مطالب مرتبط:
سیاست پولی و اقدامات احتیاطی
چرا جهش تولید محقق نشد؟/ آل اسحاق: سیاست های پولی و ارزی مانعی در مسیر تولید هستند
چرا جهش تولید محقق نشد؟ / آل اسحاق: سیاست های پولی و ارزی مانعی در مسیر تولید هستند
ببینید | سخنگوی دولت: اگر مردم رعایت نکنند سیاست های سخت گیرانه اتخاذ می کنیم
ربیعی: سیاست های پیشگیرانه در صورت عدم کنترل شرایط، بیشتر می شود
-66 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 4 آبان 1399 ساعت 14:452020-10-25اقتصادي

سیاست پولی و اقدامات احتیاطی


نظارت و اقدامات احتیاطی که امروزه به عنوان بخشی از سیاست پولی یا به عنوان مکمل سیاست پولی مدیریت نرخ سود، اهمیت مضاعف یافته است، - به طور مشخص چکار می کند؟ بانک های مرکزی مطرح دنیا مدت ها است درمان تورم را یافته اند و از این نظر با معضلی روبرو نیستند.

نشانه آن هم این است که متوسط نرخ تورم در دنیا حدود 3 تا 4 درصد است و در کشورهای توسعه یافته پایین تر از این.

به طور مشخص، بانک های مرکزی دنیا با توجه به انحراف نرخ تورم از سطح مطلوب آن(که معمولا عددی کوچک در حد 2 تا 3 درصد است) و با توجه به انحراف سطح تولید ناخالص داخلی از مقدار بالقوه آن به تنظیم نرخ بهره می پردازند، به این ترتیب که نرخ بهره بازار بین بانکی را حول عددی مدیریت می کنند که نرخ تورم و سطح تولید از مقادیر اشاره شده انحراف قابل توجه نداشته باشند.

البته، بویژه بعد از بحران 2009-2007 حفظ ثبات مالی نیز مورد توجه بانک های مرکزی قرار گرفته است.

به طور غالب، در این مدیریت نرخ سود، وزن اصلی بر حفظ تورم حول مقدار مطلوب و هدف آن قرار دارد.

اما بانک های مرکزی چگونه این کار را انجام می دهند و چگونه مدیریت نرخ بهره سبب دستیابی به آن اهداف می شود؟ هنگامی که نرخ تورم از مقدار هدف آن فراتر می رود (که معمولا با رونق تولید و فراتر رفتن تولید از حد بالقوه نیز همراه است، مگر آنکه کشوری با شوک منفی عرضه از قبیل تحریم یا افزایش قیمت مواد اولیه وارداتی در شرایطی که کشور بسیار به این مواد اولیه وارداتی وابسته است، روبرو شود)، بانک مرکزی اقدام به افزایش نرخ سود سیاستی در بازار بین بانکی می کند که نتیجه آن افزایش نرخ سود معاملات بازار بین بانکی است.

به تبع افزایش نرخ سود در بازار بین بانکی، سایر نرخ های سود از قبیل نرخ سود سپرده ها، اعتبارات بانکی، اوراق بدهی دولتی و خصوصی، خریدهای قسطی، کارت های اعتباری و مواردی از این دست افزایش می یابد.

اما افزایش نرخ های سود از طریق افزایش هزینه فرصت منابع مالی برای اشخاصی که دارای منابع مالی هستند و از طریق افزایش هزینه تامین مالی برای اشخاصی که نیاز به منابع مالی دارند، سبب کاهش مخارج شده و در نتیجه کاهش مخارج، از حرارت اقتصاد کاسته شده و فشار تورمی کاهش می یابد.

عکس این اقدام زمانی رخ می دهد که اقتصاد دچار رکود شده و نرخ تورم از مقدار هدف یا مطلوب آن پایین تر قرار می گیرد.

