مطالب مرتبط:
دولت اگر بخواهد رانت بازار خودرو چاره دارد
شهاب نادری: دولت همکاری خوبی با مجلس در خصوص ثبات بازار ارز نداشت
بازار ثانویه، منتظر مجوز دولت برای ورود ارز پتروشیمی ها
پور ابراهیمی :رفع التهابات بازار درگرو اجرای دقیق بسته ارزی دولت
دولت اقلام انبارهای پلمب شده محتکران را روانه بازار کند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 22 آبان 1397 ساعت 03:152018-11-12اقتصادي

جادوی بازار-تابوی دولت


برای اقتصاد ایران در شرایط کنونی چاره ای نمانده است مگر اتکا به منابع داخلی و افزایش بهره وری.

دست برقضا همین دو نیاز اقتصاد امروز ایران زیر فشار نهادهای ناکارآمد دولتی قرار دارد و هرگونه تلاش برای «توانمند سازی نهادی» فقط به بسط ید نیروهای مداخله گر .

- برای اقتصاد ایران در شرایط کنونی چاره ای نمانده است مگر اتکا به منابع داخلی و افزایش بهره وری.

دست برقضا همین دو نیاز اقتصاد امروز ایران زیر فشار نهادهای ناکارآمد دولتی قرار دارد و هرگونه تلاش برای توانمند سازی نهادی فقط به بسط ید نیروهای مداخله گر و افزایش اتلاف منابع و کاهش بهره وری خواهد انجامید.

پس چاره امروز اقتصاد ایران، آزادسازی است.

هجوم یکباره دانش های جدید به ایران که از حدود 150 سال پیش تدریجا آغاز شد و در سه دهه اخیر شتاب گرفت، آثار مثبت بسیاری به جا گذاشت که جلوه اقتصادی آن، بهبود وضع زندگی و افزایش رفاه بود.

اهل نظر درباره هر چیز که اختلاف داشته باشند بر سر این موضوع متفق القولند که زندگی فرزندان ایران پیوسته از پدران و مادران آنها بهتر شده است.

غیر از موارد استثنایی و افول برخی خاندان ها و صنوف، برخورداری های اقتصادی هر نسلی از نسل قبلی بیشتر شده است.

حتی در مقاطعی هم که شاخص های اقتصادی کاهنده بوده اند، رقم مطلق تولید و مصرف کل و سرانه جامعه فزاینده بوده است.

نگاهی گذرا به بودجه های سنواتی و افزایش اقلام سبد مصرف خانوارها، حجت استواری است بر این مدعا.

با این حال، رضایتمندی اجتماعی و احساس رفاه مسیری باژگونه پیموده و کمتر کسی را می توان یافت که با مدعای صدر این نوشته موافقت کند.

این عدم موافقت، شاید عالمانه نباشد، اما حتما منصفانه است.

زیرا احساس رفاه که پدیده ای اجتماعی است، از شاخص هایی مانند تولید ناخالص داخلی و نرخ رشد اقتصادی تعیین کننده تر است.

واقعیتی که جامعه آن را نپذیرد، با هر پشتوانه نظری و عملی، محکوم به شکست است.

مبنای داوری اجتماعی ایرانیان چیست و چرا منصفانه است؟ ایرانیان مانند ملت های دیگر، جهان را از مناظر تغییر و ترقی می نگرند و داوری شان بر مبنای مقایسه با همگنانشان در مناطق دیگر جهان است.

چشم می گردانند و با مشاهده سیر تحول اقتصادی و اجتماعی در کشورهایی که روزی همپایه ایران و بلکه عقب تر از آن بودند و حالا در زمره کشورهای توسعه یافته جهانند، انگشت حیرت می گزند که چه شده است که ما از قافله پیشرفت و ترقی جا مانده ایم.

این مشاهده و حیرت که کاملا هم بجا و دقیق است، آنان را به آن سو می کشاند که لابد ملت های دیگر کاری کرده اند که ما نکرده ایم.

