مطالب مرتبط:
نابلدهای توریسم
طرح توریسم درمانی منطقه کوهسار تهران در کمیسیون ماده 5 در حال بررسی است
خدمت نتانیاهو به صنعت توریسم تورقوزآباد
فرصت سوزی هفت میلیارد دلاری در حوزه توریسم سلامت
رویدادهای بین المللی گردشگری انرژی مضاعفی به صنعت توریسم ایران تزریق کرده است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 28 آبان 1397 ساعت 23:052018-11-19اقتصادي

نابلدهای توریسم


هر چند سال یکبار یکی از شهرهای ایران به عنوان پایتخت فرهنگی یا گردشگری در جهان اسلام و دنیا معرفی می شوند اما موضوعی که به آن توجه نشده، تغییرات زیرساختی این شهرها در قبل و بعد از کسب این عناوین و انتخاب به عنوان میزبان است.

- شعارسال": اگر چه صنعت گردشگری را به عنوان بهترین جایگزین برای نفت در اقتصاد تک محصولی ایران معرفی می کنند اما این صنعت همواره در ارائه خدمات به گردشگران ورودی به کشور با چالش هایی اساسی روبه روست.

قبل از هرچیز بهتر است بدانید سهم گردشگری از اشتغال جهان (مستقیم و غیرمستقیم) 7.

9درصد است که نشان از اهمیت این بخش در آینده اقتصادی جهان دارد.

آن چنانکه در گزارش سازمان گردشگری آمده است ایران به لحاظ ظرفیت های گردشگری جزو 10 کشور اول دنیاست که دارای 23 هزار اثر ملی ثبت شده، 19 اثر ثبت شده در یونسکو، 202 اثر ثبت شده زیست محیطی و.

است.

با وجود این بخش گردشگری جایگاه قابل قبولی در اقتصاد کشور ندارد.

در این مورد می توان به وضعیت درآمدی بخش گردشگری رقیب ایران یعنی کشور ترکیه اشاره کرد که نسبت به ایران پیشرفت چشمگیری داشته است.

علی قنبری، کارشناس گردشگری و خدمات در گفت و گو با خبرنگار روزنامه صبح نو می گوید: صنعت گردشگری در ایران جایگاه ویژه ای دارد و می تواند بخشی از جمعیت بیکاران را حل کرده و برای جمعیت روستاها و شهرهای کوچک نیز اشتغال ایجاد کند، اما متأسفانه به دلایل مختلف در این زمینه اقدامات مناسبی صورت نگرفته است، در حالی که می توانستیم در شرایط تحریم از جذب گردشگر درآمد خوبی به دست آوریم به دلیل مشکلات ساختاری از این موقعیت به نحو احسنت استفاده نشده است.

به عنوان مثال اکنون برخی از شهرهای کشور به عنوان پایتخت فرهنگی یا گردشگری جهان اسلام انتخاب شده اند اما تغییر به خصوصی با چند سال قبل شان نداشته اند.

متأسفانه در تبلیغات خارجی هم ارائه درستی نداشته ایم در حالی که ما می توانستیم خیلی پیش از این به جذب گردشگرخارجی در کشور بپردازیم.

** وضعیت گردشگری در برهه حساس کنونی گردشگری جزو اصلی ترین محورهای توسعه قلمداد می شود، اگرچه ممکن است آمارهای فیزیکی در بخش های مختلف مثل بخش های علمی و فنی به چشم بیاید اما نهایتاً در گردشگری توسعه خوبی پس از انقلاب داشته ایم.

پیش از انقلاب نگاه ما به گردشگری بر محوریت آثار باستانی بوده است اما امروزه نگاه جدیدی از گردشگری را دنبال می کنیم و به دنبال نشان دادن عظمت تمدن ایرانی- اسلامی کشور به گردشگران خارجی هستیم اما باید دید در این هدف تا چه اندازه موفق بوده ایم.

تعداد گردشگران ورودی به کشور ما حدود 5 میلیون نفر در سال اعلام شده است، این تعداد با توجه به جو ایران هراسی موجود در جهان است که در این خصوص نیز تبلیغات در رسانه های خارجی می تواند کارساز باشد.