حال پرسش این است که آیا بانک مرکزی با تمرکز صرف بر مدیریت نرخ سود به شکلی که اشاره شد، قادر به حفظ ثبات اقتصاد کلان و از جمله کنترل تورم خواهد بود؟ در پاسخ به این سوال، می توان به کارکرد ویژه بانک ها و موسسات اعتباری که آنها را از سایر نهادهای مالی متمایز می کند، اشاره کرد.

بانک ها و موسسات اعتباری خالق اعتبار و نقدینگی هستند.

هنگامی که داده ها نشان می دهد ضریب فزاینده خلق نقدینگی مثلا برابر با 5، 7 است، بدان معنی است که از هر 7، 5 ریال نقدینگی خلق شده در اقتصاد، 6، 5 ریال آن توسط بانک ها و موسسات اعتباری خلق شده است و نه توسط بانک مرکزی.

آیا اینکه از هر 7، 5 ریال نقدینگی خلق شده 6، 5 ریال آن توسط بانک ها و موسسات اعتباری خلق شود، فی نفسه امر نامطلوبی است؟ پاسخ منفی است و اساسا کارکرد بانک همین است.

اما اگر در خلق اعتبار و نقدینگی توسط بانک ها و موسسات اعتباری اثرات خارجی منفی و بدتر از آن کژمنشی وجود داشته باشد، آنگاه لزوم محدود کردن آن از سوی نهاد ناظر اجتناب ناپذیر است.

اما چرا در خلق اعتبار و نقدینگی اثرات خارجی منفی و کژمنشی وجود دارد؟ دلیل ساده است.

بانک ها و موسسات اعتباری در سرمایه گذاری های خود(بویژه اعطای تسهیلات و خرید انواع دارایی) ممکن است یا بر اثر بی احتیاطی و بدون تعمد برای پروژه های پرریسک خلق اعتبار کنند یا از روی تعمد و چون می دانند بویژه اگر سایز آنها بزرگ باشد لازم نیست هزینه انباشت ریسک را خود متحمل شوند، برای پروژه های پرریسک به خلق اعتبار بپردازند.

اما چرا خلق اعتبار برای پروژه های پرریسک و اصطلاحا انباشت ریسک توسط بانک ها و موسسات اعتباری اثرات خارجی منفی دارد.

دلیل ساده است.

بانک ها و موسسات اعتباری در مقابل سرمایه گذاریهای خود در قالب تسهیلات و خرید دارایی که سمت راست ترازنامه آنها را تشکیل می دهد، تعهداتی به شکل سپرده در سمت چپ ترازنامه دارند.

اگر بانک ها و موسسات اعتباری به انباشت ریسک و تامین پروژه های پرریسک بپردازند و اسباب سفته بازی را فراهم نمایند، ضمن آنکه می توانند با اقدام خود سبب فشار بر قیمتها و تلاطم بازارها شوند، در صورت روبرو شدن با ناتوانی در ایفای تعهداتشان در قالب سپرده، ریسک انباشت شده را به کل اقتصاد و نهایتا مردم منتقل کرده اند.

فشار بر قیمتها ناشی از سفته بازی پیامدهای زیان رفاهی برای جامعه دارد که انعکاس آن اثرات خارجی اشاره شده است و در عین حال اگر بانک ها نتوانند تعهدات خود را به دلیل ریسکی که در ترازنامه خود انباشت کرده اند، ایفا کنند دولت و بانک مرکزی ناچار به تحمل پیامد آن در قالب تحمیل مالیات بر جامعه یا تحمیل تورم بر جامعه(که خود نوعی مالیات است) می باشند.

به همین دلیل است که کنترل و نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری معنی پیدا کرده است و پس از بحران 2009-2007 اهمیت بسیار یافته است.

