مطالب مرتبط:
چرخ اقتصاد در ایران با وجود تحریم های آمریکا به خوبی می چرخد/اعلام اعتراض به تحریمهای دارویی ایران
چگونه خبر درگذشت استاد شجریان در عصر ایران منتشر شد
ایران در لیست سیاه FATF قرار گرفت/همتی: مشکلی برای اقتصاد کشور به وجود نمی آید+عکس
آثار احتمالی لیست سیاه ‏FATF‏ بر اقتصاد ایران
قائم مقام وزیر صمت: سال 99 سال موفقیت اقتصاد ایران است
-176 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 3 اسفند 1398 ساعت 08:052020-02-22اقتصادي

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس


اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس چگونه می شود که در دهه های 30 تا 50، اقتصاد ایران رشد عالی و بی نظیر دورقمی، و همزمان تورم بسیار ناچیز را تجربه کند، - چگونه می شود که در دهه های 30 تا 50، اقتصاد ایران رشد عالی و بی نظیر دورقمی، و همزمان تورم بسیار ناچیز را تجربه کند، اما کشور به مرز های توسعه اقتصادی دست پیدا نکند، به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان"، در پی آمدِ سرکوب 1332، و تثبیت جای پایِ متحد آمریکا در ایران، شاخص های رشد اقتصادی ایران به طرز حیرت آوری بهبود یافت.

قرارداد امینی ــ پیج یا کنسرسیوم نفت ایران را تا 25 سال در انحصار چند کمپانی فراملیتی قرار داد.

با امضای این قرارداد در انتهای سال 1333، طی 5 سال بعد از آن، تولید نفت از 16 به 52 میلیون تن در سال بالغ شد.

در این پنج سال، درآمد های ارزی ناشی از صادرات نفت از 140 میلیون به 360 میلیون دلار رسید.

آمریکایی ها عنان برنامه ریزی اقتصادی کشور را در دست گرفته بودند.

شاه انقلاب سفید را اعلام عمومی کرد و با نگاه به اصل 4 ترومن، اصلاحات ارضی را اجرایی نمود.

ظرفیت های خالی اقتصاد ایران، خصوصاً در بخش نفت و صنایع بزرگ موجب شد شرایط برای یک جهش خیره کننده آمار های اقتصادی (و البته نه بن مایه های اقتصادی) آماده شود، روندی که آغاز شد و برای زمانی بیش از یک دهه ادامه یافت.

آمار ها نشان می دهد رشد سرسام آورِ این زمان، هرگز بعد از انقلاب اسلامی تداوم نیافت، گرچه از نوسانات آن کاسته شده است، به این ترتیب: تولید ناخالص داخلی ایران (تقریباً یعنی حجم اقتصاد) از حدود 4 میلیارد دلار در 1960 (1339) به 11 میلیارد دلار در 1970 (1349 ش) و نهایتاً به 90 میلیارد دلار در آستانه انقلاب می رسد (این رقم، در اوج یعنی در سال 2012، به 600 میلیارد دلار رسید و اکنون حدود 400 میلیارد دلار است).

رشد اقتصادی ایران (تقریباً یعنی بزرگ شدن اقتصاد در یک سال) طی سال های 1960 (1340) تا 1973 (1353) عموماً بالای 10 درصد بود و حتی در سال های 1965، 1969 و 1976 رقم باورنکردنیِ حدود 17 درصد را تجربه کرد.

این حد از رشد حتی در تجربه سال های اخیر چین هم دیده نمی شود! میزان حیرت آور رشد ناخالص داخلی ــ اقتصاد ایران طی کمتر از دو دهه حدود 23 برابر شد (منبع: بانک جهانی) نرخ رشد ناخالص داخلی سالانه بالای 10 درصد طی بیش از یک دهه (منبع: بانک جهانی) علاوه بر این، بخت هم با شاه یار بود.

قیمت هر بشکه نفت خام که در جولای 1973 (تیرماه 1352) کمتر از 21 دلار بود، در ژانویه (دی ماه 52) به 56 دلار رسید.

