مطالب مرتبط:
همکاری سینمای ایران با اینستاگرام و تلگرام برای مبارزه با سارقان فیلم ها
خاطره با مزه و عجیب وریا غفوری از شب عروسیش + فیلم
ماجرای بودجه ای که در محل خود هزینه نشد/ اعتبارات کرونا در کجا هزینه شده است؟ + فیلم
برادر قاضی منصوری ارسال فیلم خودکشی به ایران را تکذیب کرد
فیلم | گاف جدید بایدن؛ جورج ترامپ؟ | واکنش ترامپ به گاف عجیب بایدن
-113 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 6 آبان 1399 ساعت 00:202020-10-26بين الملل

ماجرای تاج عجیب در ایران (فیلم)


وقتی شاه اسماعیل سلسله صفویان را بنیان گذاشت، رسم پدرش را ادامه داد و کلاه قزلباش را تاج سلسله اش کرد.

- عصر ایران؛ محسن ظهوری ـ تصور رایج درباره یک تاج سلطنتی، تاجی است کنگره‌دار که از نقش‌های قدیمی مانده.

تصوری که مختص ایرانیان هم نیست، در بسیاری از نقاط جهان، تاج شاه را به این شکل دیده‌اند.

مثلا در اروپای قرون وسطا و تاجی که بر سر «ریچارد دوم» پادشاه انگلستان بود یا آنکه پادشاه آلمان و امپراتور روم «هاینریش ششم» بر سر می‌گذاشت.

اما آنچه هم صفویان هم بر سر گذاشتند، تاج است؛ تقریبا شبیه به تاج شاهان عثمانی و دستار خلفای اموی، اما مختص شاهان این سلسله در ایران؛ چیزی متفاوت با تاج‌هایی که شاهان سلسله‌های گوناگون در طول تاریخ این سرزمین بر سر گذاشته‌اند.

داستان این تاج را در این قسمت از «ایران به روایت آثار» می‌بینید.

«ایران به روایت آثار» مجموعه‌ گزارشی ویدئویی است که هر هفته شنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها در عصر ایران منتشر می‌شود.

قسمت سی و چهارم این مجموعه را می‌توانید روز شنبه 10 آبان ببینید.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ در قسمت قبل منتشر شد: ایران به روایت آثار؛ قسمت سی و دوم: خط جیرفت" ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فردوسی نخستین کسی را که در فلات ایران تاج بر سر گذاشت، کیومرث می‌داند: «چنین گفت کآیین تخت و کلاه / کیومرث آورد و او بود شاه» این کلاه که فردوسی آن را در بیت خود آورده، کلاه شاهی یا همان تاج است.

وقتی نوبت از کیومرث به هوشنگ می‌رسد خود کلمه تاج را هم به کار می‌برد: «جهاندار هوشنگ با رای و داد / به جای نیا تاج بر سر نهاد» تاج را در قدیم «اَفْسَر»، «گَرْزَن»، «دیهیم» و «پَساک» هم گفته‌اند.

سرپوشی مخصوص شاهان و حکما که قدمت دیرینه‌ای هم دارد.

تاج در تاریخ فلات ایران تغییرات زیادی کرده؛ مثلا آن‌چه در نقش‌برجسته پنج‌هزارساله «آنوبانی‌نی» در شهر «سرپل‌ذهاب»، بر سر شاه قوم «لولوبی» می‌بینیم، شبیه به تاج «حمورابی» شاه بابِل که در برابر «مردوک» خدای باستانی ایستاده.

گرچه حاکم یا شاهی که نقشش را روی درفش 4500 ساله منطقه شهداد یافته‌ایم، تاجی بر سر ندارد، اما بخش‌هایی از یک نقش‌برجسته عیلامی در محوطه «نقش‌رستم» به جامانده که روی آن تاجی کنگره‌دار را بر سر ملکه‌ای می‌بینیم.

بر اساس گفته مورخان و پژوهشگران، شاهان ماد هم از این تاج‌های کنگره‌دار استفاده می‌کردند؛ تاجی که در دوره هخامنشی جزو جدایی‌ناپذیر سلطنت آنان شد.

در بیستون شبیه همین تاج را بر سر «داریوش اول» هم می‌بینیم.

روی سکه‌هایشان هم شاه‌جنگاور با این تاج ترسیم شده.

همچون اشکانیان که گرچه در سکه‌های شاهان اول‌شان بندی بسته شده دور سرشان می‌بینیم، اما به مرور نیم‌تاجی بر سرشان ظاهر می‌شود.

