مطالب مرتبط:
سینماگران ما چه میزان کتاب می خوانند؟
سینماگران ما چندان کتاب نمی خوانند
آمریکایی ها داستان نمی خوانند | فروش یک میلیون نسخه ای کتاب شعر اینستاگرامی
در این شرکت همه کتاب می خوانند
روند تولید کتاب در خراسان جنوبی شتاب گرفته هر جامعه ای را با میزان نشر کتاب می سنجند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 1 آذر 1397 ساعت 11:532018-11-22فرهنگي

سینماگران ما چه میزان کتاب می خوانند؟


نظر سه سینماگر سرشناس ایرانی را درباره رابطه اهالی سینما با کتاب و کتابخوانی بخوانید.

- در هفته کتاب به سر می بریم.

نسبت بین سینما و کتاب، خیلی دور و خیلی نزدیک است؛ به این معنا که از حیث نظری هر دو به عنوان یک رسانه و ابزار آگاهی بخش و البته سرگرم کننده شناخته می شوند لذا سنخیت و نزدیکی زیادی به هم دارند و از سوی دیگر در عمل چندان کاری به کار هم ندارند یا دست کم خیلی به سراغ هم نمی روند.

این در حالی است که ادبیات داستانی را می توان مادر سینما، حداقل در بخش فیلمنامه، دانست و از این منظر کتاب بهترین منبع و مرجع برای ارجاعات و اقتباس های سینمایی است.

کمرنگ بودن رد پای کتاب در سینما را در چند ساحت می توان بررسی کرد.

اول این که سینماگران کمتر کتاب می خوانند و دوم این که کمتر کتاب را به نمایش گذاشته و به تصویر می کشند.

غالباً کتاب در فیلم های ایرانی به مثابه یک آکسسوار و ابزار صحنه برای طراحی و دکور و زیبایی شناسی تصویر استفاده می شود و کنش کتاب خوانی و مطالعه صورتی دراماتیک به خود نمی گیرد.

دوم این که کمتر سراغ کتاب برای الهام گرفتن یا برداشت آزاد و در نهایت اقتباس سینمایی می روند.

به بهانه هفته کتاب در گفت وگویی با خسرو معصومی، ناهید طباطبایی و محمدعلی طالبی، دلیل جدایی سینما از کتاب را بررسی کرده ایم.

آشتی سینما و کتاب زیر سایه قانون کپی رایت محمدعلی طالبی که فیلم های متعددی بر اساس آثار نویسندگان کشورمان ساخته و از کتاب های هوشنگ مرادی کرمانی، مژگان شیخی و محمدرضا یوسفی اقتباس کرده است، نبود قانون کپی رایت را بزرگترین مانع در مسیر اقتباس ادبی در سینما عنوان می کند.

او برترین و درخشان ترین آثار سینمای جهان را مرتبط به فیلمنامه های اقتباسی می داند: روی این آثار بیشتر فکر و تحقیق شده پس سناریوی قوی تری هم می توان از آن به وجود آورد.

طالبی بر این باور است که سرانه پایین مطالعه شامل سینماگران هم می شود و اهالی سینما عموماً رابطه خوبی با کتاب و کتابخوانی ندارند.

او نبود فضای مشترک برای گفت وگو، تعامل و هم نشینی اهالی سینما و کتاب را عامل جدایی و فاصله گرفتن بیشتر فعالان این دو حوزه عنوان می کند که بالطبع در دوری سینمای ایران از اقتباس ادبی هم بی تأثیر نبوده است.

با همه این احوال او مهم ترین مانع را نبود قانون کپی رایت می داند که به گفته او باعث ایجاد فضای تنش زا بین دو حوزه شده است: وقتی قانون حمایتی از حقوق مادی و معنوی نویسنده وجود ندارد فیلمساز به خودش اجازه می دهد که با اعمال تغییرات جزیی فیلمنامه را مال خودش کند.

موارد بسیاری داریم که نویسندگان از اهالی سینما گلایه دارند که بدون پرداخت حق مادی و حتی بدون کسب اجازه و ذکر نام نویسنده در تیتراژ، کتابشان مبنای فیلمنامه یک فیلم شده است.

او می گوید: باید مراجع قضایی با پیگیری جدی و فوری جریمه های سنگینی برای برداشت و سرقت های ادبی لحاظ کنند.

باید این مسأله یک روز بالاخره در ایران قانونی شود.

تیغ ممیزی برگردن ارتباط کلمه و دوربین خسرو معصومی فیلمساز اجتماعی بر این باور است که ممیزی و عدم تعامل فعالان حوزه ادبیات و سینما از مهم ترین موانع در مسیر اقتباس ادبی در سینما است.

او معتقد است که سینمای ایران خیلی هم کم کار نیست و به عنوان نمونه به جامه دران حمید قطبی در سال های اخیر اشاره می کند با این توضیحات که البته در سال های پیش و اوایل انقلاب تعدد آثار اقتباسی سینمای ایران بیشتر بوده: در سال های پیش از انقلاب داریوش مهرجویی همکاری خوبی با غلامحسین ساعدی داشت که حاصلش فیلم های موفقی مثل گاو و آشغالدونی شد یا آرامش در حضور دیگران که تقوایی آن را ساخت.

او در ادامه از داریوش مهرجویی به عنوان فیلمساز پرکار و موفق فیلم های اقتباسی نام می برد و از ناخدا خورشید ناصر تقوایی به عنوان یکی از آثار برتر اقتباسی سینمای ایران یاد می کند.

معصومی در عین حال به این نکته اشاره می کند که بازگرداندن کتاب های ایرانی به فیلمنامه عموماً پردردسر است و مشکل نارضایتی نویسندگان را به دنبال دارد، بر این اساس فیلمساز ترجیح می دهد با فیلمنامه ای طرف باشد که تکلیفش با آن مشخص است: اختلافاتی به وجود می آید که باعث دلزدگی کارگردان برای رفتن سراغ کار اقتباسی می شود.

به عنوان نمونه آقای دولت آبادی هیچ وقت از اینکه آقای کیمیایی اوسنه بابا سبحان را تبدیل به فیلم خاک کرد، راضی نشد و همیشه بین این دو جدل بود.

اما هماهنگی خوبی بین مهرجویی و ساعدی زمینه ساخت فیلم های برجسته ای مثل دایره مینا شد که باعث تأسیس سازمان انتقال خون شد یا گاو که موج نو در سینمای ایران را ایجاد کرد.

ممیزی و سانسور مانع بزرگی است که به اعتقاد معصومی دست فیلمساز را در اقتباس از آثار برگزیده بسته است.

او از علاقه مندی خودش برای ایرانیزه کردن قصه دزد سگ ها نجیب محفوظ مثال می آورد: من نمی توانم شخصیت نور را که به اعتقاد من جزو زیباترین شخصیت های داستانی است به تصویر بکشم چرا که سینمای ایران اجازه نمی دهد که به زنی بدکاره که با مرام و با معرفت ترین فرد قصه هم هست بپردازم.

معصومی در ادامه به نمونه های درخشان ادبی ایران مثل کلیدر محمود دولت آبادی اشاره می کند و پررنگ تر بودن ممیزی در سینما نسبت به ادبیات را مانع بزرگ سینمایی شدن چنین اثری عنوان می کند: آیا واقعاً دولت آبادی اجازه می دهد رابطه گل محمد و مارال در مزرعه را حذف کنید؟ چون سینمای ایران اجازه تصویر آن را نمی دهد.

ما می توانیم خودمان را سانسور کنیم ولی دنیای ذهنی نویسنده را که نمی توانیم سانسور کنیم.

جزایر جدا افتاده ادبیات و سینما ناهید طباطبایی، نویسنده ایرانی که رمان چهل سالگی او توسط مصطفی رستگارپور به فیلمنامه سینمایی تبدیل شد و فیلم چهل سالگی توسط علیرضا رییسیان ساخته شد و همچنین داستان همایون از مجموعه داستان جامه دران اش نیز به طور مشترک توسط او و حمیدرضا قطبی به فیلمنامه فیلم جامه دران تبدیل شد، بر این باور است که از موانع اصلی در مسیر اقتباس ادبی در سینما تعامل نداشتن اهالی کتاب و سینما است: ارتباط محکم و درستی بین ادبیات و سینمای ایران وجود ندارد و البته این همنشینی و همدم نبودن فقط معطوف به این حوزه نیست و در همه رشته های هنری این گسست وجود دارد.

او در پاسخ به سؤالی درباره قیاس دوره ای که آثار غلامحسین ساعدی در قالب فیلم یا نمایش توسط چهره هایی چون داریوش مهرجویی و جعفر والی اجرا می شد با شرایط امروز، می گوید: پدرم مترجم بود و اولین مدیر تئاتر سنگلج، شاهد بودم که تمام مدت اهالی هنر با هم معاشرت می کنند و با هم هستند اما متأسفانه امروز به خاطر ورود آدم های غیرحرفه ای، ارتباطات حرفه ای از بین رفته و باندبازی و دسته بندی های مختلف شکل گرفته است.

طباطبایی در توضیحات تکمیلی می افزاید: خیلی از کارگردانان ها خود را تافته جدا بافته می دانند و نیازی به کار گروهی احساس نمی کنند، فقط به نوشته های خود اکتفا می کنند و توجهی به تخصص و مهارت نویسنده و اعتباری که به کار آنها می دهد ندارند.

یکی دیگر از موانع این مسیر به اعتقاد این نویسنده این است که فیلمسازان ایرانی داستان نمی خوانند و بیشتر توجه و نگاهشان معطوف به آثار تولیدی دیگر کشورهاست.

او البته به این نکته هم اشاره می کند که تمام آثار ادبی قابل اقتباس نیستند و بخشی از این آثار چنین قابلیتی را دارند که به این بخش هم بی توجهی می شود.

طباطبایی در نهایت از فقدان قانون حمایتی مناسب برای احقاق حقوق معنوی و مادی نویسندگان یاد می کند: بسیاری از دوستان من پیشنهاد همکاری با اهالی سینما را رد می کنند چون اعتماد ندارند.

گاهی هم که با ترس و لرز قبول می کنند، در نهایت اواسط کار متوجه می شوند که مغبون شده اند چرا که ما قانون کپی رایت نداریم و اگر تهیه کننده منصف باشد نهایتاً دستمزد بازیگر نقش چندم فیلم را برای نویسنده در نظر می گیرد.


کلید واژه ها: سینما - کتاب - اهالی سینما - اقتباس - سینماگران - فیلم - قانون - نویسندگان - هفته کتاب - ایران - طالبی - فیلم های ایرانی - ادبی - مطالعه - ایرانی - سینمای ایران - تغییرات جزیی - فاصله گرفتن - سینمای جهان - رابطه - جدایی - تصویر - طباطبایی - بزرگترین - دراماتیک - نویسنده - درخشان - ادبیات - زیبایی - برترین

آخرین اخبار سرویس:
دختر عاشق هخامنشی در برخوان دوست

روایت رفیع پیتز از «من سیاه پوستم»

بازیگر نمایش «شاه لیر» با شمشیر هنگام اجرا زخمی شد!

گلایه یک نوازنده از خواننده محور شدن موسیقی

برنامه های دومین روز جشنواره بین المللی کتاب کودک و نوجوان

تشییع پیکر زنده یاد محمود مطوری

موزه باستان شناسی تهران گشایش یافت

موزه باستان شناسی تهران گشایش یافت

قصه گوی حرفه ای شوید

بیماری باید از حسین محب اهری خجالت بکشد+فیلم

مجموعه خبری ساعت بیست 23 آذر ماه

پردرآمدترین نویسندگان سال معرفی شدند

«خانواده جدید» سریال ظهرگاهی شبکه دو می شود + تیزر

رقابت دانش آموزان ارسنجانی در المپیاد ورزشی + فیلم

درخشش هنرمند استان سمنان در جشنواره جوان سوره

بازیگر نمایش «شاه لیر» با شمشیر هنگام اجرا زخمی شد!

آخرین ورژن دوربین مخفی جهان! +فیلم

برگزاری نشست ماهانه موسیقی شاهنامه خوانی

خسارت تند باد در اشنویه+فیلم

اختتامیه پنجمین جشنواره موسیقی «نوای خرم» برگزار شد

علاقه منطقه بالکان به پخش فیلم و سریال ایرانی

ایوب بلوشی مجسمه ساز و پیکرتراش عمانی درگذشت

مجموعه مذهبی «ماه و غزل» در پایان مسیر نگارش قرار گرفت

همکاری بازیگر جوان با محمدحسین میثاقی در «فوتبال برتر»+عکس

آغاز به کار نخستین جشنواره اینفوگرافیک رسم سرخ

فیلم: ساخت خانه در 25 ساعت با پرینتر سه بعدی

بهزاد عبدی ساخت موسیقی ایده اصلی را آغاز کرد

مجموعه خبری 20:45 - 1397/09/22

محمدی معاون اداری و مالی فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران شد

سینما حقیقت میهمان پاییزی مازندرانی ها

اجرای زنده گروه موسیقی بومی «افتاب ته»، در ساری

«شرح رساله صد میدان» زیر چاپ رفت

هدی زین العابدین در اکران خصوصی یک فیلم (اینستاپست)

فیلم های سینمایی و تلویزیونی (جمعه 23 آذر)

اوقات شرعی جمعه به افق قزوین+ فیلم

برای شهرت به هر نقشی تن نمی دهم/شهرت کاذب برخی بازیگران یک شبه از خاطر پاک می شود

خانواده در جامعه ایرانی همچنان زنده، پاینده و پوینده است

گالری گردی این هفته

خمین قطب خوشنویسی استان مرکزی است

سینما می تواند سفیر فرهنگی ایران باشد

بمب معادی ترکید

شبکه 2 سریال کره ای پخش می کند

فیلم «1917» سم مندز کریسمس اکران می شود

خمین قطب خوشنویسی استان مرکزی است

مجموعه خبری بخش 20 شبکه خاوران_ 22 آذر

هنرهای خانواده آویشی در زاهدان به نمایش درآمد

فیلم/ تمام لحظه های جهان تو را کم دارد ...