اما نظارت و اقدامات احتیاطی که امروزه به عنوان بخشی از سیاست پولی یا به عنوان مکمل سیاست پولی مدیریت نرخ سود، اهمیت مضاعف یافته است، به طور مشخص چکار می کند؟ هدف اصلی نظارت و اقدامات احتیاطی که توسط بانک مرکزی بر بانک ها و موسسات اعتباری اعمال می شود، در اصل حذف یا کاهش اثرات خارجی و کژمنشی اشاره شده است که در نهایت مانع زیان اجتماعی شود.

در این اقدامات نظارتی و احتیاطی، بانک مرکزی با بررسی و ارزیابی پیوسته ترازنامه بانک ها و موسسات اعتباری، سعی می نماید مانع از خلق اعتبار برای پروژه های پرریسک و انباشت ریسک در بانک ها و موسسات اعتباری شود.

اگر هدف صرفا کنترل رشد اعتبار و نقدینگی برای فعالیتهای فاقد ریسک اقتصاد کلان در میان مدت باشد، به طور طبیعی مدیریت نرخ سود کفایت می کند.

اما هنگامی که هدف جلوگیری از خلق اعتبار برای انباشت ریسک اقتصاد کلان باشد، مدیریت نرخ سود کفایت نمی نماید و اقدامات احتیاطی اجتناب ناپذیر است.

هنگامی که بانک ها و موسسات اعتباری امکان خلق اعتبار برای فعالیتهای سفته بازی و پرریسک را داشته باشند، ضمن آنکه آن سفته بازیها ترازنامه بانک را ناسالم می کند، اسباب بی ثباتی اقتصاد کلان نیز خواهد بود که بویژه در تلاطم بازار دارایی ها با اهمیت است.

بر این اساس، همان منطقی که به سازمان حفاظت از محیط زیست حق می دهد بر فعالیت یک تولید کننده آلوده کننده محیط زیست محدودیت اعمال کند که از جمله پیامدهای آن کاهش میزان تولید آن تولیدکننده است، به بانک مرکزی هم حق می دهد که بر فعالیت یک بانک یا موسسات اعتباری و حتی بر فعالیت همه بانک ها و موسسات اعتباری محدودیت هایی ویژه یا عمومی اعمال کند تا مانع انباشت ریسک و لذا زیان اجتماعی شود.

این منطق ساده ورای اقدامات احتیاطی بانک مرکزی است.

در شرایط کنونی که اقتصاد ایران دستخوش بدبینانه شدن انتظارات و التهاب بازارها می باشد و در عین حال از رکود و کسری بودجه دولت نیز به شدت رنج می برد، چه امکاناتی برای سیاستگذاری پولی در اختیار است؟ اقدام اول استفاده از مدیریت نرخ سود و به طور مشخص افزایش نرخ سود است که طیف گسترده ای از اقتصاددانان هم پیشنهاد دارند.

گرچه میزانی افزایش در نرخ سود ضروری است(مستقل از اینکه آیا کل بدنه سیاستگذاری پولی در قالب شورای پول و اعتبارتمایلی برای تن دادن به آن دارد یا خیر؟)، اما لازم است اشاره شود که افزایش قابل توجه نرخ سود سیاستی نیست که با اطمینان خاطر آن را پیشنهاد داد و آن را کافی دانست.

دلیل آن است که اقتصاد ایران در معرض شوک منفی عرضه ناشی از تحریم ها قرار دارد و در شرایط تورم رکودی ناشی از این تحریم، افزایش قابل توجه نرخ سود در ادبیات اقتصاد کلان توصیه نمی شود.

دلیل دیگر آن است که با وجود جهش شدید قیمتها و اتفاقا به دلیل فقدان نظام نظارتی سخت، ترازنامه بانک ها و موسسات اعتباری همچنان دچار ناترازی است و افزایش قابل توجه نرخ سود می تواند ناترازی آنها را تشدید نماید، مخصوصا اینکه در زمینه نرخ سود تسهیلات و توان بانک ها در وصول مطالباتشان از نظر حقوقی مشکلاتی جدی وجود دارد.

