مطالب مرتبط:
هم اندیشی روسای 18کلانشهر و شهر بزرگ کشور در یزد
اجرای طرح «چهل شب چهل مسجد» در یزد+ مساجد میزبان طرح
آمادگی اقلیت های دینی یزد برای بزرگداشت دهه فجر
نمایشگاه کتاب با محوریت حوزه کودک و نوجوان در یزد برگزار می شود
برنامه های سفر رییس قوه قضاییه به یزد اعلام شد
-247 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 3 بهمن 1398 ساعت 01:322020-01-22سياسي

سوالات بی جواب تکثیر یوزپلنگ دراسارت/شواهدحضور یک ماده یوز در یزد


سازمان محیط زیست در آستانه تصمیمی حیاتی برای نجات یوز ایرانی است اما نه جزییات طرح مشخص شده، نه منبع تامین سرمایه و نه مجری دارای صلاحیت آن.

- سازمان محیط زیست در آستانه تصمیمی حیاتی برای نجات یوز ایرانی است اما نه جزییات طرح مشخص شده، نه منبع تامین سرمایه و نه مجری دارای صلاحیت آن.

سوالاتی که گویا در خود سازمان هم پاسخی ندارد.

خبرگزاری مهر"، گروه جامعه-مسعود بُربُر: در دشت های تپه ماهوری زندگی می کند، به دنبال آب و طعمه تمام قلمرو وسیعش را از نظر می گذراند و آنگاه که طعمه را می یابد برای گرفتنش در دو ثانیه به سرعت 75 کیلومتر در ساعت می رسد؛ با خال های توپر و یکتایش، با خط اشک سیاهی که از دو سوی صورتش از چشم ها پایین می آید، با اندام عضلانی اش و با دم بلندش، با غلت زدن ها، دویدن ها و کمین کردن هایش، میلیون ها هکتار از خاک ایران را زیبا می کند؛ حالا اما شاید درست تر آن باشد که همه این جمله ها را با صیغه فعلی ماضی بخوانید.

حالا در خوشبینانه ترین حالت کمتر از 40 یوزپلنگ آسیایی در ایران (و جهان) داریم که تعداد خیلی خیلی کمتری از آن ها ماده هستند و از ابتدای دهه 90 هم در بخش بزرگی از زیستگاه ها، در استان کرمان، در استان یزد، در استان اصفهان و در استان خراسان جنوبی، هیچ فرد جدیدی مشاهده نشده است: تنها دو یوزپلنگ در دره انجیر، آن هم نر.

چه کسی بناست مسئولیت جابجایی یوزها را برعهده بگیرد؟ آیا سازمان محیط زیست در جابه جایی های مشابه با حساسیت بسیار پایین تر عملکرد موفقی داشته است؟ یوزپلنگ در آستانه انقراض نیست، بر لبه ی پرتگاه انقراض ایستاده است و حالا دیگر بسیاری از کارشناسان تنها حفاظت از زیستگاه را برای نجات این گونه ارزشمند کافی نمی دانند.

کوشکی و دلبر ، دو یوزپلنگ نر و ماده ای که در پردیسان نگهداری می شوند و فرزندان احتمالی آن ها، به آخرین نماد امید برای بقای یوزپلنگ بدل شده اند اما تنها جفت گیری موفق آن ها به سقط جنین منتهی شد و تلقیح مصنوعی هم راه به جایی نیافت.

حالا، که ایران یوزپلنگ ماده و جوان هم به آن ها پیوسته، عده ای می گویند باید آن ها را از تهران برد و در مرکزی در استان سمنان یا یزد نگهداری کرد و تلاش ها را آنجا ادامه داد، شاید هم یوزه ای نری که در طبیعت آن مناطق هستند به دلبر و ایران نزدیک شوند و فرزندانشان، اگرچه زادگان در اسارت خواهند بود اما شاید روزی این ژن خوب را به طبیعت ایران برگردانند.

هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است / یوزها این هفته جا به جا نمی شوند شهاب الدین منتظمی مدیر کل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست در این باره به خبرنگار مهر" می گوید: هنوز تصمیم نهایی در این باره گرفته نشده است.

تصمیم گیری در این باره به عوامل متعددی وابسته است.

پس از بررسی همه فاکتورهای لازم نتایج باید به مسئولان اعلام شود و تصمیم نهایی در این زمینه اعلام شود.

