موضوعات داغ: - ستاد ملي مقابله با كرونا - وضعيت قرمز كرونا - مقابله با كرونا - تيم فوتبال پرسپوليس - آيت الله مصباح - كيانوش جهانپور - كارگروه تخصصي - ليگ قهرمانان - فينال ليگ قهرمانان - منزل مسكوني - مشكلات مالي استقلال - شهردار چالوس - درختك - هفته فيلم ايتاليا - اسنك - ادواردو گالئانو - كنگره تحريم - فرمانده انتظامي شهرستان ابهر - پروژه لاله - حفاري غيرمجاز آثار تاريخي - اسكات مك توميناي - جنگ داخلي ليبي - رغيوه

مطالب مرتبط:
«بیهقی» مُد شد و تاریخش فراموش!
سند ملی مُد و لباس؛ هویت­ بخشی ملّی به سبک پوشش/ مُدام به جای مُد
هویت­ بخشی ملّی به سبک پوشش/ مُدام به جای مُد
-176 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 1 آبان 1399 ساعت 02:402020-10-21فرهنگي

«بیهقی» مُد شد و تاریخش فراموش!


محمد دهقانی که معتقد است تاریخی بودن نثر بیهقی فراموش شده است می گوید: بیهقی و خواندن «تاریخ بیهقی» بیش از آن که حاصل نیاز واقعی جامعه باشد، - محمد دهقانی که معتقد است تاریخی بودن نثر بیهقی فراموش شده است می گوید: بیهقی و خواندن تاریخ بیهقی بیش از آن که حاصل نیاز واقعی جامعه باشد، مقداری مُد شده است.

این منتقد ادبی و نویسنده کتاب حدیث خداوندی و بندگی (تحلیل تاریخ بیهقی از دیدگاه ادبی، اجتماعی و روان شناختی) در گفت وگو با ایسنا، درباره آن چه باعث شده تاریخ بیهقی  هنوز هم پس از سال ها مورد توجه باشد و نویسندگان و شاعران تحت تاثیر زبان و نثر آن قرار بگیرند، اظهار کرد: زبان بیهقی همچنان زبان کهنه ای است.

بیهقی و خواندن بیهقی بیش از آن که حاصل نیاز واقعی جامعه باشد، مقداری مد شده و جالب این جاست که بیهقی تاریخ نوشته و مورخ است اما جای تعجب دارد، انگار بیشتر داستان نویسان و شاعران و نه مورخان – از قدیم هم همین طور بوده – به آن توجه کرده اند.

او با بیان این که انگار تاریخی بودن تاریخ بیهقی فراموش شده است گفت: مورخان هم از قدیم خیلی به این اعتنایی نداشته اند.

فرنگی ها از حیث تاریخی به بیهقی نگاه کردند، اما ما ایرانی ها خیلی از لحاظ تاریخی اهمیتی برای بیهقی قائل نبوده ایم، در حالی که این متن از حیث تاریخ است که خیلی اهمیت دارد.

دهقانی ادامه داد: در وهله دوم آن چه اهمیت دارد، باز هم نثر بیهقی نیست بلکه شیوه تاریخ نگاری او است و بینشی که در تاریخ نگاری داشته.

به نظر می رسد او نسبت به انسان های روزگار خودش چه در ایران و چه در جاهای دیگر دنیا در نگارش تاریخ خیلی پیشرفته تر است؛ وجه دوم اهمیت بیهقی در این است.

در مرحله سوم، به شیوه روایت تاریخی او می رسیم، این جاست که وارد ادبیات می شود، شیوه ای که بیهقی به کار می گیرد و نثری که استفاده می کند، تاریخ بیهقی را به یک اثر ادبی تبدیل می کند.

تاریخ بیهقی برای مورخان یعنی کسانی که با تاریخ ایران سروکار دارند، به خصوص تاریخ ایران بعد از اسلام، و به ویژه تاریخ ایران در دوره سامانیان و غزنویان از نظر تاریخی بسیار اهمیت دارد.