مردم درباره آن کاری که ملت های دیگر کرده اند، توضیحات گوناگونی ارائه می کنند که آمیخته ای از حقیقت و مجاز است؛ اما اقتصاددانان، پاسخ هایی روشن دارند که مستظهر به علم و تجربه است.

دو توضیح اقتصادی رایج درباره وضع امروز ایران در مقایسه با وضعی که مردم انتظارش را دارند اینهاست: 1- توسعه اقتصادی دسته ای از کشورهایی که در چند دهه اخیر از ایران جلو افتاده اند، با روش های آمرانه و مداخله همه جانبه دولت ها آغاز شد.

تایوان و کره جنوبی و سنگاپور و شیلی و ترکیه در دهه های 1970 و 1980 با همین روش به رشد اقتصادی چشمگیر دست یافتند و گام های بلندی به سوی صنعتی شدن برداشتند.

اما بهبود وضع اقتصادی به احساس رفاه و رضایت اجتماعی نینجامید و این کشورها در عین برخورداری های اقتصادی دچار نارضایتی سیاسی و کودتا و تظاهرات شدند.

به همین علت از دهه 1990 فرآیندهای آزادسازی و خصوصی سازی آغاز شد و این کشورها به سوی تعادل رفتند و امروزه همه آنها به اقتصادهای باثبات و رشدیابنده دست یافته اند مگر ترکیه که چندی است گرفتار مشکلات اقتصادی شده است.

این یعنی همان چیزی که اقتصاددانان نهادگرا نامش را گذاشته اند نهادسازی و آماده کردن بسترها برای آزادسازی و خصوصی سازی.

سخن نهادگرایان درباره راه طی شده این کشورها و نتایج حاصله سخن درستی است؛ زیرا وضع امروز این کشورها از گذشته شان بهتر است و در عین حال احساس رفاه و رضایتمندی هم افزایش یافته و تعارض های سیاسی و اجتماعی کاهش یافته است.

اما همه ماجرا این نیست و باقی داستان را گروه دیگر اقتصاددانان یعنی طرفداران اقتصاد بازار روایت می کنند.

2- ایران و کشورهای همپایه آن، نوسازی اقتصادی خود را در دهه 1970 آغاز کردند.

هنوز یک دهه از آغاز فرآیند نوسازی نگذشته بود که در ایران انقلاب به وقوع پیوست و پس از آن چند واقعه تاثیرگذار بر اقتصاد شکل گرفت که آهنگ نوسازی را کُند کرد.

نخست اینکه ارتباط اقتصاد ایران با بنگاه های غربی سست شد و روند انتقال دانش و تکنولوژی به ایران متوقف یا کُند شد.

دوم اینکه ایالات متحده با وضع تحریم های اولیه با هدف به بن بست کشیدن انقلاب و بسط تدریجی تحریم ها، جذب سرمایه خارجی را برای ایران دشوار و گاه غیرممکن کرد.

سوم اینکه تهاجم عراق به ایران در طول هشت سال جنگ و سال های پس از آن، بخش عمده ای از منابع را از گردونه نوسازی اقتصادی خارج کرد.

چهارم اینکه کشاکش های سیاسی میان جناح ها، کشور را به میدان آزمون و خطای روش های متفاوت و بعضا معارض اقتصادی تبدیل کرد.

نتیجه این تحولات این شد که در گیرودار گرفتارهای نظری و عملی اقتصاد ایران، کشورهای همپایه ایران راه خود را با تکیه بر دانش و سرمایه بین المللی رفتند و ایران، فرصت هایی را از دست داد.

حالا ایران در وضع مشابه آن کشورها در دهه 1970 نیست که همان مسیر همتایان سابق را طی کند.

ایران نه آن دولت های اقتدارگرای نوساز را دارد، نه امیدی به جذب سرمایه خارجی دارد، نه بازارهای جهانی به رویش گشوده است و سرانجام نه آن ظرفیت های خالی اقتصادهای دهه 1970 در ایران وجود دارد که بتوان رشد اقتصادی شتابان ایجاد کرد.

برای اقتصاد ایران در شرایط کنونی چاره ای نمانده است مگر اتکا به منابع داخلی و افزایش بهره وری.