از شاهان ساسانی نقوش بیشتری به جا مانده؛ با تاج‌های متنوعی به سر که می‌توان با شکل تاج آن‌ها، شاهان این سلسله را شناخت.

بعد از ورود اسلام به ایران و شکل‌گیری دوباره نخستین سلسله‌های ایرانی در نقاط مختلف فلات ایران، دوباره شاهان کم‌کم تاج بر سر گذاشتند.

گرچه قبلش این تاج به مزاج خلفای عرب هم خوش آمده بود.

در یک مدالیون با نقش «عضدالدوله دیلمی» از امرای آل‌بویه، تاجی را بر سر شاه می‌بینیم که بی‌شباهت با تاج شاهان باستانی ایران نیست.

شبیه آن را در سلسله‌های دیگر هم می‌بینیم.

اینجا بر سر «سلطان سنجر» سلجوقی، یا بر سر «اَباقا خان» شاه ایلخانی.

اما نوبت به صفویه که رسید، ماجرا تغییر کرد؛ وقتی «شیخ‌حیدر» پدر بنیانگذار سلسله صفویه یعنی «شاه اسماعیل اول»، کلاه قزلباش را به‌عنوان نشانه طریقت صفوی رواج داد.

قزلباش‌ها گروهی از شیعیان آذربایجان بودند که در به قدرت رسیدن سلسله صفوی نقش اصلی را بازی کردند.

سربازانی که بعدها ارتش صفویه را شکل دادند و کلاه نوک تیز قرمز رنگ‌شان با نوار سفیدی که به دورش می‌بستند، شد نماد و نشانه صفویان.

اما سرپوش بی‌تزیین که تاج نمی‌شود؛ پس شاهان صفوی این کلاه را به جقه‌ای آراستند تا مخصوص پادشاه شود.

کلاهی که به آن «تاج سعادت» لقب دادند.

تاج تا پیش از صفویه، به‌خصوص در دوره پیش از اسلام همیشه فقط و فقط برای پادشاه بود و کسی جز او نمی‌توانست چنین سرپوشی بر سر بگذارد.

اما در دوره صفویه، این رویه هم تغییر کرد؛ تاج قزلباش که کم‌کم به صورت دستاری ساده با کمی تزیین درآمده بود، نشانه وفاداری به حکومت بود.

حاکمان مختلف این تاج را بر می‌گذاشتند تا نشان دهند که با پادشاه صفوی پیمان بسته‌اند.

برای همین هم در نقش‌های به‌جا مانده، سرپوش درباریان را هم شبیه شاه می‌بینیم.

حالا آن‌ها لباسی متفاوت با مردم داشتند که نشان از درباری بودن شان داشت.

دستاری بر سر و ردایی بر تن که مختص آن‌ها بود.

تاجی که هر شاهی آن را تابع سلیقه خود کمی تغییر می‌داد؛ «شاه اسماعیل اول» پارچه دور آن را بزرگ‌تر و نوکش را کوتاه‌تر کرد.

«شاه طهماسب یکم» دوباره نوک تیز آن را بیشتر کرد و جواهر و پرهای رنگین به آن فزود و «شاه عباس اول» آن را به چهار انگشت رساند که عموما از لابه‌لای دستار دورتادورش دیده نمی‌شود.

«شاه سلطان حسین» هم که از آخرین شاهان این سلسله است، تاج صفوی را آن‌قدر تغییر داد و با جواهرات آراست که دیگر شبیه به کلاه قزلباش نبود؛ دستاری بود پیچیده دور سر با تزیینات بسیار.

با همه این تغییرات، این سرپوش نه فقط نماد شاهان، که نماد شیعیان بود.

کارکرد سیاسی و دینی مهمی داشت و حتی از آن به عنوان تاج نام نبرده‌اند.

این را «ژان باپتیست تاورینه» جهانگرد فرانسوی هم که شاهد تاج‌گذاری «شاه صفی یکم» و «شاه عباس دوم» بوده در کتاب خود آورده: «به هیچ‌وجه به تاج شبیه نیست؛ حتی ایرانی‌ها هم به آن کلاه اسم تاج نمی‌نهند.

من هم ابدا از تاج و تاج‌گذاری ذکری نکردم.

» هرچه بود با پایان سلسله صفوی نادر دوباره تاجی به شبیه قدما بر سر گذاشت و آن را مرسوم کرد، گرچه زندیان، قاجاریان و پهلوی هر یک به شیوه خود تاج‌های گوناگونی را استفاده کردند، اما همچنان تاج صفوی در تاریخ ایران منحصربه‌فرد باقی ماند.