روند فزاینده قیمت نفت ادامه داشت تا در آوریل 1980 (فروردین 1359) رکورد بی سابقه 126 دلار به ثبت رسید.

پس از آن به تدریج قیمت نفت تا سال های متمادی به کانال 30 تا 50 دلار بازگشت.

جهش قیمت نفت در عصر پهلوی، منبع: اوپک این در حالی بود که میزان تولید نفت ایران طی آن سال ها، معمولاً بیش از 6 میلیون بشکه در روز بود، که از این رقم بخش قابل توجهی صادر می شد.

تولید نفت در عصر پهلوی حدود 6 میلیون بشکه در روز بود منبع: تریدینگ اکونومیکس از فروش این ثروت خداداد شرایط ایده آلی مهیا شده بود، چه شرایطی از این بهتر، که خود غربی ها، با فناوریِ خودشان، نفت را ببرند و مابه ازای آن را به اقتصاد ایران پرداخت کنند؟! (محمدرضا البته نقدینگی ناشی از فروش بی محابای نفت را با خرید سلاح و اقلام فانتزی و لوکس دیگر، با معاضدت افرادی مانند طوفانیان، رأساً از کشور خارج کرد و به آمریکایی ها بازگرداند!) در آن سوی ماجرا، نگاه های متعارف اقتصادی می گوید که به طور معمول انتظار می رود چنین روند رشدی به شدت تورم زا باشد، لکن آمار ها نشان می دهد طی یک دهه پیش از 1973 (1352) با وجود رشد نجومی اقتصاد ایران، از تورم خبری نیست! نرخ تورم در این دوره در حاشیه صفر حرکت می کند؛ بنابراین تا اینجا شرایط عالی است! فروش عالی، رشد غیرطبیعی و یونیک در کل جهان، افزایش سطح رفاه، و به صورت جالبی بدون تورم! از این سال ها به سال های طلایی شکوفایی اقتصادی ایران تعبیر می کنند.

اما این همه ماجرا نیست.

آن روی سکه توانگری مالیِ این سال ها، علاوه بر اینکه به توسعه سیاسی و اجتماعی و ارتقای مدنیّت جامعه ما هیچ کمکی نکرد، و موجب استحکام و رشد تولید درون زا و ملی هم نشد، اتفاقاً مؤلفه های ناظر به سمت مصرف را تقویت کرد.

آمار ها نشان می دهد در این سال ها در یک روند فزاینده، واردات بر صادرات پیشی گرفت و تراز تجاری طی 13 سال، سقوط چند هزار برابری را تجربه کرد و در آستانه انقلاب به رقم بی سابقه 60 میلیارد تومان (حدوداً 9 میلیارد دلار) رسید.

این سطح از واردات نشان می داد تولید ایران را یارای هضم و مدیریت و همسازی با نقدینگی بادآورده از خارج از چرخه متعارف اقتصاد نیست.

اقتصاد ایران با تکیه بر این نقدینگیِ بادآورده عمیقاً به واردات وابسته شده بود.

تراز تجاری پیش از انقلاب (منبع: بانک مرکزی) طی دو سالِ منتهی به انقلاب اسلامی، این شرایط بی نظیر و طلایی به یک باره به ضد خودش بدل شد! بیماری اقتصادیِ کشور ما در این سال ها از دوره کمون خارج شده بود و غده چرکین نهفته در این سال ها سر باز کرده بود، آهنگ رشد اقتصاد ایران (عمدتاً به دلیل بیماری هلندی) طی تنها دو سال، سقوطی 32 درصدی را تجربه کرد.

در همین زمان (و به همان دلیل) نرخ تورم به شدت افزایش یافت و در سال 1977 (یعنی یک تا دو سال پیش از انقلاب اسلامی) به 27 درصد رسید.

