مطالب مرتبط:
کنفرانس بین المللی فلسفه مسیحیت در دبی
فلسفه نذری دادن در ایام محرم
مسئولان جدید گروه فلسفه علم دانشگاه شریف دنبال حذف همه نشانه های دکتر گلشنی هستند/ پنج سال است من را معطل کرده اند
برانکو: فلسفه ام را مقابل السد تغییر نمی دهم
فلسفه فراموش شده استقلال ؛ موضوعی که انگار کسی به شفر نگفته است !
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 22 آبان 1397 ساعت 22:222018-11-13سياسي

چگونه فلسفه بخوانیم؟


حوزه/ خواندن متن فلسفی باید نزد استادی قوی، چیره دست، و مسلط بر فلسفه باشد و در صورت عدم دسترسی به چنین استادی، اشخاص می توانند با استفاده از امکانات سخت افزاری و نرم افزاری عصر حاضر، - در هر مکان و زمانی از محضر هر استادی بهره بگیرند.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرگزاری حوزه ، ویژه نامه در مسیر نفر با موضوع راه و روش تحصیل، تهذیب و پژوهش در حوزه های علمیه است که از سوی هفته نامه افق حوزه به چاپ رسیده و این خبرگزاری مطالب آن را در شماره های گوناگون تقدیم حضور علاقمندان می کند.

* سیر مطالعاتی فلسفه اسلامی از منظر استاد عبدالرسول عبودیت درباره ضرورت یادگیری فلسفه بحث های زیادی مطرح شده است و حقیقت جویان در مسیر یادگیری فلسفه کتاب های مختلفی را از اساتید خود درس می گیرند.

اما شاید این سؤال در ذهن بسیاری از مشتاقان یادگیری فلسفه ایجاد شده باشد که برای یادگیری فلسفه چند سال باید وقت گذاشت؟ چه کتاب هایی را باید مطالعه کرد؟ چه شیوه ای برای فلسفه خوانی، فلسفه دانی و فلسفه ورزی توسط اساتید مطرح در کشور پیشنهاد می شود؟ آن چه پیش رو دارید، حاصل مصاحبه ای با استاد عبودیت است که در زمینه فلسفه اسلامی تجربه ای طولانی دارد.

در این نوشتار، دو نوع سیر مطالعاتی فلسفه پیشنهاد شده است: اول، برای کسانی که قصد دارند با آشنایی اجمالی با فلسفه، فهم بهتری از متون آمیخته با فلسفه داشته باشند؛ و دوم، برای کسانی که با هدف متخصص و صاحب نظر شدن به وادی فلسفه گام می نهند.

سیر مطالعاتی اول، عمومی و سیر مطالعاتی دوم، تخصصی است.

سیر مطالعاتی عمومی گاه در برخی کتاب های غیرفلسفی مانند تفسیر المیزان - که مفسری فیلسوف، آن را به رشته تحریر درآورده است- و یا در برخی کتاب های علم اصول و.

از اصطلاحاتی استفاده شده است که فهم آن ها جز از راه آشنایی اجمالی با فلسفه امکان پذیر نیست، روشن است که فقط آشنای با اصطلاحات فلسفی می تواند فهم درستی از این گونه عبارت ها داشته باشد.

البته در مقام قضاوت در مورد وارد شدن فلسفه به علم اصول نیستیم، ولی حال که اصول با فلسفه آمیخته شده است، آشنایی با فلسفه به اندازه ای که فهم اصول را ساده کند ضروری است.

در این سطح، مطالعه یک یا دو متن فلسفی کافی به نظر می رسد.

برای شروع فلسفه می توان از اندیشه های فلسفی شهید مطهری (ره) که مطالب را شیرین و ساده بیان کرده اند کمک گرفت.

چکیده ای از فلسفه اسلامی از دیدگاه ایشان در کتاب فلسفه مقدماتی گردآوری شده است.

یکی از ویژگی های شهید مطهری (ره)، خوش بیان بودن ایشان است، اما گاه، در بحث هایی که ایشان بیان کرده اند کر و فری ملاحظه می شود که ممکن است برای خواننده خسته کننده به نظر برسد.

کتاب فلسفه مقدماتی که اکثر مطالبش از شهید مطهری است، به ارائه اندیشه های فلسفی ایشان به شکل مدون پرداخته و بسیاری از مباحث فلسفی را در خود جای داده است.

بهتر است این کتاب - حتی در حوزه های علمیه- قبل از بدایهالحکمه علامه طباطبایی (ره) خوانده شود.

نیز کتاب درآمدی بر فلسفه اسلامی و یا خداشناسی فلسفی - تهیه شده برای طرح ولایت- نقطه شروع خوبی به حساب می آیند.

