مطالب مرتبط:
اباذری و اعوانش بندبازی خطرناکی را شروع کرده اند
واکنش یک جامعه شناس به ماجرای گوش بریده ی کودک کار
موسوی زاده، جامعه شناس: سنت های محکم ضدخشونت هستند
آماده سازی استادیوم امام رضا (ع) برای شروع لیگ برتر فوتبال
یادداشت یک استاد جامعه شناس جای خالی سواد رسانه ای در فوتبال/ با فوتبال می توان به بحران محیط زیست کمک کرد
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 26 آبان 1397 ساعت 14:102018-11-17سياسي

اباذری و اعوانش بندبازی خطرناکی را شروع کرده اند (گفت وگو با رضا عظیمی، جامعه شناس)


آقای اباذری پیش فرض می گیرند که لیبرال ها هرچه می گویند، دولت می رود و به آن جامه عمل می پوشاند و می گوید که علت بدبختی، کل بدبختی است! این رفتار قطعا مبنای علمی ندارد، - " ـ یوسف علی اباذری، مدرس جامعه شناسی دانشگاه تهران که خود را از پیروان مکتب انتقادی فرانکفورت می داند، مدتهاست که تلاش دارد تا به هر نحوی در کانون توجهات رسانه ای قرار بگیرد.

اتخاذ متد مخالف خوانی به نام تبعیت از تفکر جامعه شناسی انتقادی، از او یک جامعه شناس شفاهی ساخته که تمایل چندانی برای پرداختن به موضوعات اساسی ایران ندارد و به جز اثر خرد جامعه شناسانه ـ که برآمده از پایان نامه وی بود ـ هیچ اثر تالیف مستقلی در طی دو دهه تدریس در دانشگاه تهران، از وی منتشر نشده است.

برآمدن نام اباذری اما، مصادف با حمله شدید وی به جوانان، بابت حضور در مراسم تشییع جنازه خواننده فقید پاپ (مرتضی پاشایی) بود.

نظرات او در حوزه مسائل اجتماعی، با ضدیت شدید با همگرایی ملی و حمایت از جریانات واگرای قومی همراه بوده و بیشتر به جای بهره گیری از جامعه شناسی پهلو به ایدئولوژی های تاریخ گذشته می زند.

در همین رابطه، "دکتر رضا عظیمی" جامعه شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی تهران، در گفتگو با ایلنا به نسبت میان آنچه که اباذری تفکر انتقادی و خرد جامعه شناختی می نامد و آنچه که دقیقا مورد اشاره هابرماس و نسبت او با ایران است، پاسخ داده است: تا چه حد می توان دیدگاه های اباذری را برآمده از علم جامعه شناسی و تا چه حد، برآمده از بطن ایدئولوژی می دانید؟ آیا امکان امتزاج جامعه شناسی با ایدئولوژی وجود دارد؟ در مصاحبه نمی شود به طور کامل، حق مطلب را ادا کرد.

ما باید ابتدا تکلیفمان را با "اغتشاش مفهومی" تعیین کنیم و یکسری مسائل را توضیح دهیم.

ما به چیزی می گوییم ایدئولوژی؟ تا زمانی که ما تکلیفمان را با این موضوع مشخص نکنیم، می توانیم به هر تفکری برچسب ایدئولوژیک بزنیم.

باید در ابتدا، ایدئولوژی را به جهت تکرر در بکارگیری زبانی (که خود از آفات ایدئولوژی است)، واکاوی دقیقی کنیم.

اگر دامنه ایدئولوژی به شکل کامل علامت گذاری نشود، بعد از آن "بندبازی" شروع می شود.

وقتی که ما دامنه مفهومی را تحدید نکنیم، افراد بعد از طرح موضوع می توانند ادعا کنند که منظورشان آنچه که برداشت شده است، نبوده و چندپهلوگویی (که از آفات علم است) رواج می یابد.

اگر بخواهم یک تعریف محدود و قابل تبیین از ایدئولوژی ارائه کنم.

من ایدئولوژی را یک معرفت تقلیل یافته از پدیده ها می دانم که، ابتدا به یکسری از پرسش های بنیادین پاسخ می دهد.

اگر ایدئولوژی را مطابق با تعریف کلیشه ای و عام آن که عبارتست از نظام بسته بندی شده ای از باورها! که به 4 سوال بنیادین پاسخ می دهد: 1.

چه هست؟ یعنی باید هستی شناسی را توضیح دهد و امر موجود را توضیح دهد.

امر موجود از نگاه جامعه شناختی، امر Positive است (البته نه به معنای پوزوتیویستی کلمه)، به این معنا که در زمان حال چه می گذرد؛ به این ترتیب که شما باید بتوانید توضیح دهید که در زمان حال، در جامعه ایرانی چه می گذرد؟ اگر می خواهید کار تاریخی کنید، باید تاریخ ایران را از یک منظر خاص توضیح دهد و البته ایدئولوژی این کار را می کند! 2.

چه خوب است؟ در اینجا ایدئولوژی باید به امر مثبت و آنچه که خوب است، از منظر Normative و هنجاری توضیح دهد.

یعنی اینکه پس از تبیین اینکه وضعیت چیست، می گوییم چه چیزی برای این وضعیت خوب است.

یعنی با هست (Fact )ها و باید(Real)های خود را تعریف کند؟ بله و در ادامه باید به سایر مراحل تکوینی خود بپردازد.

به طور مثال ما فقط نقد می کنیم و می گوییم وضعیت خوب نیست و مثل نسل اول مکتب فرانکفورت، فقط همه چیز را باد نقدهای شدید سلبی می‎ گیریم.

در این وضعیت به دیالکتیک منفی دچار شده بودند و نتوانستند که راهکاری ارائه کنند.

افرادی مانند آدورنو و هورکهایمر این مکتب را به بن بست بردند و اصلا دیالکتیک منفی اصطلاحی بود که از جانب خود آدورنو به کار گرفته شد.