همچنین برای کسانی که محقق فن تاریخ شناسی و روش شناسی تاریخ هستند هم از آن وجه دوم مهم است.

اما در وهله سوم، از حیث ادبی هم اهمیت دارد.

ولی مثل این که ما در ایران آن دو حیث مهم اول را کنار گذاشته ایم و به حیث سوم آن چسبیده ایم.

او سپس درباره وجه اجتماعی تاریخ بیهقی و زمان شمول بودن و تعمیم یافتن آن از این نظر در طول تاریخ بیان کرد: اصولا این تعمیم دادن های تاریخی کار درستی نیست.

بعد هم این که بیهقی خیلی با جامعه زمان خودش به آن معنای وسیع کلمه کاری ندارد.

مخاطب او هم همه مردم نیستند بلکه کسانی هستند که در دربارند، مثل منشیان دربار، اهل فضل دربار و .

.

البته بیهقی در جاهایی انگار مخاطبان وسیع تری را هم در همه مکان ها و زمان ها در نظر دارد اما در اصل مخاطبان بیهقی درباریان هستند و مدام سعی می کند در نظر آن ها کار خودش را توجیه کند.

این استاد پیشین دانشگاه تهران با بیان این که نمی شود گفت بیهقی با اجتماع سر و کار دارد و اصلا چنین چیزی برای او مطرح نبوده است گفت: او یک مورخ امروزی نیست که تاریخ اجتماعی بنویسد.

بنابراین شما در تاریخ او از جامعه آن روز ایران چندان تصویر روشنی نمی بینید بلکه شیوه رفتار درباریان، تفکر آن ها و شیوه نگرش آن ها را می بینید ولی مردم عادی به آن جا راهی ندارند و خود بیهقی هم جزء همان طبقه بوده است.

بنابراین بیهقی دنیا را از نگاه همان طبقه می دید و بیشتر از آن نمی توانست از قالب خودش بیرون بیاید.

منتها او هنرمند بود و نگاه اخلاقی داشت و همین باعث شده تاریخ بیهقی از جهات مختلف با تاریخ های دیگری که در آن دوره ها نوشته می شد، متفاوت باشد.

بیهقی اصلا نگاه اجتماعی ندارد.

دهقانی با اشاره به این که تاریخ بیهقی این روزها معمولا برای کسانی که داستان نویسی می کنند، خواندنی است اظهار کرد: به قول خودشان، داستان نویسان می خواهند از تکنیک های بیهقی سر دربیاورند و از آن ها استفاده کنند.

همچنین کسانی که به تاریخ علاقه دارند می خواهند ببینند در آن روزگار چه می گذشته است.

 محققان تاریخ ایران و به خصوص سلجوقیان هم این کتاب همیشه برای شان مهم بوده و کسانی که در حیطه روش شناسی تاریخ نگاری کار می کنند کتاب بیهقی برای شان اهمیت دارد.

 البته همانند هر شاهکاری تاریخ بیهقی هم حالا یک شاهکار است می توان از آن داستان یا نمایشنامه نوشت، کمااین که تاکنون هم نوشته شده است.

اما این مختص بیهقی نیست و برای همه شاهکارهای ادبی جهان اتفاق می افتد.

این نویسنده و پژوهشگر همچنین در پاسخ به این سوال که آیا لقب پدر نثر فارسی را شایسته بیهقی می داند گفت: خیر، به هیچ وجه.

به هیچ کس دیگری هم نمی شود این لقب را نسبت داد.

مثل این است که بگوییم پدر زبان فارسی کیست؟ این قصه ها چیست که درمی آوریم؟! حالا چون به رودکی گفتیم پدر شعر فارسی باید به دنبال پدر نثر فارسی هم باشیم؟ و پدر زبان فارسی را هم لابد باید پیدا کنیم.

