مطالب مرتبط:
قبض و بسط کرونایی فقه وآثار فقهی کرونا
آخرین نظرات فقهی آیت الله سیستانی: پرهیز از به کار گیری روش های غیر علمی در درمان کرونا / اختلاط افراد مشکوک به کرونا با دیگران جایز نیست
زایمان موفق زن کرونایی در اشنویه / تست کرونا نوزاد منفی بود
کرونا در ایران/کرونایی های کرمان از مرز 200 نفر گذشت
آمار بهبودیافتگان کرونایی کردستان به 103 نفر رسید/شمار مبتلایان به کرونا در استان 318 نفر شد
-176 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 7 فروردین 1399 ساعت 21:452020-03-26سياسي

قبض و بسط کرونایی فقه وآثار فقهی کرونا


ویروس کرونا ضمن ایجاد تغییرات در سبک زندگی مردم، بر رفتار مذهبی و دینی آنان تاثیر گذاشته وسوال های زیادی را در حوزه الهیات، اخلاق و فقه برای متدینان و متشرّعان پدید آورده است.

- هدف ما در این نوشتار کوتاه، بررسی حکم فقهی این تغییرات و رفتارهای تازه و نوپیدایی است که در اثر ظهور این ویروس پدید آمده است.

احکام تغییرات با استدلال بسیار کوتاه بیان می شوند تا در وقتی دیگر به شرح و بسط آنها بپردازیم.

مقدمه ویروس کرونا زلزله ای در فرهنگ، اقتصاد، اخلاق و الهیات ایجاد کرده است.

به طوری که می توان گفت جهان پسا کرونا با جهان پیشاکرونا به کلی متفاوت خواهد بود.

این ویروس سبک زندگی مردم را به شدت تغییر داده، بر رفتار مذهبی و دینی مردم تاثیر گذاشته، مناسک عبادی جمعی را تعطیل کرده، درب مساجد، حرم ها و مشاهد مشرّفه را بسته، آیین های مذهبی تغسیل و تکفین اموات را لغو یا محدود کرده  است.

این همه تغییر و تفاوت از  ویروسی که اندازه آن از یک میکرون تجاوز نمی کند، سوال های زیادی برای متدینان و متشرّعان پدید آورده است.

سوالاتی در حوزه الهیات، اخلاق و فقه.

از عبادات تا معاملات همه تحت تاثیر کرونا قرار گرفته اند.

  مثلاً از خوف سرایت این ویروس به دیگران و گسترش بیماری، میّت غسل داده نمی شود.

تشییع جنازه و خاکسپاری وی بدون حضور مومنان و دوستان و آشنایان برگزار می شود.

مجالس ختم و سوگواری تعطیل شده اند.

نماز های جمعه و جماعات تعطیل شده اند.

درب مساجد و مشاهد مشرّفه که قرن ها دایر بوده و تعطیل بردار نبوده اند بسته شده است.

هیئات و مجالس مذهبی تعطیل شده اند.

بسیاری از تعهدات و قراردادها در سروعده تادیه نمی شوند.

در حالی که نه از نظر اخلاقی مذموم شمرده می شوند و نه از نظر شرعی حرام و معصیت.

  فقه عبادات دو اصل از اصول موضوعه و پیش فرض مباحث ذیل است :     تشخیص موضوع با مقلدّ ( عرف) است.

بنابراین در مانحن فیه تشخیص ضرر با کارشناسان و پزشکان است.

    رجوع جاهل به عالم، عقلا و شرعا لازم است.

و در مانحن فیه، پزشکان،  خبره و عالم اند و سایرین باید به آنها رجوع کنند.

با عنایت به دواصل بالا، چند فرع فقهی را بررسی می کنیم:     گرچه طبق حکم اوّلی تغسیل، تکفین و نماز بر میت واجب است اما در صورتی که به تشخیص متخصصان از رهگذر این واجبات، ضرری – ولو احتمالی- متوجه غسّال یا نمازگزار بر میّت و سایر دست اندرکاران شود به استناد قاعده لاضرر، حکم وجوب احکام فوق الذکر  منتفی می شود.