چیزی هم تحت عنوان جایگزین تعریف نکردند.

پس از بروز اتفاقات خاص در این زمینه، پروژه فکری هابرماس وارد میدان شد که ضلع سوم و چهارم را به این ماجرا افزود.

در این حالت چه باید کرد و چگونه باید فهمید (معرفت شناسی)، مراحل نهایی تکوین یک ایدئولوژی است.

ممکن است که برایتان این پرسش ایجاد شود که در آن سوی ایدئولوژی چه چیزی قرار دارد و به پاسخی به نام علم برسید.

فرق علم و ایدئولوژی این است که ایدئولوژی هم معرفت ارائه می دهد اما معرفتش تقلیل یافته است.

در ایدئولوژی، عقل همان نظام باورهاست و نه رجوع به جهان واقعی؛ ولی علم اینطور نیست.

در ساحت علم، نظام باورها وجود ندارد؟ اتفاقا به طرق اولی در علم نظام باورها وجود دارد.

گل سرسبد هر علمی، نظریه های آن علم است که همان نظام مدون باورهای علمی است.

منتهی در ایدئولوژی تئوری که عرضه می شود، ایدئولوگ ها و تابعان ایدئولوژی، در همان باورهای ایدئولوژیک خود می مانند و در رجوع به نظام واقع، عنایتی به واقعیات ندارند.

بعضی هایشان، مثل پست مدرن ها، که اصلا جهان واقع را قبول ندارند و ما در این بحث آنها را کنار می گذاریم.

یعنی ایدئولوژیست ها می خواهند که بر سر تمام مسائل، آستر و لحاف ایدئولوژیک پهن کنند؟ بله به همین شکل است.

آنها می خواهند به هر شکل ممکن نظریه های خود را به جهان واقع تحمیل و یا کاور کنند.

علم به جهان واقع رجوع می کند و اگر با جهان واقع همخوانی نداشته باشد، خودش را تغییر می دهد! به همین دلیل ما در علم، محافظه کاری و فروتنی داریم؛ به این معنا که در برخورد با جهان واقع رفتار صلب از خود بروز نمی دهد و می بیند که اگر جهان تغییر کرده است، علم نیز بدون تصلب، خود را تغییر می دهد.

در ایدئولوژی چپ، شما به هر طریق باید تحلیل و عمل ایدئولوژیک مبتنی بر آن تحلیل داشته باشید.

به طور مثال، در دوران انقلاب اکتبر 1917، می گفتند که روسیه اصلا تجربه فئودالیسم نداشته که حالا بخواهد در این تحلیل جبرگرایانه تاریخی، وارد مرحله بعدی تحلیل خطی بشود! ولی وقتی آقایان لنین و استالین می گفتند که جامعه قرن نوزدهم روسیه، فئودالیستی بود، شما الا و لابد باید می پذیرفتید که روسیه همانند اروپا، دوره های فئودالی را پشت سر گذاشته است! این مورد در رابطه با تحلیل های شبه تاریخی چپ های ایران هم صادق است.

البته این بحث عریض و طویلی جداگانه ای می طلبد که شما تا همینجا را از بنده بپذیرید.

برگردیم به بحث آقای دکتر اباذری و اینکه ایشان در کدام دسته از حالات فوق قرار می گیرند؟ دکتر اباذری به عنوان یک معلم و آموزش دهنده جامعه شناسی، معلم خوبی هستند اما به عنوان یک نظریه پرداز، شما باید مکتوباتی داشته باشید که براساس آن مورد قضاوت و ارزیابی دقیق قرار بگیرید! از نظر بنده، آقای دکتر اباذری دو موج فکری را پشت سر گذاشته اند.

بحثی را ایشان در حلقه ارغنون داشتند که بیشتر در قامت یک مترجم آثار خرد و دیباچه های کوچک نظری از مکتب فرانکفورت عرضه کردند که در نهایت، باید بدانیم که مکتب فرانکفورت، اصولا نظریات خرد ندارد و نظریات خرد خود را از فروید می گیرد و بر همین اساس نظریات آقای اباذری را باید در ذیل نظریات فروید مورد بحث و ارزیابی قرار دهیم.

بحث "شخصیت اقتدارگرا"ی تئودور آدورنو و همینطور مبحث "انسان تک ساحتی" هربرت مارکوزه ریشه در همین تئوریات روانکاوی فروید دارد.

من قسمت معلم بودن آقای اباذری را کنار می گذارم و به افکار ایشان می پردازم.

اتفاقا ایشان، اخیرا از برخی از دوره های فکری پیشین خود ابراز برائت و پشیمانی کرده اند که البته، به خودی خود هیچ حسن و قبحی ندارد، زیرا از مشخصه های اصلی علم، تغییرپذیر بودن است.

این بسیار خوب است که دیدگاه های فرد نسبت به 20 سال پیش خود تغییر کند وگرنه که در دام ایدئولوژی سقوط می کند.

بیشتر باید به بعد جامعه شناسی ایشان و به ویژه، جامعه شناسی تجربی تاکید کرد که در تمام سخنرانی ها و مصاحبه های آقای اباذری نمود دارد، تاکید کنم، چون ایشان اثری تالیف نکرده اند که بشود در رابطه با آن، دیدگاه های ایشان را مورد ارزیابی قرار داد.

اباذری خودش را جامعه شناس انتقادی می داند یا نمود تجربی در دیدگاه هایش بیشتر است؟ اصولا این دو دیدگاه با یکدیگر قابل جمع اند؟ در عرف جامعه شناسی انتقادی، باید تکلیفمان را دست کم با 3 مقوله مشخص کنیم.

هابرماس، جان رالز، رایت و افرادی از این قبیل هم چنین می کنند.

جامعه شناس انتقادی باید ابتدا نسبتش را با وضع موجود مشخص کند و در این مرحله مکانیزم های نابرابری و ستم اجتماعی را توضیح بدهد و بگوید که این کوتیشن چگونه نابرابری را ترسیم می کند.