پس از گذراندن این مرحله، خواندن متنی مانند شرح منظومه یا نهایهالحکمه کفایت می کند.

یکی از ویژگی های شرح منظومه این است که همه ابواب فلسفه را بررسی کرده است، اما نهایهالحکمه این ویژگی را ندارد.

علاوه بر این، نهایه گاه بسیار پیچیده است و توضیح زیادی می طلبد.

خلاصه آن که، برای آشنایی اجمالی با فلسفه در راستای فهم متون غیرفلسفی که اصطلاحات و یا قواعد فلسفی دارند، مطالعه یک یا دو متن فارسی و عربی - با توضیحی که ارائه شد- کفایت می کند.

روش خواندن فلسفه قبل از معرفی سیر مطالعاتی تخصصی، بیان شیوه خوب خواندن متن، ضروری است.

منظور از خوب خواندن متن، دقت روی تک تک کلمات آن، رجوع به منابع متعدد و مختلف مرتبط با آن نیست و به اصطلاح عامیانه لازم نیست مته به خشخاش گذاشت.

این کار، جز معطل شدن و عمر تلف کردن نتیجه ای ندارد.

بلکه منظور، توجه به نکات زیر است: 1- همراهی با استاد خواندن متن فلسفی باید نزد استادی قوی، چیره دست، و مسلط بر فلسفه باشد و در صورت عدم دسترسی به چنین استادی، اشخاص می توانند با استفاده از امکانات سخت افزاری و نرم افزاری عصر حاضر، در هر مکان و زمانی از محضر هر استادی بهره بگیرند.

با وجود چنین امکاناتی، می توان از راه لوح های فشرده بهترین درس ها را از بهترین استادانی گرفت که چه بسا دیگر درس مورد نظر را تدریس نمی کنند.

در این صورت اگر شیوه درس دادن استاد مورد پسند نبود، می توان بدون رو در بایستی، سراغ استاد دیگری رفت.

حسن همراهی مجازی با استاد، استفاده از وقت هایی است که در حوزه از بین می رود.

حدود دو سوم از سال - پنج شنبه ها، جمعه ها، وفیات، اعیاد، روزهای بین ایام تعطیل، ماه رمضان، پانزده روز از محرم، پانزده روز از صفر، عید نوروز، تابستان - حوزه تعطیل است و حدود 125 روز درس خوانده می شود.

اگر شخص، جمعه ها را به فعالیت غیردرسی اختصاص دهد که ضروری هم است و حدود 20 روز از سال را برای مسافرت، خالی از درس بگذارد، 290 روز باقی مانده را می تواند از طریق سی دی، بدون حضور استاد و هم مباحثه درس بخواند و اگر روزی یک درس بخواند، در یک سال، به اندازه حجم درسی بیشتر از دوسال ونیم تدریس رسمی حوزه را بدون احساس خستگی و فشار خواهد خواند.

البته حضور نزد استاد صاحب نفس که اخلاقاً مهذب باشد، مانند مرحوم امام، علامه طباطبایی، حضرت آیت الله بهجت(ره) مؤثر و پربرکت است هم چنین روش استفاده مجازی از استاد فقط درباره فلسفه پیشنهاد می شود که در حوزه ها از رونقی برخوردار نیست، نه درباره فقه و اصول که در همه حوزه رونق کامل دارد.

2- مطالعه درس و یادداشت کردن اشکال ها مرحله بعد، مطالعه درس و یادداشت کردن اشکالات است.

ممکن است گفته شود برای رفع اشکالات، حضور در کلاس ضروری است، ولی باید در نظر داشت که: اولاً، اکثر کلاس ها به صورت عمومی و با جمعیت زیاد برگزار می شود که اصلاً امکان پرسیدن اشکال نیست، مثلاً در کلاس درس آیت الله جوادی یا آیت الله وحید یا دیگر بزرگان و علما، صدای شاگرد چه بسا به استاد نرسد و در ضمن، اگر همه بخواهند اشکال بپرسند درس تعطیل می شود.

ثانیاً، بهتر است اشکال هایی که به ذهن می رسد، فوری توسط استاد حل نشود تا خود دانش پژوه با زحمت، آن ها را حل کند، زیرا، همان طور که در ریاضیات، حل تمرین ذهن را ورزیده می کند، در فلسفه نیز، فکر کردن روی اشکالات ذهن را ورزیده می کند.

ثالثاً، اشکالات کم کم حل می شود و خیلی وقت ها اگر طلبه نزد استاد هم باشد اشکالاتش حل نمی شود، چون، باید شبکه معلومات فراگیرنده، گسترده و وسیع شود و آینده ها، به مرور زمان، گذشته ها را حل کنند.