گردشگری، صنعتی با سودآوری بسیار و در عین حال بی ضرر برای محیط زیست، با استقبال کشورها و ملت های جهان روبه روشده و هر کدام با عرضه امکانات و جاذبه های گردشگری خود سعی در جذب توریست دارند.

** طبل های تو خالی در کشور ما هر چند ماه یکبار یک شهر را به عنوان پایتخت گردشگری معرفی می کنند.

برای مثال شهر شیراز که به عنوان پایتخت فرهنگی ایران معروف است یا شهر اصفهان که در سال 2017 به عنوان پایتخت گردشگری جهان اسلام نامیده شد.

مشهد نیز تا 10 سال به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام معرفی شده و امسال نیز با برگزیده شدن تبریز به عنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018 یک بار دیگر شاهد چنین القابی برای شهرهایمان هستیم.

البته همدان نیز از این قافله جا نمانده و همین چند روز پیش شایسته دریافت این عناوین شد.

اما کارشناسان می گویند در تحقیقات ثابت شده نگاه گردشگران ورودی به ایران تغییر کرده و این را می توان مهم ترین دستاورد پس از انقلاب در حوزه گردشگری خارجی بیان کرد.

حال باید دید انتخاب این شهرها با عناوین مختلف پایتخت تا چه اندازه روی صنعت گردشگری ما تأثیر گذاشته است و این نامگذاری ها تا چه اندازه در جهت ساخت زیرساخت های مناسب آن شهرها مناسب بوده اند؟ احمد روستا، کارشناس گردشگری و استاد دانشگاه شهید بهشتی در گفت و گو با خبرنگار روزنامه صبح نو گفت: این پدیده چند سالی است که در ایران شکل گرفته است.

در گذشته نام تبریز و مشهد به عنوان پایتخت مطرح شده بود و همین چند روز قبل نیز نام همدان به این عنوان مطرح شد، اما متأسفانه این عناوین بیش از آنچه که جنبه زیرساخت داشته باشد و به الزامات مطرح کردن یک شهر توریستی توجه شود، بیشتر جنبه نمایشی و شعاری داشته است، چون هنگامی که ما صحبت از پایتخت گردشگری به میان می آوریم می بایست مقدمات لازم برای معرفی جاذبه ها، جذب گردشگر داخلی و خارجی و عواملی که لازم است تا گردشگر در آن محل از خاطرات خوشی بهره مند شود را فراهم کنیم.

این استاد دانشگاه ادامه داد: ما همواره با فرصت سوزی ها زمان را از دست می دهیم و در آخرین روزها با عجله می خواهیم به چیزی که بیشتر جنبه جلوه گری های کوتاه مدت دارد، بها دهیم که نمی توان در درازمدت جذاب و مناسب باشد، اما اگر همراه با برنامه ریزی برای توجه به تمام ابعاد مربوط به حوزه گردشگری باشد می تواند کارساز و مؤثر باشد.

روستا می گوید: صنعت گردشگری ما در زمینه تبلیغات در رسانه های خارجی کار نکرده است و به نظر می رسد همانطوری که در جذب گردشگر داخلی فعالیتی نکرده ایم در تبلیغات در رسانه های خارجی در ابعاد جهانی نیز فاقد یک جهت گیری خاص و برنامه مشخص و از پیش تنظیم شده هستیم.

ما حتی در انتخاب یک شعار یا یک برند برای جاذبه های گردشگری شهرهایمان کوچک ترین تلاشی نکرده ایم.

وی ادامه داد: توجه به هر یک از این ابعاد می تواند اثر بخشی این کار را بالا ببرد در غیر این صورت صرفاً یک مراسمی برای نام گذاری روی شهرها برگزار می شود و به پایان می رسد و فراموش می شود.

روستا در پاسخ به این سؤال که چرا قبل از برنامه ریزی برای جذب گردشگر، با اقداماتی اینچنینی فرصت سوزی می کنیم، گفت: پاسخ این سؤال را می بایست از متولیان و فعالان حوزه گردشگری ایران پرسید که چرا هنگامی که همه جوانب این موضوع در نظر گرفته نشده است گرایش خاصی به این پدیده داریم.