دست برقضا همین دو نیاز اقتصاد امروز ایران زیر فشار نهادهای ناکارآمد دولتی قرار دارد و هرگونه تلاش برای توانمند سازی نهادی فقط به بسط ید نیروهای مداخله گر و افزایش اتلاف منابع و کاهش بهره وری خواهد انجامید.

پس چاره امروز اقتصاد ایران، آزادسازی است.

این آزادسازی، قاعدتا باید از فردای پایان جنگ آغاز می شد که در کنار اقتصاد سراپا دولتی و ناکارآمد، بنگاه های بخش خصوصی پا بگیرند و بار بخشی از ناکارآمدی های بخش دولتی را بر دوش کشند و موجب افزایش بهره وری شوند.

مقاومت 30 ساله در برابر آزادسازی، بخش دولتی را مدام فربه تر و ناکارآمدتر کرده است و امروزه هرگونه توصیه و تجویز به نهادسازی نتیجه ای ندارد مگر استمرار وضع موجود با هزینه بیشتر.

رجوع به تاریخ و تجربه کشورهایی که کار خود را با نهاد پرقدرت دولت آغاز کردند و سرانجام از آن روش فاصله گرفتند و مقایسه وضع ایران امروز با دیروز آنها نشان می دهد که اولا نهادسازی آنها در غیاب دست های مداخله گر معطوف به رانت آغاز شد و هنر آنها در همین بود که پیش از دراز شدن دستان تطاول گر نهادها، راه را بر آنها بستند و اقتصاد را به سوی آزادسازی و خصوصی سازی کشاندند.

و ثانیا ایران امروز آزمایشگاهی نیست که بشود ابتدا شرایط پیشانهادی را در آن ایجاد کرد و آنگاه نهادهای نوساخته را سامان داد.

ایران امروز غوطه ور در نهادهای پیش ساخته است و دست برقضا همین نهادها لنگر اقتصاد شده اند و همه توش و توانش را گرفته اند.

به همین علت راه ایران، دیگر نمی تواند راه همتایان دیروز و پیش افتادگان امروز باشد.

تاریخ را نمی توان از نو نوشت.

راه امروز ایران، لاجرم گردن نهادن به حکم علم اقتصاد است که راز ناکارآمدی و پایین بودن بهره وری را پیش چشم همگان گذاشته است و راه پیشنهادی اش چیزی نیست مگر درآمدن از قاب تابوی دولت و دیدن جادوی بازار یا همانا بازگذاشتن ذهن های ایده پرداز و دستان کار: یعنی بنگاه های بخش خصوصی.

آن دولت نیرومندی که نهادگرایان گمان می کنند خواهد توانست پیشران اقتصاد ایران شود، در واقع نتیجه و تالی اقتصاد نیرومند است نه مقدمه آن.

دولت ایران به قدر نیازهای اقتصاد امروز کشور، توانمند هست و اگر بخواهد می تواند بند از دست و پای اقتصاد باز کند.

قدرتی هم که دولت در فردای توسعه اقتصادی به آن نیاز دارد، اقتداری مشابه دیکتاتوری های آسیایی در دهه 1970 نیست، بلکه نهادی است با قدرت بلامنازع در زمینه قاعده سازی و داوری فعالیت های بخش خصوصی که اقتصاد توانای کشور خود به خود به دولت عطا خواهد کرد و ایجادش به فرمان نیاز نخواهد داشت.

سایت شعارسال، با اندکی اضافات و تلخیص برگرفته از روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار: 13آبان 1397 ، کدخبر: 3460108: donya-e-eqtesad.

com
کلید واژه ها: اقتصاد - ایران - اقتصادی - اقتصاد ایران - افزایش - اجتماعی - بهره وری - ایرانیان - امروز - شاخص های اقتصادی - نرخ رشد اقتصادی - دولت - رفاه - جهان - رشد اقتصادی - تولید - احساس - شرایط - زندگی - جامعه - مصرف - شاخص - اتکا - هایی - فرزندان - پیشرفت - پدران - انگشت - پدیده - بودجه

آخرین اخبار سرویس:
مصرف 2 هزار مگاوات برق به واسطه کولرهای گازی غیراستاندارد

سازوکار ایجاد270 هزار شغل جدید

افزایش قیمت یورو در نیما متوقف شد

حذف عامل روانی از بازار ، قیمت سکه و ارز را نزولی کرد

حاجی دلیگانی: مخالف افزایش قیمت بنزین هستیم

واردات واکسنی که در تولید آن خودکفا هستیم!