علم و دانش حالت شبکه ای دارد و مانند جدول کلمات متقاطع است؛ وقتی فرد حل کردن ستون اول را شروع می کند، ممکن است چیزی به ذهنش نیاید، اگر روی ستون اول بماند و سراغ ستون بعدی نرود، هیچ وقت جدول حل نمی شود، اما، اگر این را رها کرده، سراغ سطر اول برود، ممکن است آن را بفهمد و یک حرف هم از ستون اول درآید، بعد مثلاً سطر سوم یک حرف دیگرش را معلوم می کند و اگر همین طور ادامه بدهد ممکن است سه حرف از پنج حرف ستون اول معلوم شود و آن را حدس بزند، یعنی کم کم بعدی ها کمک می کنند تا قبلی ها حل شوند.

علم و دانش هم همین طور است، مته به خشخاش گذاشتن و تا آخر عمر، وقت خود را روی یک مطلب به خصوص گذاشتن، حُسن نیست، کسانی که به این روش درس می خوانند و تا یک مطلبی را نفهمند نمی گذرند، اشتباه می کنند و عقب می مانند.

فعلاً باید تا آخر بروند، اشکالات را در ذهنشان علامت بگذارند، مسایل کم کم حل خواهند شد.

استاد هم اگر این طور عمل کند اشتباه است، مثلاً اگر استادی بخواهد لمعه تدریس کند، باید به تدریس خود کتاب کفایت کند و شمای کلی از علم فقه را در ذهن شاگرد بیاورد؛ سخن شارحان و ناقدان لمعه را نقل کردن و پاسخ دادن به هر یک از آن ها برای شاگرد فایده ندارد، فقط وقت او را هدر می دهد زیرا، هنوز او به سطح خارج نرسیده است که این ها را بفهمد.

3- مباحثه و یا خلاصه نویسی مرحله سوم، مباحثه کردن با یک فرد فعال و منظمی است که درس را خوب گوش داده است.

اگر شخص چنین هم مباحثه ای ندارد، بعداز اتمام هر فصل، یک یا دو روز را صرف خلاصه کردن آن فصل بکند، به این طریق که مسایل هر فصل را به صورت مختصر و دسته بندی شده توضیح دهد، تعداد مسایل مطرح در فصل را معین کند و هر یک را با عنوانی کوتاه یادداشت کند، مقدمات برهان های هر مسئله را به اختصار و جدا جدا بیان کند، و اشکالات هر برهان را به همراه پاسخش به طور خلاصه بنویسد.

خلاصه نویسی به این روش تا حدی جانشین خوبی برای مباحثه است، زیرا، شخص با بستن کتاب برای نوشتن خلاصه، هرجا که ضعف داشته باشد دچار اشکال شده، به کتاب مراجعه می کند و این باعث فهم بهتر مطلب می شود، همان طور که در مباحثه با اشکال طرف مقابل مواجه می شود.

سیر مطالعاتی تخصصی از آن جا که تاریخ فلسفه ای عالی و قوی وجود ندارد که بتواند اسکلت فلسفه اسلامی را در ذهن جای دهد، اگر کسی بخواهد در فلسفه اسلامی متخصص شود، باید بر اساس تاریخ فیلسوفان، آثار سه تن از مهم ترین فیلسوفان مسلمان را بخواند؛ ابن سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا.

خواندن آثار فخر رازی که بیشتر حالت نقد و اشکال دارد در این سیر مطالعاتی جایگاه خاصی دارد که مشخص خواهد شد، ولی، خواندن آثار بقیه فیلسوفان مثلاً شهروزی به عنوان متن درسی ضرورت ندارد، هرچند برای توضیح بهتر برخی مطالب می توان به آن ها رجوع کرد.

الف) آثار ابن سینا سیر مطالعاتی فلسفه را باید از ابن سینا آغاز کرد، زیرا، قبل از وی کتاب درسی وجود نداشته و اولین کتاب های درسی توسط او نوشته شده است.

فقر کتاب درسی تا قبل از ابن سینا به قدری بوده است که او می گوید: چهل بار مابعدالطبیعه ارسطو را خواندم و چیزی نفهمیدم تا این که اغراض مابعدالطبیعه فارابی را پیدا کردم و یک باره همه را متوجه شدم.

شروع کردن با آثار ابن سینا لازم است، زیرا، اولاً وی آثار ارسطو را خیلی خوب شرح داده و در آثارش جانب فیلسوفان مشایی را رعایت کرده است.

ثانیاً، فقط مقلد نبوده، بلکه نظر خود را هم ارائه داده است.

ثالثاً، کتاب های ابن سینا برای فخر رازی، شیخ اشراق، خواجه نصیر، شهروزی، ملاصدرا، میرداماد متن درسی بوده است و برای فهم تعلیقات و حاشیه های آن ها باید آثار ابن سینا خوانده شود.

