مطالب مرتبط:
تفاوت بین برس های مو چیست؟
تفاوت بین قالیبافِ کاندیداری ریاست جمهوری با قالیبافِ رییس مجلس است؟ /ایمانی:برخی نمایندگان مجلس یازدهم به دنبال رویارویی با روحانی هستند
حدیث امام صادق (ع) درباره پاداش روزه داری در هوای گرم
سلطان محمدی: برای پرستاری بیماران کرونایی از قرآن کمک گرفتم/ تا عمر دارم خدمت خلق می کنم
مجلس یازدهم چه تفاوت هایی با مجلس دهم دارد؟
-247 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 3 خرداد 1399 ساعت 08:422020-05-23سياسي

تفاوت حدیث «العلم سلطان» با تفسیر فرانسیس بیکن از علم


علم از دیدگاه بیکن بر اساس تسخیر بشری عامل ورود شیطان است اما تفاوت حدیث «العلم سلطان» با سخن فیلسوف مدرن این است که ما علم را برای اختیار و اقتدار می خواهیم نه برای تغییر در خلقت.

- علم از دیدگاه بیکن بر اساس تسخیر بشری عامل ورود شیطان است اما تفاوت حدیث العلم سلطان با سخن فیلسوف مدرن این است که ما علم را برای اختیار و اقتدار می خواهیم نه برای تغییر در خلقت.

.

پیشنهاد این حقیر برای اصلاح تفسیر غربی از سلطان این است که حقیقت قرآنی آن را بررسی کنیم.

از استعمال سلطان در قرآن می توانیم بگوییم این واژه فقط در غلبه نظامی و فیزیکی استعمال نشده است.

از استعمال سلطان در قرآن می توانیم بگوییم این واژه فقط در غلبه نظامی و فیزیکی استعمال نشده است.

یک شاهد قرآنی حدیث العلم سلطان بیان شده را می توان آیه وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُم (انفال 60) دانست.

قوه و قدرت در این آیه برای اقتدار و ترساندن دشمن است.

علم در این آیه و در روایت برای غلبه بر دشمن است (اما علم در تفکر بی کن برای غلبه بر جهان و طبیعت به نحو تصرف آمیز است).

بر این اساس، یکی از مصادیق سلطان، نجات از دشمن و غلبه بر اوست: قالَ سَنَشُدُّ عَضُدَکَ بِأَخیکَ وَ نَجْعَلُ لَکُما سُلْطاناً فَلا یَصِلُونَ إِلَیْکُما بِآیاتِنا أَنْتُما وَ مَنِ اتَّبَعَکُمَا الْغالِبُونَ (قصص 35) اما دایره این مفهوم گسترده تر از این است و به انواع اختیار و آزادی اطلاق می شود.

یعنی افراد دارای سلطان اجازه دارند و می توانند بر دیگران اعمال نفوذ کنند یا از آنها رهایی یابند.

این سلطان گاهی در رابطه خدا بر بنده است و گاهی بنده بر بنده و مفهوما هم می تواند بنده بر خدا باشد.

مانند سلطان شیطان بر پیروان خود: إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَی الَّذینَ یَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذینَ هُمْ بِهِ مُشْرِکُونَ (نحل 100) یا سلطان ولیّ دم بر قاتل: وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطانا (اسرا 33) یا سلطان مؤمنین بر کفار حربی: فَإِنْ لَمْ یَعْتَزِلُوکُمْ وَ یُلْقُوا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ وَ یَکُفُّوا أَیْدِیَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أُولئِکُمْ جَعَلْنا لَکُمْ عَلَیْهِمْ سُلْطاناً مُبیناً (نساء 91) اگر بندگان به دستورات خدا عمل کنند به خداوند سلطان داده اند تا آنها را مورد مؤاخذه و عذاب قرار دهد: أَ تُریدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَیْکُمْ سُلْطاناً مُبیناً (نساء 144) بر اساس آیه إِنْ هِیَ إِلاَّ أَسْماءٌ سَمَّیْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُکُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ ما تَهْوَی الْأَنْفُسُ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدی‏ (نجم 23) می توانیم بگوییم اولاً مشرکین تنها با سلطان می توانند برخلاف دستور انبیا عمل کنند (اینجا سلطان مفهوما عامل سلطه بنده بر خداست) و ثانیاً در قرآن سلطان مقابل ظن قرار دارد و همان علم است.

