مطالب مرتبط:
موحدی کرمانی: عده ای می خواهند با ایجاد شبهه، اصل نظارت مجمع بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را زیر سوال ببرند
عده ای می خواهند با ایجاد شبهه، اصل نظارت مجمع بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را زیر سوال ببرند
موحدی کرمانی: عده ای می خواهند با ایجاد شبهه، اصل نظارت مجمع بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را زیر سوال ببرند
موحدی کرمانی: عده ای می خواهند با ایجاد شبهه، اصل نظارت مجمع بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را زیر سوال ببرند
محمدرضاخاتمی: نگذاشتند نظارت استصوابی را به رفراندوم بگذاریم/ فردا شعار «اصلاح طلب اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» فراگیر می شود و مردم هم می گویند باید اصل نظام تغییر کند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 27 آبان 1397 ساعت 09:462018-11-18سياسي

مردی که تمام سیستم های جاسوسی، نظارت و قضاوت را زیر نظر داشت/نباید بگذاریم خواجه نظام را به سرقت ببرند و با لعاب های دروغین بپوشانند


دبیر کنگره هزاره خواجه نظام الملک می گوید: ویژگی نخبه گرایی سیاسی، پیوند عملیاتی با قدرت است که باعث افزایش قدرت حاکمیت می شود و خواجه نظام به طور قطع یک سیاستمدار نخبه گراست.

- --> کد خبر: 692571 1397/08/27 09:34:22 دبیر کنگره هزاره خواجه نظام الملک می گوید: ویژگی نخبه گرایی سیاسی، پیوند عملیاتی با قدرت است که باعث افزایش قدرت حاکمیت می شود و خواجه نظام به طور قطع یک سیاستمدار نخبه گراست.

البته سیاست نامه برای عوام متنی تلخ و ناخوشایند است در حالیکه، ماهیت و منطق سیاست همین است.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار ایلنا، هزارمین سالگرد تولد خواجه نظام الملک توسی فرارسیده است و گویا آوازه ی نام سیاستمدار قرن 5 هجری ایران، در پس یک هزاره از تاریخ، کماکان می درخشد.

نگارنده سیاست نامه که بیش از سه دهه وزارت دولت سلجوقیان را برعهده داشت، توانست تا براساس فهم تاریخی خود از منطق امر سیاسی، اثر سترگ سیرالملوک یا سیاست نامه را در 50 باب، در رابطه با ماهیت امر سیاسی و آیین مملکت داری بنویسد.

در همین راستا، روح الله اسلامی (دبیر کنگره "هزاره خواجه نظام الملک" و استاد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی) به پرسش های ایلنا در رابطه با چرایی اهمیت و لزوم بازخوانی سیاست نامه در عصر حاضر پاسخ داد.

مشروح این گفتگو را در ادامه می خوانید.

چرا باید پس از هزارسال، خواجه نظام را بازخوانی کرد؟ خواجه نظام، کتابی دارد به نام سیرالملوک یا سیاست نامه! این کتاب در زمره آثار سیاست نامه نویسی و اندرزنامه نویسی است و ما بعد از گذشت هزار سال، وقتی این کتاب را می خوانیم، می بینیم که نحوه حکمرانی و سیاست ورزی صحیح چگونه است.

نظام الملک توانسته که در ذیل زبان فارسی، یک اثر دقیق و مدون در حوزه سیاست عملی تالیف کند و ما امروز میراث دار او هستیم.

چرا تا این حد اهمیت دارد؟ نخست اینکه وی در زمره اندیشمندان و بزرگان تاریخ فرهنگی ما، نظیر فردوسی و رودکی و حافظ و مولانا و امثالهم است و ما به همه این بزرگان مدیون هستیم.

دوم اینکه وی دغدغه حفظ و تداوم روح تاریخی ایرانی را در سر می پرورانده است.

ایران پس از حمله اعراب مسلمان، از نظر سیاسی و نظامی دچار فروپاشی می شود ولی ایده و فکر تداوم فرهنگی ایران، توسط متفکرانی نظیر ابن مقفع، خواجه نظام الملک، سهروردی، فردوسی و حافظ، تداوم می یابد.