رابعاً، روش ابن سینا تحلیلی کامل است و از این جهت، خواندن آثار او ذهن را فلسفه ورز بار می آورد، به عبارت دیگر تفلسف و تحلیل مسایل فلسفی را به او یاد می دهد.

در میان آثار ابن سینا خواندن چهار کتاب پیشنهاد می شود: 1.

الهیات شفاء: برخی از اساتیدی که الهیات شفا را تدریس کرده اند عبارتند از: حضرت آیت الله مصباح که هم خوب درس داده اند و هم سریع جلو رفته اند.

استاد سیدحسن مصطفوی که در مدرسه فیضیه قم درس داده اند و تلویزیون آن را پخش کرده است.

ایشان نیز خوب توضیح داده اند؛ حُسن کار ایشان این است که از ابن سینا دفاع می کنند، چون خودشان سینوی فکر می کنند.

استاد حشمت پور که استاد خوب و شناخته شده ای هستند و همه جا به سبک حوزوی، متن درس می دهند.

2.

نفس شفا: خواندن این کتاب خیلی مهم است، زیرا، در فلسفه اسلامی فقط ابن سینا و ملاصدرا هستند که در این موضوع خیلی حرف دارند، حتی شیخ اشراق هم در زمینه نفس مطلب زیادی ندارد.

بنابراین، لازم است برای فهم مباحث نفس ملاصدرا، کتاب نفس ابن سینا خوانده شود.

3.

سماع طبیعی: سماع طبیعی، جلد یک طبیعیات شفا است و شامل مباحث قوه و فعل، حرکت، انواع حرکت، مسافت حرکت، نسبت حرکت با مسافت، زمان، مکان، خلأ، وصل، فصل، تناهی یا عدم تناهی عالم، جهت و.

است و ملاصدرا هم این مباحث را در الهیات مطرح کرده است؛ البته لازم نیست در ابتدای سیر مطالعه شود، وقتی مباحث ملاصدرا در این موضوع مطالعه می شود، به این کتاب نیز مراجعه شود، چون، ملاصدرا ناظر به مباحث ابن سینا بحث می کند و در واقع خیلی از حرف هایش، حرف های ابن سیناست.

آقای حشمت پور اخیراً تدریس این مباحث را شروع کرده اند که نوار آن ها در سایت مدرسه فقاهت هست.

محمدعلی فروغی هم این کتاب را بسیار عالی ترجمه کرده و تعلیقات خیلی خوبی به آن زده است؛ مطالعه این کتاب کمک خوبی برای فهم مطالب سماع طبیعی است.

4.

برهان شفا: این کتاب شامل بعضی از مباحث معرفت شناختی است.

پیشنهاد می شود در طول سیر مطالعاتی، متن این کتاب خوانده شود و اگر شخص حوصله نداشت، هنگام مطالعه مباحث ملاصدرا در این زمینه، حداقل به آن مراجعه کند.

کتاب برهان را آیت الله مصباح و آیت الله جوادی درس داده اند.

ضمناً اگر کسی بخواهد آثار ابن سینا را بخواند باید سختی آن را هم تحمل کند.

ابن سینا مطلب را طول می دهد، گاه برهان هایش دو سه صفحه طول می کشد که جمع وجور کردن آن سخت است و دنبال کردن آن واقعاً تحمل می خواهد.

برای فهم مباحث ابن سینا می توان به خلاصه های بهمن یار و فخررازی مراجعه کرد.

بهمن یار در التحصیل ، خلاصه مباحث ابن سینا را بسیار منقح بیان کرده است به طوری که شهید مطهری (ره) می فرمودند: به وسیله التحصیل می توان شفاء را تصحیح کرد.

التحصیل خلاصه چهار کتابی است که از ابن سینا معرفی شد و لازم نیست متن آن کار شود و کسی هم آن را تدریس نکرده است، ولی، می توان با مراجعه به التحصیل، لبّ و خلاصه مطالب ابن سینا را از یک فیلسوف درجه یک که بی واسطه شاگرد وی بوده است، گرفت.

فخررازی هم در المباحث المشرقیه، ابتدا مباحث ابن سینا را خلاصه کرده، بعد اشکال می کند.

خلاصه های فخر رازی خوب است به طوری که بیان وی، بهتر از ابن سینا فهمیده می شود، البته نباید به اشکالات آن توجه کرد، در کار تحقیق و هنگام مطالعه آثار ملاصدرا نوبت به اشکالات می رسد.

خواندن اشارات لازم نیست، چون خیلی خلاصه و فشرده است و شرح فخررازی بر آن پر از رد و ایراد است که فعلاً زمان آن نیست، هرچند هنگام تدریس خوب است مطالعه شود.