البته بر طبق قاعده الضرورات تتققدّر بقدرها و المیسور لایسقط بالمعسور، اگر تغسیل ضرری باشد و لی تیمم مقدور باشد یا تیمم هم مضر باشد ولی نماز ممکن و مقدور باشد، تیمم یا نماز حسب مورد ساقط نمی شود.

    وجوب نماز جمعه در صورتی که واجب باشد و وجوب روزه و حج در ماههای آینده در صورتی که شرایط کرونایی ادامه یابد به استناد قاعده لاضرر منتفی و بنابر برخی مبانی از باب اجتماع امر و نهی و دلالت نهی بر فساد در عبادات حرام و باطل خواهند بود.

چنان که مرحوم سیدکاظم یزدی- صاحب عروه وضو و غسل ضرری را نه تنها  واجب نمی داند بلکه باطل هم می داند.

[1]      نماز جمعه در صورت استحباب و نماز جماعت در صورتی که موجب ضرر به نمازگزار یا اضرار به غیر باشد به استناد حرمت اضرار به نفس و اضرار به غیر، حرام می شود.

این فرع از مصادیق قاعده تزاحم و تقدیم حرام بر مستحب هم می باشد.

البته بنابر برخی نظرات، احکام استحبابی مشمول قاعده لاضرر نیستند[2] که در این صورت از باب تزاحم حرام ( مستفاد از لاضرر) و مستحب (نماز جمعه و جماعت) بدیهی است که حرام مقدم می شود.

    بستن مسجد به حکم حرمت صدّ عن سبیل الله و وجوب تعظیم شعائر، ممکن است جایز نباشد .

[3] اما اگر به تشخیص خبره، باز بودن آن موجب ضرر نمازگذاران یا گسترش ویروس به دیگران باشد، به استناد قاعده اضطرار (الضرورات تبیح المحذورات)، حرام خواهد بود.

و شاید به استناد قاعده وجوب دفع ضرر محتمل، بستن آنها واجب باشد.

[4]     تشرّف به مشاهد مشرّفه که از مستحبات موکد است و گردهمایی در هیئات و مجالس مذهبی که از مصادیق تعظیم شعائرند اگر موجب اضرار به شخص یا اضرار به جامعه مسلمین و گسترش بیماری شوند نه تنها مستحب نیستند بلکه از باب نهی از اضرار به غیر حرام نیز خواهند بود.

این فرع هم از مصادیق تزاحم مستحب با حرام می باشد که مسلما حرام مقدّم بر مستحب می شود.

فقه مسؤلیت؛ قصاص، دیه و ضمان مسأله این است که اگر کسی مبتلا به ویروس کرونا باشد و عمداً یا سهواً بدون اطلاع از ابتلای خود یا با علم به ابتلای خود اما غفلتاً و بدون قصد و اراده،  ویروس را به دیگری انتقال دهد، آیا حسب مورد معصیت کرده و باید قصاص شود یا باید جبران خسارت کرده و دیه بدهد؟ برحسب موازین فقهی ایراد ضرر و خسارت به غیر گاهی عنوان جنایت پیدا کرده و حسب این که عمدی یا خطایی باشد موجب قصاص، یا پرداخت دیه و ضمان شرعی می شود.

در اصطلاح حقوقی این موارد تحت عنوان مسولیت کیفری و مدنی بررسی می شوند.

  الف- مسولیت کیفری؛ قصاص، دیه و تعزیر اگر انتقال ویروس عمدی باشد، یعنی ناقل بیماری با قصد قتل یا بدون قصد قتل اما با هدف انتقال بیماری بسته به این که مجنی علیه کشته شود یا بیمار گردد، شخص جانی قصاص یا تعزیر می شود.

اگر انتقال به نحو گسترده و به منظور ایراد ضرر و جنایت به عموم مردم باشد برحسب برخی نظرات فقهی مصداق افساد فی الارض قرار می گیرد.

[5] ( قانون مجازات اسلامی به تبع فقها در ماده 286 ق.

م.

ا.

به این موضوع پرداخته است).

ممکن است انتقال دهنده ویروس قصد قتل نداشته باشد یا به لحاظ نوعی یا شخصی ویروس مزبور آلت قتاله نباشد در عین حال مجنی علیه با انتقال ویروس مرده باشد.

در این صورت انتقال دهنده ممکن است حسب مورد به پرداخت دیه محکوم شود.

