحقیقات از زن باید بوسیله زن انجام شود

وزارت بهداشت 20 هزار نیروی جدید استخدام می کند

پژمانفر: هیچ کدام از وعده ها در خصوص سیل کلات عملی نشده است

نباید مرکز مطالعات تهران را در حد یک مرکز پژوهشی تقلیل دهیم

بودجه کشور متناسب با شرایط مقاومتی تدوین می شود

نقطه پیوند تاریخ انگاره با دانش پدیدارشناسی/ تاریخ روایی و ارتباط آن با تاریخ انگاره چیست

شبکه پیچیده جاسوسی سایبری سیا را متلاشی کردیم

باران هم باشی برای کاسه های وارونه کاری نمی شود کرد

استمرار پیشرفت جامعه نیازمند بی توجهی به نگاه های حزبی است

دشمنان برای آشوب در کشورهای اسلامی، نسخه ای واحد دارند

برگزاری دوره های تخصصی و تربیت مربی قرآن و حدیث در تابستان

واکنش سردار باقری به حادثه اخیر نفتکش ها در دریای عمان: اگر کار ایران بود، با شجاعت قبول می کردیم

شمخانی: شبکه پیچیده جاسوسی سایبری سیا را متلاشی کردیم

حکام عاملان قتل شهید ستوان دوم محمود رفیعی صادر شد

دانلود آهنگ جدید علیرضا طلیسچی بنام سختگیر

«شمیم معرفت» از کانال اردوی شبکه سحر

«طنین» کانال کردی شبکه سحر می پردازد؛ بررسی مذاکرات مسرور بارزانی برای تشکیل کابینه کردستان عراق

کدام گناه شهیدان را بردر بهشت زندانی می کند؟

صفات خوب اهل کتاب از دیدگاه قرآن

قهرمانان اهدای خون

کسی شیخ انصاری را تخطئه کند به طریق اولی امام خمینی(ره) را تخطئه خواهد کرد

مشکل اجاره مسکن در تهران / نماینده مجلس نجف آباد: من شب ها در دفترم می خوابم

فیلم دوربین مداربسته حوزه علمیه از زورگیری با قمه در اهواز

خبر جدید وزیر کشاورزی درباره تامین کالاهای اساسی

وقتی حمید معصومی نژاد فرشته نجات جان شهروندان رم می شود

اصلاحات ارضی؛ پروژه ای که به انقلاب ایران ختم شد

نامه های عاشقانه کوهن به ماریان حراج شد

ادعایی درباره تذکر یک نهاد امنیتی به جهانگیری پیرامون نجفی/روایت انصاری از جلسات چهره های اصلاح طلب و اصولگرا/انتقاد ابطحی از پولی شدن سایت روزنامه های اصلاح طلب/تعجب صادقی از احضارش به دادگاه کارکنان دولت

انتقاد نماینده اصفهان از حقوق های ابلاغی دولت

پدافند غیرعامل در پتروشیمی سالهاست که دیگر تشریفاتی نیست

امروز رسالت رسانه ها صیانت از منابع کشور و مطالبه شفافیت در امور است/ از ظرفیت تمام دستگاه ها برای کمک به وضعیت بازار کاغذ استفاده می شود

آمادگی مدیریت شهری تهران برای توسعه روابط با مسقط

همه اموال قاچاقچیان مواد مخدر مصادره می شود

شرکت سامسونگ حالت تاریک را «گلکسی نوت9» افزود

تلاش آمریکا برای تبدیل خلیج فارس به کانون بحران

نمایندگان اقوام و ادیان الهی فارس در یک کادر

خاطرات خودنوشت سیدناصر حسینی پور در «پایی که جا ماند»/روایتی استثنایی از حوادث تکان دهنده اسارتگاه های عراق

گل مرادی: مدیران شرکت های پتروشیمی در اتاق شیشه ای تصمیم غلط می گیرند

پدافند غیرعامل در پتروشیمی سالهاست که دیگر تشریفاتی نیست

«برایم حافظ بگیر»؛ تصویرگر گوشه ای از زندگی سردار شعبان نصیری

چگونه طلب خود را از متوفی دریافت کنیم؟

تصاویر/ روزهای خوش زاینده رود

کمپین پاک سازی منطقه گردشگری توسط روحانیون پاکستان+ تصاویر

مسئله مدافعان حرم تمام نشده است / صلح طلب هستیم و دست به اسلحه نمی بریم

جریان «الحکمه» عراق به اپوزیسیون دولت پیوست

حمایت از کارگاه های کوچک صنایع دستی به رونق تولید کمک می کند

آغاز رزمایش ملی بسیج کشاورزی در خراسان جنوبی

ائمه جمعه پیشگام در راه انقلاب

خواب دشمنان در منطقه تعبیر نمی شود

واگذاری 1000 دستگاه مینی بوس شهری

واعظ پایتخت

سومین مجمع عمومی حزب «حاما» در تهران برگزار می شود

 دیدار کارکنان رادیو آران و مدیر کل صدا و سیما با امام جمعه اردبیل

سندی برای تسهیل همکاری های علمی بین المللی

نشست احزاب و تشکل های سیاسی در سمنان

اتفاقات سال 88 و بررسی مسائل روز در سومین مناظره زاکانی و تاجزاده

هزارحافظ قرآن از کاشان تحویل جامعه قرآنی کشور می شود

میرزا کوچک خان جنگلی؛ شیعه شوریده و مساوات طلب

میرزا کوچک خان جنگلی؛ شیعه شوریده و مساوات طلب