این ها قصه است و ممکن است به درد عوام بخورد.

بیهقی از دل خلاء که پیدا نشد.

او در همان تاریخش هم می گوید که من مدیون استادم بونصر مشکان هستم ، این یعنی یکی از استادان مسلم بیهقی در نثر، بونصر مشکان است.

آن سازمان بسیار عریض و طویل و پرقدرت دیوان رسالت غزنوی بود که بیهقی از آن بیرون آمد و پشت آن هم تاریخ طولانی ای است.

آن ها هم خود وارث سامانیان هستند، گرچه دیوان رسالت سامانیان عربی بود اما محمودی غزنوی آن را فارسی کرد.

در آن سال ها هم زبان فارسی به جایی رسیده بود که به جای زبان عربی به عنوان زبان رسمی اداری مورد استفاده قرار بگیرد.

متون شعر و نثر قبل از بیهقی بوده اند که فقط اسم های شان به ما رسیده مثل ترجمه تاریخ طبری و قبل از آن شاهنامه ابومنصوری که فقط اسامی شان به ما رسیده و سال ها قبل از تولد بیهقی نوشته شده اند.

بنابراین در زمان بیهقی نثر فارسی آماده و پرورده شده بود تا چنین وظیفه ای را به دوش بگیرد.

 این متون آن زمان کاملا کاربرد داشتند؛ آن موقع ما ادبیات نداشتیم و هر چیزی به نظم یا نثر نوشته می شد برای این بود که استفاده و کاربرد داشت و به پیکره فعال جامعه مربوط بود.

محمد دهقانی سپس به ادای دین بیهقی در تاریخش اشاره و بیان کرد: آن زمان این جور نبود که کسی شعری بنویسد، بگوید شاعر است و اثرش چاپ و فروخته شود، هرچه نوشته می شد، در پیکره فعال جامعه کاربرد داشت، گاهی این پیکره فعال جامعه مختص قدرت و دربار بود، مثل شعرها و رساله های درباری که کاربردشان در آن جا بود.

آن ها نمی خواستند اثر ادبی خلق کنند، بیهقی هم نوشت تا تاریخ ظهور و سقوط خاندان غزنوی را بنویسند، این را بر عهده خودش می دانست.

 برای همین هم من اسم کتابم را حدیث خداوندی و بندگی گذاشتم چون بیهقی می خواهد خداوندگار خودش را پاس بدارد.

بهترین کار برای این آن است که تاریخ شان را بنویسد.

 او از سقوط غزنویان متاسف است و تاسفش را در این تاریخ بیان می کند.

ولی او دین خودش را نسبت به خداوندانش ادا می کند.

اول آبان ماه به عنوان روز نثر فارسی و بزرگداشت بیهقی که به او لقب پدر نثر فارسی نسبت داده شده است گرامی داشته می شود.

انتهای پیام
کلید واژه ها: بیهقی - تاریخ بیهقی - تاریخ - محمد دهقانی - خواندن - فراموش - جامعه - واقعی - نیاز - شاعران - تاریخی - دهقانی - زبان - نویسنده کتاب - منتقد ادبی - نویسندگان - ادبی - محمد - اجتماعی - نویسنده - گفت وگو - دیدگاه - داستان - منتقد - نوشته - بندگی - مورد - روان - جالب - حدیث

آخرین اخبار سرویس:
لحظه هایی از گویندگی ژاله علو با یادی از «اوشین» + فیلم

لحظه هایی از گویندگی ژاله علو با یادی از «اوشین» + فیلم

توضیحات احسان علیخانی درباره توقف «عصر جدید»/ ریسک کار بالاست!

