مطالب مرتبط:
تمایز حقیقت اعجاز قرآن و اثبات آن/ دلالت آیات تحدی بر اعجاز/ معجزه پیامبر عقلی است
اهتمام به ترجمه قرآن در طرح «مشکوه»/ علاقه شخصی حافظ کم بینای نهج البلاغه به حفظ آیات نور
اخلاق دولت مردان در آیات قرآن/ بهره مندی از اموال عمومی محدود به توانگران نباشد
ترتیل صفحه 526 قرآن باصدای استاد پرهیزکار+صوت و متن آیات
وضعیت اسف بار استقلال ؛ شواهد و قرائن از اختلافات بین شفر و خطیر خبر می دهد
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 1 فروردین 1398 ساعت 01:452019-03-20دانش

قرائن و شواهد ترجمه محدود آیات قرآن در زمان حیات پیامبر(ص)


ـ دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی در مقاله ای درباره ترجمه قرآن در زمان پیامبر(ص) گفت: اگر این گونه تصور شود که ترجمه قرآن در قلمروی وسیع در دوره پیامبر(ص) انجام می شده، - قرائن و شواهد ترجمه محدود آیات قرآن در زمان حیات پیامبر(ص) " گروه ادب ــ دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی در مقاله ای درباره ترجمه قرآن در زمان پیامبر(ص) گفت: اگر این گونه تصور شود که ترجمه قرآن در قلمروی وسیع در دوره پیامبر(ص) انجام می شده، قطعاً تصوری نادرست است، اما اینکه قرائن و شواهدی دال بر ترجمه آیات محدودی از قرآن در دوره حیات آن حضرت که حاکی از رضایت ایشان با اصل ترجمه قرآن باشد، سخن درستی است.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار ایکنا"؛ پس از ورود به بحث بررسی ترجمه های قرآن، بخش دوم مقاله پنج دهه تلاش مستمر در برگردان قرآن به مخاطبان تقدیم می شود.

این مقاله نوشته نادعلی عاشوری تلوکی، دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد است که عمری را در راه ترجمه پژوهی قرآن صرف کرده است.

این پژوهشگر پیش از بررسی ترجمه های قرآنی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران انتشار یافته اند، تاریخچه مختصری از آغاز ترجمه فارسی قرآن را ارائه کرده است.

تاریخ ترجمه فارسی قرآن کریم آغاز ترجمه فارسی قرآن، گذشته از اهمیت دینی فراوانی که دارد، از جنبه ادبی و تاریخی نیز شایان توجه بسیاری است.

در تاریخ ترجمه عربی به فارسی، نه تنها هیچ ترجمه ای را نمی توان کهن تر از ترجمه قرآن کریم دانست، بلکه با قاطعیت تمام می توان گفت قرآن نخستین نثر عربی است که به طور کامل برای ما باقی مانده است.

این کتاب، هم نخستین نثر عربی و هم نخستین اثری است که از همان آغاز، چه به صورت شفاهی و چه به صورت کتبی به زبان فارسی ترجمه می شده است.

زیرا پذیرفتنی نیست که بگوییم ایرانیان در آن دوران به اسلام گرایش پیدا کرده بودند، اما در برابر پیام های الهی اش که در قرآن آمده بی تفاوت مانده بودند.

لازمه اقبال ایرانیان به اسلام این است که پیام آسمانی اش را دریافته باشند و تنها راه ممکن این امر هم آن بود که قرآن را برایشان ترجمه کرده باشند.

آنچه را که به گواهی تاریخ با قاطعیت می توان گفت این است که ایرانیان مسلمان به واسطه ترجمه های فارسی قرآن با بسیاری از پیام ها و معارف قرآن آشنایی پیدا کردند و در عین حال، بسیاری از واژه های اصیل فارسی نیز از طریق همین ترجمه ها به نسل های بعدی انتقال یافت و از اندراس و کهنگی یا زوال و فراموشی در امان مانده است (آذرنوش، 1389، ص 13).