ب) آثار شیخ اشراق، در مورد مطالعه اندیشه های شیخ اشراق، انجام یکی از این دو کار لازم است: یا یک متن از او مثل حکمهالاشراق از ابتدا تا انتها به سبک حوزوی، کلمه به کلمه خوانده شود که استاد حشمت پور آن را تدریس کرده اند، یا دوره ای که استاد یزدان پناه تدریس کرده اند، خوب گوش داده شود و مطالب آن - که به صورت کتاب درآمده است - مطالعه شود.

ایشان انصافاً خیلی خوب کار کرده، بر همه حکمت اشراق تسلط دارند.

علاوه بر این که خیلی خوش بیانند و مباحث را به گونه ای منظم، منطقی و سلسله وار مطرح می کنند که انگیزه گوش دادن درس بعدی هم فراهم می شود.

در مرحله بعد و در کار تحقیقی باید به متن اشراق مراجعه شود.

ج) آثار ملاصدرا، از آثار ملاصدرا، جلد یک، دو، سه، شش و هشت اسفار درس گرفته شود و مبحث اتحاد ماده و صورت در جلد پنجم هم مطالعه شود، هر چند بهتر است هر نه جلد کار شود و اگر کسی حال ندارد و نفسش زیر بار نمی رود، حداقل شواهدالربوبیه را سطر به سطر و کلمه به کلمه کار کند و به راحتی از کنار آن، نفهمیده نگذرد.

استاد حشمت پور این کتاب را نیز تدریس کرده اند.

این ها متونی است که برای متخصص شدن در فلسفه لازم است به شیوه ای که عرض شد، خوانده شود.

توصیه به دانش پژوهان رشته فلسفه دانش پژوهان کارشناسی ارشد و دکترای رشته فلسفه که چند واحد حکمت متعالیه، چند واحد مشاء و چند واحد اشراق می خوانند، تنها به اندازه برداشتن چند مشت آب از منبعی حجیم استفاده می برند که این حد خواندن، برای متخصص شدن بسیار کم است.

برای نمونه، چقدر از رحیق مختوم در شرح جلد اول اسفار می تواند در دوازده واحد حکمت متعالیه گنجانده شود؟! بی رغبتی شدیدی که الآن نسبت به فلسفه هست به سبب روش مؤسسات علمی است که طبق مقررات آموزش عالی، با نظام ترمی و واحدی کار می کنند.

این مؤسسات باید در کنار کارشان، برای دانش پژوهان رشته فلسفه طوری برنامه ریزی کنند که در طول دوره تحصیلی چنین سیر مطالعاتی ای داشته باشند.

مثلاً از همان ابتدای ورود دانش پژوه به دوره کارشناسی گفته شود که برای ورود به کارشناسی ارشد از الهیات شفا و نفس شفا به صورت کتبی و شفاهی امتحان گرفته می شود تا از همان ابتدا دانش پژوه در طول چهار سال دوره اش برای خواندن و مباحثه متن برنامه ریزی کند و خوب یاد بگیرد و نزدیک امتحان جزوه خوانی نکرده و نفهمیده مطالب را حفظ کند.

یا مثلاً گفته شود برای ورود به دکترا، حکمت الاشراق استاد یزدان پناه و سه جلد اول اسفار امتحان گرفته می شود و برای امتحان جامع سایر منابع یاد شده.

اگر این کار انجام شود، شخص در طول تقریباً نه سالی که درس خواندنش طول می کشد، با برنامه ریزی روزی یک ساعت ونیم، این سیر مطالعاتی را خوب کار می کند و واقعاً با سواد می شود.

به نظر می رسد اگر کسی ـ به خصوص آن هایی که با عقاید دینی سر و کار دارند ـ بر این دروس تسلط لازم نداشته باشد و در عین حال عهده دار تدریس فلسفه شود، ممکن است مخاطب آیه وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیاءَهُم واقع شود و.

؛ الآن خیلی شایع است که شخص دکترا می گیرد، ولی آن چنان که شاید و باید از فلسفه اسلامی فرا نگرفته است.

پیداست که نتیجه چنین تدریسی ارائه کاریکاتور مانندی از فلسفه اسلامی است.

سبک تحقیق مسایل فلسفی بعداز این که شخص سیر یاد شده را گذراند، می تواند وارد مرحله تحقیق شود.

تحقیق در چند مسئله اول باید با مشاوره استاد باشد.

منظور از تحقیق، صرف بیان اقوال مختلف نیست.

این کار فایده ای ندارد، بلکه باید سیر تحول اقوال را بیان کرد.