بحث از انواع قتل و تمیز قتل عمد از شبه عمد و خطایی و احکام آنها بسیار مفصل است که در این مقال کوتاه نمی گنجد.

به هر حال مومنان و شهروندان باید حداکثر  احتیاط را در تماس با دیگران بنمایند تا مشمول احکام قصاص و دیات و تعزیرات نگردند.

نکته بسیار مهم در احراز جنایت و مسولیت، قابلیّت انتساب جنایت به شخص انتقال دهنده ویروس است.

پس صِرف انتقال ویروس و بیماری یا فوت انتقال گیرنده موجب قصاص نمی شود.

چه بسا در کنار انتقال ویروس عوامل دیگری نیز دخالت کرده باشند که به لحاظ علمی یا عرفی قتل مستند به آنها بوده باشد.

مثلا فقدان تجهیزات بیمارستانی یا عدم اقدام انتقال گیرنده به درمان و دهها عامل دیگر ممکن است دخالت کرده باشند به نحوی که زنجیره ارتباط و استناد مرگ با انتقال دهنده ویروس قطع شده باشد.

باید از نظر علمی یا عرفی جنایت قابل استناد به انتقال دهنده باشد تا وی قصاص یا تعزیر شود.

فقها در ابواب جنایت و قصاص و دیات به عنصر استناد و ضرورت احراز این رابطه به نحو مستوفات اشاره کرده اند.

قانون مجازات اسلامی به تبع آنها در مواد مختلف از جمله در مواد 492، 494، 506، 526، 500 و 529 به این موضوع پرداخته است.

ب- مسولیت مدنی؛ ضمان شرعی اگر کسی سهواً عامل انتقال ویروس به دیگری شده باشد مثل این که از بیماری خود اطلاع نداشته یا با علم و اطلاع از بیماری، بدون علم و عمد به نحوی رفتار کرده باشد که بیماری را به دیگری انتقال داده باشد، گرچه مسولیت کیفری ندارد اما ضامن جبران خسارت می باشد.

چون در احکام وضعیه که ضمان یکی از مصادیق آنهاست، علم و عمد شرط نیست.

اما باید به این نکته خیلی مهم توجه کرد که همانگونه که در بند بالا گفته شد ورود خسارت باید به عامل انتقال ویروس قابل استناد باشد و حاکم شرع باید این استناد را احراز کند تا بتواند حکم به مسولیت صادر کند.

پس صِرف انتقال ویروس از کسی به دیگری لزوما  منجر به ایجاد مسولیت نمی شود.

زیرا ورود خسارت ممکن است معلول عوامل دیگری باشد یا سایر عوامل علاوه بر انتقال ویروس ممکن است نقش داشته باشند که در این صورت مسولیت بین همه عوامل تقسیم و تسهیم خواهد شد.

البته ناگفته نماند که تعهد ایمانی و شهروندی ایجاب می کند که همه شهروندان حتی کسانی که ظاهرا مبتلا نیستند به شدت جانب احتیاط را مراعات کنند و از هرگونه رفتاری که باعث ایجاد خطر و ایراد ضرر برای دیگران می شود خودداری کنند تا حق الناس ذمّه آنان را مشغول نکند.

چنان که متدینان در گذشته هنگام برف روبی خانه و دکان خود، نزولات آسمانی را به کوچه و خیابان هدایت نمی کردند تا مبادا حق الناس گریبان آنها را بگیرد.

لذا کسانی که بر گشودن درهای مشاهد مشرّفه پای می فشارند  یا ضریح لیسی می کنند–جدا از وهن دین و ایجاد نفرت از دین و خدشه بر حیثیت مومنین- درک درستی از مفهوم حق الناس یا تشخیص مصادیق آن ندارند، گرچه عنوان عالم دینی را هم  یدک بکشند.

این گروه در مواردی حتی از باب المغرور یرجع الی من غرّه ( قاعده غرور) ضامن هم می باشند.

[6] همچنین مسافرت های تفریحی که این روزها بر اثر تعصیلات عید نوروز فزونی گرفته است حقیقتا شبهه شرعی دارد.

فقه طب درمان بیمار یا پرستاری از وی که در حالت طبیعی، امری مباح است در شرایط اضطرار تبدیل به واجب کفایی می شود.