دیگر اینکه در شرایط کسری بودجه شدید دولت و فقدان اراده برای اصلاح ساختاری بودجه، افزایش قابل توجه نرخ سود سبب دشوار شدن تامین مالی دولت و حتی امکان بحران بدهی برای دولت می شود.

اگر در زمینه مدیریت نرخ سود قدرت مانور قابل توجهی وجود ندارد، توسل به اقدامات احتیاطی که مکمل مدیریت نرخ سود است، می تواند ابزار موثری باشد.

باتوجه به شرایط کنونی اقتصاد ایران، ضروری است که اقدامات احتیاطی ضمن سالم سازی ترازنامه بانک ها و موسسات اعتباری، سبب کاهش نرخ رشد نقدینگی نیز شود.

نباید فراموش کرد که ضریب فزاینده خلق نقدینگی در حال حاضر بسیار بالا است و این بدان معنی است که بخش زیادی از نقدینگی با خلق اعتبار بانک ها خلق می شود و لازم است اقدامات احتیاطی به کاهش این ضریب فزاینده خلق نقدینگی منجر شود.

اگر شواهد و قرائن حکایت از آن دارد که خلق اعتبار بانک ها و موسسات اعتباری اسباب تحریک سفته بازی است و به طور مشخص بانک های با سلامت پایین تر ترازنامه نقش بیشتری در این زمینه دارند، لازم است به عنوان یک اقدام احتیاطی بر خلق اعتبار بانک ها و موسسات اعتباری(چه در اعطای تسهیلات و چه انواعی از سرمایه گذاری آنها) محدودیت رشد اعمال شود، گرچه می توان بسته به وضعیت سلامت ترازنامه بانک ها و موسسات اعتباری بین آنها تمایز و تفاوت هم در اعمال این اقدامات احتیاطی قائل شد.

نتیجه این اقدامات احتیاطی آن خواهد بود که با جلوگیری از انباشت ریسک در ترازنامه بانک ها و کاهش رشد نقدینگی سبب کاهش انتظارات تورمی نیز می شود که شرط لازم برای هدایت منابع بانکی به سمت بخش حقیقی اقتصاد را نیز فراهم می کند.

بدون توسل به اقدامات احتیاطی و محدودیت رشد ترازنامه بانک ها، توسل صرف به افزایش نرخ سود قرین توفیق نخواهد بود.


کلید واژه ها: سیاست پولی - نرخ تورم - انحراف - کشورهای توسعه یافته - تولید ناخالص داخلی - بانک - تورم - نرخ بهره - مرکزی - سیاست - اقدامات - دنیا - پولی - مدیریت - تولید - درصد - بهره - توسعه - داخلی - نظارت - اهمیت - مضاعف - تنظیم - بازار - بحران - مطلوب - نشانه - متوسط - درمان - بانکی

آخرین اخبار سرویس:
ثبت رکورد ازدواج در 99/9/9 آخرین تاریخ رند قرن

23 درصد جمعیت روستایی به خدمات مستقیم بانکی دسترسی دارند/ رشد 151 درصدی منابع ارزان قیمت طی 20 ماهه گذشته

همت بانوان بسیجی برای رفع محرومیت روستا های مراغه

استخدام کارشناس فروش در شرکت زیست آزما طب در قم

استخدام تکنسین سیستم اعلام حریق و دوربین در دلتا پارس کنترل در تهران

قیمت دلار 9 آذر 1399 به 24600 تومان رسید

استخدام سرپرست طراحی و مدیر بازاریابی در شرکت تیم یار کیش در البرز

استخدام کارشناس صادرات در یک شرکت معتبر در تهران

نماد معاملاتی پالایشی یکم به زودی بازگشایی می شود

549 میلیاردریال تسهیلات اشتغال به مددجویان کمیته امداد پرداخت شد

استخدام کارشناس فروش در شرکت زیست آزما طب در گیلان

پرداخت 57 هزار فقره تسهیلات کرونایی از طریق «نشان بانک»