** ایران مقصد فرهنگ گردشگران ایران مقصد فرهنگ گردشگران است و این استدلال که به دلیل محدودیت، گردشگر به ایران نمی آید، اشتباه است.

رییس انجمن علمی گردشگری ایران در این باره می گوید: عمده گردشگران ورودی به ایران را گردشگران علمی و فرهنگی تشکیل می دهند، گردشگران فرهنگی آموخته اند در مقاصد فرهنگی، ارزش کشور را رعایت کنند.

ما 30 درصد ورودی گردشگر فرهنگی جهان را داریم و باید بستر ورود بیشتر گردشگر به کشور را در این زمینه فراهم کنیم.

بسیاری از علاقه مندان انقلاب اسلامی در خارج از کشور مایلند پیشرفت های ما در حوزه های مختلف را از نزدیک مشاهده کنند و باید بستر آن فراهم شود.

اما اگر برایتان سؤال شده که چرا با وجود این میزان از گردشگران خارجی از نفت بی نیاز نشده ایم باید گفت این مسأله به دلیل نبود مدیریت صحیح است اگرچه در این 40 سال پس از انقلاب تعداد گردشگران در گونه های مختلف رشد قابل توجهی داشته است.

از گردشگری زیارت تا گردشگری پزشکی و گردشگری جنگ توانسته ایم رشد قابل ملاحظه داشته باشیم.

اما عدم زیرساخت مناسب و عملکرد صحیح سبب شده همواره در این حوزه دستاوردهایمان زیر سؤال باشد.

به عنوان مثال چیزی حدود 30 مقبره پیامبر )w( nvکشور ما وجود دارد، که می بایست از این فرصت در چارچوب گردشگری مذهبی استفاده کنیم، همان طور که در گردشگری جنگ در قالب طرح های راهیان نور یک فرم جدید از گردشگری جنگ را به جهان معرفی کرده ایم.

** صنعت گردشگری در اسناد بالادستی مقام معظم رهبری در تعریف از صنعت گردشگری این صنعت را کم زحمت ترین صنایع برشمرده اند، که این نگاه سبب شد در برنامه های بالادستی سند 1404 بر ورودی 20 میلیون گردشگر به کشور تأکید شود اما در حال حاضر فاصله قابل توجهی با این عدد داریم.

با این وجود وضعیت گردشگری در اسناد بالادستی نیز چندان مشخص نیست تا جایی که در سند چشم انداز توسعه بخش میراث فرهنگی و گردشگری کشور ایران (1384 تا 1404) که در سال 83 تهیه شده است، واقعیت های بخش گردشگری سنخیت چندانی با طراحی این سند ندارد.

این سند با در نظر گرفتن حدود 700 هزار نفر رقم پایه گردشگر ورودی به ایران در سال 83، برآورد می کند که ایران تا سال 1404 یک درصد گردشگران بین المللی (حدود 20 میلیون نفر) را برای خود جذب خواهد کرد، به گونه ای که درآمد بخش گردشگری ایران در سال 1404 سالانه قریب به 25 میلیارد دلار خواهد رسید.

آمارها نشان می دهد سند چشم انداز بخش گردشگری با وضعیت فعلی این بخش فاصله بسیاری دارد، به طوری که تعداد گردشگران بین المللی واردشده به ایران بر اساس آخرین آمار منتشرشده سازمان گردشگری از حدود دو میلیون و صد هزار نفر (2،171،699) در سال 86 به حدود چهار میلیون و 900هزار نفر (4،901،083 نفر) در سال 95 رسیده است.

اگرچه با روی کار آمدن دولت روحانی که شعارش گشایش اقتصادی از طریق حل مسائل هسته ای و توافق برجام بود، گمان می رفت که بخش گردشگری با رفع تحریم ها و توافق برجام جایگاه از دست رفته خود را در اقتصاد کشور بازخواهد کرد، چرا که شخص رییس جمهوری نیز در دوره تبلیغات انتخاباتی معتقد بود دولت وی می تواند با برنامه ریزی درست و علمی، بخش گردشگری کشور را به جایگاه واقعی خود در سطح بین الملل برساند.