مکانیزم های علی باید توضیح داده شوند؛ به طور مثال می گوییم علت نابرابری X، ظلم و ستم A می باشد و باعث بروز این نابرابری اجتماعی می شود و آن را درشواهد تجربی مطالعاتی خود منتشر کند.

یعنی بگوید که من در فلان مقالات و چندین جلد کتابی که در این مورد نوشته ام این موضوع را توضیح داده ام.

در مرحله بعد باید به بحث آلترناتیو ورود کند و بگوید که جامعه نیک مدنظر او چیست؟ البته این "باید" مدنظر او نباید یوتوپیک باشد، مثلا بگوید برای اینکه ما مشکل ترافیک را حل کنیم، هر روز باید از پنجره خانه هایمان به بیرون پرواز کنیم! این "جامعه نیک" مدنظر جامعه شناس باید posible و امکان پذیر باشد.

این "باید" زیبا، و البته غیرواقعی و نشدنی ست.

در مرحله سوم، جامعه شناس انتقادی باید نظریه انتقال داشته باشد و بگوید که چگونه قرار است از وضع موجود، به وضع مطلوب مدنظر وی برسیم.

این هم باید امکان پذیر باشد و رویاپردازانه نباشد.

چشم انداز نظری جامعه شناسی انتقادی هابرماس که به آن اشاره کردید، تا چه حد قابل انطباق با دیدگاه ها و فرضیات مطروحه توسط اباذری ست؟ هر متفکری زمینه و زمانه دارد.

زمینه اش همان زیست جهان و فضای اجتماعی و اپیس تمولوژیک (معرفت شناختی) ست که در آن زندگی می کند.

به این معنا که اگر شما یک نظریه ای می دهید، برآمده از تاریخ و در نسبت با اجتماعی ست که در آن زیست می کنید.

یورگن هابرماس یک متفکر آلمانی ست.

زمینه اجتماعی او آلمان است و زمانه فکری اش در مکتب فرانکفورت می گنجد.

برای هابرماس، بسیار مهم است که با دیالکتیک منفی تعیین تکلیف کند و نق زدن نسل اول این مکتب را کنار بگذارد و راه حل و آلترناتیو تعریف کند.

هابرماس می خواهد مکتب فرانکفورت را از بن بست دیالکتیکی پیشینیانش خارج کند و در ضمن، نمی خواهد که خرد کانتی را نیز بر زمین بگذارد و در دام پست مدرن ها بیفتد، به همین دلیل است که از "پروژه ناتمام مدرنیته" سخن می گوید! هابرماس به شدت بر روی این دو خط قرمز پافشاری می کند.

آن چیزی که آقای اباذری در کتاب خود، تحت عنوان خرد جامعه شناسی نامگذاری کرده، می خواهد بگوید که خرد جامعه شناسی به این معنا وجود دارد و نمی خواهد در دام پست مدرنیسم بیافتد، حالا اینکه تا چه حد موفق بوده، یک بحث دیگری ست.

هابرماس در جامعه آلمانی زندگی می کند که توسعه یافتگی آن، مشابه انگلستان و فرانسه نبود و از یک عقب ماندگی تاریخی رنج می برد.

توسعه آلمان از بالا به پایین و با مشت آهنین بیسمارک اتفاق افتاد، این اتفاقات باعث شد که یک نظام اقتصادی، آموزشی و اداری توسعه گرا از بالا به پایین بر تمام شئون اجتماعی جامعه آلمان اثر بگذارد و به اصطلاح، جامعه آلمان را سرد کند.

اقتصاد و سیاست آلمانی ها در این زمینه بسیار خوب کار کرده ولی اجتماع و فرهنگشان به معنای پارسونزی کلمه، سرد شده است و گرمای فرهنگ ارتباطی عموم مردم با یکدیگر از بین برود.

در مقاله ای که برای مجله قلم یاران نوشتم موضوع را باز کرده ام ولی اینجا آدم وادار به خلاصه گویی می شود.

هابرماس به دنبال این است که مردم آلمان را به کوچه بیاورد تا با یکدیگر گفتگو کنند و این کاملا تحت تاثیر پارسونز است.

مباحث مرتبط با نقد حوزه عمومی را پارسونزی می دانید؟ به طور مشخص از نظریه کنش ارتباطی حرف می زنم.

این در مباحث آقای اباذری نیست زیرا آقای اباذری پارسونز را در ذیل لیبرالیسم می بیند و از نظر آقای اباذری لیبرالیسم در تمام شئون آن چیز بدی ست! خود هابرماس بارها نوشته و گفته که نظریه پردازی در جهان معاصر بدون پارسونز اصولا غیرممکن است.

پس یک مسئله اجتماعی و فکری را نخست به خوبی می کاود، سپس باید بنشیند و با پوزیتیوست ها در حوزه علائق تسویه حساب می کند و در حوزه عمومی مسئله خودش را بسط می دهد و در کنش ارتباطی از وضع مطلوب مدنظر خودش می گوید و نظریات آلترناتیو ارائه می دهد؛ در رابطه با چگونگی پیاده سازی آن هم در "بازگشت به هنجار" و "قانون" توضیح می دهد.

حالا برگردیم به بحث آقای اباذری! ایشان ابتدا در حلقه ارغنون مباحث بسیار خوبی داشتند و کارشان هم خوب بود، منتها در بحث جامعه شناسی تجربی ایشان می گوید علت العلل بدبختی های ما را لیبرالیسم و نئولیبرالیسم می داند.

ایشان در یک مقاله 126 صفحه ای در مهرنامه یک جمله بسیار مشخص با همان مضمونی که گفتم را عرضه می کنند.

این مقاله از یک جهت محشر است! و به دوستان اقتصاددان ما یادآوری می کند که انسان به طور ذاتی یک موجود تک بعدی و اقتصادی نیست و ما انسان اجتماعی داریم.