دفاع از مفاخر ایران و دفاع از هویت ایرانی و زبان فارسی در دستور کار همه این بزرگان بوده است.

علاوه بر این خواجه نظام الملک، متن نگارش شده ای که از دسترس خارج شده باشد هم، ندارد.

زمانی که در رابطه با ترتیبات حکومت، دربار، خزانه و قضاوت می گوید و می نویسد، حرف هایی را بیان می کند که اغلب این موارد حتی به درد روزگاران امروز ما نیز می خورد.

به همین معنا، می توان خواجه را با متفکرینی نظیر افلاطون، هابز و ماکیاول در غرب مقایسه کرد.

برای این بزرگان همایش های فاخر و میلیون دلاری برگزار می کنند.

نظام الملک هم برای ما چنین جایگاهی دارد، زیرا وی افکار و اندیشه هایی را تولید کرد که در سطح جهانی قابل عرضه است.

در واقع، سیاست نامه مجموعه فرمول ها و قوانینی را ارائه می دهد که بسیار کاربردی است.

همچنین کشورهای دیگری سعی در خودی سازی و مصادره به مطلوب این میراث ارزشمند تاریخی، سیاسی و فرهنگی دارند.

کشورهای اسلامی بسیاری در همسایگی ما هستند که می کوشند خواجه نظام را متفکری اشعری بدانند و در واقع او را به عنوان یک متفکر اسلامی معرفی کنند.

ترکیه هم می کوشد که خواجه را به جهت وزارت سلجوقیان، متفکری ترکی معرفی کند و همانند مولانا، وی را بومی ترکیه نشان دهند.

امسال هم یک نشست بین المللی برای خواجه نظام برگزار و متفکران بسیاری را از سراسر جهان به این نشست دعوت کردند.

ما باید بتوانیم برای خواجه، کاری که برای فردوسی کردیم را تکرار کنیم و در نهایت نگذاریم که این میراث گران سنگ را به سرقت ببرند و زیر لعاب های دروغین بپوشانند.

آیا سیاست نامه را می توان در تراز آثاری نظیر شهریار ماکیاول یا لویاتان هابز قرار دهیم؟ آیا ممکن است که این متون از سیاست نامه اثر پذیرفته باشند؟ هابز بیشتر تحت تاثیر اندیشه های فرانسیس بیکن و مدرنیسم و اندیشه های مکانیکی در عصر جدید است و ماکیاول نیز، اندیشمند مدرنی است که سعی در بازنمایی و سپس بازتولید روم باستان را دارد.

به طور قطع خواجه نظام، پارامترهای بسیاری از آنچه که در اندرزنامه های مدرن امثال ماکیاول و هابز آمده را در خود دارد.

به طور قطع شباهتهایی به متون مذکور دارد اما این متون، مدرن و سکولار هستند که در پیوند با نوع خاصی از انسان گرایی شده اند.

در مباحثی نظیر کارآمدی، بازنمایی قدرت و عملگرایی، اشتراکات فراوانی میان اندرزنامه های ایرانی، چینی و ایتالیایی وجود دارد.

یک دلیل این شباهت این است که تمامی اندرزنامه نگاران در قدرت حضور داشتند و یک فهم عملی از مفهوم قدرت ارائه می کردند.

از بزرگمهر حکیم گرفته تا چهره های خردمند و سیاست بلدی نظیر برامکه، فضل بن سهل، حسنک وزیر، عمیدالملک کندری و بسیاری از وزرای شاخص ایران، هیچ کدام به رغم حضور در سیاست عملی، نتوانستند سیاست نامه تولید کنند.

تفاوت خواجه نظام با سایر وزرای خوش نام و کارآزموده در چه بود؟ سیرالملوک، متن بسیار خاصی ست.

یک کلان روایت است که در 50 فصل در رابطه با مفهوم قدرت و سیاست عملی و چگونگی حکمرانی نگاشته شده است.

البته این به این معنا نیست که دیگران اندرزنامه ندارند.