در 58 مورد، یوزه ای معرفی شده قبل از به اتمام رسیدن سال اول بعد از رهاسازی تلف شدند! پرواضح است که با وضعیت فعلی یوز در ایران ما امکان چنین آزمون و خطایی نداریم منتظمی اضافه می کند: آنچه روشن است دلبر دیگر شرایط جسمی لازم برای IVF را ندارد و در مورد ایران هم تأکید داریم که هیچ گونه دستکاری انجام نشود و به آن ترتیب کلاً گزینه IVF حذف می شود.

وی در پایان تصریح می کند: با توجه به اینکه هنوز تصمیم نهایی درباره اجرای طرح تکثیر در اسارت و محل اجرای آن گرفته نشده دست کم طی روزها و هفته آینده برنامه ای برای جابه جایی یوزها نداریم.

حتماً پس از بررسی همه عوامل و با روشن شدن تصمیم نهایی به رسانه ها اطلاع رسانی خواهد شد.

اما مدافعان و مخالفان این طرح چه برای گفتن دارند؟ اتلاف سرمایه، شانس موفقیت پایین و بی توجهی به زیستگاه اوایل دی ماه امسال، مدیر کل محیط زیست استان سمنان اعلام کرد که طرح تکثیر یوزپلنگ آسیایی در شرایط نیمه اسارت در مناطق حفاظت شده تحت مدیریت این استان و با سرمایه گذاری بخش خصوصی دنبال خواهد شد.

موضوعی که بلافاصله واکنش کارشناسان را در پی داشت.

دلبر دیگر شرایط جسمی لازم برای IVF را ندارد و در مورد ایران هم تأکید داریم که هیچ گونه دستکاری انجام نشود و به آن ترتیب کلاً گزینه IVF حذف می شود حامد ابوالقاسمی، کارشناس و مدیر پروژه برآورد جمعیت و حفاظت از یوز در ذخیره گاه زیستکره توران در سالهای 96-1391، در گفتگو با خبرنگار مهر" گفت: حداقل در یک سال و نیم اخیر با اینکه تنها صحبت تکثیر در اسارت مطرح بوده و اجرایی نشده، تقریباً تمام زیستگاه های اصلی فراموش شده اند و بیشتر سرمایه گذاری های بالقوه به تکثیر مصنوعی معطوف شده اند.

تصور کنید پروژه هایی به این بزرگی شروع به کار کنند، در این صورت دیگر توجهی به زیستگاه ها نمی شود.

وی تصریح کرد: در آفریقا که نزدیک به 7 هزار یوز وجود دارد، هیچ تجربه موفقی از انتقال حتی یک یوز پرورش یافته در اسارت یا نیمه اسارت به طبیعت وجود ندارد.

در خوشبینانه ترین حالت با موفقیت تکثیر یوزه ای جدید-با شانس تنها 3%- امکان بازگرداندن یوزها به طبیعت کاملاً صفر خواهد بود.

ایمان معماریان، دامپزشک حیات وحش، نیز در گفتگو با خبرنگار مهر" گفت: زمانی که تصمیم گرفته شد دلبر و کوشکی به تهران بیایند، گزینه های مختلفی وجود داشت که در نهایت تهران به دلایل بسیار انتخاب شد.

از جمله این هر چقدر امکان مانیتورینگ و مراقبت بیشتر باشد بهتر است؛ هر روز باید به حیوان دسترسی داشته باشید.

امکانات خاص برای اتفاقات اورژانسی که ممکن است برای یوزها بیفتد، همواره در تهران بیشتر بوده است.

وی تأکید کرد: هنوز همان دلایل پا برجا هستند و اتفاق تازه ای نیفتاده است که تصمیم عوض شود و سایت تکثیر در یکی از زیستگاه ها احداث شود.

راه اندازی سایت تازه برای تکثیر باعث می شود نیروی کار اضافه ای نیاز باشد و از توجه محیط بانان که موظف به حفاظت از زیستگاه هستند، کم شود؛ یک سری از بودجه ها را برای تکثیر هزینه کنند، زیستگاه ناامن شود و مشکلات دیگر به وجود بیایند.