اما فقیهان گفته اند که تحمل ضرر به خاطر دفع ضرر از دیگری لازم نیست، براین اساس  چرا باید طبابت یا پرستاری از بیماران کرونایی  واجب باشد؟ پاسخ این است که طبابت یا پرستاری آنان را باید مثل رزمندگان میدان جنگ، آتش نشانان و سایر مشاغل پرخطر محسوب کرد که اولا، ذات شغل آنان درگیری با  این حوادث است.

ثانیا، آنان به اقتضای تخصص خود به  راه های ایمنی بهتر از عموم مردم آگاهند و همچنین از  تجهیزات ایمنی لازم برخوردارند.

لذا اصولا به اقتضای شغل و سمت شان باید به درمان و تیمارداری بپردازند.

بله، اگر مبتلا شوند یا در معرض خطر جدّی قرار گیرند که ادامه کار به لحاظ پزشکی جایز نباشد حتما باید مثل دیگران از مواجهه با این خطر اجتناب کنند.

فقه عقود؛ فورس ماژور طرفین معامله باید طبق اصل لزوم وفای به عهد (اوفوا بالعقود) به عقود و تعهدات ناشی از آنها عمل کنند.

بنابراین به عنوان مثال بایع و مشتری باید عوض و ثمن معامله را در موعد مقرر تادیه و تسلیم  کنند.

یا پیمانکار باید در سروعده  به پیمان خود عمل کند.

اما اگر به خاطر شیوع بیماری، مواد اولیه تولید به دست تولید کننده نرسد یا به سبب بیماری کارگران یا تعطیلی کارگاه امکان ایفای تعهد در سروعده ممکن نباشد به حکم قاعده فقهی نفی عسر و حرج، وجوب وفای به عهد در موعد مقرر منتفی می شود.

در حقوق فرانسه و به تبع آن در ماده 227 قانون مدنی از اصطلاح فورس ماژور استفاده شده که به نظر  می رسد از قاعده لاحرج در فقه دقیق تر است.

چون لاحرج تکلیف را در صورت مشقت و دشواری نفی می کند در حالی که در شرایط فعلی ممکن است انجام تعهد اصلا ممکن و مقدور نباشد، نه این که انجام تعهد ممکن و لیکن دشوار باشد.

البته می توان پاسخ داد که اگر در صورت حرج، وجوب انجام تعهد منفی می شود در صورت نامقدور شدن تعهد،  به طریق اولی منتفی خواهد شد.

ضمن این که می توان به قبح تکلیف بمالایطاق هم برای رفع تکلیف وجوب استناد کرد.

شایسته است دولت یا قوه قضاییه برای پیشگیری از دعاوی قضایی فراوانی که در راه است هر چه سریعتر کرونا را به عنوان مصداق قوه قاهره و فورس ماژور تعیین کند و زمان شروع و حتی الامکان خاتمه آن را هم معین کند تا از تراکم دعاوی پیشگیری شود.

البته روشن است که تعهداتی که متأثر از شرایط کرونایی نبوده و می توانند در سروعده وفا شوند از شمول قاعده عسر و حرج و فورس ماژور خارج اند.

  [1] سیدکاظم یزدی، العروه الوثقی، مبحث شرایط الوضو، ص.

74 و احکام التیمم، ص.

115.

[2] .

و اما الحکم الغیر الالزامی الذی یکون المکلف مرخصاً فیه کالاستحباب و الکراهه فلایکون مشمولا للقاعده حیث ان جعله لایوجب ایقاع المکلف فی الضرر من ناحیه الشارع مع رخصته فی عدم الاقدام بل الضرر مستند الی العبد باختیاره الاقدام علی مافیه الضرر.

شیخ انصاری، مصباح الاصول، قاعده لاضرر، 2، 533.

[3] .

  بنابر فتوای فقها حتی برای تجدید بنای مسجد باید به حداقل تعطیلی اکتفا کرد.

لذا اگر برای تجدید بنای مسجد نیاز به تخریب همه مسجد نباشد، تخریب تمام ممسجد جایز نیست.

یا اگر تضمینی برای تامین هزینه های بازسازی مسجد نباشد، تخریب مسجد جایز نیست و یا تجدید بنای مسجد نباید بیش از حدّ معمول طول بکشد.