شما اگر به ابن مقفع توجه کنید، کاملا اندرزنامه نویس است و رساله تاج نامه انوشیروان، ادب کبیر و ادب صغیر را به رشته تحریر درآورده است.

منظورم وزرا هستند.

ابن مقفع کاتب اعظم بود.

بله، ابن مقفع منشی ارشد دربار بود و علاوه بر او افراد دیگری هم اندرزنامه نوشتند.

نصیحه الملوک سعدی و غزالی، دو اثر قابل توجه دیگر در این زمینه هستند.

جالب است، هر دو دانش آموخته و مدرس مدارس نظامیه بودند.

آیا می شود گفت که در ذیل مکتب اندرزنامه نویسی خواجه نظام الملک قرار می گیرند؟ بله، سیرالملوک ها و نصیحه الملوک های متعددی داریم ولی هیچکدام به قوام و پختگی سیاست نامه خواجه نظام الملک نمی رسد.

خواجه نصیرالدین توسی هم فیلسوف و هم وزیر بوده ولی بیشتر تاملاتش معطوف به فلسفه سیاست و اخلاق سیاسی بوده است و اخلاق ناصری نمونه بارز این نمود فکری خواجه نصیرالدین توسی به عنوان یک وزیر و سیاستمدار عملی و نظری ست.

چه چیزی باعث شد که در هزار سال اخیر سیاست نامه ای برای سپهر اندیشه سیاسی ایران تولید نشود؟ اندرزنامه ها متون کامل، متقن، شفاف و ظریفی هستند و یکسری کامنت منسجم و عملگرایانه در رابطه با حکومت داری هستند و البته در این میان خواجه نظام یک استثناست.

در دوره های بعدی، عطاملک جوینی یا قائم مقام فراهانی یا تعدادی از علمای مذهبی و وزیران، متونی برای نصیحت پادشاهان می نویسند اما حرفی که بسیاری از این نویسندگان می زنند در یک فضای آرمانی و شاعرانه سیر می کنند و در بسیاری از موارد در ضدیت با متن خواجه نظام قرار دارند، درحالیکه سیاست نامه یک متن بسیار پراگماتیستی و عملگراست.

خواجه نظام سنت پیش از خودش را نیز به خوبی می شناخت و به همین دلیل نزدیک به سی سال توانست قدرتمندانه یک امپراتوری وسیع که از شرق با چین و از غرب با دریای مدیترانه همسایه بود را، با نظم و تدبیر اداره کند و تجربیاتش را در این اثر گردآوری کند.

او همچنین تمام سیستم های جاسوسی، نظارت و قضاوت را زیر نظر خود داشت و توانست که شیرازه امور را به دقت در دست بگیرد.

وزیران بعدی یا به سرعت کشته می شدند یا چارچوب کار از دست شان خارج می شد یا سواد کشورداری خواجه نظام الملک را برای اداره کشور نداشتند.

اگر شما به اسم خواجه هم دقت کنید متوجه می شوید که نام نظام الملک به این دلیل است که او در پی نظام بخشی دقیق به امور گوناگون کشور بوده است.

نظام یعنی همان تفکر سیستمی است که دنیا امروزه حول آن می چرخد! این رویکرد به شدت شبیه به دوران هخامنشیان و ساسانیان، نظام مندی گسترده ای دارد.

خواجه نظام الملک توانست در نظام های آبیاری، مالیاتی، دادرسی، ارتش، سیستم سازی کند.

آیا این سیستم سازی اقتدارگرایانه و متکی به فرد بوده است؟ از این جهت که خبری از نظم سیاسی دوران طغرل، آلب ارسلان و ملکشاه، در دوران سلطان سنجر وجود ندارد! به نظر می رسد سیستمی که خواجه نظام ایجاد می کند، در دوره های بعدی هم تداوم دارد؛ هم نوع مدارس و هم نگاه به نهاد وزارت تغییری نمی کند.

ایران از منظر جغرافیایی در معرض تهاجمات نظامی اقوام بیابانگرد بود و در پس تهاجمات آنها، بسیاری از دستاوردهای تمدنی ایران از میان می رفت.