تاجی که نشانه‌ای از یک آیین و طریقت بود، نه صرفا کلاهی مخصوص پادشاه.


کلید واژه ها: ایران - سلسله - در ایران - پادشاه - روایت - قرون وسطا - تصور - انگلستان - ایرانیان - اسماعیل - متفاوت - عثمانی - قزلباش - داستان - بنیان - تاریخ - دستار - آلمان - قدیمی - ادامه - محسن - عجیب - کلاه

آخرین اخبار سرویس:
امتناع پمپئو از بیان جزییات دیدار نخست وزیر رژیم صهیونیستی و ولیعهد سعودی

ترامپ به دنبال عفو «مایکل فلین» است

لزوم گسترش مقاومت در کرانه باختری/انتقاد شدید از تشکیلات خودگردان

آخرین آمار جهانی کرونا/ عبور شمار مبتلایان از 60 میلیون نفر+جدول تغییرات

کلید ارتباطات اعراب با اسراییل دست سعودی ها بوده است

ترامپ مجوز ارائه گزارش روزانه به بایدن را صادر کرد

عملکرد تیم سیاست خارجی بایدن در قبال ایران چگونه خواهد بود؟

تلاش برای نجات امریکا از انزوای بین المللی

تغییر موازنه قدرت با موشک قدس 2

محاکمه نتانیاهو به فوریه موکول شد

عربستان| محاکمه «لجین الهذلول» از سرگرفته می شود

بایدن برای دیدار با ترامپ اعلام آمادگی کرد

رایزنی ظریف با همتای سوئدی خود

مهمترین عناوین روزنامه های مالزی و جنوب شرق آسیا

وزارت دفاع جمهوری آذربایجان: نیروهای ارتش وارد منطقه کلبجر شدند

مخالفت صریح قطر با نامزدی بحرین برای ریاست شورای حقوق بشر

انتخابات آمریکا؛ اولویت های بایدن در برنامه 100 روزه مشخص شدند

مراقب 4 نوع کلاهبرداری در تعطیلات باشید

کارشناس آمریکایی : زمستان سختی در راه است

مخالفت صریح قطر با نامزدی بحرین برای ریاست شورای حقوق بشر

ترامپ مجوز ارائه گزارش روزانه به بایدن را صادر کرد

استخدام موتور سوار با حقوق و پورسانت عالی در یک شرکت هواپیمایی در تهران

روزنامه میرر| وحشت مقدس

حمله پلیس روسیه به اعضای یک گروه مسیحی

فیلم | پکن و سرکوب اسلام با تغییر معماری مساجد

روزنامه استار| بروی سریع

پرستار بخش ICU قبل و بعد از شیوع کرونا +عکس

تصاویر/ صفحه نخست روزنامه های چهارشنبه 5 آذر 99

ایران برای پرداخت غرامت هواپیمای پرواز شماره 752 اعلام آمادگی کرده است

دیدار مقامات آمریکایی با نتانیاهو و فرد نزدیک به بن سلمان در قدس اشغالی

تعداد آرای بایدن به بیش از 80 میلیون رای رسید

مدیرکل آسیای غربی وزارت امور خارجه، انفجار در بامیان افغانستان را تسلیت گفت

عملکرد تیم سیاست خارجی بایدن در قبال ایران چگونه خواهد بود؟

ارتش جمهوری آذربایجان وارد منطقه کلبجار شد

تصاویر/ صفحه نخست روزنامه های چهارشنبه 5 آذر 99

سخنان وزیر خارجه سوئد درباره حکم اعدام جلالی و واکنش وزارت خارجه ایران

مناطق غربی و شمالی هرمزگان بارانی می شود

روزنامه های اقتصادی 5 آذر 99

گفتگوی تلفنی بوریس جانسون و بن سلمان

پیام تسلیت مدیرکل آسیای غربی وزارت خارجه در پی انفجار در بامیان افغانستان

الجزایر شایعات درباره وخامت اوضاع جسمانی رییس جمهور را تکذیب کرد

ادعای دست داشتن ایران در حمله اخیر به آرامکو

ترامپ برای عفو مایکل فلن برنامه ریزی می کند

آخرین آمار مبتلایان به کرونا در آمریکا

الجزایر شایعات درباره وخامت اوضاع جسمانی رییس جمهور را تکذیب کرد

پیش بینی اوباما از آینده برجام

پیش بینی اوباما از آینده برجام

ماسک گل گلی «شیوا ابراهیمی» +عکس

کودک کش ها نامزد جایزه نوبل

عربستان عضویت در محور آمریکایی ـ صهیونیستی را انتخاب کرده است