این علم در همه موارد استعمال سلطان در قرآن کاربرد دارد.

یعنی علم می تواند حجت اعمال نفوذ بر دیگران شود یا مجوز جنگ باشد یا عامل نجات و غلبه.

وقتی سلطان را هر نوع عامل اختیار و آزادی بدانیم آن وقت علم هم هر نوع عامل آزادی و آزادگی در ملک و ملکوت و در روابط انسانی و غیرانسانی با خدا و غیرخداست.

سلطان فقط برای غلبه بر دشمن انسانی نیست، بلکه برای غلبه بر هوای نفس هم هست؛ إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ ما تَهْوَی الْأَنْفُسُ.

این معنا فراتر از علم محدود در تکنیک و ساینس است بلکه با روح تصرف گری مخالف است.

با تفسیر جامع و فرامادی از سلطان است که قید اسراف برای صاحب سلطان جدی می شود؛ همانطور که ولیّ دم صاحب سلطان نباید اسراف کند (فَلا یُسْرِفْ فِی الْقَتْلِ) دیگر علمای صاحب سلطان هم نباید اسراف کنند.

یک نکته دیگر که در متن حدیث مشاهده می شود این است که علم یافتنی است نه ساختنی.

این یکی دیگر از تفاوت های مهم علم در قرآن با علم در اندیشه مدرن است.

بشر جدید خودبنیادانه خود را به تعبیر کانت فاعل شناسا می داند که بر عالم صورت افکنی می کند در حالی که در تفکر توحیدی علم نور است و خداوند آن را در قلب هر کس بخواهد می اندازد؛ الْعِلْمُ نُورٌ یَقْذِفُهُ اللَّهُ فِی قَلْبِ مَنْ یَشَاء.

اما علم مدرن اومانیستی غربی حاصل فاعلیت و تغییر انسان است یک نکته دیگر که در متن حدیث مشاهده می شود این است که علم یافتنی است نه ساختنی.

این یکی دیگر از تفاوت های مهم علم در قرآن با علم در اندیشه مدرن است.

بشر جدید خودبنیادانه خود را به تعبیر کانت فاعل شناسا می داند که بر عالم صورت افکنی می کند در حالی که در تفکر توحیدی علم نور است و خداوند آن را در قلب هر کس بخواهد می اندازد؛ الْعِلْمُ نُورٌ یَقْذِفُهُ اللَّهُ فِی قَلْبِ مَنْ یَشَاء.

اما علم مدرن اومانیستی غربی حاصل فاعلیت و تغییر انسان است.

بر اساس آیات قرآن و تعبیر ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ، سلطان نازل شدنی و عطاکردنی است یعنی از خداست نه از انسان.

تعبیر وجده هم می تواند با این عنایت تفسیر شود و بیشتر بر تفاوت دو نگرش توحیدی و مدرن تأکید شود.

خداوند خلقت را مسخر انسان کرده است: أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ (لقمان 20) اما اجازه نداده است در آنچه مسخر او شده تغییر ایجاد کند، بلکه تغییر امر شیطان است وَ لَآمُرَنَّهُمْ فَلَیُغَیِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ (نساء 119) [3]".

بلکه باید بر اساس اراده الهی از مسخرات بهره برد.

پس سلطان نمی تواند با این آیه مخالف باشد و نهایتاً به معنی تسخیر طبیعت و بهره گیری از تسخیر الهی برای حرکت در راستای هدف خلقت است ولی علم بیکنی بر اساس تسخیر بشری عامل ورود شیطان است.

تفاوت حدیث با سخن فیلسوف مدرن این است که ما علم را برای اختیار و اقتدار می خواهیم نه برای تغییر در خلقت.