تورم ناچیز تا قبل از 1973 (حاشیه: باید توجه داشت که آن پیام معروف منتسب به هویدا درباره ثبات قیمت تخم مرغ یا خودکار جیبش در خلال 1343 تا 1356 فقط در برخی اقلام خاص مصداق داشته است وگرنه به طور کلی کاملاً نادرست ا 2 ست.

شاخص قیمت اجناس CPI طی زمان مسئولیت او حدود 2.

7 برابر شده بود، یعنی تورم 270 درصد!).

نکته قابل توجه تر اینکه حتی طی همان سال های طلایی نیز، نابرابری اجتماعی به شدت رشد کرد.

یک دهم برخوردار به شدت مرفه تر شد و ضریب جینی به رقم عجیب افزون بر 50 صدم رسید.

شرایط بسیار وخیم توزیع درآمد شرایط بسیار وخیم ضریب جینی (منبع: بانک مرکزی) با نگاه به نقشه زیر پی خواهید برد تعداد کشور های با این حد از نابرابری اقتصادی، در کل جهان انگشت شمار است.

شواهد مردم از شرایط روستا ها و مناطق کم برخوردار که از نعمت زیرساخت های اولیه هم بی بهره بودند، نیز مؤید این آمارهاست.

در آستانه انقلاب اسلامی بیش از 95 درصد از روستا های کشور در این جرگه جای می گرفتند.

نقشه فعلی ضریب جینی جهان؛ تعداد کشور های با شرایط زمان پهلوی، انگشت شمار است (منبع: سیا) به طور خلاصه در مورد دوران طلایی اقتصاد در عصر پهلوی دوم این تحلیل منصفانه به نظر می رسد: از زمان قدرت گرفتن پهلوی دوم در 1332 تا آستانه انقلاب، با واگذاری 50 درصد از عواید نفت به کنسرسیوم ، حداقل نیمی از عواید نفت ایران در ید اختیار غربی ها قرار گرفت.

بخش قابل توجهی از نیم دیگر نیز صرف پر کردن جیب معدود افرادی شد که از این نمد کلاهی داشتند.

رشد فروش نفت و نیز توسعه تسلیحات، اقلام آماده و صنایع بزرگِ غیردرون زا و وارداتی (صنایع مونتاژ که از فناوری و توانایی داخلی بهره ای نداشت)، طی یک دهه پنل ها و تابلو ها را به نمایش فربه شدن اقتصاد ایران سوق داد، اما اتفاقاً همین عدم توازن و برون گرایی افراطی و رشد مجازی و غیرواقعی و ناهمگون و غیرعادلانه، پاشنه آشیلی شد برای سقوط اقتصاد نفت بنیان عصر پهلوی دوم، عنصری که کنار عدم توسعه سیاسی و دیکتاتوری نظام حاکم، به طوفان سهمگین خشم مردم بدل شد و طومارِ حکومت از حیث اقتصادی قدرتمند ِ (!) پهلوی را در هم پیچید.

منبع: تسنیم انتهای پیام/  
کلید واژه ها: اقتصاد - ایران - اقتصاد ایران - میلیون - پارادوکس - رشد اقتصادی ایران - عالی - باشگاه خبرنگاران - قرارداد - اقتصادی - توسعه اقتصادی - قرار - آمریکا - شاخص های رشد - آمریکایی ها - رشد اقتصادی - صادرات نفت - خبرنگاران - تولید نفت - نفت ایران - آمریکایی - تورم - کنسرسیوم - انحصار - باشگاه - صادرات - کمپانی - امینی - سرکوب - بهبود