ایشان این بحث را از "انسان تک ساحتی" مارکوزه می گیرد؟ نه لزوما! ایشان بیشتر در مباحث زیبایی شناختی مدنظرشان، تحت تاثیر انسان تک ساحتی مارکوزه و بعد مباحث مرتبط با صنعت فرهنگ آدورنو قرار دارند؛ به همین جهت بود که آن ماجرای معروف در رابطه با درگذشت مرتضی پاشایی ـ خواننده فقید پاپ ـ پیش آمد.

گزاره آقای اباذری در رابطه با وضع موجود چیست؟ اینکه لیبرالیسم در 40 سال اخیر در ایران بیداد کرده و به ویژه از سال 1368 به این طرف! در جامعه ما وجود داشته و تولید ستم کرده است! درحالیکه باید این گزاره در جامعه شناسی تجربی مورد اثبات قرار بگیرد.

منطق علمی اما به ما می گوید که شما ابتدا باید بر سر چیستی مفهوم بحث کنید و سپس بر بود یا نبودش در وضعیت فعلی بحث کنید، در شرایطی که ایشان، در همایشی در سال 1385 می گوید من اصلا "مفهوم" را قبول ندارم و "مقوله" هم موجود نیست! بعد از ابراز چنین دیدگاهی ست که بندبازی شروع می شود.

شوربختانه ایشان و اعوانشان شرایطی به وجود آورده اند که تا می گوییم مفهوم را تعریف کن، می گوید تو ذات گرایی؟ این بیشتر یک بندبازی خطرناک است تا اینکه یک رویکرد علمی و جامعه شناختی باشد! بعد هم می گویند منظورم این بود یا آن بود! بعدهم آقای اباذری مشخص نمی کنند که در ایران، منظور از لیبرالیسم چیست؟ اصلا ما بیاییم و فرض بگیریم که لیبرالیسم کلا بد است ولی بعدش بیاییم نشان بدهیم که در 40 سال اخیر در ایران، کجا لیبرالیسم وجود داشته و به طور مشخص نشان دهد که کدام رویکرد و سیاست و کدام دولت لیبرالیستی بوده است.

آقای اباذری در هیچ اقدام مطالعاتی چنین نکرده است.

ایشان فقط چند مطالعه پایان نامه ای غیررسا توسط شاگردانشان در این زمینه داشتند و در نهایت می گویند که رانت و فساد و مواردی از این قبیل مسئله ما نیست! بلکه لیبرالیسم به عنوان عامل ایجاد این موارد، باید مسئله اصلی باشد.

ایشان به جای اینکه این مسئله را تبیین کنند وارد بحث با آقای دکتر غنی نژاد می شوند که شما چنین گفتید و چنان گفتید! در حالیکه ایشان در میان ساحت عمل و نظر هم در این مباحث تفکیکی قائل نیست.

این پیش فرض گرایی چه تبعاتی را می تواند به دنبال داشته باشد و آیا پیش فرض گرایی ضدعلم است؟ آقای اباذری پیش فرض می گیرند که لیبرال ها هرچه می گویند، دولت می رود و به آن جامه عمل می پوشاند.

و می گوید که علت بدبختی، کل بدبختی است! این رفتار قطعا مبنای علمی ندارد، دست کم در رشته جامعه شناسی نمی شود به این قبیل فرضیات، نسبت علم داد.

من نمی گویم که لیبرالیسم علت بدبختی ما هست یا نیست؛ ممکن است که هر کدام از این دو حالت باشد اما این باید از منظر جامعه شناختی اثبات شود.

چگونه امکان سنجش تجربی در این زمینه به وجود می آید؟ شما بیایید به بودجه آموزش عمومی، آموزش عالی، بهداشت و درمان، نگاه کنید و ببینید که چقدر دولت در این حوزه، حضور دارد و مردم چقدر حضور دارند و باید این موارد را با عدد و رقم به شکل دقیق بررسی کنیم.

اتفاقا آقای اباذری در رابطه با اقتصاد جامعه صحبت می کنند و این زمینه از قضا، محمل بهتری ست برای اینکه ما با عدد و رقم در رابطه با افول و یا تقویت وضع اقتصادی مردم نظر بیاندازیم.

من به عنوان یک رصدکننده همکار با ایشان، ندیدم که حتی وضع موجود را بررسی کنند.

وضع مطلوبشان را هم تبیین نکردند؛ به این معنا که در رویکرد انتقادی، شما حتما باید نظریه عدالت داشته باشید.

ایشان در همایشی که در این رابطه در سال 85 برگزار شده بود، خطاب به دکتر چلبی که مباحثی در این زمینه داشتند، گفتند که این مباحث را باید برای فلاسفه بگذاریم و مسائلی نظیر آزادی و عدالت کلی گویی هستند! مگر می شود که شما منتقد وضع موجود باشید و آن را نابرابر بدانید ولی هیچ کانسپتی هم در این زمینه از عدالت ارائه ندهید؟ نمی شود که شما در این ساحت مثل فون هایک بگویید عدالت سراب است؟ بالاخره باید تعریفی از عدالت داشته باشید.

در غیر اینصورت شما، همانند نسل اول فرانکفورتی ها فقط دارید نقد می کنید بدون اینکه چیزی برای جایگزین در چنته داشته باشید.

ایشان وقتی که در رابطه با لیبرالیسم صحبت می کند، نقدهایش به هیچ وجه معطوف به سیاست و یا فرهنگ نیست.

در این شرایط هم برخی از اصحاب قدرت از ایشان حمایت می کنند و می گویند ما که تبرئه شدیم، پس مشکل از اقتصاد است که آنهم به خاطر 4 نفر آدم لیبرال است! پس می بینیم که نقدهای ایشان، اتفاقا بسیار کانالیزه شده و محافظه کارانه است.

پس ارجاعات ایشان به دکتر شریعتی را نمی توان آلترناتیوی دانست؟ سوال بسیار خوبی ست.

ایشان اخیرا برای عرضه آلترناتیو، به دکتر شریعتی رجعت کلامی کردند.