داستان مشهور ترجمه سوره فاتحه به قلم سلمان فارسی (متوفای 35 یا 36 هجری) و تأیید ضمنی این کار از جانب پیامبر (ص)، با همه نقد هایی که می توان بر آن وارد دانست ناظر به همین معناست و نشان می دهد که عموم ایرانیان گرایش مثبتی به ترجمه قرآن داشتند.

رویداد یادشده را ابوالمظفر، شهفور (شاهپور) بن طاهربن محمد اسفراینی (م 471 ق) در تفسیر تاج التراجم که در زمره قدیمی ترین تفسیر های فارسی موجود است، چنین آورده: .

سلمان فارسی از مصطفی-صلی الله علیه و سلم- دستوری خواست تا قرآن را به پارسی به قوم خویش نویسد.

وی را دستور داد.

چنین گفتند که وی قرآن بنبشت و پارسی آن، اندر زیر آن بنبشت.

آنگه آخر آن بنبشت هذا القرآن الذی نُزّل علی محمد: این است قرآن که فرو فرستیده آمده است بر محمد- صلی الله علیه و سلّم- (اسفراینی، 1375، ج 1، ص 8).

همچنین معروف است که سلمان فارسی کلمه مقدس بسم الله الرحمن الرحیم را به صورت به نام یزدان بخشاینده ترجمه کرده است (رامیار، 1362، ص 653).

به علاوه، فتوای معروف ابو حنیفه (متوفای 150 ق) دایر بر جواز قرائت نماز به زبان فارسی که بسیاری محققان آن را نقل کرده اند و جواز آن را حداقل برای سرزمین فارسی زبان بخارای آن روزگار تأیید کرده اند، تردیدناپذیر بوده، نشان می دهد که پیش از ترجمه های کامل و رسمی قرآن، ترجمه گونه هایی پراکنده و غیر رسمی از برخی بخش های قرآن در میان ایرانیان رواج داشته است.

ولی با این حال، گویا هیچ کس را یارای آن نبوده که این آثار غیر رسمی را در کتابی گرد آوَرَد و به همگان عرضه کند (آذرنوش، 1389، ص 14).

جالب است که فتوای ابوحنیفه در جواز قرائت نماز به فارسی، بر اساس همین نقل معروف از سلمان است؛ و طبق قول مشهور، ابوحنیفه معتقد بود؛ ایرانیان به سلمان فارسی نامه نوشتند که سوره حمد را برایشان به فارسی ترجمه کند.

سپس، چون آن ترجمه به دست آمد، همان را در نماز به فارسی می خواندند.

این روایت در کتابی به نام المبسوط که شاید همان مبسوط سرخسی در فروع فقه حنفی باشد، به گونه دیگری نیز آمده است.

از این قرار که سلمان ترجمه خود را با این کلمات آغاز کرد: به نام یزدان بخشنده بخشاینده .

.

سپس آن را بر حضرت پیامبر(ص) عرضه کرد و، چون آن حضرت عیبی در کار ندید، ایرانیان آن را در نماز خود خواندند.

باز در همین کتاب آمده است که اگر در تکبیر نماز گفته شود خدای بزرگ ، یا به نام خدای بزرگ رواست (آذرنوش، 1375، ص 20).

با این همه، دو نکته در ذیل این بحث لازم به یادآوری است.

نخست اینکه، چون سلمان در سال اول هجرت اسلام آورد، برخی تاریخ نگاران و تعدادی قرآن پژوهان با استناد به این نکته که اسلام آوردن ایرانیان پس از رحلت پیامبر(ص) و در دوره خلفا اتفاق افتاد و در زمان حضرت رسول(ص) هنوز ایرانیان اسلام نیاورده بودند تا نیاز فرهنگی و دینی برای ترجمه قرآن، به ویژه سوره فاتحه پیدا کنند، در صحت و اصالت این واقعه تشکیک کرده اند.

اما باید توجه داشت که اگرچه این سخن در جای خود کاملاً درست و بجا است و اثبات تاریخی و قطعی آنچه از سلمان نقل شده کار چندان ساده ای نیست؛ ولی در عین حال نباید فراموش کرد که مراد از ایران در آن روزگار غیر از ایران در چارچوب حقوق بین الملل امروز است.

ایران آن روزگار امپراطوری عظیمی را شامل می شد که از نظر وسعت جغرافیایی، سرزمین پهناور و بسیار بزرگی را تشکیل می داد.

اما نکته دوم این است که برخی محققان می گویند اگرچه ابوحنیفه در آغاز با استناد به همین نقل تاریخی از سلمان، قائل به جواز قرائت نماز به زبان فارسی بود؛ اما اندکی بعد، از این عقیده عدول کرد و دیگر آن را جایز ندانست.

به همین دلیل، وی را باید همانند محمد بن ادریس شافعی، مالک بن انس و احمد بن حنبل در زمره فق های چهارگانه مذاهب اهل سنت به شمار آورد که قرائت فارسی نماز را جایز نمی دانند (محمد بیگی، 1373، ش 4، ص 82).

ولی در پاسخ باید گفت که سخن در جواز یا عدم جواز قرائت نماز از دیدگاه مذاهب مختلف اسلامی نیست که با آن موافق باشیم یا مخالف؛ بلکه بحث بر سر آغاز ترجمه قرآن به فارسی است که حتی با پذیرش سخن مخالفان نیز در اینکه ابوحنیفه در برهه ای از زمان قائل به جواز فارسی قرائت نماز بوده تردیدی نیست و همین عدول و برگشت از نظر قبلی که مطرح می شود نشان می دهد که پیشتر چنین جوازی از سوی وی موجود بوده که بعداً از آن عدول کرده و همین اندازه برای اثبات اصل بحث کافی است.

البته در این میان معتزله و شیعه قرار دارند که به دلیل گرایشات عقلی، از همان آغاز موافق ترجمه قرآن بودند و آن را ضرورتی دینی و فرهنگی و حتی اجتناب ناپذیر می دانستند (خرمشاهی 1376، در خاطره شط، ص 45).

قرائن و شواهد ترجمه قرآن در زمان حیات پیامبر (ص) اگر این گونه تصور شود که ترجمه قرآن در قلمروی وسیع در دوره پیامبر (ص) انجام می شده یا همانند آنچه که امروزه از ترجمه می فهمیم در آن دوران نیز رایج بوده، قطعاً تصوری نادرست و اندیشه ای ناصواب است؛ و چنین امری هرگز رخ نداده است.

اما اگر مراد این باشد که می توان قرائن و شواهدی دال بر ترجمه آیات محدودی از قرآن در دوره حیات پیامبر (ص) پیدا کرد که حاکی از رضایت ایشان با اصل ترجمه قرآن باشد و همین رضایت ضمنی را آغاز ترجمه فارسی قرآن دانست، به نظر می رسد که سخن درستی باشد و بتوان در تاریخ زندگانیِ پیامبر به نمونه هایی دست یافت که مؤید چنین تفکری باشد.

بر این اساس، به نظر می رسد که سه رویداد تاریخی در زمان حیات پیامبر (ص) می تواند در این زمینه، مهم و راهگشا باشد.

این سه رخداد عبارت اند از: 1-نگارش نامه هایی که پیامبر اکرم (ص) به سران برخی کشور ها نظیر ایران، روم، حبشه، مصر و .

نوشت که حاوی آیاتی از قرآن کریم یا مضامین برخی از آیات بود و ناهمزبانی مخاطبان، ترجمه آن ها را اجتناب ناپذیر می کرد.

البته برخی محققان بر این عقیده اند که اولاً ارسال این نامه ها، به هیچ روی مؤید جواز ترجمه قرآن نیست؛ زیرا نهایت چیزی که از آن استنباط می شود این است که ترجمه به معنای تفسیر به زبان غیر عربی مجاز است (محمدبیگی، 1373، ش 4، ص 82 و ص 90).

ثانیاً این نامه ها حتی مشتمل بر یک آیه کامل از قرآن هم نیست و تنها برخی عبارات آن ها اقتباس هایی از قرآن است که حکم قرآن را ندارد تا بتوان جواز ترجمه قرآن را از آن استنباط نمود (آذرنوش، 1389، ص 3).

از جمله موافقان این عقیده، عبدالعظیم زرقانی از قرآن پژوهان مطرح معاصر قرار دارد که با ذکر معانی چهارگانه ای که برای واژه ترجمه می آورد، به شدت بر این باور است که این واژه نه تنها در آن دوران به معنای امروزی اش کاربرد نداشته، بلکه حتی به این معنا شناخته شده هم نبود و بیشتر به معنای شرح و بیان یا توضیح و تفسیر به کار می رفته است (زرقانی، 1409 ق، ج 2، ص 142-164).

اما در پاسخ باید گفت: تردیدی نیست که سخن زرقانی در مطلبی که دنبال می کند در جای خود درست و بجاست؛ ولی این نکته را هم نباید فراموش کرد که اولاً ترجمه به معنای تفسیر، نه تنها در هیچ دوره ای ممنوع نبوده که بخواهیم از این نامه ها جواز آن را به دست آوریم، بلکه در هیچ زمانی حتی موضوع بحث هم نبوده که سخن از جواز یا عدم جواز آن را در میان آوریم.

ثانیاً اگر سخن وی در مورد نامه های حضرت به پادشاهان ایران و حبشه درست باشد که حاوی آیاتی از قرآن کریم نبوده، در مورد نامه هایی که برای هرقل پادشاه روم و مقوقس بزرگ قبطیان مصر ارسال فرمودند قطعاً نادرست است؛ زیرا حضرت در این دو نامه به صراحت آیه 64 سوره آل عمران قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم .

را شاهد می آورد و آن ها را به اسلام دعوت می فرماید.

متن این نامه ها در کتاب های تاریخ اسلام ثبت شده و تحت عنوان مکاتیب النبی یا مکاتیب الرسول در اختیار است.

چگونه می توان با این قاطعیت از نبود حتی یک آیه در نامه های پیامبر سخن گفت؟! 2-اما رویداد تاریخی دیگر در این زمینه، به سال پنجم بعثت مربوط می شود که در همه کتاب های تاریخ اسلام از جمله در سیره ابن اسحاق، سیره ابن هشام، تاریخ طبری، تاریخ یعقوبی و .

آمده مبنی بر اینکه، چون آزار و اذیت قریش نسبت به مسلمانان از حد تحمل گذشت، به دستور پیامبر (ص) بیش از هشتاد نفر از مسلمانان به سرپرستی جعفر بن ابی طالب، به حبشه مهاجرت کردند که به هجرت دوم معروف شد- پیش از آن هم گروه کوچکی از مسلمانان که در حدود پانزده نفر بودند، برای رهایی از ستم مشرکان به حبشه مهاجرت کرده بودند که آن را هجرت اول می خوانند-در این هجرت بود که بین نجاشی پادشاه حبشه و جعفر بن ابی طالب پرسش و پاسخ هایی مطرح شد، از جمله اینکه وقتی نجاشی از جعفر خواست که اگر آیاتی از کتاب آسمانی شان را در حافظه دارد برایش بخواند، وی آیاتی از آغاز سوره مریم که درباره حضرت مریم، حضرت عیسی، حضرت ذکریا وحضرت یحیی است برایشان قرائت کرد که اهل مجلس، از جمله نجاشی را بسیار تحت تأثیر قرار داد.

مطمئناً این آیات برای آن ها ترجمه شد و خبر آن هم در بازگشت مهاجران به اطلاع پیامبر رسید.

اگر منع و محظوری از سوی پیامبر در کار بود قطعاً در تاریخ ذکر می شد، در حالی که نه تنها هیچ سخنی در این باره وجود ندارد، بلکه می توان سکوت و تقریر پیامبر (ص) را تأیید قاطع یا ضمنی این اقدام مهم دانست.

3-مستند تاریخی دیگری که موافقان ترجمه قرآن در دوره حیات پیامبر (ص) ذکر می کنند، همان گونه که پیش از این هم اشاره شد، عمل سلمان فارسی در برگردان سوره حمد یا بخش بیشتری از قرآن است که به دو شکل متفاوت نقل شده است.

"به روایت سرخسی (متوفای 483) جماعتی از فارسیان از سلمان خواستند که سوره حمد را به فارسی برگرداند تا آنان تا زمانی که زبان شان به عربی خواندن روان نگشته، آن ترجمه را در قرائت نماز بخوانند [المبسوط، ج 1، ص 37].

اما به روایت شهفور (شاهفور) اسفراینی (متوفای 471) سلمان به اجازه پیامبر، ترجمه فارسی قرآن را در زیر متن عربی برای قوم خود نوشت [ج 1، ص 8، دیباچه، فصل اول].

بنا بر نخستین روایت از این واقعه، ترجمه سوره حمد با هدف جانشینی به جای اصل و قرائت آن در نماز انجام گرفت.

ابوحنیفه نیز به استناد همین روایت، قرائت ترجمه فارسیِ فاتحه الکتاب در نماز را در حکم قرائت اصل این سوره دانسته است.

در روایت دوم، عمل سلمان غایتی متفاوت داشت و تأیید پیامبر نیز دلالت بر قبول ترجمه قرآن به منزله اصلِ آن ندارد، بلکه تنها تأییدی بر جواز انتقال معانی قرآن به سایر زبان هاست.

مخالفان ترجمه قرآن هر دو صورت این روایت را مجهول الاصل، غیر متواتر و مختلف النقل و بنابراین ضعیف شمرده اند" (آذرنوش، 1389، ص 3-4).

هرچند عبارت محقق مذکور در نقلی که از مخالفان ترجمه قرآن آورده در جای خود قابل تأمل است؛ ولی حقیقت این است که به همان اندازه که اثبات قطعیِ مستندات تاریخی مذکور به راحتی میسر نیست و در برخی موارد دشوار می نماید، مردود دانستن قطعی آن ها نیز کار چندان ساده ای نبوده، صرفاً به دلیل مختلف النقل و غیر متواتر بودن هم قابل انکار نخواهد بود.

بلی در برخی جزییات این رویداد ها همانند هزاران رخداد تاریخی دیگر می توان مناقشه کرد؛ اما بعید است قدر متیقن آن ها برای محقق منصف به راحتی قابل انکار باشد.

انتهای پیام
کلید واژه ها: ترجمه - قرآن - دانشگاه آزاد اسلامی - فارسی - پیام - دانشگاه آزاد - اسلام - تاریخ - ایرانیان - اسلامی - دانشگاه - مقاله - ایران - پیروزی انقلاب اسلامی - نخستین - انقلاب اسلامی - آزاد - عربی - صورت - نجف آباد - خبرنگار - تاریخی - مسلمان - انتقال - داستان - گزارش - اهمیت - تفاوت - قرآنی - مشهور

آخرین اخبار سرویس:
اختتامیه جشنواره «علم و زن» دوم اردیبهشت ماه در دانشگاه تهران برگزار می شود

برگزاری اولین المپیاد ورزشی خاص در دانشگاه آزاد

پرداخت بخشی از تخصیص مانده از سال 97 دانشگاه ها

کانادا، به دنبال جذب بیشتر دانشجوی خارجی

برای اعزام دانشجو با بورس دولتی برنامه ای نداریم

جزییات مصاحبه 3 رشته در آزمون دستیاری

سهم 58 درصدی هنر و علوم انسانی از دانشجویان کشور

مراسم احیای نیمه شعبان در دانشگاه صنعتی شریف

تعامل علمی عامل پیشرفت

علوم انسانی، پیوند ساختاریافته با جامعه ندارد

تخصیص مانده سال 97 دانشگاه ها از حساب ذخیره ارزی واریز شد

ظرفیت سازه استاکر و ریکلایمر کارخانه مگنتیت در کرمان افزایش یافت

دشتهای زیبای شقایق زیرکوه

بررسی درخواست میهمانی دانشجویان از سوی دانشگاه ها تا 20خردادماه

دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) در مقطع دکتری تخصصی دانشجو می پذیرد

اختتامیه جشنواره تیتر11 تا پایان ترم تحصیلی برگزار می شود/ کمبود بودجه داریم

مضامینی که هرگز نمی میرند/ اندیشه قرآنی یک شاعر

سعدی آموزگار درس زندگی است

شناسایی 40آفت در علوم انسانی/پایان نامه هایی که مدفون الی ابد می شوند!

اختتامیه جشنواره تیتر11 تا پایان ترم تحصیلی برگزار می شود/ با کمبود بودجه مواجهیم!

اولویت دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی مهارت افزایی دانشجویان است

سال تحصیلی بدون تأخیر شروع می شود/ برنامه امتحانی دانشگاه ها تغییر نمی کند

چند خبر خوب دانشگاه آزاد برای فناوران/ از راه اندازی پردیس علم و فناوری تا برنامه ریزی برای رفع نیازهای کشور

یاسمن فرزان کیست؟/ با داور برجسته ایرانی مجلات انجمن فیزیک آمریکا آشنا شوید

5 زن تیزهوشی که علم فضا را دگرگون کردند+ تصاویر

فعالیت های شاخص دانشگاه آزاد اهواز در کمک به سیل زدگان

مردم روستا های سیروان بین کوه و آب گرفتار هستند/ مطالبات مردم را از مسئولان پیگری می کنیم

زابل، محروم و دور از توجه/ نشریه «غیرمحرمانه» دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل منتشر شد

از 100 گروه برتر جشنواره پروژه های دانش آموزی سینا تقدیر شد

بچه ماهی سوف توسط محققان دانشگاه گیلان تکثیر و تولید شد

طرح برگزیده دفتر ارتباط با صنعت وزارت علوم معرفی شد

دومین رساله دکتری ادبیات فارسی دانشگاه آزاد خرم آباد دفاع شد

اجلاس روسای دانشگاه های ترکیه ای عضو اتحادیه دانشگاه های منطقه قفقاز برگزار شد

اولین دوره مسابقات دانشجویی بتن برتر در دانشگاه ولایت برگزار می شود

دانشگاه علامه جشنواره ایجاد فرصت های شغلی روشنا را برگزار می کند

طرح برگزیده دفتر ارتباط با صنعت وزارت علوم معرفی شد

انتشار تصویر یک سحابی زیبا به مناسبت تولد هابل

دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) در مقطع دکتری تخصصی (Ph.D) دانشجو می پذیرد

صنعتی شدن آشپزخانه دانشگاه ها از اقدامات صورت گرفته وزارت علوم برای رفاه دانشجویان است

ثبت نام 2 آزمون EPT و فراگیر مهارت های عربی دانشگاه آزاد آغاز شد

پلیس فتا کرمان استخدام می کند

آغاز جشنواره حرکت دانشگاه تبریز

حمله ملخ ها را سیاسی نکنید!

نشریه «غیرمحرمانه» دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل منتشر شد

افتتاح طرح های آموزشی فسا فردا با حضور وزیر علوم

کارون، هم فرصت و هم تهدید

نبود فرصت شغلی موجب کاهش گرایش به رشته ریاضی در ایران شده است

وزارت علوم: امسال بورس دولتی نداریم

علمایی معاون علوم،مهندسی و کشاورزی آزاد شد

وزیر علوم فردا به استان فارس سفر می کند

دوازدهمین جشنواره حرکت در دانشگاه تبریز گشایش یافت

رویداد بین المللی معماری و تجربه زیست شهری در بوشهرآغاز شد

آغاز ­نام نویسی آزمون EPT اردیبهشت دانشگاه آزاد

فوت دانشجوی دانشگاه تهران در یکی از خوابگاه های تبریز

زمان ثبت نام در آزمون EPT دانشگاه آزاد

قائم مقام وزیر علوم: امسال بورس دولتی نداریم

بازدید هیات دانشگاهی عراق از دانشگاه صنعتی شیراز

حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی از تجهیز و استقرار شتاب دهنده ها

حمله ملخ ها را سیاسی نکنید!