مسئله علمی مانند توپ در زمین فوتبال است که با فعالیت و دویدن یک تیم یازده نفره، به موقعیت گل می رسد، هرچند یک نفر توپ را به گل می فرستد، ولی یک گزارشگر خوب باید فعالیت همه تیم را برای به ثمر رساندن گل گزارش کند.

محقق هم باید سیر تحول مسئله را از شروع تا آخر توضیح بدهد و طوری خواننده را با مسئله درگیر کند که با دنبال کردن آن، خودش به جوابی مطابق با جواب آخرین فیلسوف برسد.

محقق باید با بیان ترتیبی آراء مختلف فیلسوفان و بیان اشکالات هر یک به دیگری، نقش هر فیلسوف را در پیشرفت و رشد آن علم نشان دهد.

شبیه این سبک را می توان در آثار شهید مطهری (ره) ملاحظه کرد.

به عنوان مثال ایشان مسئله وجود ذهنی را- که با چند کلمه از ابن سینا شروع می شود بعد مانند یک بهمن رشد می کند تا زمان ملاصدرا بیش از صد صفحه می شود- نسبتاً زیبا و خوب به این شیوه تحقیق کرده اند یا در مسئله مرجح حدوث عالم در لایزال به این روش کار کرده اند.

وقتی شخص چند مسئله را به این روش تحقیق کرد و به این حد از سرمایه علمی رسید، آمادگی برای تدریس، تحقیق، مقاله نویسی و.

پیدا می کند.

در تجارت، سرمایه که باشد می توان خیلی کارها کرد.

یا شخص وقتی هفت سال درس پزشکی خواند، می تواند برای متخصص شدن یا طبابت کردن یا.

اقدام کند، اما نقشه کشیدن برای تجارت بدون سرمایه، یا برای معالجه بیماران بدون سواد لازم، جز توهم نیست.

صاحب نظر شدن در فلسفه افراد به تناسب فهم خویش، تفاسیر مختلفی از نظرات فیلسوفان ارائه می دهند و هرکسی تفسیر خود را درست و مطابق با نظر فیلسوف مورد نظر می داند، برای تشخیص تفسیر صحیح باید توجه داشت که: اولاً، در مسایل فلسفی، استدلال مهم است نه ادعا؛ فیلسوف یعنی کسی که قولش مستند به استدلال است؛ فلسفه مانند علم نقلی و روایت نیست که هرکسی بخواهد ظاهر کلمات را به گونه ای تفسیر کند و یا مانند علم فقه میان اقوال مختلف فیلسوف جمع تبرعی کند.

بلکه، باید با در دست داشتن مبانی فیلسوف و ملاحظه استدلال، تفسیر درست را تشخیص داد.

ثانیاً، در جاهایی که استدلال هم شکل های مختلفی دارد، باید به شارحین درجه یک آن فیلسوف رجوع کرد.

هر فیلسوفی، یک یا چند شارح درجه یک دارد که همه قبولشان دارند.

آقاعلی مدرس، شارح ملاصدراست که مرحوم آشتیانی معتقد است در فلسفه ورزی، هم ردیف خود ملاصدراست.

ایشان بسیار تحلیلی و با دقت، نظرات ملاصدرا را توضیح داده اند.

حاجی سبزواری، یک شارح خوب حکمت متعالیه است.

بهمن یار و خواجه، شارحین خوب ابن سینا و شهروزی و قطب الدین شیرازی، شارحین درجه یک شیخ اشراقند.

شخص کم کم که اهل کار شود، این ها را متوجه می شود، البته وقتی کار کند، کم کم استقلال فکری پیدا می کند و در نظر و تفسیر استاد شک کرده، با استاد بحث می کند؛ حال یا متقاعد می شود که خودش اشتباه کرده و استاد درست گفته است و یا به این نتیجه می رسد که واقعاً استاد اشتباه کرده است.

اگر کار بدین ترتیب ادامه پیدا کند، شخص صاحب نظر شده و قدرت تحلیل پیدا می کند.

ذهن ابتدا هرچیزی را که استاد بگوید، فرو می برد و آن را درست می داند، ولی وقتی اهل نظر شد، هر چیزی را که فرو برد، نشخوار عقلی کرده و آن چه را فایده مند است هضم کرده، بقیه را دور می ریزد.

زمان مناسب مطالعه فلسفه غرب تا انسان در فلسفه اسلامی اهل نظر نشده است، نباید سراغ فلسفه غرب برود که او را به شکاکیت می کشاند.

وقتی اهل نظر شد، مطالب خوبشان را می گیرد و اشتباهاتشان را فرو می گذارد.

تا وقتی انسان صاحب نظر نشده است، ذهن او منفعل است، شکاکیت را قبول کرده و دیگر باور نمی کند که ممکن است فیلسوفان اسلامی هم حقیقت را گفته باشند.