ایران به عنوان یک چهارراه ژئوپلیتیکی، در معرض تعرضات فراوانی قرار گرفته و باعث شده که ما بسیاری از دستاوردهای تمدنی را نبینیم و همچنین موجب شده است که به جای تداوم در امر تمدنی، به ویژه در امر سیاسی، شاهد یک گسست و عدم پیوستگی باشیم.

مثلا ما دیگر تداوم نظامیه ها را نمی بینیم.

دست کم اسناد وجود مدارس نظامیه در دوره سعدی که وجود دارد! منظورتان از تداوم، دقیقا تا چه دوره ای از تاریخ است؟ بله، البته نظامیه ها تا دوره حمله مغول و حتی دوره کوتاهی پس از آن نیز تداوم داشت و حتی آثار مخروبه یکی از آنها در بغداد نیز وجود دارد، منتهی بحث اینکه از پیروان همه ادیان در حکمرانی استفاده شود و نظام های تقنینی به وجود خود تداوم ببخشند، در دوره های بعدی بسیار کمرنگ شده بود.

خواجه نظام هم، مانند زکریای رازی و جابربن حیان، یک درخشش نیمه پایدار است و تداوم ندارد.

به نظر می رسد که خواجه نظام الملک برای خود در فلسفه نظری سیاست، جایگاهی را تعریف نکرده است و خود را به عنوان یک سیاستمدار پراگماتیست بازنمایی می کند، درحالیکه سیاست نامه به شدت حاصل تاملات عمیق سیاسی است.

این تناقض رفتاری ناشی از تواضع بود یا عدم خودآگاهی نسبت به اهمیت کلان روایت سیاست نامه؟ خواجه نظام فیلسوف سیاسی به معنای آرمان گرایانه فلسفی نیست.

همچنین فیلسوف گفت وگو به معنای دموکراتیک قضیه هم نیست.

او یک متفکر واقع گرای نخبه گراست.

آن چیزی که در حال حاضر دنیا را اداره می کند، دموکراسی و سوسیالیسم و مواردی از این قبیل نیست؛ بلکه عملگرایی و واقع گرایی است که دنیا را مدیریت می کند.

وظیفه اندیشمند سیاسی فهم مناسبات قدرت در قبال حاکمیت و حفظ و بسط قدرت ملی از طریق رعایت واقع گرایی در امور سیاسی است.

ویژگی نخبه گرایی سیاسی، پیوند عملیاتی با قدرت است که باعث افزایش قدرت حاکمیت می شود و خواجه نظام به طور قطع یک سیاستمدار نخبه گراست.

البته سیاست نامه برای عوام متنی تلخ و ناخوشایند است در حالیکه، ماهیت و منطق سیاست همین است.

در واقع نظام الملک همان چیزی که هست را به طور دقیق تبیین می کند و در نهایت راهکار لازم را پیشنهاد می کند.


کلید واژه ها: نظام - ایران - سیاسی - نامه - سیاستمدار - افزایش قدرت - تاریخ - فردوسی - نخبه - کنگره - تاریخی - ایرانی - افزایش - کتاب - فرهنگی - فارسی - اهمیت - رابطه - حافظ - زبان - خبرنگار - دانشگاه - سالگرد - مولانا - اسلامی - گزارش - امروز - نظامی - اعراب - وزارت

آخرین اخبار سرویس:
با مسئول بانک ملی به عنوان مالک شرکت گروه ملی برخورد جدی خواهیم کرد