تجربه های موفق در آفریقای جنوبی / فرصت تعلل نداریم با این حال موافقان با یادآوری اینکه در برخی مناطق مانند پارک ملی کویر، پس از مطالعه در سال 1388 که تنها یک یوزپلنگ تشخیص داده شده بود، دیگر هیچ فرد جدیدی شناسایی نشد، تأکید می کنند که در زیستگاه های یوزپلنگ در استان های کرمان، یزد، اصفهان و خراسان جنوبی از ابتدای دهه 90 تا کنون هیچ فرد جدیدی مشاهده و ثبت نشده و این یعنی خطر انقراض به یک قدمی یوزپلنگ ایرانی رسیده است.

برخلاف آنچه گفته شده، منطقه Majete Wildlife Reserve منطقه ای کاملاً بسته و با فنس های الکتریکی محصور شده است و این قاعده در مورد تمامی مثال هایی که از کشور آفریقای جنوبی ذکر می شود مصداق دارد مرتضی پورمیرزای، مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی، در گفتگو با خبرنگار مهر" گفت: تجربه رهاسازی یوزپلنگ ها در فنس های چندهزار هکتاری در کشور آفریقای جنوبی و معرفی مجدد در محدوده های فنس کشی نشده و وحشی در نامیبیا و بوتسوانا وجود دارد که اطلاعات علمی آن ها در بخش 20 کتاب Cheetahs: Biology and Conservation منتشر شده است.

وی در پاسخ به نظراتی مبنی بر عدم توانایی یوزپلنگ های زاده شده در اسارت برای شکار و زندگی در طبیعت گفت: یوزپلنگ هایی که در مراکز مختلف تکثیر در کشور آفریقای جنوبی و به منظور نمایش و یا لمس توریست ها در اسارت متولد شده اند و عموماً به صورت دستی توسط انسان شیردهی شده اند، نه تنها موفق به شکار در محیط وحشی بوده اند، بلکه دارای فرزند شده و از فرزندان خود در مقابل شیر، پلنگ، سگ وحشی، کفتار و دیگر گوشتخواران نیز مراقبت می کنند.

پورمیرزای افزود: در برنامه Cheetah Metapopulation Management کشور آفریقای جنوبی جمعیت یوزپلنگ از 241 فرد در 41 منطقه حفاظت شده در سال 2011 به 386 فرد در 60 منطقه حفاظت شده در انتهای 2019 رسیده است.

وی نتیجه گرفت: پروژه مدیریت فراجمعیت های یوزپلنگ با جابه جایی ها و معرفی های مجدد گونه به ذخیره گاه ها نه تنها جمعیت یوزپلنگ را در کشور خود افزایش داده است، بلکه پس از گذشت 2 سال از معرفی موفق، 2 فرد یوزپلنگ به کشور مالاوی، 4 فرد دیگر نیز در جولای 2019 به این منطقه معرفی کرده است.

زاده های متولد شده در شرایط نیمه طبیعی در حالی به صورت موفق به مالاوی معرفی شده اند که بیش از 20 سال از انقراض یوزپلنگ در این منطقه می گذشته است.

با این همه مخالفان این نتایج را هم به این قطعیت قابل اتکا نمی دانند.

بسیاری از یوزه ای آفریقایی پس از رهاسازی زنده نماندند لیلی خلعت بری دانشجوی دکتری تنوع زیستی، ژنتیک و تکامل دانشگاه پورتو، مرکز تحقیقاتی CIBIO معتقد است مقایسه شرایط زیستگاه های ایران و آفریقای جنوبی از اساس اشتباه است چرا که نه تنها زیستگاه های ایران از نظر فون و فلور و ویژگی های توپوگرافیکی شباهتی به زیستگاه های آفریقای جنوبی ندارند بلکه حتی نحوه مدیریت آن ها نیز از اساس با یکدیگر متفاوت است.

بررسی ژنتیکی سرگین های گردآوری شده در یک گشت زنی ساده ی دو سه روزه در سال 1396 در پناهگاه حیات وحش دره انجیر نشان از حضور یک یوز ماده در این منطقه دارد، آنچه از بررسی ژنتیکی این چند نمونه (سرگین) در آزمایشگاه به دست آمد، حاصل یک سفر کوتاه من و تعدادی از همکاران به این منطقه است و انجام مطالعات میدانی گسترده تر و مستمر می تواند اطلاعات دقیق تری از وضعیت واقعی یوزها در مناطق را به ما دهد خلعت بری، در گقتگو با خبرنگار مهر" این موفقیت ها را مشروط و محدود به برخی مناطق در آفریقا می داند و می گوید: به جز چند مورد مشخص در نامیبیا و بوتسوانا، همه مناطقی که تا به حال یوزها در آن ها رهاسازی شده اند، مناطق محصور بسیار وسیع بوده اند نه مناطق آزاد.