نیما جاویدی ؛ سینما گری حرفه ای

محمدرضا خردمندان ازدغدغه های خودنسبت به نوجوانان ومسائل شان گفت

سینما بر روی تپه در اندونزی

«سامان صفاری» با عینکی عجیب و خاص/ عکس

با اچ دی شدن ، شبکه نمایش گرافیک خود را هم تغییر داد

«آیات اجتماعی در قرآن» منتشر شد

واگذاری سینما اطلس از جانب مالک آن تکذیب شد

توضیحات احسان علیخانی درباره توقف «عصر جدید»

«سامان صفاری» با عینکی عجیب و خاص/ عکس

احسان علیخانی: عصر جدید دیماه پخش می شود

واگذاری سینما اطلس از جانب مالک آن تکذیب شد

بازیگر chr(034)جدایی نادر از سیمینchr(034) درگذشت + واکنش اصغر فرهادی

فیلم/ اولین واکنش بازیگران «آقازاده» به مفهوم آقازادگی

معرفی سریال «آینه سیاه» (چارلی بروکر، 2019-2011) | به کجا چنین شتابان؟!

روز سوم آبگرفتگی در شهر بندر امام خمینی (ره) +فیلم

آخرین خبر ها از سینما در روزی که گذشت

پای بایدن به سریال صدا و سیما کشیده شد! + فیلم

بخش خبری 20:30 مورخ یازدهم آذر 99 + فیلم

درگذشت علی اصغر شهبازی بازیگر جدایی نادر از سیمین

جایزه «الوند» فراخوان داد

اسامی فیلم های «بخش ویژه کرونا» سینماحقیقت اعلام شد

ساخت موتور هفت پیستونه توسط پرینتر سه بعدی + فیلم

(فیلم) ترانه جاده یک طرفه از مرتضی پاشایی

اسامی فیلم های جایزه شهید آوینی اعلام شد

«عصر جدید» چرا متوقف شد؟/ علیخانی: همه شرایط کرونا را درک می کنند

برگزاری بخش قصه گویی سومین جشنواره ملی شمس و مولانا

آخرین اخبار از برنامه «عصر جدید»

عکس های برگزیده روز

تفاوت ترامپ با مابعدش در تبدیل دشمن به دوست نیست

ثبت هشت اثر منقول تاریخی ایلام در فهرست آثار ملی

«عصر جدید» چرا متوقف شد؟/ علیخانی: همه شرایط کرونا را درک می کنند

به یادپرویزپورحسینی

گزارش تصویری زیبا از عکس های منتخب مسابقه عکاسی بناهای تاریخی

120 تک اثر (شعر نو و کلاسیک) به مرحله نهایی داوری جایزه بزرگ ادبی مشهد راه یافتند

کارگردان «گلادیاتور» 83 ساله شد/ «ریدلی اسکات» کارگردانی کهنه کار و جسور

کشف مجسمه دوهزارساله در ترکیه

بازیگر جدایی نادر از سیمین درگذشت+ عکس

توضیحات احسان علیخانی درباره سرانجام «عصر جدید»

فیلم/ محدودیت شهر های قرمز یک هفته تمدید شد

بازیگر جدایی نادر از سیمین درگذشت+ عکس

پست اصغر فرهادی در واکنش به درگذشت بازیگر «جدایی نادر از سیمین»

نشست ساختمان در خیابان تبریز قزوین + فیلم

واکنش پیمان معادی به درگذشت پدرش در فیلم «جدایی نادر از سیمین»

راهیابی اثر فیلمساز ایلامی به جشنواره ملی سینما حقیقت

نویسنده کیش در جمع برگزیدگان

بنیاد سعدی مرجعی برای استادان زبان فارسی در داخل و خارج از کشور است

بازیگر جدایی نادر از سیمین به خاک سپرده شد

کشف لباس عروس شیشه ای در ایران/ فیلم

نگاهی به تجربه شهر های بزرگ در ساخت سالن تئاتر (3): برگنز اتریش، صحنه ای شناور روی دریاچه

بازیگر کهنسال «جدایی نادر از سیمین» به خاک سپرده شد

تصاویر/ روزهای قرنطینه

بازیگر فیلم «جدایی نادر از سیمین» درگذشت/ ستاره «بازی تاج و تخت»، انتقام جوی سمی می شود

