مطالب مرتبط:
چرخ اقتصاد در ایران با وجود تحریم های آمریکا به خوبی می چرخد/اعلام اعتراض به تحریمهای دارویی ایران
چگونه خبر درگذشت استاد شجریان در عصر ایران منتشر شد
ایران در لیست سیاه FATF قرار گرفت/همتی: مشکلی برای اقتصاد کشور به وجود نمی آید+عکس
آثار احتمالی لیست سیاه ‏FATF‏ بر اقتصاد ایران
قائم مقام وزیر صمت: سال 99 سال موفقیت اقتصاد ایران است
-176 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 3 اسفند 1398 ساعت 08:052020-02-22اقتصادي

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس


اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس چگونه می شود که در دهه های 30 تا 50، اقتصاد ایران رشد عالی و بی نظیر دورقمی، و همزمان تورم بسیار ناچیز را تجربه کند، - چگونه می شود که در دهه های 30 تا 50، اقتصاد ایران رشد عالی و بی نظیر دورقمی، و همزمان تورم بسیار ناچیز را تجربه کند، اما کشور به مرز های توسعه اقتصادی دست پیدا نکند، به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان"، در پی آمدِ سرکوب 1332، و تثبیت جای پایِ متحد آمریکا در ایران، شاخص های رشد اقتصادی ایران به طرز حیرت آوری بهبود یافت.

قرارداد امینی ــ پیج یا کنسرسیوم نفت ایران را تا 25 سال در انحصار چند کمپانی فراملیتی قرار داد.

با امضای این قرارداد در انتهای سال 1333، طی 5 سال بعد از آن، تولید نفت از 16 به 52 میلیون تن در سال بالغ شد.

در این پنج سال، درآمد های ارزی ناشی از صادرات نفت از 140 میلیون به 360 میلیون دلار رسید.

آمریکایی ها عنان برنامه ریزی اقتصادی کشور را در دست گرفته بودند.

شاه انقلاب سفید را اعلام عمومی کرد و با نگاه به اصل 4 ترومن، اصلاحات ارضی را اجرایی نمود.

ظرفیت های خالی اقتصاد ایران، خصوصاً در بخش نفت و صنایع بزرگ موجب شد شرایط برای یک جهش خیره کننده آمار های اقتصادی (و البته نه بن مایه های اقتصادی) آماده شود، روندی که آغاز شد و برای زمانی بیش از یک دهه ادامه یافت.

آمار ها نشان می دهد رشد سرسام آورِ این زمان، هرگز بعد از انقلاب اسلامی تداوم نیافت، گرچه از نوسانات آن کاسته شده است، به این ترتیب: تولید ناخالص داخلی ایران (تقریباً یعنی حجم اقتصاد) از حدود 4 میلیارد دلار در 1960 (1339) به 11 میلیارد دلار در 1970 (1349 ش) و نهایتاً به 90 میلیارد دلار در آستانه انقلاب می رسد (این رقم، در اوج یعنی در سال 2012، به 600 میلیارد دلار رسید و اکنون حدود 400 میلیارد دلار است).

رشد اقتصادی ایران (تقریباً یعنی بزرگ شدن اقتصاد در یک سال) طی سال های 1960 (1340) تا 1973 (1353) عموماً بالای 10 درصد بود و حتی در سال های 1965، 1969 و 1976 رقم باورنکردنیِ حدود 17 درصد را تجربه کرد.

این حد از رشد حتی در تجربه سال های اخیر چین هم دیده نمی شود! میزان حیرت آور رشد ناخالص داخلی ــ اقتصاد ایران طی کمتر از دو دهه حدود 23 برابر شد (منبع: بانک جهانی) نرخ رشد ناخالص داخلی سالانه بالای 10 درصد طی بیش از یک دهه (منبع: بانک جهانی) علاوه بر این، بخت هم با شاه یار بود.

قیمت هر بشکه نفت خام که در جولای 1973 (تیرماه 1352) کمتر از 21 دلار بود، در ژانویه (دی ماه 52) به 56 دلار رسید.