بسیاری از کسانی که ابتدا با فلسفه غرب شروع می کنند، در روح خود قبول می کنند که فلسفه اسلامی یاوه هایی است که فیلسوفان جزم گرا بافته اند و دیگر حاضر نیستند به آن دل بدهند و با آن کنار آیند با این که صاحب نظران درجه یک فلسفه غرب چنین رویکردی به فلسفه اسلامی ندارند.

بنابراین کار کردن در فلسفه غرب، برای کسی که هنوز قدرت تجزیه و تحلیل پیدا نکرده است، حتی همراه با نقد استاد، درست نیست.


کلید واژه ها: فلسفه - کتاب - شهید مطهری - اسلامی - خبرگزاری - پیشنهاد - مطالعه - مطهری - شهید - هایی - نامه - خواننده - طولانی - اندیشه - مصاحبه - گزارش - شروع - صورت - رشته - کشور

آخرین اخبار سرویس:
دشمن برای تضعیف نهاد مقدس روحانیت چه برنامه ای دارد؟

میل کنندگان بودجه

ضرورت تشکیل مجمع منطقه ای

بازی روسیه در غرب آسیا

آتش بس پایدار؛ چشم انداز تحولات یمن

دیپلماسی معکوس علیه صلح

فرزند شهید خوش لفظ در آغوش سرلشکر سلیمانی/ عکس

استیضاح 5 وزیر کابینه افغانستان از سوی پارلمان

تکذیب فروش زمین از طرف ستاد اجرایی فرمان امام به پروژه اطلس مال

لزوم توجه به نظرات تشکلات برای حل مشکل رانندگان/ عدم تناسب عرضه و تقاضا در بخش حمل و نقل

ارجاع طرح استیضاح وزیر جهاد کشاورزی به هیأت رییسه ی مجلس

پروژه اطلس مال هیچ ارتباطی با ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره) ندارد

ستاد فرمان اجرایی امام(ره) فروش زمین به پروژه «اطلس مال» را تکذیب کرد

عرضه 100 پایان نامه دانش آموختگان جامعه الزهرا(س) در نمایشگاه پژوهشی حوزه

تولید دانش ویژهٔ زنان امری ضروری است /ما برآنیم که پژوهش را در دل آموزش قرار دهیم

تصاویر/ مراسم شام غریبان وفات حضرت فاطمه معصومه (س)

راه کاهش دخالت ها در بودجه

حمایت از دولت برای اصلاح اقتصاد حمایتی

شکارچی ها؛ حافظان حیات وحش منصورآباد رفسنجان!

اکسیر اقتصاد ما: اهداف «سنجش پذیر»

جزییات 6خبر ویژه امروز چهارشنبه 28 آذرماه 1397

وجود ظرفیت مطلوب سرمایه گذاری در استان هرمزگان و سواحل مکران

بسته شبانه »فارس پلاس» هفت خبر خوبی که شاید امروز ندیده باشید

پالایش روشنفکری مریض و دین ستیز حاکم در دانشگاه لازمه وحدت حوزه و دانشگاه

تصاویر/ دسته عزاداری خادمان حرم حضرت فاطمه معصومه(س)

چه کسانی منفورترین مردم نزد خداوند هستند؟

عضویت بانک آینده، در انجمن بانکداران آسیا و اقیانوسیه، تمدید شد.