شاخص بورس بار دیگر به کانال یک میلیون و 400 هزار واحدی صعود کرد

استخدام فوق دیپلم برق یا مکانیک جهت کار خدمات آسانسوری

قیمت انواع ماهی در 9 آذر 1399

آخرین وضعیت ترافیکی راه ها و جاده های کشور 9 آذر

استخدام حسابدار در موسسه غیر تجاری تشریفاتی وخدماتی ایده آل شهرآرا در تهران

خدمات تازه بانک ملی ایران برای مشتریان در روزهای کرونایی

اراده ای برای کنترل نهاده های دامی وجودندارد/خطرحذف گله های مولد

مراجعات مردمی به شهرداری چالوس کمتر نشده است

اعلام دلایل تداوم رشد بورس/ زیان سه ماه اخیر سهامداران جبران می شود

مهار تورم؛ بزرگترین وظیفه بانک مرکزی

82 درصد تعهدات اشتغال قزوین در بخش کشاورزی محقق شد

جزییات جدید واریز فروش سهام عدالت

معامله نخستین ملک وزارت دفاع در بورس

کسری بودجه آشکار دولت چگونه برطرف خواهد شد؟

اعلام نحوه فعالیت واحدهای بانک ملی ایران در این هفته

استخدام آشپز جهت ناهار بازار در تهران

تشدید حمایت بانک ها از کسب و کارها در دوران کرونا

کمک 40 میلیارد تومانی پتروشیمی های منطقه پارس به مراکز درمانی بوشهر

310 میلیارد ریال در بخش صنعت و معدن رازوجرگلان سرمایه گذاری شد

خرید 400 کیلو گرم زعفران خشک در رشتخوار

فروش چشمگیر انیمیشن «خانواده کرودها» در بلک فرایدی

آیا عمر اوپک به سر رسیده است؟

پلمپ 12 واحد صنفی متخلف در خرمشهر

یک روز بدون ماسک را تجربه کنید!

مجتمع راکد پرورش قارچ مروارید صحنه با هشت میلیارد تومان احیا شد

رفتار مدرن اقتصادی کرمانی ها باعث شد کمبود مرغی در استان کرمان نداشته باشیم

ساعت کار روزبازارهای کرج تعیین شد

95 درصد اصناف خراسان جنوبی با مصوبات ستاد استانی مبارزه با کرونا همراهی کردند

دریافت سهمیه نهاده بدون جوجه ریزی/ دلالی خوراک سودآورتر از تولید مرغ شده است

بیش از 2 هزار تن چغندر در دشتابی قزوین برداشت می شود

نرخ خرید دلار 23.4 هزار تومان شد

استخدام کارشناس کنترل کیفیت در شرکت صنایع غذایی 202 در البرز

معاملات صندوق پالایش یکم چه زمانی آغاز می شود؟

بهبود اقتصاد به تیم مدیریت بحران نیاز دارد

مقایسه mvm x55 با جک s5+ مشخصات فنی

سهامداران ضمن پرهیز از رفتارهای هیجانی، اطلاعات مورد نیز خود را از کانال های رسمی استخراج کنند

رشد 27 هزار واحدی شاخص کل بورس در 9 آذر ماه

افزایش هزینه مبادلات اقتصادی به خاطر تضادهای سیاسی

مسئولیت حوادث آسانسوری برعهده کیست؟

آبگرفتگی صبح امروز در اهواز (فیلم)