در همایشی که در رابطه با شریعتی برگزار شد، ایشان می گوید که ما باید برگردیم به شریعتی، نه از جهت سنت و مدرنیته بلکه باید به دکتر شریعتی بازگردیم چون شریعتی از سوسیالیسم در برابر سرمایه داری صحبت می کرد.

شریعتی از شیعه صحبت می کرد و شیعه هم تئوری عدالت دارد و هم تئوری آزادی؛ عدالت خواهی علی (ع) و آزادی خواهی حسین (ع).

به این شکل، ایشان خودش را راحت می کند و می گوید که وضع موجود که آن بود و وضع مطلوب هم که حاوی نظریه عدالتی ست که دکتر شریعتی تبیین کرده است و آلترناتیو لازم هم در آن وجود دارد.

این را هم ما می گوییم سلمنا! تاکنون که هیچ چیزی ارائه نمی داد، حالا که ارجاعاتی را به عنوان آلترناتیو ارائه داده، یک گام به جلو برداشته است.

در شرایط کنونی آقای شریعتی باید به سوالاتی پاسخ بدهد: آیا تئوری عدالت ارجاعی ایشان در شیعه، عینا همان تئوری ست که شریعتی دنبال می کرد؟ آزادی هم شرایط مشابهی دارد و آیا آزادی مورد نظیر ایشان همان برداشتی ست که آقای شریعتی از آزادی در شیعه داشتند؟ متاسفانه آقای اباذری به هیچ کدام از ابهامات چنینی پاسخ نمی دهد.

چون از یک طرف می گویند، انقلاب که شد، لیبرالیسم بر سر کار آمد و عامل تمام بدبختی های ما شد، از جهت دیگر فراموش کرده اند که یکی از عوامل اصلی انقلاب در کشور ما، رسوخ عقاید دکتر شریعتی در میان مردم بود.

ضمنا آقای اباذری توضیح نمی دهد که مگر حکومت غیرشیعه در این 40 سال بر سر کار بوده است؟ یک پاسخ ساده هم به این پرس می دهند، که در این 40 سال حکومت شیعه بر سر کار نبوده است و لیبرال ها بر سر کار بوده اند.

به این ترتیب، آیا به همان پرسش نخستین که پرسش از وضع موجود بود، بازنمی گردیم؟ هیچکدام از این پرسش ها را پاسخ نمی دهند و فقط یک چیز را مشخص می کنند و آن این است که هرکسی که به سمت سوسیالیسم بچرخد مورد تایید است مثل دکتر شریعتی یا هرکس دیگری! در رابطه با تئوری انتقالی هم که افاضاتی نفرمودند! مثلا ایشان پاسخ نمی دهد که در رابطه با نظریه های آزادی و عدالت شیعه، حکومت فعلی در چه وضعیتی قرار دارد و برای برقراری عدالت و آزادی شیعی، همین حکومت کارآمد و کافی است و یا نیاز به یک حکومت متفاوت وجود دارد.

من حتی تردید دارم که ایشان آثار مرحوم دکتر شریعتی را خوانده باشند و این بندبازی ناشیانه، حاصل همین نخواندن است.

این ارجاعات، متاسفانه از سه حالت خارج نیست: یا ایشان آثار دکتر شریعتی را نخواندند، یا فراموش کرده اند و یا خود را به فراموشی زده اند.

بنابر این اگر بخواهید علمی صحبت کنید، باید تکلیفتان را با نظریات وضع موجود، آلترناتیو و انتقال توضیح دهید.

اگر هم که بحث ایدئولوژیک است، که همه چیز می توانید بگویید و البته نیازی به اثبات هم نخواهید داشت.

می توانید بگویید لیبرالیسم در ایران بد است، در سنگاپور هم بد است، در آمریکا و سوییس هم بد است.

خوبی هم که ندارد! شما به سنگاپور نگاه کنید، در بیش از یک دهه گذشته همواره یکی از ده کشور برتر در توسعه یافتگی بوده است و نظام های آموزشی، مالی و حقوقی بسیار قدرتمند و برجسته ای دارد و همچنین از دومین گذرنامه معتبر دنیا برخوردار است.

آقای اباذری هیچکدام از اینها را نمی بیند و مباحث را خلط می کند.

اینکه لیبرالیسم را از مکاتب اتریش تا شیکاگو و از فیزیوکراتیسم تا نئوکلاسیسم را یک کاسه می کنند، ناشی از خطی نگاه کردن به تاریخ نیست؟ درحالیکه خود آقای دکتر اباذری از مکتب فرانکفورت تا چپ لوکاچی همواره در رفت و آمد است و حتی از دکتر شریعتی هم ارجاعاتی می دهند.

بله؛ دقیقا این به همان بحث نخست برمی گردد و تبیین وضع موجود فقط ناظر به یک دیدگاه در رابطه با امر واقع نیست، بلکه هر دیدگاهی یک تعریفی از وضع موجود دارد وقتی از لیبرالیسم حرف می زنیم، دقیقا از چه چیزی داریم حرف می زنیم و به طور مشخص با چه چیزی کار داریم؟ اینکه شما تمام این مکاتب را در یک توبره بریزید و یک نام واحد به آنها بدهید، نه چیزی را در نسبت با وضع موجود در رابطه با آن مکاتب می توانید تبیین کنید و نه می توانید چیزی از وضع موجود را در رابطه با آنها نشانه گذاری کنید.

از مرکانتیلیسم تا نئولیبرالیسم، طیف های متنوع، با نظریات متفاوتی وجود دارد و این حتی در قبال چپ ها هم صادق است و آنها هم از مارکسیسم تا نومارکسیسم و مکتب فرانکفورت و مکاتب دیگر با نظریات دیگری را دربرمی گیرند که آقای اباذری حتی تکلیف خود با این موارد را هم مشخص نمی کند.

اتفاقا آقای اباذری هیچ روی خوشی به چپ های تحلیلی نشان نمی دهد و بیشتر به چپ های نسل اول فرانکفورتی و گرامشی ابراز علاقه می کند.