روند فزاینده قیمت نفت ادامه داشت تا در آوریل 1980 (فروردین 1359) رکورد بی سابقه 126 دلار به ثبت رسید.

پس از آن به تدریج قیمت نفت تا سال های متمادی به کانال 30 تا 50 دلار بازگشت.

جهش قیمت نفت در عصر پهلوی، منبع: اوپک این در حالی بود که میزان تولید نفت ایران طی آن سال ها، معمولاً بیش از 6 میلیون بشکه در روز بود، که از این رقم بخش قابل توجهی صادر می شد.

تولید نفت در عصر پهلوی حدود 6 میلیون بشکه در روز بود منبع: تریدینگ اکونومیکس از فروش این ثروت خداداد شرایط ایده آلی مهیا شده بود، چه شرایطی از این بهتر، که خود غربی ها، با فناوریِ خودشان، نفت را ببرند و مابه ازای آن را به اقتصاد ایران پرداخت کنند؟! (محمدرضا البته نقدینگی ناشی از فروش بی محابای نفت را با خرید سلاح و اقلام فانتزی و لوکس دیگر، با معاضدت افرادی مانند طوفانیان، رأساً از کشور خارج کرد و به آمریکایی ها بازگرداند!) در آن سوی ماجرا، نگاه های متعارف اقتصادی می گوید که به طور معمول انتظار می رود چنین روند رشدی به شدت تورم زا باشد، لکن آمار ها نشان می دهد طی یک دهه پیش از 1973 (1352) با وجود رشد نجومی اقتصاد ایران، از تورم خبری نیست! نرخ تورم در این دوره در حاشیه صفر حرکت می کند؛ بنابراین تا اینجا شرایط عالی است! فروش عالی، رشد غیرطبیعی و یونیک در کل جهان، افزایش سطح رفاه، و به صورت جالبی بدون تورم! از این سال ها به سال های طلایی شکوفایی اقتصادی ایران تعبیر می کنند.

اما این همه ماجرا نیست.

آن روی سکه توانگری مالیِ این سال ها، علاوه بر اینکه به توسعه سیاسی و اجتماعی و ارتقای مدنیّت جامعه ما هیچ کمکی نکرد، و موجب استحکام و رشد تولید درون زا و ملی هم نشد، اتفاقاً مؤلفه های ناظر به سمت مصرف را تقویت کرد.

آمار ها نشان می دهد در این سال ها در یک روند فزاینده، واردات بر صادرات پیشی گرفت و تراز تجاری طی 13 سال، سقوط چند هزار برابری را تجربه کرد و در آستانه انقلاب به رقم بی سابقه 60 میلیارد تومان (حدوداً 9 میلیارد دلار) رسید.

این سطح از واردات نشان می داد تولید ایران را یارای هضم و مدیریت و همسازی با نقدینگی بادآورده از خارج از چرخه متعارف اقتصاد نیست.

اقتصاد ایران با تکیه بر این نقدینگیِ بادآورده عمیقاً به واردات وابسته شده بود.

تراز تجاری پیش از انقلاب (منبع: بانک مرکزی) طی دو سالِ منتهی به انقلاب اسلامی، این شرایط بی نظیر و طلایی به یک باره به ضد خودش بدل شد! بیماری اقتصادیِ کشور ما در این سال ها از دوره کمون خارج شده بود و غده چرکین نهفته در این سال ها سر باز کرده بود، آهنگ رشد اقتصاد ایران (عمدتاً به دلیل بیماری هلندی) طی تنها دو سال، سقوطی 32 درصدی را تجربه کرد.

در همین زمان (و به همان دلیل) نرخ تورم به شدت افزایش یافت و در سال 1977 (یعنی یک تا دو سال پیش از انقلاب اسلامی) به 27 درصد رسید.

تورم ناچیز تا قبل از 1973 (حاشیه: باید توجه داشت که آن پیام معروف منتسب به هویدا درباره ثبات قیمت تخم مرغ یا خودکار جیبش در خلال 1343 تا 1356 فقط در برخی اقلام خاص مصداق داشته است وگرنه به طور کلی کاملاً نادرست ا 2 ست.

شاخص قیمت اجناس CPI طی زمان مسئولیت او حدود 2.