چرا نباید حقوق کارمندان افزایش یابد؟

قیمت آپارتمان در شهرک راه آهن

بلاتکلیفی جاماندگان دریافت بسته حمایتی دولت

وصول 3 هزار میلیاردی مطالبات معوق بانکی /پل عبور از ناترازی بانکی /تجارت میلیاردی با مشق شب

حدود 30 تا 40 درصد منابع مالیاتی قابل وصول، فرار مالیاتی است

قاچاق کتاب بیش از سرقت بانک سود دارد!

صفحه اول روزنامه های سیاسی اقتصادی و اجتماعی سراسری کشور چاپ 25آذر

صفحه اول روزنامه های ورزشی چاپ 25آذر

احتمال گرانی قیمت کالاهای مهم در سال آینده

دست خالی کشاورزان از بازار پرسود آجیل

پرداخت 1276 فقره کمک هزینه ازدواج به مددجویان گیلانی

/ فارس من/ معاون وزیر صنعت در گفت وگو با فارس عنوان کرد وعده معاون وزیر برای کمک به خودروسازان در عمل به تعهدات / بسته حمایتی مشکلات را حل می کند

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

یورو نیمایی چند؟

چه کسانی دور دوم سبد حمایتی می گیرند؟

نقش جمعیت سالخورده کشور در تحولات اقتصادی

آخرین وضعیت شناسایی اموال سلطان سکه

تشکیل 11 تیم ویژه برای نظارت بر بازار شب یلدا

چله نشینی چقدر آب می خورد؟

92 درصد از بیمه شدگان کمتر از 3 میلیون تومان درآمد دارند

تصاویر/ بازار آجیل شب یلدا

پیچ و خم های اداری مانع سرمایه گذاری در صنعت گردشگری خوزستان

فرمول جدید قیمت خودرو

در نشست صمیمی مدیرعامل بانک کشاورزی با مدیر شعب این بانک در استان فارس عنوان شد : رشد 160 درصدی سرانه مبلغ ضمانت نامه های صادره در استان

صفر تا 100 کارخانجات فولاد در داخل ساخته می شود

تامین سرمایه بنگاه های اقتصادی با تسهیلات مضاربه بانک ملی ایران

جدول نرخ سکه و ارز در 1397/9/24

زمان واریز یارانه آذر ماه

هوای آلوده افراد را فراموشکار و تنبل می کند

تخلف میلیاردی مدیرکل و معاون سابق یک نهاد فرهنگی در مازندران

تولید هواپیمای بویینگ 737 در چین کلید خورد

بانک مرکزی ترکیه نرخ بهره را 24 درصد حفظ کرد

حمله بدافزاری به تجهیزات شرکت حفاری نفت

قابلیت های جدیدی که به زودی به واتس اپ می آیند

خط فقر در تهران بیش از 25 درصد است

آمار عجیب خرید مسکن در ازمیر

قیمت خودروهای داخلی در امروز

یلدا گران ترین شب سال/ امسال سفره ها خودمانی پهن می شوند!

فارس گزارش می دهد منّت سازمان برنامه و بودجه بر سر گندم کاران/ حمایت از کشاورزی فقط در ایران است؟

مخالف افزایش قیمت بنزین هستیم

چرا قیمت لبنیات بعد از اعلام فهرست جدید مواد لبنی گرانتر شد؟ +فیلم

چنددستگی بازار درباره روند این هفته قیمت طلا

ژاپن پیش نویس بودجه 894.4 میلیارد دلاری را ارائه کرد

بانک مرکزی روسیه نرخ بهره را افزایش داد

کاریکاتور: بسته های حمایتی کارگران توزیع نشد

در 5 سال آینده اقتصادهای نوظهور جای آمریکا را می گیرند

7 نماد آتی سبد سهام در سامانه پس از معاملات درج شد

آب خزر ظرفیتی در توسعه اقتصاد گلستان

تعداد یارانه بگیران کم نشد که هیچ، بیشتر هم شد!