درحالیکه چپ های تحلیلی مثل رومر، رایت و امثالهم، بسیار در آمریکا رشد کرده اند و تحقیقات نسبتا جدی انجام داده اند.

شما از اسمیت تا هایک، رالز، نوزیک و حتی آمارتیاسن (در اثر توسعه به مثابه آزادی)، می توانید همه را لیبرال ببینید ولی آیا همه این چهره ها را می شود یک کاسه کرد؟ اصولا آقای اباذری وضع موجود را نه در تئوری و نه در عمل نمی کاود! ایشان در واقع یکسری Assumption (پیش فرض) هایی دارند و بر مبنای آنها قضاوت می کنند.

مثلا: لیبرالیسم در ایران در تمام سطوح وجود دارد؛ نیازی هم به اثبات ندارد و با همین تعریفی هم که عرضه می شود وجود دارد! این موارد هرچیزی که باشد، جامعه شناسی (نه به معنای پوزیتیویستی) تجربی نیست.

هر حرفی که در جامعه شناسی تجربی می زنیم، باید برایش Fact ارائه کنیم وگرنه وارد مباحث فلسفی می شویم و در نهایت در آنجا هم به علت نداشتن استدلال های لازم، به ایدئولوژی می رسیم.

پس آقای اباذری دقیقا از کدام جامعه شناسی حرف می زنند؟ اتفاقا من هم اصرار دارم که روی همان بعد جامعه شناسی تاکید کنم.

ایشان در یک همایش گفتند که ما باید به جامعه شناسی برگردیم و جدا دعوت بسیار میمون و مبارکی بود ولی باید از خود ایشان هم بخواهیم که به جامعه شناسی برگردد.

من نمی گویم که حملات ایشان به مکاتب و نحله های گوناگون درست و یا غلط است، بلکه می گویم که ایشان فقط با اشاره به اینکه فلان چیز فاشیسم است و یا فلان چیز رادیکالیسم است، هیچ رفتار جامعه شناسانه ای انجام نمی دهد.

با انگ زدن و کلی گویی راهی به جایی نمی بریم.

به احمد فردید، به دلیل نداشتن تالیفات، لقب فیلسوف شفاهی دادند.

آیا می شود به دکتر اباذری هم نسبت جامعه شناس شفاهی داد؟ ارجاعات ایشان به ژیژک و آگامبن در این گفتارهای بدون نوشتار، تا چه حد با ساحت ایران همخوانی دارد؟ من شما را به مقاله "یوتوپیا و سیاست" ارجاع می دهم.

ایشان در آن مقاله می گوید که شیوه نوشتن من گزین گویه است.

این شیوه تحت تاثیر والتر بنیامین است.

گزین گویه می نویسند و در این نوشتار خبری از ارجاعات متنی هم وجود ندارد.

یعنی در یک پاراگراف شما می توانید از جهانی شدن شروع کنید و تا چیزهای دم دستی بیایید.

در چنین چیزی انسجام یک اثر علمی وجود ندارد و شما در نهایت هیچ حرف منسجم و قابل سنجشی نمی زنید.

در نقطه مقابل بنیامین و بنیامینی نویس ها، هابرماس قرار دارد.

ثقیل می نویسد اما بسیار منسجم و هدفمند، آغاز و پایان کاملا علمی و دقیق دارد.

آقای اباذری، منهای پایان نامه دکترایشان که بعدا به کتاب بدل شد، در سایر نوشته هایشان، کاملا گزین گویه می نویسند.

ژیژک و آگامبن هم چنین شیوه نگارشی دارند و انگار که شیوه نوشتن آنها پست مدرن و زیبایی شناسانه است.

آیا می توان نام تفنن را بر روی چنین چیزی گذاشت؟ اتفاقا خود آقای دکتر اباذری در "خرد جامعه شناسانه" به چنین چیزی نقد داشت.

وقتی که یوتوپیا و سیاست را ببینید، متوجه می شوید که نگارنده با گزین گویه کردن از متفکران بزرگ، خواننده را به رعب می اندازد.

در پایان مقاله که می بینید، هیچ source (منبع و ارجاع)ی وجود ندارد و همه نقل قول های ذهنی نویسنده است.

اینجاست که شما متوجه می شوید که لبه های مطلب به سمت پست مدرنیسم نزدیک می شود.

چرا ایران، در آثار ایشان دیده نمی شود؟ آیا پروبلماتیک و دغدغه مندی ایشان، چیزی در بیرون مرزهای ایران است؟ دکتر اباذری دقیقا از بازگشت به کدام جامعه شناسی صحبت می کنند و اصولا آیا بازگشت به جامعه شناسی منهای فهم دقیق تاریخی ممکن است؟ من کتاب خرد جامعه شناسی را چندین بار خوانده ام! یکبار که به نمایه کتاب مراجعه کردم فقط یک مرتبه به اسم ایران برخورد کردم که آنهم در مقدمه تشکر است که می گوید امیدوارم در پیشبرد جامعه شناسی ایران اثر مثبتی برجای بگذارد.

ایشان به علت عدم تشریح زمینه و زمانه جامعه ایران، اصولا نمی تواند جامعه شناس ایران باشد.

چیزهایی در ذهنشان وجود دارد و وقتی که در جلسات و مراسماتی شرکت می کنند، به صورت فی البداهه، به ایران نسبت شان می دهند و همکاران رسانه ای شما، هرگاه ایشان افاضه ای می فرمایند، جوری تیتر می زنند که انگار آقای دکتر اباذری مساوی است با تمام جامعه شناسی ایران! آخر حتی در حد آثار پاپ و عمومی جامعه شناسی ولو به غلط مثل آثاری نظیر جامعه شناسی خودمانی و جامعه شناسی نخبه کشی هم نمی نویسند.

جالب است که بدانید، آقای اباذری وقتی که از ساختار قدرت هم صحبت می کند، فقط در رابطه با دولت حرف می زند! انگار که ساختار سیاسی ایران فقط در انحصار دولت است.