اعلام آمادگی اروپا برای کمک به تصویب توافقنامه برگزیت

دعوت به همکاری بازاریاب میدانی در شرکت دینگ

جدال بر سر حضور دو زن مسلمان در مجلس آمریکا

رییس شورای اروپا: مجددا درباره برگزیت مذاکره نمی کنیم

فقط می خواستم از ته دل حلالم کنی و ازم راضی باشی

عکس| استقبال گرم خاله معاون اول رییس جمهور

خواب عمیق مجری مشهور ایرانی سر ضبط برنامه/عکس

نخستین نعمتی که خداوند به آدمی می دهد، چیست؟

قتل به خاطر سیستم واگذاری اراضی پایاب سدخدا آفرین

استقبال از جهانگیری توسط خاله اش

جنگنده های میگ 29 در خط اورهال + عکس

وعده ارزانی 20 درصدی با FATF؛ پس از گرانی 200 درصدی با برجام

آلمانی ها مشتری دستگاه های قدیمی یک کارخانه سیمان

گفتمان انقلابی و مطالبه عدالت رسالت دانشجوی انقلابی است

مصوبه بخشودگی وام های کشاورزان به زودی عملیاتی می شود

انجمن های دانشجویی تکلیف خود را روشن کنند/ روش ما با جنبشی ها فرق دارد

قدیری ابیانه : 40 سالگی انقلاب یک شکست برای دشمن است

مردم سالاری دینی نخستین دستاورد انقلاب اسلامی است

ایسنا صدای جنبش های دانشجویی باشد

تصاویر/ مراسم بزرگداشت آیت الله موسوی خلخالی

ضرغامی: تلگرام با دستور روحانی فیلتر شد

در گفت وگوی فارس با یک کارشناس ارشد در حوزه اینترنت اشیا مطرح شد سونامی اینترنت اشیا در صنعت در حال وقوع است/این فناوری محور توسعه چین و ناجی اشتغال هند شد

اینم پایان رویای منچستر!

آلمانی ها مشتری دستگاه های قدیمی یک کارخانه سیمان

مردم سالاری دینی نخستین دستاورد انقلاب اسلامی است

قدیری ابیانه : 40 سالگی انقلاب یک شکست برای دشمن است

تصاویر/ سلسله نشست های علمی و نظریه پردازی در مدارس علمیه کاشان

بسیاری از فیلم ها و سریال های تلویزیونی، نسبتی با سبک زندگی اسلامی ندارند

مستند «تکرار فیضیه 2 » تولید و به روی آنتن می رود

ورود کمیته ویژه مجلس به موضوع قاچاق لوازم آرایشی

حجاریان: گلوله را از مخچه من درآورید تا جوابتان را بدهم

قدیری ابیانه : 40 سالگی انقلاب یک شکست برای دشمن است

تصاویر/ دیدار اعضای کمیته فرهنگی و تبلیغی اربعین حوزه علمیه قم با آیت الله اعرافی

روزنامه استخدامی استان خراسان رضوی و شهر مشهد | سه شنبه 20 آذر 97

مردم سالاری دینی نخستین دستاورد انقلاب اسلامی است

16 آذر روز مجهادت در راه علم و تقویت ایمان دینی است

16 آذر روز مجهادت در راه علم و تقویت ایمان دینی است

فامیلی اصلی اسحاق جهانگیری چیست؟

علم می تواند تجربه نزدیک به مرگ را توضیح دهد؟

هرچی آرزوی خوبه مال من

توهمی بنام کنش های مدنیِ داوطلبانه در ایران!

اینفوگرافی / سرنوشت همه استیضاح های مجلس دهم

مراسم سالگرد درگذشت آیت الله موسوی خلخالی برگزار شد

بودجه سال 98 کل کشور چه زمانی به صحن علنی پارلمان می آید؟

همسر «مهناز افشار» شکایت کرد/ از مهریه میلیاردی تا شیرخشک های فاسد

کاریکاتوری در واکنش به اظهارات کریمی قدوسی

عروس «قزاق»

تصاویر/ یازدهمین نشست مدیران میانی واحدهای ستادی مرکز مدیریت حوزه

16 آذر روز مجهادت در راه علم و تقویت ایمان دینی است

جایگاه خودمان را مشخص کنیم، انقلاب اسلامی پابرجاست

عروس «قزاق»