نخستین ملک وزارت دفاع در بورس کالای ایران معامله شد

«تحریم» خط تولید لکوموتیو ایرانی را راه انداخت

موسسه اعتباری کوثر در بانک سپه ادغام شد

ریشه گرانی این روز های مرغ چیست؟

قیمت دلار 9 آذر 1399 به 24600 تومان رسید/هر یورو 29400 تومان

یارانه 5/ 2 میلیارد دلاری برای تولید گوشت مرغ کجا رفت؟

استخدام مدیر مالی، رییس حسابداری و کارشناس فروش در شرکت پایابتن در فارس

15 هزار اخطار و پلمب 1638 واحد متخلف در یک هفته

12 نکته حقوقی مهم در خرید خودروی دست دوم

آخرین قیمت انواع تبلت در بازار (9 آذر) + جدول

استخدام سرپرست فروش در تولیدی بازرگانی شیرین وطن دوست در خوزستان

رمز یکبار مصرف بانکداری اینترنتی در اپلیکیشن همراز

استخدام کارشناس فروش با حقوق، بیمه و پورسانت در اصفهان

معاملات صندوق پالایش یکم چه زمانی آغاز می شود؟

استخدام کارشناس تحقیقات بازار در شرکت راد مرغ صادراتی سالم و لذیذ در فارس

پرورش مرغ نژاد آرین از دی امسال در آذربایجان غربی آغاز می شود

از استقرار گرمخانه های سیار تا اجرای طرح «زمستان گرم» در تهران

پیشرفت 35 درصدی سد هراز پس از 10 سال

آخرین قیمت انواع لپ تاپ در بازار (9 آذر) + جدول

استخدام کارشناس فروش در خدمات صنعتی ابزار دقیق تنظیم در تهران

افزایش 66 درصدی صادرات از گمرکات خراسان جنوبی

ارزش صادرات زنجیره و محصولات فولادی از 1.5 میلیارد دلار گذشت

آخرین قیمت انواع کنسول بازی و لوازم جانبی آن در بازار (9 آذر) + جدول

انجام بیش از 300 مورد بازرسی از اصناف صومعه سرا/ 36 پرونده تخلف تشکیل شد

جزییات تازه از حضور حداقلی کارکنان ادارات مناطق با وضعیت قرمز در هفته جاری

بارش ها در زنجان 9 درصد افزایش دارد

ارتقا جایگاه منطقه آزاد قشم با اجرای پروژه های عمرانی و صنعت نفت

استخدام سرپرست تولید و کارشناس فروش در سمنان

پای مرغ هم پرواز کرد

زمان پرداخت یارانه معیشتی آذر 99

تراز قاچاق سیگار وارونه شد

استخدام کارشناس آی تی در موسسه غیر تجاری سخن آوران صدر جاوید در اصفهان

بازگرداندن 12 هزار و 500 خودرو از مازندران

دو روش ایفای تعهدات ارزی صادرکنندگان

تردد جاده ای در خراسان جنوبی 38 درصد کاهش یافت

کاهش دید افقی در محور داران - الیگودر

بیشترین و کمترین نرخ تورم متعلق به کدام استان است؟

استخدام کارشناس وصول مطالبات در شرکت مبنا تلکام در تهران

اصفهان هنوز درگیر آنفلوآنزای فوق حادپرندگان نشده است/خطر در کمین

آغاز فروش 5 محصول ایران خودرو | اسامی

وزیر کشور: روند کرونا در کشور نزولی شد/ ادارات تعطیل نیستند

هزینه های تحمیلی بر معدن

خبر خوش برای سهامداران پالایش یکم

700 میلیون تومان مازاد وصول درآمد استان کرمان در هفت ماهه گذشته سال جاری

کاهش بی سابقه مصرف لوازم آرایشی در بین زنان ایرانی؛ 72 درصد دیگر آرایش نمی کنند

اقدام دستگاه قضایی برای تامین مواد اولیه کارخانه 2500تنی روغن هرمزگان

مسئولیت حوادث آسانسوری برعهده کیست؟

فروش 50 درصد پسته ایران توسط دلالان ترک؛ سود 2 درصدی ایران از صادرات خشکبار

سیاست پولی و اقدامات احتیاطی

سیاست پولی و اقدامات احتیاطی