مطالب مرتبط:
عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق دقیق این تعریف با آیه ای از قرآن
«مبتنی بودن نظام حکمت اشراقی بر نظریه وحدت شهود» تبیین می شود
خداوند متعال در کدام آیه آخرین دین خود را معرفی کرده است؟
بررسی ابعاد پدیده «دین گریزی» در جامعه ایران/ علت گرایش جوانان به عرفان های «سوپرمارکتی»
استعداهای قرآنی احیا کننده رفتار مبتنی بر دین و معرفت باشند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 1 آبان 1397 ساعت 10:102018-10-23سياسي

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق این تعریف با آیه 83 مائده


ـ صدوقی سها با اشاره به اختلافات اشتقاقی واژه تصوف، به تعریف «میرسید شریف» از عرفان پرداخت و ضمن تطبیق آن با آیه 83 سوره مائده بیان کرد: - کار تا آنجا پیش می رود که قشیری نهایتاً می گوید که اصلاً مشخص نیست که این واژه مشتق از چیست، بالاتر از این، حرف ابوریحان بیرونی در مال الهند است که می گوید این کلمه تصوف نهایتاً منتهی می شود به صفیای یونانی و می گوید چنانکه فیلسوف از فیلوسوفیا مشتق شده است، این کلمه صوفی و به تبع آن تصوف اصلاً عربی نیست.

قشیری می گفت عربیت آن مشخص است اما اشتقاق آن روشن نیست اما ابوریحان می گوید اصلاً عربی نیست بلکه یونانی است و صُپیا معرب شده به صُفیا و اندک اندک صُپیای یونانی به پیدایش کلمه صوفی منتهی شده و تصوف نیز از صوفی ساخته شده است.

بنده به این خاطر این را عرض می کنم که درباره اسم تصوف این قدر بین اعاظم محققان اختلاف است، مانند قشیری که از ارکان تصوف است و ابوریحان نیز که موقعیت او روشن است.

اعاظم علمای ما نتوانستند به یک حرف واحدی در مورد کلمه تصوف برسند.

بنابراین این را مجدد تکرار و تأکید می کنم، چیزی که در مورد اسم آن این قدر اختلاف است در مسمای آن معلوم است که چه خواهد شد.

اما در مورد مسمای تصوف نیز باید بگوییم که تاکنون یک تعریف کلاسیکی که بشود به آن اجماع کرد وجود ندارد.

اگر شما یک تعریف در مورد تصوف در متون گذشته تاکنون که به اصطلاح منطقی، حد باشد و تعریف واقعی باشد را پیدا کنید، باید به شما جایزه مهمی تقدیم شود و البته که پیدا هم نمی کنید، چون نیست.

کار تا آنجا پیش می رود که ابن جلا که یکی از مشایخ قدیم صوفیه است مطلبی بیان کرده که به گمانم درست است: التصوفُ رسمٌ لا اسمَ له ؛ تصوف یک حقیقت و واقعیتی است که اصلاً اسم ندارد و تعریف بردار نیست.

اما بر خلاف کلمه تصوف که در مراحل اولیه می گویند اشتقاق آن مشخص نیست و در مرحله بالاتر می گویند اصلاً عربی نیست، کلمه عرفان ریشه قرآنی دارد.

نه تنها مسلماً عربی است، بلکه ریشه قرآنی دارد.

شما اگر در همین معجم ها نگاه کنید می بینید که شاید نزدیک به 70 مورد از مشتقات این کلمه در قرآن کریم وجود دارد؛ اعم از این که از عُرف یا عَرف و یا اسم، فعل و .

باشد، به هر حال مشتقات این کلمه سه حرفی یعنی ع ـ ر ـ ف ، قریب به 70 مورد در قرآن وارد شده است.

اولین مسئله بحث لفظی است و ما هنوز داخل مسمی نشده ایم.

در مورد تصوف آن حرف ها وجود دارد و در مورد عرفان این حرف ها مطرح است.

مسئله دیگر اینکه فرض می کنیم اجماع کردیم بر اینکه تصوف فرضاً منتسب به صوف است، اگر این طور اجماع کنیم باید به بحث از حقیقت و مسمّای این کلمات نیز وارد شویم.

در مورد تصوف تعریف واحدی نیست؛ تعریفی که کلاسیک باشد و مخصوصاً جنبه حدی داشته باشد وجود ندارد، اما در مورد عرفان این گونه نیست و در این زمینه تعریف وجود دارد و باید به چند مطلب توجه کنیم.

میرسید شریف که از علمای معروف اسلام است، در اوائل حاشیه شرح مطالع می گوید که در حوزه اسلامی، اشخاصی که خواسته اند حقایق عالم وجود را بفهمند چهار نحله هستند و چهار روش دارند؛ حکمای مشایی، اشراقی، متکلمان و عرفا.