واکنش اصغر فرهادی به درگذشت علی اصغر شهبازی، بازیگر «جدایی نادر از سیمین»

واکنش اصغر فرهادی به درگذشت علی اصغر شهبازی، بازیگر «جدایی نادر از سیمین»

تخریب ساختمان شرکت فرش در تفت + فیلم

برگزاری جشنواره دریچه ای به سوی سینمای ایتالیا در ایران

وزیر ارشاد: دوست نادان خطرناک تر از دشمن داناست

علی اصغر شهبازی، بازیگر «جدایی نادر از سیمین» به خاک سپرده شد

مردم قزوین پا به پای مسئولان در محدودیت های کرونایی + فیلم

بازیگر کهنسال «جدایی نادر از سیمین» به خاک سپرده شد

استادی که خاطرش برای اصغر فرهادی عزیز است

صلاح نیست ساخت سریالمان را شروع کنیم

معرفی برندگان جایزه ادبی رنودو

واکنش اصغر فرهادی به درگذشت علی اصغر شهبازی، بازیگر «جدایی نادر از سیمین»

(فیلم) ایرانگردی در گنجنامه همدان

نسخه انگلیسی رمان گرافیکی ارشیا به آمازون رسید

برگزار نشدن جشنواره فیلم فجر فرصت سوزی است

برنده جایزه گنکور معرفی شد

با گرافیک جدید شبکه نمایش آشنا شوید

اعلام برنامه حمایتی «اداره کل هنرهای نمایشی» از تولید آثار برای عرضه در فضای مجازی

علیرضا تابش: «سینماحقیقت» مخاطب خاص دارد/ ارتقای سلیقه یکی از دستاوردهای این جشنواره است

انتشار پیام تبریک انجمن بازیگران سینمای ایران

چند روایت معتبر از سردار جنگل در ادبیات و سینما

حضور عبدالرضا اکبری در فصل چهارم «بچه مهندس»

راهیابی نمایش «قلاده برای سگ مرده» به جشنواره تئاتر استان تهران

احتمال حضور پروانه معصومی در سریال« حضرت موسی (ع) »

محدودیت های کرونایی در شهر های قرمز یک هفته تمدید شد + فیلم

پیشنهاد علیرضا بهرامی برای مطالعه

پیشنهاد علیرضا بهرامی برای مطالعه

عملیات سری صیاد شیرازی در خاک عراق، نمایش رادیویی شد

دریچه ای به سوی سینمای ایتالیا در ایران

انتخاب داوران جشنواره عکس خیام از 6 قاره

برای کامبوزیا پرتوی، جوایزش و حقی که به آن نرسید

ترک جوش و سیدی برندگان جشنواره فیلم کوتاه برزیل

جاری شدن دوباره آب در چشمه غربالبیز مهریز + فیلم

بازسازی تابلو های کلاسیک با ساندویچ + عکس

روز سوم امداد رسانی به مناطق آبگرفته در شهرستان های اهواز و ماهشهر +فیلم

جایگزین سیروس گرجستانی در سریال شرم + عکس

واکنش اصغر فرهادی به درگذشت علی اصغر شهبازی

درخواست جمعی از نویسندگان: یلدا را برای بچه ها شیرین کنیم

تمدید ارسال آثار به جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان رضوی

شعری برای فردوس کاویانی

احسان کرمی در کنار پسرش+عکس

نوشته اصغر فرهادی برای درگذشت بازیگر فیلمش

نوزاد 600 گرمی به خانه می رود + عکس

مسئول کفن و دفن بازیگران ایرانی فوت کرد+عکس

«سینما زیر آسمان پرستاره»: تفریح بی خطر در دوران کرونا در اندونزی

«بیهقی» مُد شد و تاریخش فراموش!

«بیهقی» مُد شد و تاریخش فراموش!