ضمن آنکه تعریف و موقعیت مناطق حفاظت شده در بسیاری کشورهای آفریقایی با تعریف و موقعیت مناطق حفاظت شده آزاد در ایران کاملاً متفاوت است.

نمونه شاخصی که در گزارش هایی با این ادعا به آن استناد شده، منطقه ای در مالاوی است که 20 سال پس از انقراض یوزها در آنجا، یوزها مجدداً به طبیعت معرفی شدند.

برخلاف آنچه که در این گزارش ها ذکر شده، منطقه Majete Wildlife Reserve منطقه ای کاملاً بسته و با فنس های الکتریکی محصور شده است و این قاعده در مورد تمامی مثال هایی که از کشور آفریقای جنوبی ذکر می شود مصداق دارد؛ به بیان دیگر تمامی این مناطق کاملاً محصور هستند و مثال هایی که در ارتباط با زادآوری ها و افزایش جمعیت یوزها در برنامه Cheetah Metapopulation Management از کشور آفریقای جنوبی آورده شده همگی در مناطق کاملاً فنس کشی شده روی داده اند و رهاسازی یوزها نیز در شرایط کاملاً مدیریت شده انجام گرفته است.

وی تأکید می کند: همچنین تجربه های معرفی مجدد یوز در زیستگاه های آزاد نامیبیا و بوتسوانا هم محدود به چند فرد و در زیستگاه هایی است که از نظر امنیت، پوشش گیاهی، وجود طعمه، ویژگی های توپوگرافیکی و … وضعیت بسیار متفاوتی با زیستگاه های یوز در ایران دارند و نمی توان موفقیت آن ها را به عنوان تضمین موفقیت پروژه های این چنینی در کشوری دیگر در نظر گرفت.

خلعت بری مثال های ناموفق در این تجربه را نیز مورد توجه قرار می دهد و می گوید: با استناد به همان فصل بیست کتاب Cheetahs Biology and Conservation حداقل 727 فرد یوز بین سال های 1965 تا 2010 به 64 منطقه معرفی شدند که فقط و فقط 6 مورد آن را می توان موفق در نظر گرفت و در 58 مورد، یوزه ای معرفی شده قبل از به اتمام رسیدن سال اول بعد از رهاسازی تلف شدند! پرواضح است که با وضعیت فعلی یوز در ایران ما امکان چنین آزمون و خطایی نداریم.

وی در جمع بندی این مساله تصریح می کند: قطعاً مواردی موفق در آفریقا وجود داشته اما باید در نظر گرفت که سهم تجربه های ناموفق بسیار بیشتر بوده است.

اشتباه در مثال آوردن از رهاسازی و معرفی مجدد یوزها در یک منطقه محصور به عنوان یک تجربه موفق از رهاسازی در زیستگاه طبیعی، یا اشتباه ناشی از عدم اطلاع از وضعیت مناطق مورد بحث است یا به عمد این واقعیت که اکثر این مناطق محصور هستند، نادیده گرفته می شود.

در هر دو صورت این مثال ها را نمی توان به عنوان تجربه موفقی از رهاسازی و معرفی مجدد یوز در زیستگاه آزاد در نظر گرفت چه برسد به آنکه تأکید کنیم تعلل در انجام چنین کاری منجر به انقراض یوز خواهد شد.

از سوی دیگر پایداری جمعیت های حیات وحش در داخل سیستم های بسته، به دخالت مستقیم و مدام در جمعیت ها و ترکیب بندی گونه ها بستگی دارد که در آفریقای جنوبی به پشتوانه ده ها سال تجربه و با کمک صدها کارشناس و البته بودجه هنگفت این مهم انجام می شود؛ اما در ایران نه چنین تجربه ای داریم و نه طرح تکثیر یوز در اسارت مورد مناسبی برای آزمون و خطای انجام آن است.