انتقاد ظریف از ناتوانی کشور های اروپایی در عمل به تعهدات خود در برجام

زوج بازیگری که مدل هستند + عکس

نارضایتی تهران از سئول/ پول بلوکه ایران در بن بست بهانه جویی چشم بادامی ها

طفره پمپئو از پاسخ درباره دیدار نتانیاهو با بن سلمان

7 نشانه قربانیان خشونت خانگی

گفت وگوهای تلفنی پوتین با اردوغان، علی اف و پاشینیان درباره قره باغ

تصاویر| آخرین روزهای ملانیا ترامپ در کاخ سفید

ادامه جنایات نیرو های قسد در الحسکه

صبح و خبر؛ از پاسخ به تهاجم صهیونیست ها تا انفجار کابل

گزینه بایدن برای مدیریت تحریم های اقتصادی آمریکا | خانم یلن را بشناسید

ادعای دست داشتن ایران در حمله به آرامکو

حمله هوایی رژیم صهیونیستی به جنوب سوریه

مرکل: خشونت علیه زنان بسیار زیاد است

مهمترین عناوین خبری خبرگزاری های پاکستان

عکس دلخراش پرستار ICU قبل و بعد از کرونا

آغاز روند انتقال قدرت در وزارت خارجه آمریکا/ تهاجم هوایی رژیم صهیونیستی به جنوب دمشق/ حمله با سلاح سرد در سوییس

تحولات قره باغ؛ نیروهای جمهوری آذربایجان وارد کلبجار شدند

ورود اولین محموله کالای اسراییلی به امارات

کویت با آمریکا در اجرای سیاست فشار حداکثری علیه ایران همراهی کرد

مرگ 260 هزار نفر در آمریکا بر اثر کرونا

شباهت جالب دختر روسی به آنجلینا جولی! عکس

استخدام استاد زبان انگلیسی در اکسیر از استان لرستان

دوران سخنان ترامپ در ستایش از رهبران دیکتاتور به پایان رسیده/ جنگ یک سناریوی کاملا بعید است/ روند بهبود روابط ایران و آمریکا طولانی خواهد بود

واکنش خطیب زاده به توییت وزیر خارجه سوئد

روزنامه های ورزشی دوشنبه 5 آذر

بازی جدید سعودی ـ صهیونیستی نتیجه ای جز ننگ ندارد

شباهت جالب دختر روسی به آنجلینا جولی! عکس

جدال بر سر گاز در مدیترانه؛ اروپا ترکیه را عقب می راند؟

ادعای پمپئو درباره همکاری کویت با واشنگتن علیه ایران

نتانیاهو هفته آتی به بحرین و امارات می رود

ادعای پمپئو درباره همکاری کویت با واشنگتن علیه ایران

آرامکو پس از برخورد موشک یمنی ها

وزیر خارجه ونزوئلا : روابط راهبردی خود را با ایران تقویت می کنیم

دو زخمی در حمله تروریستی شهر لوگانو در سوییس

تیم بایدن مقابل ایران و عربستان چه سیاستی دارد؟

الزهار خیانت رژیم های عربی به آرمان فلسطین را محکوم کرد/ هشدار نسبت به جنایت جنگی رژیم صهیونیستی در غزه

پارلمان عراق کمیته گفتگو میان بغداد و اربیل تشکیل داد

صبح و خبر؛ پاسخ مقاومت سوریه به صهیونیست ها

محاکمه غیابی متهمان پرونده خاشقجی پایان یافت

لبنان| بن بست بزرگ حریری در تشکیل دولت/ ادامه توطئه های آمریکا علیه حزب الله

نگاه وزیرخارجه ونزوئلابه روابط تهران وکاراکاس درگفت وگو با ایرنا

نگاهی به واکنش ها به ادعای تقلب در آمریکا

روزنامه های چهارشنبه 5 آذرماه

انتقال قدرت به بایدن در وزارت خارجه آمریکا آغاز شد

صف طولانی خودرو ها در آمریکا برای دریافت مواد غذایی رایگان

ظریف با همتای سوئدی خود در مورد برجام گفت و گو کرد

پوتین: نهاد های بین المللی در حل بحران قره باغ مشارکت کنند

ارتش جمهوری آذربایجان وارد منطقه کلبجار شد

محمدعلی فروغی اولین و آخرین نخست وزیر رضا شاه

یورش صهیونیست ها به زندان «عوفر»/ ضرب و شتم شدید اسرای فلسطینی

ماجرای تاج عجیب در ایران (فیلم)

ماجرای تاج عجیب در ایران (فیلم)