نک: سیستانی، توضیح المسایل، مساله 1079.

[4] .

تعظیم و احترام مسجد الحرام و زیارت مسجدالنبی  تا آن جاست که هیچگاه نباید کعبه از حاجی خالی باشد و مسجد النبی خالی از زایر باشد.

اگر به فرض مسلمانان کعبه را خالی بگذارند و به زیارت مسجدالنبی نروند حاکم شرع باید آنان را به اجبار به حج و زیارت بفرستد و اگر خالی گذاردن کعبه و مسجد النبی به علت عدم تمکن مالی باشد باید هزینه زیارت آنان را بپردازد.

  لا یجوز تعطیل الکعبه علی الحج، و الأخبار الداله علی أنّ علی الإمام- کما فی بعضها- و علی الوالی- کما فی آخر- أن یجبر الناس علی الحج و المقام فی مکه و زیاره الرسول (صلّی اللّه علیه و آله) و المقام عنده، و أنّه إن لم یکن لهم مال أنفق علیهم من بیت المال (1).

سبزواری، سید عبد الأعلی، مهذّب الأحکام (للسبزواری)، 30 جلد، مؤسسه المنار دفتر حضرت آیه الله، قم ایران، چهارم، 1413 ه‍ ق.

و نیز نک: سید ابوالقاسم خویی، موسوعه الامام خویی، ج.

14، 392.

[5] .

نک: فروغی و همکاران، نحوه احراز مسولیت کیفری در بیماری های واگیردار، فصلنامه حقوق پزشکی، ش.

35، سال 1394.

[6] .

اگرچه ممکن است کسی که با رفتار مشمئز کننده خود ضریح لیسی می کند ضامن نباشد اما عالم دینی که بیان و قلم او  درافکار عمومی نفوذ دارد و ممکن است بعضی بدون تأمل و درنگ کورکورانه از وی تبعیت کنند حتما از باب غرور ضامن خواهد بود.


کلید واژه ها: کرونا - تغییر - تغییرات - ویروس کرونا - ویروس - سبک زندگی - مذهبی - رفتار - آیین های مذهبی - الهیات - مردم - زندگی - اخلاق - کوتاه - فقهی - دینی - جهان - متفاوت - احکام - آورده - تکفین - زلزله - عبادی - بررسی - تعطیل - شوند - دیگر - آیین - بیان - ظهور

آخرین اخبار سرویس:
اقدامات ضدآمریکایی مجلس در 98/ سال مقابله پارلمان سبز با واشنگتن

سیزده بدر در خانه بمانیم

اجرای قرنطینه چینی در ایران امکان پذیر نبود/ امروز ضدیت آمریکا علیه ملت ایران آشکارتر است

کدام مسئولان استان تهران کرونایی شدند؟

تولید روزانه 15 هزار ماسک در کارگاه تولیدی مدرسه صادقیه تبریز

الگوهای زیستن در تنهایی؛ رابینسون ها، جمعه ها و جزیره ها

بوستان های شهر قزوین از پذیرش شهروندان معذورند

تردد موتورسیکلت در اصفهان ممنوع است

پیام تسلیت معاون عمرانی استانداری تهران در پی درگذشت مدیرکل راه و شهرسازی استان

تسلیت امام جمعه کرمان برای درگذشت «زهرا حمیدی» فرزند، همسر و مادر شهید

فیلم| رزمایش جنگ نوین نیروی دریایی سپاه در ضدعفونی کنگان

اختصاص 10 میلیارد دلار برای رفع مشکلات کسب و کارها/ کمک ها به صورت تسهیلات،کمک های بلاعوض و بسته های معیشتی است