شواهدی از حضور یک یوز ماده در یزد بر اساس داده های سازمان حفاظت محیط زیست، شش میلیون هکتار زیستگاه یوزه ای آسیایی در ایران، فقط توسط 96 محیط بان حفاظت و پایش می شود؛ یعنی سهم شاخص ترین گونه جانوری کشور که به گفته خود مسؤولان از 90 درصد تمرکز، انرژی و حتی هزینه این سازمان در زیستگاه منتفع شده است، از مجموع 2800 محیط بان سازمان، فقط و فقط 96 محیط بان است.

خلعت بری در پاسخ به این سوال که آیا اطلاعات ما از جمعیت و وضعیت فعلی یوز کافی است، می گوید: از مجموع شش میلیون هکتار زیستگاه یوز در ایران، در طول سال های گذشته فقط محدوده بسیار کوچکی از آن، طی دو سال قبل در مدت زمان بسیار کوتاهی پایش شده است.

در سال های گذشته به وفور شاهد شروع شتاب زده طرح های بلندپروازنه و احساسی، بدون مطالعات کافی و بدون در نظر گرفتن شواهد بوده ایم اما در مورد یوزپلنگ هزینه شکست هر پروژه کارشناسی نشده می تواند انقراض یکی از گربه سانان آسیا باشد خلعت بری در این باره تاکید می کند: در مورد گونه پنهان کاری مانند یوزپلنگ با این میزان از پایش نمی توان نتیجه گیری کرد که جمعیت یوزها در حال حاضر چه وضعیتی دارد، به ویژه اینکه به دلیل جابجایی های وسیع یوز بین زیستگاه های مختلف نمی توان اطمینان حاصل کرد که همه افراد ممکن در مدت زمانی که پایش انجام شده است در آن منطقه حضور داشته اند یا از چند نقطه خاص عبور کرده اند.

وی یادآور می شود: به طور مثال چندین سال است که عدم وجود یوز ماده در زیستگاه های جنوبی (استان یزد) در بوق و کرنا می شود و همین موضوع از مهم ترین استدلال هایی است که برای لزوم انجام برنامه تکثیر در اسارت یا نیمه اسارت به کار می رود.

در تمام این مدت ما به نبود پایش های علمی مناسب و مستمر پافشاری کرده و بیان این موضوع را اشتباه و غیر علمی می دانستیم.

خلعت بری با اعلام این مهم که بررسی ژنتیکی سرگین های گردآوری شده در یک گشت زنی ساده ی دو سه روزه در سال 1396 در پناهگاه حیات وحش دره انجیر نشان از حضور یک یوز ماده در این منطقه دارد، تأکید می کند: آنچه از بررسی ژنتیکی این چند نمونه (سرگین) در آزمایشگاه به دست آمد، حاصل یک سفر کوتاه من و تعدادی از همکاران به این منطقه است و انجام مطالعات میدانی گسترده تر و مستمر می تواند اطلاعات دقیق تری از وضعیت واقعی یوزها در مناطق را به ما دهد.

دانشجوی دکتری تنوع زیستی دانشگاه پورتو می گوید: ممکن است که این یوز بعد از پایش های قبلی به منطقه آمده باشد، زاده جدیدی باشد یا همیشه آنجا حضور داشته است.

می دانم که یافتن آثار حضور یک یوز ماده در زیستگاه های جنوبی به هیچ عنوان نجات دهنده یوزه ای آسیایی نخواهد بود اما بر این موضوع تأکید می کند که نمی توان بر پایه پایش های محدود و پراکنده ای که سال ها پیش انجام شده درباره وضعیت فعلی یوزها نتیجه گیری کلی ارائه داد.

پرهیز از شتاب زدگی و بلندپروازی ضرری است یوزها نسبت به سایر گربه سانان تنوع ژنتیکی بسیار پایینی دارند و این تنوع در یوزه ای آسیایی به احتمال زیاد کمتر هم هست.

در چنین شرایطی سرمایه گذاری برای زاد و ولد چند فرد محدود و ایجاد نسلی با تنوع ژنتیکی حتی کمتر راه حل نیست بلکه برای حفاظت از گونه باید شانس ارتباط بین افراد یا جمعیت ها را از طریق حفاظت و ایمن سازی کریدورها و بهبود وضعیت زیستگاه های بینابینی و امن کردن زیستگاه ها برای حفاظت از افراد موجود و به ویژه جمعیت های زادآور افزایش داد تا به طور طبیعی جمعیت خود را افزایش داده و قلمرو خود را به زیستگاه های امن جدید گسترش دهند.