7 برابر شده بود، یعنی تورم 270 درصد!).

نکته قابل توجه تر اینکه حتی طی همان سال های طلایی نیز، نابرابری اجتماعی به شدت رشد کرد.

یک دهم برخوردار به شدت مرفه تر شد و ضریب جینی به رقم عجیب افزون بر 50 صدم رسید.

شرایط بسیار وخیم توزیع درآمد شرایط بسیار وخیم ضریب جینی (منبع: بانک مرکزی) با نگاه به نقشه زیر پی خواهید برد تعداد کشور های با این حد از نابرابری اقتصادی، در کل جهان انگشت شمار است.

شواهد مردم از شرایط روستا ها و مناطق کم برخوردار که از نعمت زیرساخت های اولیه هم بی بهره بودند، نیز مؤید این آمارهاست.

در آستانه انقلاب اسلامی بیش از 95 درصد از روستا های کشور در این جرگه جای می گرفتند.

نقشه فعلی ضریب جینی جهان؛ تعداد کشور های با شرایط زمان پهلوی، انگشت شمار است (منبع: سیا) به طور خلاصه در مورد دوران طلایی اقتصاد در عصر پهلوی دوم این تحلیل منصفانه به نظر می رسد: از زمان قدرت گرفتن پهلوی دوم در 1332 تا آستانه انقلاب، با واگذاری 50 درصد از عواید نفت به کنسرسیوم ، حداقل نیمی از عواید نفت ایران در ید اختیار غربی ها قرار گرفت.

بخش قابل توجهی از نیم دیگر نیز صرف پر کردن جیب معدود افرادی شد که از این نمد کلاهی داشتند.

رشد فروش نفت و نیز توسعه تسلیحات، اقلام آماده و صنایع بزرگِ غیردرون زا و وارداتی (صنایع مونتاژ که از فناوری و توانایی داخلی بهره ای نداشت)، طی یک دهه پنل ها و تابلو ها را به نمایش فربه شدن اقتصاد ایران سوق داد، اما اتفاقاً همین عدم توازن و برون گرایی افراطی و رشد مجازی و غیرواقعی و ناهمگون و غیرعادلانه، پاشنه آشیلی شد برای سقوط اقتصاد نفت بنیان عصر پهلوی دوم، عنصری که کنار عدم توسعه سیاسی و دیکتاتوری نظام حاکم، به طوفان سهمگین خشم مردم بدل شد و طومارِ حکومت از حیث اقتصادی قدرتمند ِ (!) پهلوی را در هم پیچید.

منبع: تسنیم انتهای پیام/  
کلید واژه ها: اقتصاد - ایران - اقتصاد ایران - میلیون - پارادوکس - رشد اقتصادی ایران - عالی - باشگاه خبرنگاران - قرارداد - اقتصادی - توسعه اقتصادی - قرار - آمریکا - شاخص های رشد - آمریکایی ها - رشد اقتصادی - صادرات نفت - خبرنگاران - تولید نفت - نفت ایران - آمریکایی - تورم - کنسرسیوم - انحصار - باشگاه - صادرات - کمپانی - امینی - سرکوب - بهبود

آخرین اخبار سرویس:
افزایش درآمد بازی های ابری در بحران کرونا/فرصتی برای سرمایه گذاری

کشورهای اوپک پلاس 18 فروردین نشست ویدئو کنفرانسی برگزار می کنند

واحدهای تولیدی استان همدان با قدرت کار خود را ادامه می دهند

«کرونا» سد راه تجار خراسان رضوی/ قطار صادرات در مرز ترکمنستان متوقف شد

دامداران پردیس برای فروش شیر و دریافت نقدینگی از کارخانجات لبنی با مشکل روبه رو هستند