آخرین اخبار سرویس:
کاهش 31 درصدی بارش های نوروزی در خراسان شمالی

تولید 20 هزار ماسک با حمایت گروه مالی گردشگری

فاز دوم انبار نفت ارومیه تاپایان سال آماده بهره برداری می شود

ایجاد 120 واحد بانک نشا برای کشاورزان گیلان

زیرساخت های جهش تولید در بخش کشاورزی گلستان بهبود می یابد

تولید سالانه 25 هزار متر سنگ پلیمری یا نانو در شهرستان گناباد

خرید 4.3 میلیارد تومان برق از سرمایه گذاران نیروگاه های خورشیدی

قیمت سکه و ارز چند؟

توسعه صنایع دستی راهکار مناسبی برای اشتغال پایدار است

اجرای طرحهای اقتصاد مقاومتی باعث افزایش سرانه درآمد مردم می شود

قیمت سکه صد هزار تومان عقب نشست

موضع ایران درباره نشست آینده اوپک

موضع ایران درباره نشست آینده اوپک

تولید سالانه 25 هزار متر سنگ پلیمری یا نانو در شهرستان گناباد

شیوع ویروس کرونا خسارت های بسیاری در زمینه اقتصاد به کشور وارد کرد

بهره مندی یک هزارو 307 روستای کردستان از نعمت گاز

پیش بینی افزایش تولید ماسک به 5 میلیون عدد در روز

قیمت طلا | قیمت سکه | قیمت دلار | سه شنبه 99/01/19

ایجاد 120 واحد بانک نشا برای کشاورزان گیلان

رفع مشکلات اقتصادی کرونا با افزایش درآمد خانوارها

پول کثیف!!!

جدول قیمت سکه، طلا و ارز 19 فروردین

فاز دوم انبار نفت ارومیه تاپایان سال آماده بهره برداری می شود

دارایی های بازگردانده شده از موسسات غیر مجاز چه شد؟

تصاویر/ سایه «کرونا» بر کسب و کارهای مختلف

فروش داروی اهدایی ژاپن با قیمت نجومی در بازار سیاه ایران! +عکس

50 درصد تماس های خط مشاوره بهزیستی مربوط به کرونا است

کدام دیپلماسی انرژی ثبات را به بازار نفت بازمی گرداند؟

تمامی مسافران در فرودگاه ها تب سنجی می شوند

آغاز خرید تضمینی مرغ از مرغداران

اولین ابرماه امسال را از دست ندهید

وزیر اقتصاد: 85 درصد واردات کشور مربوط به مواد اولیه و واسطه ای است

خرید با لباس غواصی برای محافظت در برابر کرونا!

موافقت روسیه و عربستان با کاهش 15 درصدی عرضه نفت

نشست کارگروه «جهش تولید»

کرونا تا چند دقیقه بر روی لباس ها باقی می ماند؟

قیمت سکه و طلا امروز سه شنبه 19 فروردین 99

آخرین استعلام خودروسازان از استاندار تهران برای شروع تولید

تایید حضور روسیه در نشست پنجشنبه اوپک پلاس/ بانک مرکزی از رکورد تورم در سال 98 خبر داد / جزییات اقساط وام یک میلیونی یارانه بگیران/ زمان واریز اولین یارانه نقدی سال 99

افزایش مبتلایان کرونا در ترکیه به 34109 نفر

جایگاه های سوخت اصفهان از شیوع کرونا ضرری میلیاردی متحمل شدند

شکوفه های بادام «دره چای»+ عکس

زنگنه موضع ایران درباره نشست آینده اوپک را تشریح کرد

تکمیل 62 مجتمع دامپروری عشایری در شیروان

تمامی مسافران در فرودگاه ها تب سنجی می شوند

85 درصد واردات کشور مربوط به مواد اولیه و واسطه ای است

افزایش 60 درصدی شرکت های دانش بنیان آذربایجان شرقی

تاثیر اندک وام 1میلیون تومانی در پوشش هزینه خانوارها

زیرساخت های جهش تولید در بخش کشاورزی گلستان بهبود می یابد

شماره 7 سابق پرسپولیس کرونا گرفت

زنگنه موضع ایران درباره نشست آینده اوپک را تشریح کرد

خودرو های 70 تا 100 میلیون تومانی در بازار تهران کدام است؟

ضرر 9.5 میلیاردی جایگاه های سوخت اصفهان از شیوع کرونا

سود بانکی دونرخی می شود

نرخ انواع مرسدس بنز و ب.ام.و در بازار + جدول

بانک مرکزی:دارایی های بازگشتی موسسات غیرمجاز تحویل بانک ها شد

افزایش قیمتی برای شیرینی در نیمه شعبان نداریم

اعلام نتایج قرعه کشی مسکن ملی تا یک ماه آینده/ بازار زعفران تحت تاثیر کرونا/ درخواست اصنافی ها از امور مالیاتی