نظر اقتصاددانان درباره خودروسازان

برای تبدیل مسکن به منزل راه طولانی در پیش داریم

جلوی ضرر را هر جا بگیریم سود کردیم

میرسلیم: فساد سیاسی را به چشم می بینیم

ریزش سقف مدرسه در رامهرمز

پیامد های خطرناک یک ادبیات مخرب وارداتی

کرباسچی: دانشگاه و دانشجو نباید پیاده نظام احزاب یا نظام سیاسی کشور شوند

نماینده سازمان ملل از طرح های احیای دریاچه ارومیه بازدید کرد

در جامعه هستند ولی با جامعه نیستند

نقشه راه مسکن

زمانی مناسب برای دفن دائمی اسپیسی

تمرین شفافیت

زمستان سرد تفلیس؛ گرمای دوستی ایران

گرانی کله پاچه مردم را سیرابی خور کرده است

رهایی 5 نفر از محکومان به قصاص از پای چوبه دار در شوشتر

بسته ارزی 4200 تومانی مبلغ بالایی از ذخایر ارزی مملکت را به حراج گذاشت

چه قوانینی در ارسال لوایح پالرمو و پولشویی به مجمع تشخیص نقض شد؟

درخواست جانبازان برای لغو مصوبه نحوه تأمین هزینه های بیمه درمانی ایثارگران

رایزنی جابری انصاری و هلگا اشمید

دو گزاره غیر قابل جمع آقای ضرغامی و دوستان

مسیر یک اقتصاد جهانی

نفع مردم ایران

نشانه های انسان خردمند در کلام امام حسن(ع)

جزییات 6خبر ویژه امروز سه شنبه 20 آذرماه 1397

دوره احمدی نژاد تقریبا نقش تعیین کننده ای در سرنوشت دانشگاه نداشت

نماینده سازمان ملل از طرح های احیای دریاچه ارومیه بازدید کرد

ایسنا می تواند جهانی شود اگر ...

اینفوگرافی / سرنوشت همه استیضاح های مجلس دهم

گفتگوی کیت اسپنسر با لورن گرینفیلد مستندساز چگونه ثروتمندان در حال عادی سازی خودشیفتگی و نابود کردن تمدن بشری هستند

موتورسواری که زد و در رفت!

فتاوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله) درمورد گروه دوم ارث

فتاوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله) در مورد گروه اول ازث

پیام تسلیت سخنگوی وزارت خارجه در پی درگذشت یک روزنامه نگار

دعوای فراستی و ظلی پور جعلی بود!

انتقاد دانش آموزان تهرانی از دستگیری دانش آموزان پاریسی

رییس جدید اطلاعات ارتش روسیه منصوب شد

نظام شورایی و کارگروه های هم افزایی در راستای ارتقاء مدارس شروع به فعالیت کرده است

نظام روحانیت در معرض آسیب های طراحی شده قرار دارد/کار جهادی در اولویت حوزه علمیه قرار گیرد

نتایج نهایی آزمون استخدامی اعلام شد

اهل ایسنا

کرباسچی: دانشجویان مصادیق نظامی گری، استبداد و وابستگی را در ظرف زمان و مکان خود پیدا کنند

دعوای فراستی و ظلی پور جعلی بود

بیانیه ستاد حقوق بشر ایران درباره خشونت های اخیر فرانسه

اگر قدرت و حکومت نقد نشود منجر به فساد خواهد شد

چکیده گفت وگوی تفصیلی محمد قوچانی با فارس: جهانگیری از روحانی در جریان ترمیم کابینه دلخور شده بود/روحانی را از موسوی خویینی ها هم اصلاح طلب تر می دانم

جای هنر انقلاب در بنیاد فرهنگی روایت فتح است آخرین سخنان «احمدرضا دالوند» پیش از درگذشت

ترتیل صفحه 529 قرآن باصدای استاد پرهیزکار+صوت و متن آیات

تیراندازی در کسری از ثانیه

مردی که تمام سیستم های جاسوسی، نظارت و قضاوت را زیر نظر داشت/نباید بگذاریم خواجه نظام را به سرقت ببرند و با لعاب های دروغین بپوشانند

مردی که تمام سیستم های جاسوسی، نظارت و قضاوت را زیر نظر داشت/نباید بگذاریم خواجه نظام را به سرقت ببرند و با لعاب های دروغین بپوشانند