کاهش 25 درصدی فروش نفت آمریکا

افزایش شمار بیکاران در آمریکا به شدت افزایش می یابد

نرخ تورم در ترکیه 11.86 درصد اعلام شد

1630 روستا در خراسان جنوبی از نعمت برق برخوردار است

وعده کمک 160 میلیارد دلاری بانک جهانی به کشورها برای مقابله با کرونا

آغاز حمل مستقیم غلات از کشتی توسط قطار

توسعه فروشگاه های اینترنتی ضرورتی اجتناب ناپذیر در استان

ادامه تعطیلی و زمان بازگشایی صنوف/تشکر اتاق اصناف از بازاریان

کاهش 66 درصدی هزینه استفاده از اینترنت سامانه های آموزش مجازی دانشگاه الزهرا

ادامه تعطیلی و زمان بازگشایی صنوف/تشکر اتاق اصناف از بازاریان

کرونا و خطر چاقی؛ روزانه 20 دقیقه در خانه ورزش کنیم

تولید بیش از پانزده میلیون انواع ماسک در کشور

جلسه کمیته اقتصادی ستاد مقابله با کرونا در تبریز برگزار شد

صادرات کیوی مازندران به 7 کشور جهان

انواع خودرو هیبریدی در بازار چند؟

هلال احمر ، مامور غربالگری اصناف قزوین

سهام عدالت | چند نفر در کشور مشمول دریافت سود سهام عدالت می شوند؟

همکاری 35 هزار واحد صنفی قزوین در مبارزه با کرونا

چه کسانی واجد دریافت وام کرونا هستند؟/ مراقب سودجویان باشید

36 دیتابیس فاقد هویت شناسایی شد

مخالفت شهردار تهران با واگذاری شهر آفتاب و شهروند در ازای بدهی شهرداری

نحوه شناسایی واجدان شرایط تسهیلات کرونا

موانع جهش تولید کدامند؟

21 میلیون نفر را در مبادی خروجی و ورودی شهر ها تب سنجی کردیم/ هزار دستگاه ونتیلاتور به صورت اورژانسی نیازمندیم که 100 تایش را خیرین تقبل کرده اند/ هلال احمر از 27 اسفند و با ابلاغ وزیر وارد گود شد/ آماده دریافت و توزیع کمک های مردمی هستیم

مرحله دوم فروش اینترنتی ازفردا

10 هزار شیلد بیمارستانی توسط خیران در مراکز درمانی توزیع شد

سرنوشت خودروهای وارداتی چه شد؟

گوگل موقعیت مکانی کاربران را برای مهار کرونا منتشر می کند

گوگل موقعیت مکانی کاربران را برای مهار کرونا منتشر می کند

کمک یک میلیارد دلاری بانک جهانی به هند برای مقابله با کرونا

کرونا و خطر چاقی؛ روزانه 20 دقیقه در خانه ورزش کنیم

«کرونا» در حال تحمیل نرخ بیکاری فراتر از بحران 1930 به آمریکا

رنو لاگونا کوپه بخریم یا رنو تلیسمان؟

قیمت جهانی مواد غذایی رکورد زد/ بزرگترین کاهش قیمت در پنج سال اخیر

تحویل 7هزار واحد مسکونی احداثی به سیل زدگان لرستان

افت قیمت نفت در پی تردیدها درباره توافق مسکو-ریاض

ببینید | هجوم مردم نیویورک به فروشگاه ها برای خرید کالاهای ضروری به روایت شبکه سعودی

کشورهای اوپک پلاس 18 فروردین نشست ویدئو کنفرانسی برگزار می کنند

نیکوکاری شغلی بدون تعطیلی/ یاری 3.5 میلیارد تومانی خیرین فارس

10 هزار شیلد بیمارستانی توسط خیران در مراکز درمانی توزیع شد

اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی در مناطق عشایری کرمان

جزییات اختصاص کارت اعتباری 1 و 2 میلیون تومانی به اقشار آسیب پذیر

احساس شرمندگی نوبخت به خاطر عدم تعیین دستمزد کارگران

کاهش قیمت جهانی مواد غذایی رکورد زد

اجرای مصوبات ستاد کرونا تا بیستم فروردین از سوی شهروندان اصفهانی ضروری است

تکلیف افزایش حقوق بازنشستگان کشوری چه شد؟

پالایش متقاضیان اینترنتی طرح اقدام ملی مسکن در حال انجام

نانی که کرونا آجر می کند

اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی در مناطق عشایری کرمان

افزایش حجم آب دریاچه ارومیه/ دریاچه ارومیه جان دوباره به خود گرفت

پرداخت بسته معیشتی به دستفروشان و کارگران روزمزد مازندران

راه اندازی پویش کمک های 50 هزار ریالی برای مقابله با کرونا

جمهوری آذربایجان منع رفت و آمد عمومی اعلام کرد

ورق برای طلا برگشت

موانع جهش تولید کدامند؟

کرونا برای 2 هزار نفر شغل جور کرد!

