مطالب مرتبط:
همکاری مراکز سینمایی و  تئاتر ایران و گرجستان بررسی شد
همکاری مراکز سینمایی و  تئاتر ایران و گرجستان بررسی شد
زیر بار حرف زور نرفتیم و حق فوتبال ایران را گرفتیم/ حضور هواداران در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا نکته مثبتی است
«توافق خیالی ترامپ با ایران» نمایش توهمات آمریکاست
واکنش ایران به تهدید آمریکا درباره ترور سردار قاآنی
-133 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 3 بهمن 1398 ساعت 23:352020-01-23فرهنگي

ظهور روح صادق هدایت در تئاتر ایران


چیزی جز عصاره «ناتورالیسم» منحط و سیاه جاری در سینما و تئاتر امروز فرانسه نیست، که این چنین جاعلانه بر یک زیست-جهانی ایرانی تحمیل شده است.

- چیزی جز عصاره ناتورالیسم منحط و سیاه جاری در سینما و تئاتر امروز فرانسه نیست، که این چنین جاعلانه بر یک زیست-جهانی ایرانی تحمیل شده است.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازسرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا،" انقلاب اومانیستی سال 1787 فرانسه، که به باور بسیاری از ناظران مسیحی و ایمان باور آن زمانه، طغیان انسان مدرن در برابر خداوند بود، بیش و پیش از هر چیز اخلاقیات، سلوک و زیست خود فرانسوی ها را تغییر داد، تغییری که تا همین امروز استمرار داشته و حتی روندی فزاینده داشته است.

طغیان فرانسوی ها در قرن هجدهم علیه اخلاقیات مسیحی، یکی از آتییست ترین ملت های دنیا را شکل داده است اضمحلال خانواده، نرخ ولادت نامشروع نزدیک 60 درصدی، فردگرایی افراطی، نیهیلیسم و زندگی فارغ از قیود اخلاق سنتی از ویژگی های جامعه امروز فرانسه است.

این طغیان گری اخلاقی در برابر هر نوع قانون و قاعده میراث برده از ادیان ابراهیمی، به طور خاص در طبقه متوسط شهرهای بزرگ فرانسه، به وضوح در فرهنگ و هنر این کشور هم تجلی یافته است.

از این رو، سینمای فرانسه، از همان دوران هژمونی مجله کایه دو سینما و شکل گیری جریان موسوم به موج نو ، پیشتاز تابوشکنی اخلاقی در سینمای جهان بود، آن هم زمانی که در خود هالیوود، حتی تا اواخر دهه 1980، هنوز تحفظ و پوشیدگی در به تصویر کشیدن تابوهای اخلاقی بر کلیت نظام استودیویی حاکم بود.

بی خدایی، غیاب تقریبا کامل اخلاقیات مسیحی، پرده دری های بی سابقه در نمایش روابط جنسی، فردگرایی افراطی و زندگی سلولی، نبود روح جمعی، سیطره اباحه گری و اپیکوریسم(خوش باشی و دم غنیمتی) و حتی به تصویر کشیدن و عادی سازی روابط مسموم خانوادگی و آن چه که در فرهنگ سکولار غربی نیز به عنوان تابوی نهایی شناخته می شود (زنای با محارم).

و در یک کلام، زندگی کافرانه به وجه مشخصه و اصطلاحا امضا ی سینمای فرانسه تبدیل شد.

در حوزه ادبیات و تئاتر هم اوضاع در همین راستا و بسی بدتر و وخیم تر است به نحوی که یکی از معروف ترین نویسندگان معاصر فرانسوی، یعنی ویرژین دسپنته ، کسی است که فاحشگی و نقد فیلم های پورن را در کارنامه دارد! یا استعداد بزرگ نمایشنامه نویسی فرانسه، نویسنده ای چون فلوریان زلر می شود که بلااستثناء در همه آثار خود تم های غلیظ فرویدی و به طور خاص تابوهایی چون کشش جنسی به محارم را محور قرار داده است.