بچه ماهی سوف در دانشگاه گیلان تولید شد

جشن نیمه شعبان دوم اردیبهشت ماه در دانشگاه آزاد گرگان برگزار می شود

دانشگاه الزهرا و خواجه نصیرالدین طوسی تفاهم نامه امضا کردند

امکان ثبت نام در کنکور فنی و حرفه ای با دیپلم دبیرستان

فوت دانشجوی دانشگاه تهران در یکی از خوابگاه های دانشجویی تبریز

ضرورت استفاده از ظرفیت علمی دانشگاه ها در تهیه برنامه های مدیریت بحران سیل

انجام پژوهش ملی توسط دانشگاه آزاد درباره استان های سیل زده

فراخوان پنجمین جشنواره فیلم و عکس فناوری و صنعتی منتشر شد

تعدادی از اساتید پیمانی دانشگاه پیام نور از اخراج خود خبر دادند

رهایی از دانشگاه آزاد رفت/علمایی معاون علوم، مهندسی و کشاورزی دانشگاه آزاد شد

فوت دانشجوی دانشگاه تهران در یکی از خوابگاه های دانشجویی تبریز

صندوق نوآوری و شکوفایی از تجهیز و استقرار شتاب دهنده ها حمایت می کند

دل نوشته واعظی درباره بازدید از استارت آپ ها

علت فوت یک دانشجو در خوابگاه

حسینی: روحانی شورای عالی انقلاب فرهنگی را جدّی بگیرد

دوام 10 ساله ما اتفاقی نیست!

وزیر علوم فردا به استان فارس سفر می کند

میلیونرهای بیل به دست

انجام پژوهش ملی دانشگاه آزاد درباره استان های سیل زده

عکسی از بهنوش بختیاری در مناطق سیل زده

انتخاب رشته بیش از 4 هزار نفر در آزمون دکتری

دانشگاه های الزهرا (س) و خواجه نصیرالدین طوسی تفاهم نامه همکاری امضا کردند

توسط مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور چکیده دیدگاه ها و نقطه نظرات استادان و صاحب نظران دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشورمنتشرشد.

موافقت شورا با ایجاد رشته ی حقوق عمومی در مقطع دکتری برای سال تحصیلی 98

دانشگاه های الزهرا (س) و خواجه نصیرالدین طوسی تفاهم نام همکاری امضا کردند

دانشگاه هایی مراسم احیای نیمه شعبان برگزار می کنند

کاهش 20 درصد شهریه دانشگاه آزاد برای دانشجویان تحت پوشش بهزیستی

تخفیف 20درصدی شهریه دانشگاه آزاد برای دانشجویان تحت پوشش بهزیستی

فوت دانشجوی دانشگاه تهران در یکی از خوابگاه های دانشجویی تبریز

اطلاعیه وزارت علوم درباره تأیید مدارک تحصیلی دانشجویان

سرپرست دانشگاه آزاد واحد خمینی شهر منصوب شد

اختصاص 20 درصد تخفیف شهریه به دانشجویان تحت پوشش بهزیستی

وزیر علوم فردا به استان فارس سفر می کند

ناسا موش به فضا فرستاد + اولین ویدیوی ارسالی

عطش تالاب ها فرو نشست/ افزایش تصرف به حریم رودخانه ها

تخفیف 20درصدی شهریه دانشگاه آزاد برای دانشجویان تحت پوشش بهزیستی

رهایی عزل شد/ علمایی، سرپرست جدید «معاونت علوم، مهندسی و کشاورزی دانشگاه آزاد»

استخدام کارشناس انفورماتیک در دانشگاه سیاحان

عیادت ورزشکاران از جانبازان

دانشجویان تحت پوشش بهزیستی از تخفیف 20 درصدی شهریه بهره مند می شوند

دانشجویان برای نشان چهره واقعی آمریکا در فضای مجازی فعالیت کنند

قرائن و شواهد ترجمه محدود آیات قرآن در زمان حیات پیامبر(ص)

قرائن و شواهد ترجمه محدود آیات قرآن در زمان حیات پیامبر(ص)