** چالش های پیش پا افتاده اما لاینحل کشورهایی که در حوزه گردشگری رتبه مناسبی دارند، به زیرساخت های گردشگری توجه کرده اند و سرمایه گذاری گسترده ای در این حوزه داشته اند که در این باره می توان به دوبی، ترکیه، جنوب ایتالیا و جنوب اسپانیا اشاره کرد.

به طور مثال فرودگاه هر کشوری ویترین گردشگری آن کشور است و وضعیت نامطلوب برخی از فرودگاه های بین المللی ایران به هنگام ورود و خروج مسافر که با شلوغی و ازدحام همراه است، گاهاً موجب اعتراض گردشگران خارجی شده و با تبعاتی از جمله تبلیغات منفی برای گردشگری کشور همراه است؛ همچنین در فصل اوج سفر با کمبود واحدهای اقامتی مواجه می شویم که همین تعداد محدود نیز از کیفیت مناسب و استانداردی برخوردار نیستند.

البته چالش های گردشگردی ایران به مشکلات فرودگاهی ما ختم نمی شود و مسائلی مانند کمبود واحدهای اقامتی، کاستی های حمل ونقل از جمله کاستی های سیستم حمل ونقل و به ویژه زیرساخت های جاده ای از جمله مواردی است که ضعف در آن مورد تأکید اکثر کارشناسان قرار گرفته است.

پس از آن آموزش نامناسب نیروی انسانی نیز از دیگر چالش های پیشروی این صنعت است.

اگرچه بسیاری فکر می کنند فعالیت در مشاغل مرتبط به گردشگری نیاز به تخصص و آموزش ندارد اما همین آموزش ندیده بودن برخی نیروهای انسانی فعال در این حوزه، به ایجاد چالش هایی منجر شده است.

بعد از آن می توان کیفیت ارائه خدمات و کمبود مراکز رفاهی را از دیگر مسائلی دانست که صنعت گردشگری را هدف گرفته است و البته از عدم تنوع غذایی در منوی رستوران ها هم نمی توان چشم پوشی کرد.

در کشور ما ایران بیش از 6 هزار نوع غذای سنتی و محلی وجود دارد که چنین تنوع غذایی در گستره یک کشور کم نظیر است.

با این وجود منوی رستوران های کشور و به طور خاص رستوران های هتل ها و مکان هایی که گردشگران با آن ها سروکار دارند، محدود به تعداد انگشت شماری از غذاهاست این درحالی است که توجه این مراکز به غذاهای محلی و تنوع بخشیدن به منوهای محدود کنونی که شامل تعدادی کباب و خورشت است، بدون شک استقبال گردشگران را به دنبال خواهد داشت.

روستا درباره این چالش ها می گوید: فرودگاه ها، رستوران ها سرویس های بهداشتی و.

در جذب گردشگران خارجی خیلی مهم نیست اما در جریان گردشگری نقش بسیار مهمی دارند در واقع ما نمی توانیم بگوییم که این فاکتورها در جذب گردشگر نقش مستقیم دارد اما به هرحال در جریان این فرآیند تأثیرگذار هستند.

چرا که یک گردشگر هنگام سفر به یک کشور انتظار دارد مجموع خدمات را در آن زمان خاص برآورده شود و اگر به هر یک از آن ها بی توجهی شود، سبب می شود که گردشگر آن رضایت واقعی را نداشته باشد.

در نهایت اگر در 40 ساله نخست انقلاب اسلامی به ظرفیت های گردشگری توجه جدی می کردیم، اکنون نگران محدودیت های مالی و تحریم ها نبودیم؛ چراکه گردشگری تنها صنعتی است که منابع خارجی آن برای توسعه حداقلی است و توزیع و تحصیل درآمد همزمان اتفاق می افتد.