سنگری متفاوت از خدمت در امامزاده سیدنصرالله یزد

وزیر بهداشت قرقیزستان برکنار شد

ستاد مردمی مقابله با کرونا با هدف کمک به ستاد پیشگیری شکل گرفت

قدردانی فرماندار از مردم بافرهنگ بویراحمد/«نه» محکم به کرونا در روز 13 به در

روحیه وقف، خدمت به جامعه است/ تولید روزانه 1000 ماسک از محل موقوفات در زاهدان

معرفی کارگاه های آموزشی فرهنگسرای سرو در فضای مجازی

استمداد مدیران مسئول چند روزنامه از روحانی

مقابله با تهدیدات سایبری آمریکا، نیازمند روش های نوین است

فیلم/ چه زمانی کرونا به پایان می رسد؟

مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران درگذشت

جهانگیری: باید تیم هایی برای رفع تبعات اقتصادی و اجتماعی کرونا تشکیل شود

پوستر| سیزده به خانه کرونا به در

دکتر ولایتی مصیبت وارده به نماینده ولی فقیه در هلال احمر را تسلیت گفت

سخنان روحانی در جلسه هیات دولت

فیلم| دختران انقلاب همچنان در میدان نبرد با کرونا

تغییر برنامه ها در نوروزخانه؛ لیان به جای رستاک در شب ششم

فیلم| آیا دانشگاه های ما غرب زده اند یا علم مان غربی است؟

هلال احمر بوشهر بیش از 933هزار نفر را تب سنجی کرد

فیلم| فعالیت های مدافعان سلامتی در علی آباد کتول

نخبگان برای قطع زنجیره ویروس کرونا به مردم کمک کنند

چرا دولت روحانی حاضر به اجرای قرنطینه چینی نشد؟ | متخصصان چینی چه می گویند؟

اجرای طرح نسیم مهر رضوی در بیمارستان ولایت دامغان

بیش از 13 هزار دستگاه خودرو از مبادی ورودی هرمزگان برگردانده شد

جهانگیری: مردم با در خانه ماندن کار بزرگی کردند

روایت های هفتگانه از ماجرای ویروس کرونا

پیام تسلیت حجت الاسلام والمسلمین شهیدی درپی درگذشت پدر شهیدان فهمیده

عناد دشمنان در معرفی المصطفی(ص) به عنوان منشأ کرونا / تشکیل روزانه 700 کلاس مجازی

«شیرین شیرین» شهرام ناظری و کامکارها / «ترکمن» حسین علیزاده / سه تارنوازی فرهنگ شریف / «انسان» عالم قاسم اف / «نه من بیهوده گرد کوچه و بازار می گردم» نصرت فاتح علی خان

سریال پایتخت، مازندران را از رواج موسیقی شلوار پلنگی نجات داد

روحانی: خوشبختانه روند شیوع ویروس کرونا در تمام استانها نزولی است

اینفوگرافی| ده گانه قوی شدن در فضای مجازی

راه اندازی 60 آزمایشگاه تشخیص کرونا در 10 روز

خیانت در امانت چه مجازاتی دارد؟

پست جدید حساب توییتری دفتر مقام معظم رهبری به مناسبت روز طبیعت

معرفی کارگاه های آموزشی فرهنگسرای سرو در فضای مجازی

مدیرکل راه و شهرسازی تهران به دلیل ابتلا به کرونا درگذشت

عرصه های طبیعی تهران در روز طبیعت به دقت رصد می شود

اجرای «مدل قرنطینه چینی» در ایران قابل اجرا نبود

مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران بر اثر کرونا در گذشت

مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران بر اثر کرونا در گذشت

محمدی فام: به در کردنِ نحسی 13، اعتقادی بی ­پایه و ضد عقل است/ به هر شکل ممکن باید در خانه بمانیم

مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران و جانباز شیمیایی به دلیل ابتلا به کرونا درگذشت

تسلیت لاریجانی برای درگذشت پدر شهیدان فهمیده

تولیت آستان قدس رضوی از پزشکان و پرستاران قهرمان مبتلا به کرونا تلفنی تقدیر و تشکر کرد

کمک به کسب و کارهایی که دچار مشکل شدند/طرح فاصله گذاری اجتماعی مفید بوده است

پیام تسلیت حجت الاسلام والمسلمین شهیدی در پی درگذشت پدر شهیدان فهمیده

از ماست که بر ماست، نه از کرونا!