همان طور که گفته شد بر اساس نگرش توحیدی و اسلامی تصرف در طبیعت مذموم است.

پس اصل دغدغه تفسیر صحیح قاعده العلم سلطان ستایش برانگیز است ولی مسیر اصلاح نگرش غربی، مورد بحث و چالش است.

چون نمی توان مفهوم غلبه را در حقیقت سلطان از اصالت انداخت بلکه سلطان معنایی عام و گسترده دارد و در موارد مختلف قرآن آن را مورد تأکید قرار داده است.

سلطان یک اختیار و آزادی عمل در امور معنوی، سیاسی و نظامی است که خدا به انسان از طریق علم عطا می کند.

پی نوشت: [1]" نشست تخصصی تبیین الگوی پیشرفت 50 سال آینده انقلاب اسلامی روز یک شنبه 12 اسفند 1397 پرسش مهم در اینجا این است که آیا ما مجبور به تغییر نیستیم؟ چگونه می شود بدون تغییر در خلقت از خلقت بهره برد؟ باید تغییر در خلقت را عمیق بفهمیم؛ خلقت خودش خودش را تغییر می دهد مثلاً آتش می سوزاند پس استفاده از خاصیت آتش برای تغییر در برخی محصولات (مثلاً کباب کردن گوشت) مصداق تغییر خلقت نیست بلکه تغییر با خلقت یا تغییر در خلقت است.

گاهی هم تغییر در خلقت ظاهری است و حقیقت تغییر، تغییرِ تغییر است یعنی انسان با استفاده از قوانین طبیعی خلقت را به حالت اولیه بر می گرداند مثل طبابت.

پس برای جمع بین آیه نهی از تغییر و آیاتی که مجوز تغییر را می دهند باید بین تغییرات در اساس خلقت (مثل تولید تراریخته ها و…) با تغییرات درون خلقت تفاوت قائل شویم و پرونده این بحث همچنان باز است…
کلید واژه ها: سلطان - قرآن - حدیث - تفاوت - فیلسوف - دیدگاه - اقتدار - توان - فرانسیس بیکن - تفسیر - تغییر - تسخیر - نظامی - شیطان - قرآنی - عامل - مدرن - بشری - واژه - ورود - اساس - پیشنهاد - اصلاح - حقیقت - بررسی - شاهد - غربی - بیان

آخرین اخبار سرویس:
«رومینا»! فردا یوم الحساب است...

همراهی علم و دین از دستاوردهای دوران کرونا است

محمدحسین حسین زاده بحرینی رییس کمیسیون «تدوین آیین نامه داخلی مجلس» شد

بی مهری به جنگل های زاگرس تمامی ندارد/ هنوز آبی بر دل آتشین جنگل های خاییز نپاشیده اند / خبری از اعزام بالگرد آبپاش نیست

پیام تبریک جهانگیری به قالیباف: دولت برای همکاری و تعامل موثر با مجلس آماده است

دشمن می خواهد از طریق اقتصاد به کشور ضربه وارد کند

دنبال پروژه های ویترینی نرفته ایم

آل هاشم در گفت وگو با تسنیم: رسیدگی به نیازمندان تعطیل بردار نیست / معتقدم نباید جلوی کار گروه های آتش به اختیار فرهنگی و مردمی را بگیریم

شورای شهر تبریز «شعار توزیع عادلانه خدمات شهری» را عملیاتی کرده است

آشفته بازار صحنه سیاست در ترکیه

مساجد فارس باز می شود

مناطق دوردست در اولویت برق دار شدن باشد/ ترانس های برق در گیلان خیلی ضعیف است

منتخب مردم تهران در مجلس: آرای نمایندگان باید شفاف باشد/ تلاش برای نجات اقتصاد کشور

کتاب احکام برنامه جامع راهبردی شهرداری تبریز رونمایی می شود

ثبت نام آزمون حوزه های علمیه تا 20 خرداد

حامل ابلاغ سلام و ارادت خانواده سردار شهید سلیمانی به گلستانی ها هستم

مهر تایید عارف پای انتقاد ها از ناکارآمدی ها و فرصت سوزی های دولت و فراکسیون امید