شعارسال، با اندکی تلخیص و اضافات بر گرفته از خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار:27 آبان 1397 ، کدخبر:83103354 ،www.

irna.

ir
کلید واژه ها: گردشگر - گردشگری - ایران - کشور - گردشگران - اقتصاد - جهان - اسلام - گردشگران خارجی - فرهنگی - اشتغال - صنعت - پایتخت - انتخاب - آثار باستانی - شهرهای ایران - جمعیت - توسعه - درآمد - قبل و بعد - نشان - باستانی - خبرنگار - اقتصادی - روستاها - تبلیغات - روزنامه - کارشناس - پیشرفت - توریسم

آخرین اخبار سرویس:
جنگ زرگری یاران روحانی برای فرار از تبعات دلار 4200 تومانی

چرا با افزایش تولید، قیمت کالاهای غذایی کاهشی نشد؟

کشور به 4 میلیون واحد مسکونی نیاز دارد

احتکار، عامل بهم ریختگی بازار ها

انتقاد نایب رییس اتاق ایران از بی توجهی به بهبود فضای کسب و کار

اقتصاد اسیر اقدامات وصله پینه ای است

تامین لاستیک مشکل اساسی اتوبوسرانی است

هزینه اضافه خودروسازان روی دوش مردم

تخصیص بیش از 100 میلیون یورو ارز نیمایی برای واردات خودرو

فولاد و میلگردهای غیر استاندارد در ساخت و سازها استفاده می شود

نرخ جدید سود سپرده بانک های خصوصی به 20 درصد کاهش یافت

سهم بخش نظامی از بودجه سالانه کشورهای جهان چقدر است؟

راهکار محققان کشور در افزایش ظرفیت تولید کارخانه های فرآوری مواد معدنی

هتل ها به لیست بایدهای وزارت نیرو اضافه شدند

واکنش نوبخت به پیشنهاد یارانه ای احمدی نژاد/ دولت باید کسری 5هزار و 800میلیارد تومانی دولت قبل را بپردازد

تسویه جوایز تور دوچرخه سواری میلاد دو نور لنگ 7 میلیون تومان!

یارانه آذرماه دوشنبه واریز می شود

تسویه جوایز تور دوچرخه سواری میلاد دو نور لنگ 7 میلیون تومان!

تخت گاز قیمت خودرو؟

واردات سمعک 9 میلیون دلاری شد

قیمت جدید انواع سواری سمند در بازار تهران

مصرف 2 هزار مگاوات برق به واسطه کولرهای گازی غیراستاندارد

سازوکار ایجاد270 هزار شغل جدید

افزایش قیمت یورو در نیما متوقف شد

حذف عامل روانی از بازار ، قیمت سکه و ارز را نزولی کرد

حاجی دلیگانی: مخالف افزایش قیمت بنزین هستیم

واردات واکسنی که در تولید آن خودکفا هستیم!

چرا نباید حقوق کارمندان افزایش یابد؟

قیمت آپارتمان در شهرک راه آهن

بلاتکلیفی جاماندگان دریافت بسته حمایتی دولت

وصول 3 هزار میلیاردی مطالبات معوق بانکی /پل عبور از ناترازی بانکی /تجارت میلیاردی با مشق شب

حدود 30 تا 40 درصد منابع مالیاتی قابل وصول، فرار مالیاتی است

قاچاق کتاب بیش از سرقت بانک سود دارد!

صفحه اول روزنامه های سیاسی اقتصادی و اجتماعی سراسری کشور چاپ 25آذر

صفحه اول روزنامه های ورزشی چاپ 25آذر

احتمال گرانی قیمت کالاهای مهم در سال آینده

دست خالی کشاورزان از بازار پرسود آجیل

پرداخت 1276 فقره کمک هزینه ازدواج به مددجویان گیلانی

/ فارس من/ معاون وزیر صنعت در گفت وگو با فارس عنوان کرد وعده معاون وزیر برای کمک به خودروسازان در عمل به تعهدات / بسته حمایتی مشکلات را حل می کند

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

یورو نیمایی چند؟

چه کسانی دور دوم سبد حمایتی می گیرند؟

نقش جمعیت سالخورده کشور در تحولات اقتصادی

آخرین وضعیت شناسایی اموال سلطان سکه

تشکیل 11 تیم ویژه برای نظارت بر بازار شب یلدا

چله نشینی چقدر آب می خورد؟

92 درصد از بیمه شدگان کمتر از 3 میلیون تومان درآمد دارند

تصاویر/ بازار آجیل شب یلدا

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

فرمول جدید قیمت خودرو

در نشست صمیمی مدیرعامل بانک کشاورزی با مدیر شعب این بانک در استان فارس عنوان شد : رشد 160 درصدی سرانه مبلغ ضمانت نامه های صادره در استان