چرا سازمان حفاظت محیط زیست تاکنون هیچ پیش زمینه ای از پیشنهادهای ارائه شده جهت تکثیر در اسارت یوز به رسانه ها اعلام نکرده و هر بار یک اداره کل استانی مدعی مسئولیت انجام نوعی از تکثیر به نفع خود است؟ در سال های گذشته به وفور شاهد شروع شتاب زده طرح های بلندپروازنه و احساسی، بدون مطالعات کافی و بدون در نظر گرفتن شواهد بوده ایم که پس از صرف هزینه های بالا متأسفانه به نتیجه مورد نظر نرسیده اند.

در مورد یوزپلنگ با وضعیت فعلی که با آن مواجهیم، هزینه شکست هر پروژه کارشناسی نشده می تواند انقراض یکی از گربه سانان آسیا باشد.

به نظر می رسد برای هر اجرای هر طرح جدید مربوط به سه یوز موجود در اسارت (کوشکی، دلبر و ایران) مسائل بی پاسخ بسیاری را باید پاسخ داد.

آیا آنطور که برخی از کارشناسان عنوان کرده اند استفاده از تنها یوز ها ی آسیایی در اسارت (کوشکی، دلبر، ایران) برای تکثیر در شرایط نیمه اسارت یا اسارت می تواند خطری را متوجه آن ها یا حتی سایر هم نوعانشان که در طبیعت آزاد هستند، کند؟ صحبت از ترکیب جمعیتی 2 نر و یک ماده برای شروع کار نیمه اسارت است اما مشخص نشده این نر دوم قرار است از کجا وارد این جمعیت شود؟ چه تضمینی وجود دارد که معرفی یک نر وحشی به یک ماده کاملاً اهلی و دستی شده در یک محوطه کوچک باعث کشته شدن یوز ماده و حتی یوز نر دوم نشود؟ چرا موافقان طرح گاهی بحث تکثیر نیمه اسارت و گاه تکثیر در اسارت را مطرح می کنند؟ آیا نباید زیربنای علمی روشنی پشت این نظرات باشد؟ چرا سازمان محیط زیست تاکنون از کارشناسان اتحادیه جهانی حفاظت در این زمینه نظرخواهی نکرده و صرفاً بر تجربه هایی از آفریقای جنوبی که دارای مناطق حفاظت شده و قرق های محصور هستند و با طبیعت ایران زمین بسیار متفاوتند، تاکید داشته است؟ چرا سازمان حفاظت محیط زیست تاکنون هیچ پیش زمینه ای از پیشنهادهای ارائه شده جهت تکثیر در اسارت یوز به رسانه ها اعلام نکرده و هر بار یک اداره کل استانی مدعی مسئولیت انجام نوعی از تکثیر به نفع خود است؟ چه فردی با چه اطلاعاتی در زمینه زادآوری قرار است این طرح را مدیریت کند؟ دامپزشک مورد اعتمادی که بناست مسئولیت جابجایی یوزها را برعهده بگیرد، چه کسی است و در زمینه بیهوشی گربه سانان چقدر موفق عمل کرده است؟ آیا سازمان محیط زیست در جابه جایی های مشابه با حساسیت بسیار پایین تر عملکرد موفقی داشته است؟
کلید واژه ها: سازمان محیط زیست - تامین سرمایه - سازمان - محیط زیست - ایران - آستانه - صلاحیت - سرمایه - ایرانی - حیاتی - تامین - خاک ایران - خبرگزاری - طعمه - محیط - زیست - مجری - نجات - کیلومتر - یوزپلنگ - میلیون - دویدن - زندگی - هکتار - اندام - ساعت - ماده - درست - زیبا - سرعت

آخرین اخبار سرویس:
ببینید | مصطفی میرسلیم: در مجلس هم می گویم:«اینو چی می گی؟»

قالیباف، نماینده چنددرصد تهرانی هاست؟

سرنوشت نمایندگان فعلی مجلس | چند نماینده در مجلس ماندنی شدند؟

برای ریاست مجلس دوازدهم این 4 نفر رقابت می کنند

معاون جدید حشدالشعبی به راه مقاومت ادامه می­ دهد/ خون شهیدان قاسم سلیمانی و المهندس این زمین پاک را آبیاری خواهد کرد