به همین دلیل است که می گویم شما اگر جامعه را نکاوید، نمی توانید در رابطه با تاریخ هم نظر بدهید و به طور خود به خودی تاریخ هم به کنار می رود.

اگر یک جامعه شناس مسائل اجتماعی ایران را به درستی واکاوی کند، متوجه می شود که یکسری از مسائل ما ریشه های تاریخی دارند و باید برای فهم انها تسلط و دغدغه مندی کافی نسبت به تاریخ ملی هم وجود داشته باشد و نسبت میان آگاهی ملی و آگاهی های کاذب القایی هم مشخص شود.

نقدی که به پوزیتیویست ها در رابطه با نادیده گرفتن تاریخ وارد می شد هم به ایشان وارد است و البته که این نقد سنگینی ست! زیرا ایشان مدعی جامعه شناسی انتقادی و پیروی از مکتب فرانکفورت است و این تشابه به پوزیتیوست ها برای ایشان که از ناقدان پوزیتیویست هاست اصلا چیز خوبی به شمار نمی آید.

به طور قطع، جامعه ما دارای مسائل بسیاری است که ریشه های تاریخی فراوانی دارند.

شاملو در شعری می گوید: من امروز از مادر نزاده ام، عمر جهان بر من گذشته است! نزدیکترین خاطره ام، خاطره قرنهاست.

ایران همواره حامل خاطره قرنهاست و این مسائل در جامعه امروز هم خودش را نشان می دهد.

پیشنهاد می کنم که آقای اباذری به جامعه شناسی و فهم دقیق زمینه و زمانه مسائل ایران بازگردد.

منبع: ایلنا/ مجتبی اسکندری/26 ابان 97
کلید واژه ها: جامعه - دانشگاه تهران - دانشگاه - تهران - مفهومی - تشییع جنازه - مراسم تشییع - ایران - پایان نامه - هیئت علمی - علمی - شروع - خواننده - مصاحبه - برداشت - پدیده - منتشر - گفتگو - حمایت - رفتار - همراه - تاریخ - مراسم - رسانه - تشییع - نامه - حمله - دولت

آخرین اخبار سرویس:
محکومیت های «اسفندیار رحیم مشایی» تأیید شد

رویارویی دنیای امروز رویارویی رسانه ای و افکار عمومی است

مشاور استاندار کرمان خواستار سیاست گذاری ارتباطی از سوی مدیران و روابط عمومی ها شد

سرپرست روابط عمومی استانداری تهران: روابط عمومی ها دنبال جریان های سیاسی نباشند

هفته ای دومرتبه غذای گرم در مناطق محروم تهران توزیع می کنیم

منطقه22 از لحاظ زیست محیطی و شهرسازی حساس و آینده ساز برای تهران

طیبه سیاوشی: نماز جمعه، تریبون تخصصی مباحث فضای مجازی نیست

​عزت و عظمت امام حسن عسکری(ع) در بیانات رهبر معظم انقلاب

ارسال 3 هزار ویلچر اهدایی مقام معظم رهبری برای محرومان کشور

تایید محکومیت های صادره در مورد رحیم مشایی

کار علمی چندانی برای تدوین سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت انجام نشده است

دومین هیات عالی سازمان جهانی تبلیغات IAA در ایران انتخاب شدند

عبدالله نوری: ما از نظام اسلامی برای مردم کعبه آمال ساختیم اما در عمل به بیراهه رفتیم / برخی افراد با نردبان اصلاحات بالا می روند و با آبروی اصلاحات بازی میکنند

نخستین رییس جمهور زن گرجستان کار خود را آغاز کرد

سردار نقدی: گرانی ها نتیجه بی توجهی به ارزش های انقلاب است/ایران امروز مستقل ترین کشور دنیاست

حادثه دلخراش له شدن پراید زیر چرخ های کامیون + فیلم

عزیزی در تشریح نشست کمیسیون صنایع: کلیات طرح تحقیق و تفحص از معادن کشور تصویب شد

نشست کتاب خوان در دانشگاه مهریز برگزار شد

کنایه عبدی به نماینده مجلس درباره پرونده امامزاده ها

حکم قطعی مشایی صادر شد

فرمانده نیروی زمینی سپاه درگذشت سردار منصوری را تسلیت گفت

تجلیل از علی رواقی، منوچهر بیگدلی خمسه و راضیه تجار

فرمانده نیروی زمینی سپاه درگذشت سردار منصوری را تسلیت گفت

منطقه 22 از لحاظ زیست محیطی و شهرسازی حساس و آینده ساز برای تهران

کاهش 4 درصدی اعتبارات فرهنگی در لایحه بودجه 98

تلاش برای آبادانی روستای ظفرآباد شیراز

15 حلقه چاه غیرمجاز در قاینات مسدود شد

هفته پژوهش فرصتی برای نگرش عمیق به نهاد تعلیم و تربیت است

«ایمان» موتور محرک سربازان و نیروهای مسلح است

تغییر آدرس یادواره شهدای مدافع حرم «فاتحین»

سخنگوی فراکسیون امید تغییر کرد

سیستم آموزش و پرورش؛ راز شادی کشورهای اسکاندیناوی

حسینی کیا، نماینده مجلس: مذاکره با تلگرام کاری بود که نظام انجام داد

معرفی امام زمان به مردم مهمترین رسالت امام عسکری بود

​شماره 187 ماهنامه «فکه» منتشر شد

انزوای مهدویت در پژوهش ها/راه تاثیر تحقیقات مهدوی بر اصلاح سبک زندگی

موش انداختن مخالفان در مجلس+فیلم

محکومیت مشایی تأیید شد؛ 5 سال حبس

ارسال 3 هزار ویلچر اهدایی مقام معظم رهبری برای محرومان کشور

برکناری داماد روحانی در هاله ای از ابهام/حمله پیامکی به نمایندگان این بار برای فیلترینگ اینستاگرام/فروش بخشی از پارک جمشیدیه تکذیب شد/آمادگی کواکبیان برای مناظره با احمدی نژاد/جزییاتی از احتمالات چگونگی ورود مواد منفجره در حادثه چابهار