اما این فاجعه اخلاقی وقتی به ساحت فرهنگ امروز ایران مرتبط می شود که بدانیم آثار همین فلوریان زلر به طور کامل به فارسی ترجمه شده و چند اثر او که از قضاء به صورت نه چندان پوشیده، تابوشکنی های اخلاقی را در خود دارد، در همین تهران و در همین تابستان گذشته، روی صحنه رفته است.

این ماجرا وقتی معنای عیان تری برای اهل فن پیدا می کند که تصویر مترجم اصلی آثار زلر در ایران، در کنار سفیر فرانسه فیلیپ تیه بو ، در مراسم تقدیر از آموزگاران زبان فرانسه، توسط خود این مترجم منتشر می شود.

اما جدای از همه گزارش های آشکار و پنهانی که از برنامه های هدایتی-حمایتی سفارت فرانسه برای اثرگذاری خاص در حوزه تئاتر ایران وجود دارد، بررسی محتوایی شمار قابل ملاحظه ای از تئاترهایی که در بازه ی 6 ماهه اخیر روی صحنه رفته، به نحوی معنادار سرریز روایت و جهان بینی فرانسوی در نمایش هایی که توسط نویسندگان ایرانی نوشته شده و زندگی کاراکترهای فارسی زبان را به تصویر می کشد، آشکار می سازد.

یکی از سرفصل هایی که در ماه های اخیر، به صورت خزنده اما فزاینده در نمایش های ترجمه یا اریجینالی که روی صحنه می رود، خودنمایی می کند، نوعی عقده گشایی با مفهوم خانواده است که در خود پیوست هایی چون تقدس زدایی، بلکه هیولا نگاری، از مفهوم مادری یا پدری راه دنبال می کند.

به عنوان یک مصداق، در همین آذرماه گذشته، نمایشی با عنوان زیراکس در تالار حافظ روی صحنه رفت که با استفاده از یک گروه بزرگ از بازیگران جوان شهرستانی (که با لهجه های مختلف ایرانی، قرار بود فراگیری و شمول موضوع نمایش را به رخ بکشند)، با وام گیری نه چندان آشکار از برخی اصطلاحات و شیوه های روانکاوی فرویدی، صحنه ی نمایش را به محاکمه ی کلیتی به نام خانواده و بازنمایی یک زندان یا شکنجه گاه روانی از روابط و مناسبات خانوادگی و به طور خاص روابط والدین و فرزندان، تبدیل کرد.

در این نمایش، کاراکترها از خاطرات خانوادگی به عنوان سیاهچاله تعبیر می کردند و در طول روند نمایش، که به صورت نمادین شبیه یک جلسه روان درمانی فرویدی بود، با بازگو کردن خاطرات تلخ خود از خانواده کم کم لباس های تیره خود را از تن به در می کردند، تا آن جا با خلاص شدن از این سیاهچاله ها، در آخر همه ی کاراکترها یکدست سفیدپوش شدند.

راوی نمایش در همان دقایق ابتدایی زیراکس چنین می گوید: " ما قراره به تاریکی سفر کنیم.

" و البته منظور او، همین یادآوری خاطرات خانواده است.

یا در جایی دیگر، همین راوی می گوید: " من اولین بار که درباره سیاهچاله خوندم، یاد مادرم افتادم.

مامان فکر می کنه عقل کله.

مامان من اگه فکر می کرد کاری به صلاح شماست، وادارتون می کرد اون کار رو انجام بدید.

" و نمایش با یک جمله نتیجه گیری و بسته می شود، آن جا که نوبت روانکاوی نمادین خود راوی می شود، او در پایان پشت به مادر خود می گوید: " مادر، می خواستم بگم، ازت متنفرم.

" درست در ماه قبل از اجرای زیراکس در تالار حافظ، یعنی در آبان گذشته، نمایشی با عنوان تجربه های اخیر (ن: امیررضا کوهستانی/ک: مجتبی جدی) در سالن استاد انتظامی ایرانشهر به روی صحنه رفت که در آن همخوابی های یکشبه و اطفال نامشروع در چند نسل یک خانواده، خانواده های فروپاشیده، مادری خشک مقدس و روانپریش و پدرانی مسوولیت گریز و ترسو و فرزندانی رهاشده و همواره در معرض اغواء، در محوریت هستند.