گزارش عارف به مردم ایران | دولت و حاکمیت سرپوش گذاشتن بر اشتباهات را پایان دهند | با سلایق شخصی نمی توان کشور را اداره کرد

نمایشگاه «سلام بر آفتاب» در قزاقستان برگزار می شود

بزرگداشت مقام امام راحل در نشریه انگلیسی «محجوبه»

پست اینستاگرامی منتخب تهران درباره بازگرداندن کارت هدیه میلیونی یک شرکت دولتی

6 نکته برای بزرگ کردن بچه های لجباز

مرحله سوم رزمایش همدلی با توزیع 1200 بسته غذایی در تفت

«رومینا»! فردا یوم الحساب است...

گام های بسیج دانشجویی دانشگاه پیام نور برای مقابله با کرونا

دستگیری مدیر کل به اتهام فساد اداری و اخذ رشوه در کرمان

اهدای خون در جهرم

احتمال رسیدن فصل سوم از سرنوشت به پاییز/ فیلمنامه ای برای رمضان 1400

جزییات آزمون دانشنامه دندانپزشکی اعلام شد

استخدام نماینده علمی، ویزیتور دارویی و مدرپ در آذربایجان شرقی و تهران

آغاز جلسات دوشنبه های سعید حدادیان/ حضور جمعیت با رعایت نکات بهداشتی

استخدام تعدادی مشاور در املاک ارس در مشهد

بازگشایی مساجد؛ لغو محدودیت ساعت کار پاساژ ها

مدیرکل غله استان کرمان به اتهام فساد اداری و اخذ رشوه دستگیر شد

استخدام کارگر ماهر مکانیک در خراسان رضوی

رهبر انقلاب اسلامی درگذشت آیت الله محجوب را تسلیت گفتند

ادعای یک منتخب مجلس درباره دریافت کارت هدیه

مراسم 14 خرداد در حرم امام خمینی(ره) برگزار نمی شود/ پخش زنده سخنرانی رهبر معظم انقلاب

همدان| همدلی و روحیه جهادی باید از اولویت مهم مجلس یازدهم باشد

بهبود فضای کسب وکار، قانونمند کردن بودجه و مهار نقدینگی اولویت مجلس باشد

چهارمین جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده اخلالگران ارزی برگزار شد

آشنا: سران سه قوه مؤمنانه با یکدیگر رفاقت کنند

تبعیض تیغ قانون میان باستی هیلزها و آسیه خانم ها!

استقرار اورژانس هوایی کهگیلویه و بویراحمد در خاییز

لایحه معافیت وزارت نیرو از پرداخت هزینه های دادرسی در دستور کار دولت

سه طرح بزرگ و اولویت دار در پیش داریم

ربع پهلوی در برنامه استعدادیابی عصر جدید!

کاهش مدت زمان و درخواست الکترونیکی ثبت شرکت ها

کشف 3 هزار مدرک جعلی در میدان انقلاب

پیشنهاد عجیب نماینده مجلس: روزانه یک ختم کامل قرآن داشته باشیم /صفحه اول و دوم قرآن برای قالیباف است

آشنا: سران قوا مؤمنانه با یکدیگر رفاقت کنند

​اعلام رأی پرونده های مشمول ماده 87 قانون برنامه ششم در کمیسیون پزشکی بنیاد

«بحرینی» رییس کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس شد

بررسی عملکرد وزارت کشور در نگاه یک

زمان جدید نخستین آزمون صلاحیت حرفه ای پرستاران اعلام شد

مراسمی برای بدرقه فرمانده؛ از وعده میزبانی گلستان از خانواده سردار سلیمانی تا توصیه استاندار به خواندن کتاب « بچه های حاج قاسم»

تحقق فرهنگ ایثار و شهادت نیازمند پیگیری و اهتمام مدیران است

حکومت اسلامی؛ بالاترین نعمت الهی

توزیع 1700 سبد غذایی در سومین مرحله رزمایش مومنانه در زیرکوه

گشایش پرونده تروریست های سعودی در مجلس عراق

کرونا در آذربایجان شرقی رو به کاهش است/ لزوم ادامه مراقبت های بهداشتی و اقدامات پیشگیرانه