تعریف هم کرده است و تعریف تقریبا حدی از آن دارد و می گوید، حکیم مشایی کسی است که می گوید حقایق وجود را باید با عقل محض فهمید البته لا به شرط نسبت به دین، یعنی ملاک دریافت حقایق در حکمت مشاء صرف عقل است، اعم از این که این یافته عقلی مطابق دینی که آن حکیم متدین به آن است باشد یا نباشد.

در قبال او متکلم است و میر می گوید متکلم همان حکیم مشایی است و می گوید حقایق را باید از طریق عقل دریافت اما فرق این است که مشایی می گوید یافته عقلی نسبت به دین لا به شرط است یعنی آن یافته عقلی می تواند موافق دین باشد یا مخالف اما متکلم می گوید عقل حجت است و ملاک دریافت حقایق عقل است، اما تا آنجایی که مطابق دین درآید و اگر یافته عقلی خلاف معرفت دینی درآمد مقبول نیست.

اما می ماند آن دو نحله اشراقی و عرفان، اشراقی را نیز اینگونه تعریف کرده است که اشراقی نیز حکیمی است که مبنای دریافت حقایق را شهود می نهد نه عقل، اما لا به شرط نسبت به دین، یعنی اگر مطلبی شهودا پیدا شد برای اشراقی، اعم از این که موافق دین باشد یا مخالف، برای او معتبر است.

عارف نیز همان اشراقی است اما به قید تقید به دین، نتیجه این است که حکمت مشایی حکمتی است بر پایه عقل، لا به شرط نسبت به دین، کلام همان حکمت مشاء است به قید تقید به دین، اشراق یا اشراقیت مبتنی بر شهود است، لا به شرط نسبت به دین، عرفان همان حکمت اشراقی است به قید تقید به دین.

در نتیجه عرفان به معنای دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود، مقید به دین تعریف می شود.

این تعریف تقریبا کلاسیک شده است و در طول تمدن ما این تعریف کلاسیک است، اما بنده متفطن شده ام به این معنا که البته ساخته بنده نیست ولی روی آن فکر کرده ام که این تعریف در آیه قرآن کریم آمده است.

همین تعریف که گفتیم که عرفان دریافت حقایق، مبتنی به شهود، مقید به دین، به صورت یکجا و کامل از آیه شریفه استنباط می شود.

خداوند در داستان رهبانان نصرانی فرمود وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ تَرَی أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ ؛ در تعریف عرفان از قول میر گفتیم که دریافت حقایق، بر پایه شهود، مقید به دین.

اما اگر بخواهیم در مورد آیه بحث کنیم اینگونه می شود که عبارت مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ همان دریافت حقایق است، عبارت یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا بیان گر تقید به دین است و عبارت فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ که شهود را مطرح می کند.

ایکنا؛ در مورد کلمه شاهدین ممکن است برخی ها اشکالاتی وارد کنند در مورد شبهات احتمالی که می تواند در این زمینه باشد نیز توضیح می دهید؟ بله، جواب این شبهات را به عنوان دفع دخل مقدر عرض می کنم، عده ای ممکن است در این زمینه شبهاتی داشته باشند و در ترجمه های قرآن نیز این عبارت شاهدین را گواه ترجمه کرده اند که قطعا اینگونه نیست.

بلکه این همان شهود است و شما می توانید عبارت فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ را در کنار آیه شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ملاحظه کنید.

همانطور که مشخص شد، دقیقا عین تعریف عرفان با همان مصطلحات میر از آیه شریفه برآمد.

البته باید منصف بود.

اینهایی که این دو کلمه عرفان و تصوف را مترادف می دانند، همین معنا را اگر توجه کنند و انصاف بدهند خواهند دید که اینها دو دسته جدا از هم هستند.

تصوف چیزی است که وجه اشتقاق آن روشن نیست و بالاتر از آن حتی می گویند که اصلا عربی نیست، در قبالش عرفان، که هم مسلما عربی است و هم مربوط با مصطلحات عرفانی است.

این را شما به عنوان مفتاح بگیرید که بعد باید به اینها به دنبال سایر مسائل رفت.

گفت وگو از مرتضی اوحدی انتهای پیام
کلید واژه ها: عربی - عرفان - یونانی - قرآن - صوفی - ابوریحان بیرونی - قرآنی - قدیم - محققان - اولین - جایزه - صوفیه - واحدی - درست - سوره

آخرین اخبار سرویس:
از احیا تنبوره 120 ساله تا موسیقی شاد دیلمان

پلوسی خطاب به ترامپ: به زودی تو را در دادگاه می بینیم

گزارشی تکان دهنده از بازماندگان شهدای حادثه تروریست خاش + فیلم

دانشجویان تبریزی در صف اعتراض به تصویب لوایح FATF قرارگرفتند+ تصاویر

رییس مجلس نمایندگان آمریکا:ترامپ بالاتر از قانون نیست

واکنش 6400 پزشک به اظهارات رییس جمهور در روز رأی گیری برای انتخاب وزیر بهداشت

هنرمندان بیشترین دفاع از انقلاب را داشته اند

اعتراض جوانان لهستانی به برگزاری نشست ورشو + تصاویر

مراسم بزرگداشت جان باختگان سقوط هواپیمای یاسوج

ورود مجلس به پروازهای چارتری

نماهنگ | دردمند، اما سربلند

پلوسی خطاب به ترامپ: به زودی تو را در دادگاه می بینیم

عدم امکان اعمال حق شرط در لوایح مرتبط با FATF/ وجود اشکالات عد یده در پالرمو و CFT