حال چند روزی است که اجرای نمایش آلستار (ن:داوود پورحمزه/ ک:مهتاب شکریان) در عمارت نوفل لوشاتو کلید خورده است که باز ترسیم دوزخی به نام خانواده است.

آلستار ویترینی از خباثت، خیانت و جنایت پدر و مادر و همه ی نزدیکان و وابستگان دختری 15 ساله به نام هدیه در حق اوست که روزی، کفش کتانی آلستار به پا، به قصد رستگاری از جهنم خانه فرار می کند.

مادر او، یک زن روان پریش خیانت دیده از سوی شوهر است، که در جای جای پیکر دخترش با قاشق گداخته، داغ گذاشته است.

پدرش، یک فرد بی وجود و بی حمّیت و زنباره است که در روند نمایش می فهمیم که به کار قوّادی و قاچاق دختران نوجوان به شیخ نشین های حاشیه خلیج فارس مشغول است.

این پدر ، خود فرزند مادری است که کف کافه و کاباره های لاله زار قدیم بزرگ شده و در ادامه، به فاحشگی افتاده و سرانجام خود یک قوّاد شهره و شناس تبدیل شده است که با پسرش در آن تجارت کثیف و عفن شراکت دارد.

مادر هدیه ، دوست و همسایه ای مجرد دارد که ظاهرا به دخترک مهر می ورزد و می خواهد جای خالی محبت مادر سرد و روانپریش هدیه را برای او پر کند، اما در ادامه اعترافات، درمی یابیم که این زن هم یک روانپریش دیگری است که دختر بی نوا را به بهانه ای به خانه کشانده و تا سر حد مرگ او را شکنجه داده است.

از کنایه های سیاسی مد این روزهای تئاتر و سینمای ایران هم چیزی نمی گوییم.

بازپرس پرونده مفقودی هدیه، به زن قوّاد که تلاش دارد از گذشته و ستّار خواننده و دربار و این چیزها بگوید، می توپد که این ماجرا، مال سی چهل روز پیشه، بعد تو از سی 40 سال پیش حرف می زنی؟ و زن می گوید: خب همه ماجرا از همون موقع شروع شد دیگه.

یا همین زن که شهین نام دارد، داستان از راه به در شدنش را در چهل سال پیش چنین نقل می کند: لاله زار دم تئاتر سعدی نشسته بودم.

ریختند خیلی ها رو گرفتند، از همون دم در شروع کردند.

من از لای دست و پای بابام در رفتم.

فکر کردم می شینم توی همون تئاتر، تا بعد بتونم یک فکری بکنم.

ما رو آوردن توی همین کلانتری.

(رو به بازپرس جوان) اون موقع شما احتمالا هنوز دنیا نیومده بودی.

شب در بازداشتگاه باز شد و غذا برامون آوردن.

یه جفت دست منو کشید بیرون.

منم جوون بودم، گوشتم تازه وا شده بود.

کارشون که باهام تموم شد، منو از کلانتری انداختن بیرون.

و از آن به بعد اجبارا وارد مسیر فاحشگی شد.

و او در همین همخوابی در کلانتری، باردار شده و پسری به دنیا آورد که خیلی زود در دنیای خلافکاری به زندان افتاد.

همین پسر، تبدیل به پدر هدیه شد.

یعنی اصولا این تراژدی مشئوم از همان 40 سال پیش آغاز شد که کاملا نامعلوم است اشاره به چه رویدادی دارد.

پدر هدیه در جایی از نمایش، در توجیه این که چرا بعد از ازدواج با مادر هدیه، دست از تجارت کثیف خود برنداشته، می گوید: شاید می خواستم انتقام بگیرم.

شاید از خودم، شاید از پدرم، از شهین .

هدیه که از دست مادر روانپریش و دوست روانپریش تر او گریخته، تصادفا جلوی تئاتر شهر به شهین (یعنی مادربزرگ ناشناخته اش) برمی خورد که در کار اغفال دختران نوجوان برای تجارت کثیف پسر خود است.

در نهایت دختر در خانه تیمی شهین، فردی را که قرار است او را به خارج بفرستد (یعنی پدر خود را) می شناسد، و برای این که با او مواجه نشود، پا به فرار می گذارد و در این کشاکش، پدر، در کمال بی رحمی دخترش را به خون می کشد.

.

این ملغمه ی چرک و کثافت و عفونت، این دوزخ حیوانی که روابط انسانی از آن رخت بربسته و هیچ نوری از شفقت و عاطفه در آن دیده نمی شود، این پدران و مادران فاسد، قسی القلب و روانپریش، این جهان-زیست جنگل گونه که حتی پسر 15 ساله ی کاراکتر مکانیک، متجاوز به عنف یک دختر نوجوان است و بعد هم قربانی خود را می کشد و پدرش هم به او در امحاء آثار جنایت کمک می کند، آیا ایران است؟ به قطع یقین این گونه نیست و این نمایش چیزی جز عصاره ناتورالیسم منحط و سیاه جاری در سینما و تئاتر امروز فرانسه نیست، که این چنین جاعلانه بر یک زیست-جهانی ایرانی تحمیل شده است.

و البته این بازنمایی جعلی ناتورالیسم پو چ گرای فرانسوی در یک میزانسن ایرانی، اصلا چیز تازه ای نیست و قدمتی دست کم صدساله دارد.

زمانی یکی از آبا ء فرانکوفیل های وطنی، یعنی صادق هدایت، که عمیقا شیفته و واله ی فرهنگ برتر (کذا!) فرانسوی، و به همان میزان، بیزار از ایرانیت خویش بود، ناتورالیسم منحط، سیاه و اروتیک امیل زولا و جیمز جویس را در قالب ایرانی بازنمایی می کرد و داستان هایی چون علویه خانم ، لاله ، آبجی خانم و طلب آمرزش شکل می گرفت.

بی جهت نبود که از همان دوران حیات هدایت، فرانسوی ها او را آن چنان تحسین و تبلیغ می کردند و به قول مرتضی فرزانه در کتاب آشنایی با صادق هدایت ، تا سال ها او را تنها نویسنده ایرانی قابل ملاحظه می دانستند که آثارش ارزش ترجمه به فرانسه را دارد! به هر حال، برای آنان، هدایت دست پروده ی فرهنگ و فضای فرانکوفیل بود و فرانسوی ها مولفه های مورد علاقه خود را در آینه او می دیدند.

الغرض، جریان موسوم به موج نو سینمای فرانسه در اواخر دهه 1950، از دل مجله سینمایی روشنفکری کایه دو سینما سربرآورد.

فیلم شاخصی که به نوعی آغازگر این جریان به اصطلاح روشنفکری در سینمای فرانسه معرفی می شود، فیلم چهارصد ضربه (1959) ساخته فرانسوا تروفو است.

همه ی مولفه های آن ناتورالیسم سیاه و تاریک و به شدت نیهلیستی، در همان فیلم سرالگوی موج نو تثبیت شد: توصیف دوزخی از همه ارزش های سنتی چون خانواده و دین، تقدس زدایی از مفهوم مادر ، اروتیسم حیوانی، فقدان شفقت و عاطفه در روابط انسان ها، نبود هیچ حقیقت متافیزیکی و.

.

تلاش برای کپی کردن جریان موج نو ی فرانسوی از طریق برخی مجلات شبه روشنفکری سینمایی در اواخر دهه 1340، در ایران کلید خورد و یک موج نو ی وطنی با همان مولفه های پیش گفته در دهه 1350 در سینما و تئاتر و داستان نویسی ایران رقم خورد.

در سینما امثال خسرو هریتاش، امیر نادری، سهراب شهید ثالث، فریدون گله و.

و در تئاتر امثال عباس نعلبندیان و آربی آوانسیان و در ادبیات امثال بهرام صادقی، بهمن شعله ور، زکریا هاشمی و غلامحسین ساعدی ، دنباله رو همان فضای فکری و ذهنی فرانسوی بودند.

حال به نظر می رسد که با یک وقفه سه چهار دهه ای، دوباره جریان فرانکوفیل تمام قد، وارد عمل شده تا با ایجاد هژمونی در قشر نخبگانی طبقه متوسط، روند استحاله فرهنگی را تسریع کند.

/882/ 303/
کلید واژه ها: فرانسه - اخلاقیات - ایران - تئاتر - اخلاق - امروز - فرانسوی - ایرانی - زیست - تئاتر ایران - سینما - مسیحی - تغییر - طغیان - صادق هدایت - انسان مدرن - نرخ ولادت - خبرگزاری - سیاه - باور - اجتماعی - نامشروع - انقلاب - فرهنگی - خداوند - ناظران - یکی از - هدایت - برابر - ولادت

آخرین اخبار سرویس:
آیین اختتامیه جشنواره فصلی رسانه های یزد

پنجمین شب سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر

رستاک مرزها را درمی نوردد

عکس پیمان معادی و فرزندانش

دوازدهمین جشنواره جوان سرباز در وزارت دفاع

گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»/عکس

هیئت انتخاب دومین جشنواره استانی تئاتر وتار کردستان معرفی شدند

هیئت انتخاب دومین جشنواره استانی تئاتر وتار کردستان معرفی شدند

رونمایی از پوستر فیلم «سوم آذرشهر»

«مرد نامریی» با الیزابت ماس به هالیوود بازگشت

فیلم|خلاصه دیدار کالیاری صفر -ناپولی یک

ویدئو / اجرای ارکستر رتوریک در تالار رودکی

عکس/ گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»

ویدئو / اجرای ارکستر رتوریک در تالار رودکی

لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»/ عکس

لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»/ عکس

رستاک مرزها را درمی نوردد

جوانانی که شاهین فرهت را به نشاط آوردند

زورگیران گوشی قاپ در چنگ قانون (فیلم)

بردلی کوپر باز هم خواننده می شود

در نشست خبری سریال جلال چه گذشت؟

زورگیران گوشی قاپ در چنگ قانون (فیلم)

هیئت انتخاب دومین جشنواره استانی تئاتر وتار کردستان معرفی شدند

پوستر جشنواره بین المللی نمایش عروسکی در یزد رونمایی شد

کاربران «لنز»، 26 میلیون دقیقه برنامه های جشنواره فجر را تماشا کردند

گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»+عکس

افتتاح یک سینما با یک سانس رایگان

«کودک شو» نوروزی شد

گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»/عکس

افتتاح نمایشگاه خوشنویسی و نقاشی «دختران خیابان انقلاب» به همت بسیج دانشجویی

تصاویر | لبخندهای زوج اتریشی در چهارمین شب جشنواره موسیقی

فروش 100 میلیون دلاری جومانجی در باکس آفیس

کودکانه با زال

شبکه اجتماعی یعنی اتلاف وقت

نخستین جشنواره تئاتر هامون برگزیدگانش را شناخت

مسعود کیمیایی «سه شنبه های لعنتی» را افتتاح می کند

اهدای 67 جایزه به برترین آثار سینمایی، تجسمی و ادبی کشور

جدید ترین کتاب های شاهنامه پژوه منتشر شدند

رضا عطاران با ظاهری متفاوت/ عکس

در نشست خبری سریال جلال چه گذشت؟

خوب، بد، جلف 2 برای اکران نوروزی انتخاب شد

از تو بگذشتم و بگذاشتمت با دگران؛ شعرهای عاشقانه شهریار

سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر در زاهدان پایان یافت

موزه ملی به روزترین منابع باستان شناسی و تاریخ ایران را منتشر کرد

نغمه های سرزمین مادری به روایت رستاک

رویدادهای جشنواره موسیقی فجر را از عندلیب بشنوید

گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»/عکس

جنیفر لارنس و گوشواره ها و گردنبندهای زیبا/ عکسها

انتشار پوستر «سوم آذرشهر»

نادر سلیمانی در سریال نوروزی «کامیون»