سایه «کرونا» بر کسب و کارهای مختلف

90 واحد صنفی متخلف در ایلام پلمب شدند/صدور اخطاریه پلمب یک هزار واحد صنفی دیگر

خرید 4.3 میلیارد تومان برق از سرمایه گذاران نیروگاه های خورشیدی

پلمب واحدهای صنفی و تولیدی در صورت عدم رعایت پروتکل ها و فاصله گذاری اجتماعی

برآورد تولید 12 میلیون متر مکعب چوب در سال/نیازی به واردات چوب نداریم

ثبت سفارش تا واردات انواع ماسک پزشکی در 48 ساعت/ امکان تولید 4 میلیون ماسک تا هفته اول اردیبهشت

توسعه صنایع دستی راهکار مناسبی برای اشتغال پایدار است

بانک مرکزی:دارایی های بازگشتی موسسات غیرمجاز تحویل بانک ها شد

وزیر اقتصاد: 85 درصد واردات کشور مربوط به مواد اولیه و واسطه ای است

وزیر نیرو: اولویت ما حل مشکلات زیرساختی شهرک های صنعتی است

افزایش آمار کرونا در دزفول نشان از رعایت نکردن فاصله گذاری اجتماعی است

تعقیب خرس ها و خروج تک شاخ ها

اجرای طرحهای اقتصاد مقاومتی باعث افزایش سرانه درآمد مردم می شود

توضیحات دژپسند درباره نقش گمرک در مقابله با کرونا

قیمت خودرو در کارخانه افزایش پیدا خواهد کرد

گفتگوی زنگنه با وزاری نفت سه عضو اوپک وغیراوپک درباره بازار نفت

ابلاغ نشدن دستمزد کارگران به نفع هیچ کس نیست

وحشتناک ترین صندلی جهان + عکس

سند راهبردی بانک مرکزی تصویب شد

زنگنه با وزاری نفت سه عضو اوپک وغیراوپک گفتگو کرد

افزایش روزانه هفت نفر به آمار کرونا در دزفول نگران کننده است

عکس | خرید با لباس غواصی برای محافظت در برابر کرونا!

خراسان جنوبی رتبه نخست کاهش نرخ بیکاری در کشور را کسب کرد

نقد «پایش» از نحوه حمایت دولت از کسب و کارها در بحران کرونا

ابلاغ بخشنامه اجرای فاصله گذاری هوشمند در دستگاه های اجرایی

بیماران مبتلا به کرونا روی تخت بیمارستان بیمه می شوند

سکه صد هزار تومان عقب نشست

سکه صد هزار تومان عقب نشست

رایزنی زنگنه تولیدکنندگان نفت درباره نشست آتی اوپک

قیمت روز گوشی های نوکیا + جدول

هفت هزار اشتغال در بخش مسکن خراسان جنوبی ایجاد شد

فروش داروی اهدایی ژاپن در بازار سیاه ایران!

جزییات عرضه سهام شرکت های دولتی

هزار میلیارد تومان قرارداد پروژه راهسازی در خراسان جنوبی منعقد شد

ساخت هتلی شبیه باغ وحش انسان+عکس

هشدار سازمان بین المللی کار درباره شیوع کرونا

سکه صد هزار تومان عقب نشست

رهاسازی 10 فیل ماهی بالغ در استخر پرورش ماهی جهاد دانشگاهی مازندران

هزار میلیارد تومان قرارداد پروژه راهسازی در خراسان جنوبی منعقد شد

جهاد اهدای خون به همت زنان بسیجی + فیلم

حل مشکلات زیرساختی شهرک های صنعتی در اولویت وزارت نیرو

کرونا آثار جدی روی منابع دولت گذاشته است

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس