مطالب مرتبط:
برای مشکلات حوزه هنر و فضای مجازی راه حل فقهی ارائه شود
عرضه آثار حوزه دین و دفاع مقدس در نمایشگاه پکن
آثار تولید شده در حوزه ادبیات پایداری، خاطره محور است
دختر وزیر سابق در بازداشت است/ دستگیری 3 مقام دولتی در حوزه کالا و ارز دستگیر شدند/ اجازه نمی دهیم اقدامات متخلفان روی خودروسازها اثر بگذارد
مسئولان کاری کنند تا آثار تخریب جبهه هوای نامتعادل در فضای عمومی جامعه ایجاد نشود
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 29 آبان 1397 ساعت 19:322018-11-20دانش

​آیا آثار فیرحی توانسته بر فضای فقهی حوزه تأثیر بگذارد؟


آثار فیرحی تا چه حد توانسته است در عرف و هنجارهای مرسوم حاکم بر حوزه علمیه و فضای تفکر فقهی تاثیر بگذارد و رویکرد حاکم بر آن متحول سازد؟ - "، گروه روندهای فکری مرکز مطالعات خاورمیانه به همراه انجمن علوم سیاسی ایران، نشست در کجا ایستاده ایم؟ نگاهی به آورده ها و بایسته های داود فیرحی در دانش سیاست را 27 آبان ماه برگزار کرد.

این نشست با حضور و سخنرانی احمد بستانی، استاد دانشگاه خوارزمی، سیدعلی میرموسوی استاد دانشگاه مفید، سلمان صادقی زاده، استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، حبیب عشایری، استاد دانشگاه آزاد اسلامی و محمدمهدی مجاهدی، استاد دانشگاه علوم و تحقیقات، دکتر رضا نجف زاده، استاد دانشگاه شهید بهشتی، سید رضا حسینی از گروه روندهای فکری و داوود فیرحی، استاد دانشگاه تهران و صاحب نظر در اندیشه سیاسی برپا شد.

در ادامه متن مکتوب سخنرانی سیدعلی میرموسوی از نظر می گذرد؛ پروژه جناب استاد آقای دکتر فیرحی، که در مجموع آثار ایشان بازتاب یافته است، را به طور خلاصه می توان گونه ای نواندیشی دینی دانست که نظریه پردازی درباره دولت و ارائه تفسیری دموکراتیک از دین با بهره بردن از امکان فقه در کانون آن قرار دارد.

در ارزیابی کلی می توان گفت در این پروژه کوشش بسیار ارزشمند و شایسته تقدیری در نقادی سنت فقهی موجود و ارائه تفسیری سازگار با ارزش های جهان جدید از فقه انجام گرفته است.

با وجود این ملاحظات و پرسش هایی در مقام نقد آن قابل طرح است که به آن اشاره خواهد شد.

برای نقد و بررسی این پروژه لازم به نظر می رسد که مقدمه ای کوتاه در ارتباط با زمینه های شکل گیری این پروژه و مبانی و پیش فرض های آن مطرح و سپس پرسش ها و ملاحظات بیان شوند.

مقدمه: همگام با رشد جریان های اسلام گرا در جهان اسلام و کشورهای عربی، در ایران نیز اسلام سیاسی در پی ناکامی گفتمان مشروطه و در واکنش به گفتمان تجدد آمرانه، ظهور یافت.

در مرحله نخست اسلام سیاسی همچون یک ایدئولوژی اعتراضی با تأکید بر ظرفیت های مقاومت در اندیشه شیعی توانست الگویی برای مبارزه با استبداد ارائه کند.

با پیروزی انقلاب اسلامی، ارائه طرحی برای حکومت و اداره جامعه بر اساس اسلام در دستور کار قرار گرفت و اسلام سیاسی به ایدئولوژی قدرت تغییر شکل داد.

اقتضاء ها و الزامات ساختار اقتدارگرایانه قدرت به تقویت عناصر اقتدارگرایانه در تفسیر آموزه های سیاسی دینی منجر شد و اقتدار گرایی دینی را در پی داشت.

با توجه به جایگاه برتر فقه در دانش های عملی اسلامی، اقتدار گرایی دینی از فقه مایه می گرفت و می کوشید آن را به عنوان تنها مدل نظام سیاسی مطلوب در فقه معرفی کند.

در واکنش به این دیدگاه دو رویکرد در بین روشنفکران و نو اندیشان مطرح شده است: رویکرد نخست پیوند میان فقه و الگوی اقتدار گرایانه را نفی می کند و با تأکید بر ظرفیت ها و توانایی های فقه برای تعامل با تجدد، می کوشد تفسیری دموکراتیک از آن ارائه کند.

رویکرد دوم با تأکید بر محدودیت ها و تنگناهای فقه، نگرش فقهی را برای پاسخ گوی نیاز های زندگی کنونی نمی داند و راه حل را در فرارفتن از افق فقه و بهره مندی از عقلانیت و دانش های جدید به ویژه علوم انسانی و اجتماعی جستجو می کند.

پروژه دکتر فیرحی در چارچوب رویکرد نخست امکان طرح می یابد و بر چند پیش فرض یا مقدمه استوار است: 1.

تجدد صورت های گوناگونی دارد که آنچه در اروپای غربی محقق شد تنها یک صورت آن است.

2.

گذار به تجدد در چارچوب شرایط تاریخی و فکری هر جامعه ای و از درون سنت های موجود در آن رخ می دهد 3.

این گذار از یک سو نیازمند بهره مندی از امکانات درون سنت و از سوی دیگر نیازمند نقادی آن بر اساس پرسش های نو و تازه است.

4.

با توجه به جایگاه فقه در سنت اندیشه ایرانی اسلامی، بهره بردن از امکانات فقه به همراه نقادی سنت فقهی در پرتو پرسش های نو و نیازهای جدید گامی لازم و ضروری در گذار به تجدد است فیرحی بر اساس این رویکرد کوشیده است با نگاهی درون فقهی و نقادانه، از امکانات فقه در راستای ارائه الگویی از حکومت که پاسخ گوی نیاز ها و مسائل دوران کنونی باشد بهره ببرد و برداشتی سازگار با اقتضائات و الزامات دولت مدرن ارائه کند.

این پروژه در چند مرحله به انجام رسیده است: 1.

در مرحله نخست با بهره بردن از روش فوکویی پیوند دانش سیاسی مسلمانان با ساختار و روابط قدرت بررسی شده است و وجوه اقتدارگرایانه سنت به عنوان بازتابی از روابط قدرت در مقطع و شرایط خاص تاریخی ارزیابی شده است.

2.

در مرحله بعد با نگاهی به تاریخ تحول دولت در اسلام، سیر تحول از دولت مدنی پیامبر به دولت های استبدادی که در شکل های گوناگون تحقق یافته اند بررسی شده اند.

3.

در مرحله سوم به چالش ها و منازعات فکری در دوره معاصر پرداخته شده است و چگونگی طرح و عرضه پرسشهای جدید سیاسی به فقه و پیدایش گرایش ها و رویکردهای متفاوت بررسی و تحلیل شده اند.

در این مرحله کوشش شده است تا با توجه به همراهی تکلیف و حق در سیاست جدید و تقدم حق بر تکلیف، در سنت فقهی نیز مبنایی برای طرح حق مستقل از تکلیف و تقدم آن یافته و برای آن نظریه پردازی شود.

در این راستا منازعات فقهی مربوط به دولت مدرن در عصر مشروطه مورد بررسی قرار گرفته و رویکرد اجتهادی فقهای مشروطه خواه به ویژه نایینی تقویت شده است.

4.

در نهایت با تحلیل نظریه های مطرح شده در مورد حاکمیت در عصر جمهوری اسلامی می کوشد بین فقه و دموکراسی پیوند برقرار کند.

در ارتباط با این پروژه چند سوال یا ملاحظه قابل طرح است: 1.

نواندیشی فقهی تا چه حد پاسخ گوی نیاز های کنونی است؟ اساسا توسعه به مفهوم گسترده آن تا چه حد مبتنی بر فقه است؟ با پذیرش این که برداشت رسمی از فقه با توسعه ناسازگار است، آیا جدال فقهی با خصم راهگشاست؟یا این که راه حل محدود کردن دامنه فقه و به رسمیت شناختن دانش های جدید در حوزه علوم انسانی و علوم اجتماعی است؟ 2.

همچنان که نایینی به درستی بیان کرده است معظم سیاسیات خارج از منصوصات است و در عرصه سیاست با ندرت نصوص دینی روبرو هستیم، با توجه به این نکته و این که در فقه مرجعیت با نصوص دینی است، آیا طرح مباحث جدید از زاویه فقهی مستلزم تحمیل باری گران بر فقه نیست؟ 3.

در سنت فقهی شیعه مباحث سیاسی بسیار نحیف و لاغر بوده است و میراث فقهی شیعه بحث چندانی در این زمینه ندارد.

فقهای شیعه با پرهیز از پرداختن به مسائل سیاسی، در عمل آن را به عرف واگذار کرده و همچنان که مرحوم شیخ عبدالکریم حائری تصریح کرده است، بنای عقلا را در آن به رسمیت شناخته بودند.

اسلام سیاسی با نگاهی انتقادی به سنت فقهی گذشته، مفهوم فقه سیاسی را مطرح و با رویکردی ایدئولوژیک وظیفه سنگین نظریه پردازی در امور سیاسی را بر عهده فقه نهاد.

آیا پرداختن به مباحث فقه سیاسی هر چند با رویکرد نو اندیشانه، قدسی کردن سیاست و دور کردن آن را در پی نخواهد داشت.

4.

با توجه به نحیف بودن سنت فقهی در این حوزه، حتی با فرض این که گذار به تجدد از مجرای سنت امکان پذیر باشد، چرا و چگونه می توان در این مسیر به فقه استناد جست؟ 5.

از دیدگاه برخی از فقیهان همچون آیت الله منتظری، اوامر و نواهی وارد در شریعت در امور اجتماعی و سیاسی ارشادی اند و به چیزهایی راهنمایی می کنند که عقل و بنای عقلا نیز می توانند درک کنند.

با توجه به این که این نگرش مستلزم به رسمیت شناختن عقل و بنای عقلا در امور اجتماعی و سیاسی است، چه جایی برای رویکرد فقهی به این امور باقی می ماند؟ 6.

بی تردید بسیاری از مفاهیم و نهادهای موجود در سیاست امروز همچون دموکراسی، تفکیک قوا، قانون، تحزب در دوران مدرن شکل گرفته اند و در سنت فقهی اندیشه ناپذیر بوده اند، آیا پرداختن به این مفاهیم با رویکرد فقهی و تطبیق آن با مفاهیم و ابواب موجود در سنت فقهی مستلزم نوعی کژتابی و یا زمان پریشی نیست؟ به عنوان نمونه آیا تطبیق نظریه بازی در علم سیاست مدرن با باب سبق و رمایه در فقه سنتی و توجیه فقهی تحزب بر اساس آن، همچنان که در کتاب فقه و حکمرانی حزبی صورت گرفته است، نوعی کژتابی و مصادره به مطلوب نیست؟ آیا بهره بردن از مفهوم خطابات قانونی در توجیه نوعی برداشت مردم سالارانه استحسان شخصی نیست؟آیا این نوع تطبیق در چارچوب سنت فقهی اعتبار دارد و مورد پذیرش نهادهای مرجع و فقهای سنتی قرار می گیرد؟ 7.

آثار نگاشته شده توسط جناب استاد فیرحی که بسیار ارزشمند و در خور توجه هستند، ولی جای این پرسش وجود دارد که این آثار تا چه حد توانسته است در عرف و هنجارهای مرسوم حاکم بر حوزه علمیه و فضای تفکر فقهی تاثیر بگذارد و رویکرد حاکم بر آن متحول سازد؟ آیا این نوع آثار از مرجعیت لازم در سنت فقهی برخوردار است تا چشم انداز نوعی تحول در آینده باشد، یا این که حوزه نفوذ آن به جریان نواندیشی محدود خواهد بود؟
کلید واژه ها: استاد دانشگاه - اسلام - دانشگاه - سیاسی - پروژه - پژوهشگاه علوم انسانی - اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی - سخنرانی - دانشگاه تهران - اندیشه - علوم - فقهی - دانشگاه آزاد - علوم انسانی - ایران - نقد و بررسی - حوزه علمیه - خاورمیانه - دکتر - جهان - فکری - پژوهشگاه - مقاومت - ساختار - مبارزه - مشروطه - بازتاب - برگزار - تهران

آخرین اخبار سرویس:
روزیاتو: صف میلیونی متقاضیان وام ازدواج و تسهیلات جالب دانشگاه آزاد

آزمون فراگیر کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور در البرز

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد فراگیر در فارس

آزمون کارشناسی ارشد فراگیر دانشگاه پیام نور برگزار شد/ اعلام نتایج در دهه اول بهمن

تاریخ چه آسان تحریف می شود!!!/ روایتی جالب

مراسم تشییع پیکر ایرج دانایی فر+ عکس

زنجیره تبدیل دانش به ثروت کامل نیست

صدور مجوز راه اندازی کارگاه مهارت افزایی دانشگاه فنی و حرفه ای

بورسیه های جدید نروژ، استرالیا و آلمان 2019

نحوه تمدید مازاد تحصیلی دانشجویان دکتری تربیت مدرس

برای ورودی های 92 نحوه تمدید مازاد تحصیلی دانشجویان دکتری «تربیت مدرس» اعلام شد

افشاگری عضو شورای انقلاب فرهنگی علیه این شورا/ مسئولانی که وعده دروغ دادند را صف اول بیاورید و شلاق بزنید تا نماز جمعه جوان شود

منسوج ضدسلولیت طبیعی شارژ شونده

اعتماد به نفس بیش از حد چه زمانی سودمند و چه زمانی مضر است؟

رشته علوم آزمایشگاهی نیازمند توجه بیشتری است

شناسایی سیاره ای که در حال کوچک شدن است

برگزاری آزمون دوره های فراگیر کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور

نمازجمعه جای تکرار مکررات نیست

مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی باید اجرا شود

مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی باید اجرایی شود

کنگره ملی سالانه دانش و فناوری بهمن ماه برگزار می شود

مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در حد قانون است

رحیم پور ازغدی : مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در حد قانون است

اسامی 30 دانشگاه برتر در بررسی پرونده متقاضیان جذب

رهبری نباید پاسخگوی وظایف بر زمین مانده مسئولین باشد

طراحی و تجاری سازی منسوج ضدسلولیت و لاغری در اصفهان

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد فراگیر پیام نور در مهاباد

مسابقات چالش گرانش زمین(نجات تخم مرغ) در دانشگاه آزاد میبد

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد فراگیرپیام نوردرمهاباد

برگزاری آزمون فراگیر دانشگاه پیام نور

زمان ثبت نام نقل و انتقال دانشجویان فنی و حرفه ای

مراسم نکوداشت «محمدعلی موحد» در دانشگاه تهران برگزار می شود

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد فراگیر پیام نور فردا در مهاباد

رقابت در آزمون فراگیر کارشناسی ارشد

رقابت 52 هزار داوطلب در آزمون فراگیر کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور

اشتراک دستاوردهای ایرانی با افریقا/ ساختن بازار با ایده های نو

امسال حذف مرحله ای کنکور اجرایی می شود

واگذاری غیرقانونی 20 هکتار از جزیره هرمز به دانشگاه آزاد

زمان ثبت نام نقل و انتقال دانشجویان فنی و حرفه ای اعلام شد

برگزاری آزمون فراگیر کارشناسی ارشد دانشگاه های پیام نور

ابطال مدرک تحصیلی در صورت احراز تقلب علمی

40 طرح پژوهشی مورد حمایت بسیج علمی خراسان رضوی قرار گرفت

ابطال مدرک تحصیلی در صورت احراز تقلب علمی

واگذاری 20 هکتار از جزیره هرمز به دانشگاه آزاد

کنگره ملی سالانه دانش و فناوری در علوم و مهندسی برق و کامپیوتر بهمن ماه برگزار می شود

تجلیل از جهادگران علم و فناوری خراسان شمالی

همایش «دانشجوی جهادی و توسعه» در دانشگاه ارومیه برگزار شد

تولید نانومالچ طبیعی برای اولین بار در ایران

رشته های دریایی در هرمزگان تقویت شود

ورزشکار مهابادی نایب قهرمان مسابقات پرس سینه کشور شد

ورزشکار مهابادی نایب قهرمان مسابقات پرس سینه کشور شد

استخدام ویراستار علوم انسانی در انتشارات کاگو صنفی دفتر نشر

دنیای علم در هفته ای که گذشت؛ از ثبت نخستین صدای مریخ تا انتشار سلفی مریخ نورد ناسا

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد فراگیر پیام نور فردا در مهاباد

برگزاری آزمون کارشناسی ارشدفراگیر پیام نور فردا در مهاباد

ماجرای گاو عظیم الجثه استرالیایی چیست؟+تصاویر

کارکنان اداری؛ اولویت اول دانشگاه های انگلیس

آموزش عالی در هفته ای که گذشت بهار پژوهش در دانشگاه ها

آغاز خواب زمستانی دانشگاه تا سال بعد!

بسیاری از مشکلات شهری با تکیه بر علوم دانشگاهیان قابل حل است

تولید بخار فوق داغ با استفاده از نور خورشید!

برگزاری گردهمایی بزرگ دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیر کبیر

حمایت معاونت فرهنگی دانشگاه تهران از پایان نامه دانشجویان

همایش بازی های رایانه ای

سیاست ها و اولویت های سند آمایش آموزش عالی بررسی شد

مسابقات منطقه ای چالش گرانش استان یزد در میبد برگزار شد

جشن دانش آموختگی دانشجویان علوم قرآنی در شاهرود+ فیلم

نظارت بر وضعیت مزارع با استفاده از زنبورها فراهم شد

ویدئو / پدیدار شدن رنگین کمان در برابر آبشار یخ زده هوکو در چین

اجازه ندهیم برخی از دانشگاه آزاد قزوین سوء استفاده کنند

فیلم/ روایت رحیم پور از پشت پرده های جلسات شورای عالی انقلاب فرهنگی

بسترسازی اشتغال دانش بنیان برنامه جدی این دانشگاه است

برچسب «دخترزا» یا «پسرزا» بودن به یک زوج، توجیه علمی ندارد

کسب رتبه 20 دانشگاه خلیج فارس در بین دانشگاه های وزارت علوم + گزارش

2 کتاب با موضوع کشاورزی و رایانه در جهرم منتشر شد

141هزار نفر در کنکور ارشد 98 ثبت نام کردند

کارگاه شیوه های مقابله با اضطراب امتحان برگزار می شود

معاونت فرهنگی دانشگاه تهران از پایان نامه دانشجویان حمایت می کند

دانشگاه ها در بخش فعالیت های تجاری سازی پژوهشی ورود کنند

واگذاری غیرقانونی 20 هکتار از جزیره هرمز به دانشگاه آزاد

کسب رتبه 20 دانشگاه خلیج فارس در بین دانشگاه های وزارت علوم

نصیرزاده: تربیت جوانان در تراز انقلاب اسلامی مسئولیت دانشگاه ها است

پژوهشگران برتر و فناوران نمونه استان اردبیل تجلیل می شوند

پیگیری سوژه مردم: سرنوشت مبالغ خودیاری تأسیس دانشگاه پیام نور در بخش لاهرود فارس من| رییس دانشگاه پیام نور اردبیل: پول مردم بدون سود عودت شد!

مقالات دانشگاهی سنجش مناسب رشد علمی نیست

برگزاری سومین استارت آپ ویکند شبکه های ارتباطی دانشگاه آزاد واحد یادگار امام

استارتاپ کشاورزی در دانشگاه کُردستان

ربات های امدادگر با قابلیت عبور از حفره های کوچک ساخته شد

جلوگیری از خونریزی در کمتر از 10 ثانیه

رونمایی 4 طرح فناورانه در هشترود

کنفرانس آسایهل 2018 در قزوین به پایان رسید

فردی که به اسلام توهین کند، جایی در دانشگاه آزاد اسلامی ندارد/ دانشجویان اجازه ورود به این استاد را نخواهند داد

برای یازدهمین سال متوالی؛ بانک پاسارگاد از نفرات برتر کنکور سراسری تقدیر کرد

تنزل وضعیت اقتصادی اعضای هیأت علمی دانشگاه ها /لزوم همترازی بین وزارت علوم و بهداشت

فراخوان حمایت از رساله های دکتری تا 27 آذر ماه تمدید شد

با بهترین دانشگاه های انگلستان در سال 2019 آشنا شوید

ثبت نام 141 هزار نفر در کنکور ارشد 98

تولید صابون ارگانیک

مانور آمادگی در برابر زلزله در خوابگاه دانشجویی کرمان

پیاده روی فضانوردان برای یافتن علت حفره مرموز ایستگاه فضایی بین المللی

​آیا آثار فیرحی توانسته بر فضای فقهی حوزه تأثیر بگذارد؟

​آیا آثار فیرحی توانسته بر فضای فقهی حوزه تأثیر بگذارد؟