صفر تا 100 کارخانجات فولاد در داخل ساخته می شود

تامین سرمایه بنگاه های اقتصادی با تسهیلات مضاربه بانک ملی ایران

جدول نرخ سکه و ارز در 1397/9/24

زمان واریز یارانه آذر ماه

هوای آلوده افراد را فراموشکار و تنبل می کند

تخلف میلیاردی مدیرکل و معاون سابق یک نهاد فرهنگی در مازندران

تولید هواپیمای بویینگ 737 در چین کلید خورد

بانک مرکزی ترکیه نرخ بهره را 24 درصد حفظ کرد

حمله بدافزاری به تجهیزات شرکت حفاری نفت

قابلیت های جدیدی که به زودی به واتس اپ می آیند

خط فقر در تهران بیش از 25 درصد است

آمار عجیب خرید مسکن در ازمیر

قیمت خودروهای داخلی در امروز

یلدا گران ترین شب سال/ امسال سفره ها خودمانی پهن می شوند!

فارس گزارش می دهد منّت سازمان برنامه و بودجه بر سر گندم کاران/ حمایت از کشاورزی فقط در ایران است؟

مخالف افزایش قیمت بنزین هستیم

چرا قیمت لبنیات بعد از اعلام فهرست جدید مواد لبنی گرانتر شد؟ +فیلم

چنددستگی بازار درباره روند این هفته قیمت طلا

ژاپن پیش نویس بودجه 894.4 میلیارد دلاری را ارائه کرد

بانک مرکزی روسیه نرخ بهره را افزایش داد

کاریکاتور: بسته های حمایتی کارگران توزیع نشد

در 5 سال آینده اقتصادهای نوظهور جای آمریکا را می گیرند

7 نماد آتی سبد سهام در سامانه پس از معاملات درج شد

آب خزر ظرفیتی در توسعه اقتصاد گلستان

تعداد یارانه بگیران کم نشد که هیچ، بیشتر هم شد!

اینفوگرافی / وضعیت سفرهای خارجی ایرانی ها

چه کنیم تا صبحانه کودک مقوی و اشتهابرانگیز باشد؟

در آینده با کمبود مرغ روبه رو هستیم؟

اعضای هیات دولت از «جشنواره ارگانیک» دیدن کنند

واکنش شریعتمداری به ضرب الاجل حذف مدیران چند شغله

هویت شما چطور دزدیده می شود؟!

ریزش شدید شاخص ها در بورس آمریکا

یارانه نقدی ابزار فریب مردم شده است؟

عامل گرانی آجیل شب یلدا چیست؟

صادرات نفت ایران به کره جنوبی برای سومین ماه متوالی متوقف شد

سوالات کنکور کاردانی به کارشناسی معدن - دولتی 92

جک چینی صفر کیلومتر چند می ارزد؟

تیزر کراس اوور برقی اینفینیتی پیش از رونمایی رسمی منتشر شد

پرداخت بیش از 217 میلیارد ریال تسهیلات اشتغالزایی در استان کرمانشاه

سهم خواهی هیات امنای ارزی از شرکت های واردکننده واردات واکسنی که در تولید آن خودکفا هستیم!

اختصاصی فارس/ 92 درصد از بیمه شدگان کمتر از 3 میلیون تومان درآمد دارند

آب خزر ظرفیتی در توسعه اقتصاد گلستان

برداشت نیشکر با 35 روز تاخیر در خوزستان شروع شد

آخرین مهلت کارخانه های لبنی برای اصلاح قیمت ها

مصوبه جدید هیات مقررات زدایی برای سازمان مالیاتی

یک سنت هم از طریق کونلون بانک جابجا نکردیم

انحراف در هدفمندی یارانه ها

وزارت صنعت اختیار ثبت سفارش ها را به استان ها تفویض کرد/صادرات یک هزار میلیارد دلاری به کشورهای همسایه

نابلدهای توریسم

نابلدهای توریسم