ابراز همدردی یونان با ایران و ترکیه در پی وقوع زلزله

کرونا | برگزاری نمایشگاه بین المللی محیط زیست به تعویق افتاد

«رقص دلفین ها»؛ کتابی درباره خاطرات سرهنگ هوانیروز

سامانه سعیر؛ دستان توانمند نیرو های مسلح در حفاظت از آسمان ایران

روزنامه استخدامی استان خراسان رضوی و شهر مشهد | دوشنبه 5 اسفند 98

صفحه اول روزنامه های دوشنبه 5 اسفند98

استاندار خراسان رضوی از حضور پرشور مردم در انتخابات قدردانی کرد

دعـای حضرت فاطمـه سلام الله علیها در روز دوشنبه

دانشگاه سیستان و بلوچستان به منظور پیشگیری از شیوع کرونا تعطیل شد

دلیلی ساده و روان برای اثبات وجود خدا

بررسی نقش مثبت شرکت های دانش بنیان و استارت آپ ها در اقتصاد ایران

«نه» بزرگ مردم به اصلاح طلبی!!!

منتخبی که میزان رأی به او الهام شده بود!

حدیث روز | بیماران بخوانند

قرنطینه نیستم/ تست ‎کرونا از من نگرفته اند

دلایل پیروزی «سندرز» در ایالت نوادا/ سناریوی ترامپ برای به دام انداختن دموکرات ها/ تاثیر انفعال اوباما بر وضعیت لیبرال ها

اینستکس بی خاصیت شده است

سرنوشت 2 خلبان جنگنده سعودی در زمان مناسب اعلام می شود

بُدو بُدو رای بده بنزین مجانی بگیر!+عکس

شناسایی حوزویان خلاق و نوآور فراخوان شد

«آمدنیوز» چگونه به اتاق فرماندهی جریانات ضد انقلاب تبدیل شده بود؟ + فیلم

تقدیر استاندار لرستان از حضور پرشور مردم و برگزارکنندگان انتخابات

تعطیلی مدارس برای پیشگیری از ابتلا به کرونا بوده است

نظر وزیر بهداشت درباره قرنطینه شهر های درگیر کرونا

قطعی شدن خط اعتباری فاینانس 630 دستگاه واگن برای متروی پایتخت

دانلود آهنگ جدید باربد بنام حس ناب

بُدو بُدو رای بده بنزین مجانی بگیر!+عکس

مدارس و دانشگاه های استان های درگیر با کرونا تا پایان سال تعطیل شوند

لغو جلسه امروز مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی

ویروس کرونا عضو شورای شهرتهران را به بیمارستان کشاند!