انعقاد قرارداد برای خرید 250 تن گوشت مرغ منجمد با تشکل های استان

موانع جهش تولید کدامند؟

صنوف کشور تا چه روزی تعطیل هستند؟/بازگشایی با نظر ستاد ملی کرونا

گوگل موقعیت مکانی کاربران را برای مهار کرونا منتشر می کند

کویت از نشست اوپک برای جلوگیری از سقوط قیمت نفت حمایت کرد

قیمت ارز، دلار، سکه، طلا و یورو در 15 فروردین 99

بازگشت به چرخه تولید 9 کارخانه در استان خراسان جنوبی

کمک یک میلیارد دلاری بانک جهانی به هند برای مقابله با کرونا

بلاروس بدنبال خرید نفت چهار دلاری از روسیه است

تداوم برنامه های نوروزی شبکه های استانی تا ماه رمضان

قیمت مسکن در روزهای کرونایی تهران

21 میلیون نفر را در مبادی خروجی و ورودی شهرها تب سنجی کردیم/ هزار دستگاه ونتیلاتور به صورت اورژانسی نیازمندیم که 100 تایش را خیرین تقبل کرده اند/ آماده دریافت و توزیع کمک های مردمی هستیم

ممانعت از ورود 30 خودروی غیربومی به شهر آبگرم استان قزوین

کاهش قیمت جهانی مواد غذایی رکورد زد

انعقاد قرارداد برای خرید 250 تن گوشت مرغ منجمد با تشکل های استان

«سونی» صندوق 100 میلیون دلاری کمک به قربانیان کرونا راه انداخت

نانی که کرونا آجر می کند

واحدهایی که در این ایام تعطیل بودند تا 23 فروردین تعطیل خواهند بود

کویت از نشست اوپک برای جلوگیری از سقوط قیمت نفت حمایت کرد

افزایش 115 درصدی تردد در محورهای مواصلاتی/اعلام محورهای دارای بیشترین تردد

پاسخ به چرایی عدم اجرای الگوی کشت/ دلایل تکرار هر ساله سناریوی زیان کشاورزان و هدر رفت منابع تولید

وضعیت فعلی بازار نفت برای عربستان قابل تحمل نیست/ دغدغه انرژی در دنیای پسا کرونا

کرونا معاملات بازار مسکن را متوقف کرد

طرح غربالگری کرونا برای کارتن خواب های استان البرز اجرا شد

نانی که کرونا آجر می کند

اشتغالزایی2 هزار نفری کرونا در بخش مشاغل خانگی

راه اندازی پویش کمک های 50 هزار ریالی شهروندان

قیمت عجیب گل محمدی درپرسپولیس: 9میلیاردتومان!

جابجایی 217 میلیون دلاری کالا از گمرک ریلی آستارا

صنوف کشور تا چه روزی تعطیل هستند؟

قیمت انواع خودرو هیبریدی در بازار+ جدول

ماجرای داروی ژاپنی درمان کرونا

حذف قبوض کاغذی و حاشیه های فراوان

رشد 56 درصدی ارزش معاملات بازار فیزیکی بورس کالا در سال 98

چند میلیون نفر سود سهام عدالت گرفتند؟

افزایش درآمد بازی های ابری در بحران کرونا/فرصتی برای سرمایه گذاری

صنوف کشور تا چه روزی تعطیل هستند؟

کنسرتی رایگان برای 2 میلیون و 700 هزار مخاطب

اخرین قیمت خانه در تهران جمعه 15 فروردین + جدول

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس

اقتصاد عالی ایران در عصر پهلوی؟ حل یک پارادوکس