چرا آن هتوی تبدیل به منفورترین بازیگر هالیوود شد؟!

کالری گردی این هفته

هنرهای خانواده آویشی در زاهدان به نمایش درآمد

عکس بدون آرایش مینا وحید بازیگر سریال بانوی عمارت !

هشدار درباره ترجمه های قلابی

اتاق تاریک بهترین فیلم جشنواره کرالا شد

هنرمندان تئاتر خیابانی چشم به جشنواره ها دوخته اند

چاپ آثار دفاع مقدس با تأیید اداره کل حفظ آثار باشد

وعده ای برای فارغ التحصیلان رشته موسیقی

انصراف بهمن فرمان آرا از رقابت به دلیل حضور مجید مجیدی

سومین جشنواره استانی شعر ارسباران در اهر به کار خود پایان داد

توسعه کیفی آثار و خودباوری خبرنگاران در جشنواره «ابوذر» لرستان

«منصور خورشیدی» درگذشت

زخم شمشیر، بازیگران «شاه لیر» را بیمه کرد

پایان جشنواره بی ادعا و منت

پرفورمنس هنری در لندن؛مشکلات زندگی مدرن شهری/تصاویر

روایتی از شهادت و فقر و تبعیض در سرزمین نفت

برگزاری جشنواره «ابوذر» در لرستان با هدف توسعه کیفی آثار و خودباوری خبرنگاران

در گفت وگو با فارس عنوان شد «از یادها رفته» گزینه پخش در ماه مبارک رمضان

دستمزد 45 میلیونی یک بازیگر برای هر شب اجرا

پایان جشنواره بی ادعا و منت

کار جلوه های ویژه «قطار آنشب» به کجا رسید؟

هورانی ها با کوبه ای هایشان می آیند/از «سرود صلح» تا «دریای عشق»

کار جلوه های ویژه «قطار آنشب» به کجا رسید؟

امارات با آثار ایرانیان برای خود تاریخ می سازد

مردمان سرزمین نوروز چه آیین هایی برای ازدواج دارند؟

سینما می تواند سفیر فرهنگی ایران باشد

آخرین بازمانده جنبش شعر حجم در ایران، درگذشت

آخرین بازمانده جنبش شعر حجم در ایران، درگذشت

در گفت وگو با فارس عنوان شد روایتی جنگی از سرباز، سنگر و دختر بچه ای بی نام و نشان

اتاق تاریک بهترین فیلم جشنواره کرالا شد

آسمان فارس صاف و آفتابی + فیلم

تقویم واوقات شرعی+فیلم

کنسرت زمستانه امید حاجیلی در سالن میلاد نمایشگاه

زخم شمشیر، بازیگران «شاه لیر» را بیمه کرد

تقویم و اوقات شرعی بیست و سوم آذر شیراز + فیلم

حاشیه های جشنواره فیلم فجر با راه ندادن فیلم های حساس در نطفه خفه می شود

دست هایی که برای هنرمندان 5 تا 14 ساله به صدا درآمدند/ پایان جشنواره بی ادعا و منت

جشنواره کتاب کودک و نوجوان مسیر پرافتخاری برای کاشان رقم می زند

تصاویر/ آیین رونمایی از کتاب «تاریخ تشیع در خوزستان»

زخم شمشیر، بازیگران «شاه لیر» را بیمه کرد

وعده ای برای فارغ التحصیلان رشته موسیقی

امارات با آثار ایرانیان برای خود تاریخ می سازد

بازگشت بیش از 11 هزار شی تاریخی به ایران

ویدئو / موسیقی فیلم؛ «دسته سیسیلی ها»

روایت بیژن بیرنگ از ساخت خانه سبز تا به قهقرا رفتن شام ایرانی

اتاق تاریک بهترین فیلم جشنواره کرالا شد

هشدار درباره ترجمه های قلابی

کاظم سیاحی در گفت وگو با فارس: «لیسانسه ها» فرم جدیدی از طنز را ارائه کرد/ سریالی که تلاش کرد واقعیت ها را تصویر کند

پشت صحنه «هیولا» به کارگردانی مهران مدیری

«منصور خورشیدی» شاعر مازندرانی درگذشت

گریم عجیب عاطفه رضوی در «خروس لاری» + عکس

وزیر ارشاد: میانگین بالای سن ازدواج نگران کننده است/ با خانواده می توان به آینده ایران امیدوار بود

سینماگران ما چه میزان کتاب می خوانند؟

سینماگران ما چه میزان کتاب می خوانند؟