زمان برگزاری کنکور دکتری 99 تغییر کرد

مردم با حضورشان در پای صندوق های رأی نشان دادند که پای انقلاب ایستاده اند

تأسف آقای خواننده از کنسل شدن کنسرت هایش/ عکس

نتیجه انتخابات مجلس خبرگان تهران اعلام شد

توصیه پیامبر (ص) درباره چگونگی طراوت و شادابی بدن

افتتاح مجتمع ویژه، گامی مثبت در راستای مبارزه با مفاسد اقتصادی است

انتخاب آیت الله دژکام به عنوان نماینده مردم فارس در خبرگان رهبری

بوگدانف: هدف آمریکا از ترور ژنرال ایران بی ثبات کردن منطقه بود

آمار عجیب از آرای باطله انتخابات در تهران و یزد

پاسخ تست کرونای محسن هاشمی مشخص شد

«غنی» دستور برگزاری مراسم تحلیف ریاست جمهوری را صادر کرد

قدردانی سردار اشتری از کارکنان نیروی انتظامی

دردسر کرونا برای نمایندگان مجلس/دمای بدن در مبادی ورودی پارلمان کنترل می شود

بوگدانف: هدف آمریکا از ترور ژنرال ایران بی ثبات کردن منطقه بود

افتتاح مجتمع ویژه، گامی مثبت در راستای مبارزه با مفاسد اقتصادی است

چهره همیشه خندان خانم بازیگر/ عکس

اولین نمونه کیت ایرانی تشخیص کرونا تولید شد

ویدئو/ دریافت جایزه زنان موفق جهان اسلام توسط نرگس آبیار

ایران در مسکو به دنبال گسترش همکاری با سازمان همکاری شانگهای

چهره همیشه خندان خانم بازیگر/ عکس

فال روزانه 05/ 12/ 1398

قهرمان پور: ریسک ایران در تعاملات بیمه ای و مالی جهان افزایش می یابد

واکنش میناوند به استوری جعلی منتسب به او

مهاجم اسلام هراس و قاتل متروی پورتلند محکوم شد

بستری شدن یکی از اعضای شورای شهر تهران

تعطیلی نمایشگاه های کتاب در برخی استان های کشور

افشای دروغ ضدانقلاب درباره جلسه خارج فقه مقام معظم رهبری

لاریجانی: اتحادیه اروپا درباره توافق هسته ای فقط حرف می زند

پاسخ جالب محسن هاشمی به طعنه یک مخاطب +عکس

فرصت پیش رو+فیلم

تشکیل اتاق تبادل خبر خبرنگاران سلامت در وزارت بهداشت

برگزاری مجازی کلاس های دانشگاه تهران

وقتی «بهنوش بختیاری» قدر عافیت ندانست

قطعی شدن خط اعتباری فاینانس 630 دستگاه واگن برای مترو پایتخت

حوا علم نورستانی و امضایی که قدرت تعیین و تصویب دارد

تکذیب ابتلای 4 دانشجوی تربیت مدرس به کرونا

دستورات مهم جهانگیری برای مقابله با ویروس کرونا

فرق بحران کرونا با سیل و زلزله چیست و اعتماد عمومی چه نقشی در کنترل آن دارد؟ /فرصت طلایی که از دست رفت/حامیان اصلاح طلبان به میدان نیامدند

پاسخ جالب محسن هاشمی به طعنه یک مخاطب +عکس

رونمایی انصارالله از 4 سامانه دفاع هوایی جدید

استفاده تجاری از ملک مسکونی چه مجازاتی دارد؟

هشدار قانونی به انتشار دهندگان اخبار جعلی پیرامون بیماری کرونا

ثبت 3 مورد مشکوک به «کرونا» در افغانستان

هر کدام از 1259 کاندیدای تهران چه تعداد رای گرفتند؟

ارائه پلتفرمی برای تشخیص بدافزارها/امکان شناسایی منشا انتشار ویروس ها در کشور فراهم شد

ساماندهی دستفروش ها به کجا رسید؟

جای خالی شاخص و ارزیابی در رسانه ها و مجلس + فتوگراف «از تبلیغات تا انتخابات مجلس یازدهم در مازندران»

منتخبان از هیچ تلاشی برای رفع مشکلات مردم فروگذار نکنند

تاکید ظریف بر اهمیت حفظ برجام در دیدار با وزرای خارجه اتریش و هلند

لیست عجیب یکی از شهروندان درباره انتخابات

مبارزه با ویروس منفی نگری به سبک خانم بازیگر

بختیار: مجلس یازدهم باید نظامی شفاف برای نظارت در کشور شکل دهد

ماجرای میلیاردری که شهید مدافع حرم شد + عکس

حزب الله: مقاومت بعد از سردار سلیمانی قدرتمندتر شده است

نمایندگان منتخب با شنیدن حرف مردم، فرصت ها و تهدیدهای استان را بررسی کنند

شیف: ترامپ دوباره به آمریکا خیانت کرد 

سرپرست اداره کل امور مالیاتی استان لرستان منصوب شد

کمک طلاب بیرجندی به سیل زدگان با روزه استیجاری

دانلود آهنگ جدید میلاد رمضانی بنام دلتم بخواد

آخرین وضعیت جسمانی شجریان در بیمارستان

دانلود آهنگ جدید حامد پاشا بنام تنهایی

دانلود آهنگ جدید احسان دریادل بنام ماهی

آخرین وضعیت جسمی شجریان از زبان دوست و فرزندش

خودداری ترکمنستان از پذیرش کامیون های غیرترکمن

بختیار: مجلس یازدهم باید نظامی شفاف برای نظارت در کشور شکل دهد

سوالات بی جواب تکثیر یوزپلنگ دراسارت/شواهدحضور یک ماده یوز در یزد

سوالات بی جواب تکثیر یوزپلنگ دراسارت/شواهدحضور یک ماده یوز در یزد