مشکل «خندوانه» حل شد

رضا عطاران با گریمی متفاوت در فیلم «روشن»+عکس

رونمایی از پوستر «سوم آذرشهر» با تصاویر آتیلا پسیانی، بهناز جعفری و آروشا بیگی

سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر در زاهدان پایان یافت

«ردی از زنان خاوری» در بازار نشر ایران

عکس | گریم و لباس رضا عطاران در فیلم سینمایی «روشن»

گلاره عباسی در کنار بازیگر پیشکسوت+عکس

چهارمین شب سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر

نغمه های سرزمین مادری به روایت رستاک

تنها راه ارتباطی «موسیقی ما» از طریق خود سایت است

از کلاغ های مریم زندی تا عشایر پورصمدی در نمایشگاه گروهی عکس گالری همرس

سخن زیبای دین در کلام شورانگیز ابن عربی

تازه ترین مجموعه کمدی تلویزیون از تهران به بندرانزلی رفت

حواشی جشنواره فیلم فجر تمامی ندارد/ جدیدترین تصویر از بازیگران «پایتخت 6»/ مهریه زنان ایرانی در 280 سال پیش چه بود؟/ «خوب، بد، جلف 2» به نوروز 99 رسید

تبلیغات بهنوش بختیاری برای گالری جواهراتش/ عکس

تولد شیک خانم بازیگر + عکس

ادامه فیلمبرداری«روشن» با بازی رضا عطاران

رونمایی از پوستر «سوم آذرشهر» با تصاویر آتیلا پسیانی، بهناز جعفری و آروشا بیگی

آثار این دوره از جشنواره سطح کیفی و مفهومی معقولی دارند

انتشار جدول برنامه ها و پوستر دومین جشنواره تئاتر اکبر رادی

ببینید| شکل و شمایل جدید رضا عطاران در یک فیلم

باورنکردنی تصویر «بانیپال شومون» روی رینگ بوکس! +عکس

رکورد پرفروش ترین فیلم ایران شکسته شد/ فهرست 10 فیلم پرفروش

«شاه رگ» همچنان بازیگر می گیرد

توضیحات روح الله زم درباره تاسیس آمدنیوز + فیلم

دانلود فیلم جزیره فانتزی Fantasy Island 2020

دانلود فیلم Playing with Fire 2019 با دوبله فارسی

اولین فیلم اکران نوروز 99 مشخص شد

زمان اکران »خوب بد جلف 2« در سینما

ادامه فیلمبرداری روشن با بازی رضا عطاران

ادامه فیلمبرداری روشن با بازی رضا عطاران

نقد فیلم «پسرکشی» / پسرکشی به شیوه ی دکتر کریمی

توضیحات روح الله زم درباره تاسیس آمدنیوز (فیلم)

«خوب بد جلف 2» به استقبال نوروز می رود

نادر سلیمانی با لعیا زنگنه و مهدی هاشمی همبازی شد

آغاز فیلمبرداری پروژه سینمایی در ژانر وحشت

رویدادهای جشنواره موسیقی فجر را از عندلیب بشنوید

فیلمبرداری «ساعت صفر» آغاز شد

واکنش سعید راد به ممانعتش از سیمرغ جواد عزتی

رویدادهای جشنواره موسیقی فجر در «عندلیب»

تقلیدهای عجیب خوانندگان جدید از شجریان

خوب، بد، جلف2 از 30 بهمن ماه اکران می شود

موضوعی که موجب نگرانی 2 بازیگر معروف در ارتش سری سینما شد

مختصات رسانه تراز تمدنی در گام دوم انقلاب

نمایش نقد اجتماعی 14 هنرمند در گالری آوای هنر

روحانیت در ایران 57 چگونه به قدرت رسید؟

«خوب بد جلف 2» به استقبال نوروز می رود

آخرین اخبار از سریال نوروزی شبکه دو سیما

جشنواره و نمایشگاه نشاط اجتماعی دانشجویان منطقه 7 کشور در بوشهر گشایش یافت

اختتامیه جشنواره عکس اصفهان پاییزی

ظهور روح صادق هدایت در تئاتر ایران

ظهور روح صادق هدایت در تئاتر ایران