مرحله سوم رزمایش همدلی با توزیع 1200 بسته غذایی بین نیازمندان شهرستان تفت

محدودیت ساعتی کار پاساژها برداشته شد

همایش ملی مجازی دعا و تعالی انسان

انتقاد منتخب تهران از تخریب زاغه «آسیه پناهی»

شرکت 3 هزار نفر در کلاس های آموزشی بسیج پزشکی همدان

گزارش «عارف» به مردم ایران: به نام «امید» وارد مجلس شدند و راه شان را جدا کردند/ رویه من فریاد زدن نیست

مطالعه دقیق کتاب «بچه های حاج قاسم» را به همه توصیه می کنم/ سردار معروفی دیدگاهی فراسرزمینی، فرا حزبی و فرا جناحی داشت

بازگشایی مساجد اصفهان صرفا جهت اقامه نماز

سال 99، سال تداوم تحولات بانک ایران زمین

آزمون های آداب و بیمه های زندگی به صورت الکترونیکی برگزار می شوند

شاه کلید توسعه اقتصاد دریایی کشور در دستان نمایندگان نوار ساحلی مردم در مجلس

لایحه حذف چهار صفر از پول ملی ابهام دارد

عدم دریافت تسهیلات از سوی منتخبان مجلس موجب اعتماد مردم می شود

رضایی: مسؤولان اجازه تکرار اتفاقات همانند «آسیه پناهی » را در «غمتسلی کنگاور» ندهند

برترین کتاب های دینی در اسفندماه

خبر خوش برای بازنشستگان | دو راهکار مجلس برای همسان سازی حقوق بازنشستگان

250 راه برای گفتن نه!

روحانی: به این زودی ها به شرایط عادی قبل از کرونا بر نمی گردیم

«محمدباقر قالیباف» رییس مجلس شورای اسلامی شد |

15 تیر، پایان کلاس های مجازی دانشگاه علوم دریایی خرمشهر

در مبارزه با کرونا همچنان از مردم، همراهی بیشتر و اجرای کامل دستورالعمل های بهداشتی را می خواهیم

برترین کتاب های دینی در اسفندماه

استخدام نیروی ظرفشوی و گارسون جهت رستوران آبشار در مشهد

تاثیرگذاری بالای اصناف خرد در بحران کرونا

درد در پهلوی چپ، به دلیل تخمک گذاری بوده؟

برگزاری نمایشگاه عکس «سلام بر آفتاب» در قزاقستان

استخدام فرزکار cnc ماهر مسلط به نقشه خوانی در شرکت آرتان کیفیت ایرانیان

پربازدیدترین اخبار سیاسی10 خرداد ایسنا

خاطره شریفی نیا از زندان رفتن در دوران قبل انقلاب و هم بند شدن با هاشمی رفسنجانی

مجلس، نقطه امید مردم

نماز جماعت در تمام مساجد استان سمنان برپا می شود

تولید یادمان اختصاصی «قهرمانان شهر» به صورت تصویرسازی در کاشان

پربازدیدترین اخبار سیاسی10 خرداد ایسنا

توسعه خدمات هلال احمر در دستور کار

مردم، پارلمان و دولت پاکستان خواستار لغو تحریم های ایران هستند

برخی مدیران سیاسی در دو ترم ارشد و دکتری می گیرند!

ایراد شورای نگهبان به حذف 4 صفر از پول ملی

پیشنهاد عجیب نماینده مجلس: روزانه یک ختم کامل قرآن داشته باشیم /صفحه اول و دوم قرآن برای قالیباف است

شرکت های درآمدی دارای مجوز از شهرداری مورد تأییدند/ استعلام شهروندان از سامانه فاش و شورای شهر

تفاوت حدیث «العلم سلطان» با تفسیر فرانسیس بیکن از علم

تفاوت حدیث «العلم سلطان» با تفسیر فرانسیس بیکن از علم