اینفوگرافی / وضعیت سفرهای خارجی ایرانی ها

چه کنیم تا صبحانه کودک مقوی و اشتهابرانگیز باشد؟

در آینده با کمبود مرغ روبه رو هستیم؟

اعضای هیات دولت از «جشنواره ارگانیک» دیدن کنند

واکنش شریعتمداری به ضرب الاجل حذف مدیران چند شغله

هویت شما چطور دزدیده می شود؟!

ریزش شدید شاخص ها در بورس آمریکا

یارانه نقدی ابزار فریب مردم شده است؟

عامل گرانی آجیل شب یلدا چیست؟

صادرات نفت ایران به کره جنوبی برای سومین ماه متوالی متوقف شد

سوالات کنکور کاردانی به کارشناسی معدن - دولتی 92

جک چینی صفر کیلومتر چند می ارزد؟

تیزر کراس اوور برقی اینفینیتی پیش از رونمایی رسمی منتشر شد

پرداخت بیش از 217 میلیارد ریال تسهیلات اشتغالزایی در استان کرمانشاه

سهم خواهی هیات امنای ارزی از شرکت های واردکننده واردات واکسنی که در تولید آن خودکفا هستیم!

اختصاصی فارس/ 92 درصد از بیمه شدگان کمتر از 3 میلیون تومان درآمد دارند

آب خزر ظرفیتی در توسعه اقتصاد گلستان

برداشت نیشکر با 35 روز تاخیر در خوزستان شروع شد

آخرین مهلت کارخانه های لبنی برای اصلاح قیمت ها

مصوبه جدید هیات مقررات زدایی برای سازمان مالیاتی

یک سنت هم از طریق کونلون بانک جابجا نکردیم

انحراف در هدفمندی یارانه ها

وزارت صنعت اختیار ثبت سفارش ها را به استان ها تفویض کرد/صادرات یک هزار میلیارد دلاری به کشورهای همسایه

4500 میلیارد تومان سرمایه لرستانی ها در بانک ها بلوکه شده است

کشش افزایش نرخ ارز در بازار وجود ندارد

آمریکا تاریخ جدید افزایش تعرفه های خود را 2 مارچ تعیین کرد

افزایش قریب الوقوع نرخ جرایم راهنمایی و رانندگی

استخدام حسابدار مسلط به سیستم سپیدار در تهران

ترکان: بیشتر از دو دهک مردم در معرض آسیب پذیری هستند

دستور روحانی برای آغاز نوبت دوم توزیع بسته های حمایتی

صفر تا 100 کارخانجات فولاد در داخل ساخته می شود/ لزوم تسهیل صادرات مازاد فولاد

رییس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران: صفر تا 100 کارخانجات فولاد در داخل ساخته می شود/ لزوم تسهیل صادرات مازاد فولاد

بازدید سرزده شهردار تهران از «یازدهمین جشنواره ارگانیک تهران»

تایید خبر انتصاب داماد روحانی به عنوان معاون وزیر صنعت؛ بدون سوابق اجرایی قابل توجه!

رونق معاملات اوراق بدهی و ETF در فرابورس

وزیر صنعت: معدن، جایگزینی مناسب برای درآمد نفتی است

مجموع فروش ارز حاصل از صادرات تا امروز

حذف 45 تا 60 درصد سوخت پایه خودروهای سنگین

طرح جدید پیش فروش محصولات سایپا ادامه دارد

دنا پلاس 107 میلیون تومان شد

ممنوعیت واردات کالاهای غیراستاندارد

حذف 45 تا 60 درصد سوخت پایه خودروهای سنگین

عملکرد اتاق ضد تحریم وزارت اقتصاد

پادزهری برای بوروکراسی

جادوی بازار-تابوی دولت

جادوی بازار-تابوی دولت