استقرار 400 مامور انتظامی و بسیج در مسیرهای ورودی و خروجی استان اردبیل

رعایت طرح فاصله گذاری اجتماعی اجتناب ناپذیر است / از مدنیت و تاب آوری شهروندان تشکر می کنم

ضرورت اتخاذ روش های جایگزین در زمینه آموزش مدارس

عرصه های طبیعی تهران در روز طبیعت به دقت رصد می شود

ترور یک ژنرال زن در افغانستان

تدریس دروس حوزه قرآن و معارف اسلامی در شبکه های آموزش، چهار و قرآن

تجمع در روز طبیعت همه زحمات را بر باد می دهد

خبر خوش روحانی از نزولی شدن سیر ابتلا به کرونا

اولویت ها و سیاست های سازمان نهضت سوادآموزی در سال 1399

سیر نزولی ابتلا به بیماری کرونا در همه استان ها، نشان دهنده انتخاب مسیر درست مردم، پزشکان و پرستاران و کادر درمانی در این مبارزه است/ اجرای مدل قرنطینه چینی در ووهان، در ایران و هیچ کشور دیگری امکان پذیر نبود

مقابله با تهدیدات سایبری آمریکا، نیازمند روش های نوین است

تقدیر دبیر شورای عالی حوزه از فعالیت های طلاب جهادی بوشهر

جهانگیری: صمیمانه از مدنیت، تاب آوری و همکاری جمعی مردم تشکر می کنم

قدردانی رییس دفتر روحانی از کسانی که امروز در خانه می مانند

حاشیه های ازدواج ریحانه پارسا

فاصله گذاری اجتماعی، ابداع وطنی نیست

رعایت طرح فاصله گذاری اجتماعی اجتناب ناپذیر است/ شهروندان برای سلامت خود و دیگران در خانه مانده اند

روحانی: از پیک ویروس کرونا عبور کرده ایم| روند شیوع کرونا در تمام استانها نزولی است

اسفند؛ رزمایش «دفاع بیولوژیک» و تبدیل تهدیدِ «کرونا» به فرصتِ «افزایش اقتدار بازدارندگی»

مردم با رای به استقرار نظام جمهوری اسلامی خواهان حکومت نظارت پذیر بودند

امسال سیزده بدر در خانه بمانیم

اطلاعیه کمیته اجتماعی و انتظامی ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا برای روز طبیعت

اتخاذ تصمیمات مهم برای جهش تولید در عرصه صنایع دستی زنجان

مداح مشهور مشهد کرونایی شد

تصاویر/ نور پردازی سه بعدی برج آزادی با موضوع کرونا

نامه مدیر حوزه های علمیه کشور به شیخ الازهر؛ آماده تبادل تجربیات درباره «آموزش های مجازی» هستیم

دوران کرونا را می توان یکی از پیچیده ترین دوره های تاریخ بشری دانست

تمام مسیرهای تفرجگاه های روستایی استان سمنان مسدود شده است

با کمترین سخت گیری ، شاهد بیشترین بازدهی طرح فاصله گذاری اجتماعی در استان سمنان هستیم

حضور طلاب جهادی قزوین در تغسیل و تدفین اموات کرونایی

سیر نزولی ابتلا به کرونا در همه استان ها/ محدودیت‎ ها برای حفظ سلامت مردم است

مدارس، دانشگاه ها و ادارات چه زمانی بازگشایی می شود؟

اسیر گرگ بیابان نشویم

تماس تلفنی تولیت آستان قدس رضوی با پزشکان و پرستاران مبتلا به کرونا در مشهد

شهادت مدافع سلامت برگ زرینی بر دفتر خدمات جامعه پزشکی است

طرح های متخصصان وزارت بهداشت را مو به مو انجام دادیم / کرونا فرصت خوبی برای عذرخواهی آمریکاست

13 بدر مردم کهگیلویه در حصار امن خانه

سیر نزولی ابتلا به بیماری کرونا در همه استان ها، نشان دهنده انتخاب مسیر درست مردم، پزشکان و پرستاران و کادر درمانی در این مبارزه است/ اجرای مدل قرنطینه چینی در ووهان، در ایران و هیچ کشور دیگری امکان پذیر نبود

سطح شهر را باید آلوده تلقی کرد

اقدامات ضدآمریکایی مجلس در سال 98/ سال مقابله قانونی پارلمان سبز با واشنگتن

احتمال تعویق پنجاه وپنجمین کنفرانس ریاضی/ لغو برخی سمینارهای ریاضیات

قبض و بسط کرونایی فقه وآثار فقهی کرونا

قبض و بسط کرونایی فقه وآثار فقهی کرونا