ائتلاف پاشینیان 88 کرسی پارلمان ارمنستان را کسب کرد

حمایت 3982 حامی از ایتام ملایر

بدری در تشریح نشست کمیسیون عمران: عملکرد هر هلدینگ در نشست جداگانه ای بررسی می شود

تفاهم نامه همکاری میان دانشگاه فنی و حرفه ای با کشور آلمان منعقد شد

آزادیخواه در گفت وگو با فارس: کمیسیون فرهنگی به هنگام رأی گیری در رابطه با طرح تعالی جمعیت و خانواده حدنصاب نداشت

پژوهش؛ اساس توسعه و پیشرفت

مراسم تجلیل از پژوهشگران برتر پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی

تایید محکومیت های صادره در مورد رحیم مشایی

دهیاران با اعتبارات دولتی روستا را به شهر تبدیل نکنند

لاریجانی: ایثار ضامن همبستگی و سعادت جامعه است

نخستین دوره جایزه جهانی ملک برگزار می شود

پنج ترفند برای چیدمان منزل بر اساس فرم و ابعاد خانه

اقدام به واگذاری یکی از مراکز درمانی خارجی هلال احمر بدون تشریفات قانونی

استخدام حسابدار،فرزکار،رنگ کار در شرکت مهندسی صدر علم و فن

محکومیت های صادره در مورد اسفندیار رحیم مشایی تایید شد

در دوران انقلاب عذری برای کوتاهی و تنبلی وجود ندارد

​ عزت و عظمت امام حسن عسکری(ع) در بیان رهبر انقلاب

هفته ای دومرتبه غذای گرم در مناطق محروم تهران توزیع می کنیم

بزرگترین مشکل ما با نظام سلطه در مواجهه با رژیم صهیونیستی است

توضیح درباره عملکرد 5 ماهه هدفمندی یارانه ها

استخدام کارشناس IT جهت دفتر ایرانگردی و جهانگردی در شیراز

استخدام گرافیست وب در دفترایرانگردی و جهانگردی گشت تور

ساخت شاخه دانشگاه بین الملل آسیای میانه آقا خان در بامیان

تازه ترین اظهارات رییس زازی، فرد معترض به غنی در هرات + ویدیو

آبشار زیبای اوبن در منطقه حفاظت شده دودانگه + فیلم

زمان مناسبی برای تسویه حساب های انتخاباتی نیست

سرلشکر جعفری درگذشت فرمانده قرارگاه ثامن الائمه را تسلیت گفت

شرایط بحرانی دوران نامزدی دختر و پسر

75 درصد مصرف کنندگان مواد مخدر زیر 40 سال هستند

«توافق کاتوویتس»، گامی بلند در اجرای «پیمان پاریس»

زائران حرم رضوی میلاد حضرت امام حسن عسکری (ع) را جشن گرفتند

تصمیمات نادرست باعث ایجاد رانت و فساد می شود

درگیری امروز بشر در حوزه اندیشه و فرهنگ است

پاداشی به مناسبت شب یلدا برای نیروهای حجمی شهرداری رشت در نظر گرفته شود

قم آماده برگزاری باشکوه آیین سالروز رحلت حضرت معصومه(س)

پیام تسلیت فرمانده کل سپاه به مناسبت درگذشت سردار منصوری

بررسی راه های تامین منابع مورد نیاز برای واقعی کردن نرخ خرید تضمینی گندم در کمیسیون کشاورزی

جلسه رسیدگی به استیضاح وزیر علوم برگزار شد/ ارائه جمع بندی نهایی به هیات رییسه

جلسه کمیسیون انرژی جهت بررسی وضعیت برق در تابستان آینده

سروده هایی در مدح امام حسن عسکری(ع)

مصرف روزانه بنزین کل کشور به زیر 100 میلیون لیتر رفت

اولویت هایی که در ازدواج موفق نباید نادیده بگیرید!

شناسایی راه های افزایش بودجه فرهنگی در سال 98

دور سرعت در تهیه نقشه باستان شناسی کشور چه قدر است؟

رویترز: "ریال" ایران روی ریل تقویت

نخستین مجمع انجمن صنفی نگارخانه داران تهران برگزار شد

در اقتصاد مقاومتی، هدفگذاری اصلی اقتصاد دانش بنیان است

بودجه صدا و سیما نباید صرف کارهای ضعیف شود/ لزوم تحقیق و پژوهش

رییس کل دادگستری استان تهران: محکومیت های «اسفندیار رحیم مشایی» تأیید شد

زائران حرم رضوی میلاد حضرت امام حسن عسکری (ع) را جشن گرفتند

خودکفایی 700 هزار مددجوی کمیته امداد

لاریجانی: ایثار ضامن همبستگی و سعادت جامعه است

کتابخانه ملی را از هیچ به درجه افتخار رساندم

قم آماده برگزاری باشکوه آیین سالروز رحلت حضرت معصومه(س)

همه مصوبات سفر مقام معظم رهبری به قزوین محقق شده است

ثبت اشعار مددجوی کمیته امداد در کنگره جهانی شعر یونان

منطقه آزاد ارس با دانشگاه تهران تفاهم نامه همکاری امضا کرد

درصدد رفع مشکلات فعالیت های واحد های تولیدی البرز هستیم کارگران سربازان خط مقدم هستند

روز پژوهش در آستارا گرامی داشته شد

عبور از تحریم با ارتباط دانشگاه، جامعه و صنعت، مهیا می شود

اباذری و اعوانش بندبازی خطرناکی را شروع کرده اند (گفت وگو با رضا عظیمی، جامعه شناس)

اباذری و اعوانش بندبازی خطرناکی را شروع کرده اند (گفت وگو با رضا عظیمی، جامعه شناس)