جوانانی که جنگ را مدیریت کردند

پربیننده ترین اخبار خبرگزاری فارس در 24ساعت گذشته

ترتیل صفحه 536 قرآن باصدای استاد پرهیزکار+صوت و متن آیات

پانزدهمین بسته تصویری قهرمانان گمنام

سخنرانی حسن عباسی در دانشگاه تربیت مدرس

گردهمایی انقلابی ائمه جمعه خراسان شمالی

حذف قراردادهای پیمانی در دستگاه های دولتی

لزوم تلاش و جدیت در راستای آبادانی روستاهای محروم

امانتی که خداوند به انسان سپرد

سقوط هواپیما در ایران؛ هر دو روز یکبار

تحقیق و توسعه و مغفول ماندن نگاه اجتماعی در آن

وزارت علوم انتخابات انجمن مهندسی دریایی تایید کرد

تصاویری پاییزی از میدان مشق

استیضاح وزیر امورخارجه حرام است؟

حذف قراردادهای پیمانی در دستگاه های دولتی

لاریجانی: توجه به سواحل مکران یک جهت گیری استراتژیک است

آغاز متفاوت زندگی مشترک زوج جوان تهرانی +تصاویر

تصاویر کمتر دیده شده از لحظه ترور شهید مفتح

شلغم خوری سفیر آلمان در بازار تهران

طرح صالحین نتوانسته دغدغه های رهبر انقلاب را رفع کند

محور اصلی تمرکز ترامپ برای انتخابات 2020

موشک های ایرانی به آمریکایی ها فرصت تحرک نمی دهد

توافق نظری در باره پایان فرایند انقلاب وجود ندارد

اروپایی ها برای صیانت از برجام گام های عملیاتی بردارند

آب را سیاسی نکنیم

سندرز محتمل ترین گزینه دمکرات ها برای انتخابات 2020 است

هیچ محدودیتی برای پیشرفت در دریا نداریم

استاد موحد: نظام ناکارآمد آموزش رسمی خاموش کننده شوق جوانان است

توجه به سواحل مکران یک جهت گیری استراتژیک است

اروپایی ها باید برای صیانت از برجام گام های عملیاتی بردارند

فیلم | جلیلی : اگر غرب مرکز عالم نیست پس هفت ماه کشور را معطل اروپا برای تصویب SPV نگذارید!

فیلم | رهبر انقلاب: این حدیث درباره ی بنده و امثال بنده است!!

تصاویر/ بزرگداشت محمد علی موحد

اتاق فکر مشتر حوزه و دانشگاه تشکیل شود/ لزوم برپایی کرسی های آزاداندیشی مشترک

آخرین پژوهش های پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی عرضه شد

نقش فرزندان ایثارگر در اصلاح فرهنگ سازمانی

واکنش تند کاربران به توهین نماینده سراوان+تصاویر

ارتش به عنوان یک نیروی ولایتمدار و مردمی در قلب مردم جای دارد

استخدام مهندس عمران مسلط به مترجمی زبان آلمانی در تهران

جهت گیری ها و شاخص های کلان بودجه 98 تصویب شد

تکذیب فروش زمین ستاد فرمان امام به اطلس مال

احتمال حضور نمایندگان اصفهان در جلسه علنی روز چهارشنبه

راهکارهای بهبود جایگاه علمی ایران/چرایی چاپ تعداد بالای مقاله در کشور

سرخط اخبار شرکت های هواپیمایی در هفته آخر آذر 97

توجه به سواحل مکران یک جهت گیری استراتژیک است

پایان مذاکرات حج 98 میان ایران و عربستان/تفاهم نامه حج تمتع 98 به امضا رسید

باورنکردنی ترین حوادثی که تا سال 2100 در دنیا اتفاق می افتند+ تصاویر

شوخی فتاح: قصد دارند همه مردم تحت پوشش کمیته امداد قرار بگیرند

نماینده مردم فریدن در گفت وگو با فارس خبر داد احتمال حضور نمایندگان اصفهان در جلسه علنی روز چهارشنبه

محمد باقر خرمشاد: انقلاب ها دارای قدرت نرم هستند

سفر رییس مجلس به هرمزگان

تقدیر رهبر انقلاب از سردار حاج علی خوش لفظ +فیلم

آیا انسان در روزی خود نقش دارد یا رزق مشیت الهی است؟

افزایش تاثیرگذاری بین المللی ایران در کنار پیشرفت نظامی

گرامیداشت هفته حمل و نقل و رانندگان

سه هزار ویلچر اهدایی رهبر معظم انقلاب به معلولان تقدیم شد

زمزمه های افزایش یارانه نقدی در بودجه سال آینده

نشست رؤسای مراکز و واحدهای جهاد دانشگاهی برگزار شد

حمایت تعجب برانگیز برخی نمایندگان از نماینده سراوان

جهت گیری ها و شاخص های کلان بودجه 98 تصویب شد

نظارت شدید بر رفتار دانشجویان خلبانی ایرانی در آمریکا

آیت الله حسینی بوشهری در شام رحلت حضرت معصومه: فاصله گرفتن از اهل بیت هلاکت انسان را به دنبال دارد + تصاویر

جهت گیری ها و شاخص های کلان بودجه 98 تصویب شد

با هرگونه قصور و یا تقصیر برابر قانون برخورد خواهم کرد

جانبازان 50 درصد از ممنوعیت به کارگیری بازنشسته ها مستثنی شدند

پدافند غیرعامل رصدخانه تهدیدات فناورانه است

اصل طلبگی یعنی تحقیق وپژوهش

مسئولین برای ریشه کن کردن بیکاری جهادی عمل کنند

مدرسه الزهرا(س) خمینی شهر میزبان یک نشست پژوهشی

الهیان:40سالگی، نشانگر بلوغ و متضمن بقای انقلاب هاست/کوهساری: هدف غایی نظام سلامت در کشورمان تحقق یافته است

رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان

فردا در زاهدان عزای عمومی اعلام شد

محتمل ترین گزینه دمکرات ها برای انتخابات 2020

چگونه فلسفه بخوانیم؟

چگونه فلسفه بخوانیم؟