خون شهدا موجب پویایی انقلاب اسلامی می شود

پلوسی خطاب به ترامپ: به زودی تو را در دادگاه می بینیم

تصاویری کمیاب از جشن عروسی دکتر شریعتی و بانو شریعت رضوی

نظارت بر سارق هایی پس از اتمام محکومیت یا عفو

ایران با تسلیحاتی کردن فضای ماورای جو مخالف است

لوایح استعماری همچون CFT و پالرمو که مصداق بارز خود تحریمی هستند

رییس شورای شهر مشهد به خانواده دکتر شریعتی تسلیت گفت

حسین انتظامی: دستگاه های غایب سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از چه می هراسند؟

دستگاه های غایب سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از چه می هراسند؟

بانشر گفتاری از ناصر فکوهی درباره راهپیمایی 22 بهمن راهپیمایی 22 بهمن یک آیین ملی است

ایران از هیچ گروهی که علیه ارکان قانونی تاجیکستان اقدام کند، حمایت نکرده و نمی کند

تصاویری از مرحوم دکتر پوران شریعت رضوی همسر دکتر شریعتی

یادواره شهدای مدرسه علمیه جهانگیرخان

ششمین کنگره شعر فاطمی در تهران

... فاطمه بود

مراسم وداع با شهدای مدافعان حریم امنیت در اصفهان برگزار شد

فال روزانه شنبه 27 بهمن 97 + فال حافظ و فال روز تولد 97/11/27

ملاقات مهدی کروبی با چند تن از روحانیون اصلاح طلب

ظریف و موگرینی دیدار کردند/ گفتگو درباره برجام و مسائل منطقه ای

آیا خرید انصاری فرد اشتباه بود؟

ملاقات کروبی با چند روحانی اصلاح طلب

ونزوئلا حمله تروریستی سیستان و بلوچستان را محکوم کرد

مردان علم در میدان عمل/3 او با کسی قابل قیاس نیست!

در واکنش به اقدام ترامپ برای اعلام وضعیت فوق العاده؛ پلوسی خطاب به ترامپ: به زودی تو را در دادگاه می بینیم

یادداشت/ شیوخی برای فرزندان وطنم ...

مراسم وداع با شهدای مدافعان حریم امنیت در اصفهان برگزار شد

رونمایی از کتاب های ویژه چهل سالگی انقلاب

توسعه زیرساخت های گردشگری در دستور کار است

خرم آبادی: سارق هایی که حبس آنها به اتمام رسیده یا عفو شوند، تحت نظارت قرار می گیرند

نشست ورشو بیانگر شکست آمریکا علیه ایران است/ ملت بحرین به دنبال آزادی و دموکراسی است

اجرای طرح تهذیبی «میثاق 2» در حوزه کرمانشاه

سارق هایی که حبس آنها به اتمام رسیده یا عفو شوند، تحت نظارت قرار می گیرند

مصباحی مقدم: پالرمو 27 بهمن ماه در مجمع تشخیص تعیین تکلیف نهایی می شود

چشمان یعقوب به مظلومیت و مهربانی پدر شهید کارگر برزی اشاره دارد/هدفم این بود که شهدا را از گمنامی در آورم

اگر می خواهید استانی را نابود کنید به آن آب بدهید

سارق هایی که حبس آنها به اتمام رسیده یا عفو شوند، تحت نظارت قرار می گیرند

راهپیمایی 22 بهمن اوج بصیرت مردم ایران بود

قاسمی: نگاه ایران به تاجیکستان خویشاوندی است

مردم با وجود مشکلات همچنان در صحنه هستند

هر قطره خون فرزندان رشید ملت موجب عزت و اقتدار این کشور خواهد شد

رییس اتاق بازرگانی استان اردبیل: همایش کشورهای «اکو» در اردبیل برگزار خواهد شد

تحلیلی بر انتخابات اتاق بازرگانی و چالش های پیش رو + فیلم

وداعی که یک آغاز دوباره است اصفهان با 27 خورشید آماده حماسه 25 آبانی دیگر...

سارق هایی که حبس آن ها به اتمام رسیده یا عفو شوند، تحت نظارت قرار می گیرند

واکنش هادی حجازی فر به شهادت مرزبانان سپاه

مردم با وجود مشکلات همچنان در صحنه هستند

قاسمی: نگاه ایران به تاجیکستان خویشاوندی است

بازهم نام اصفهان بر سر زبان ها افتاد

درخواست پیگیری پرونده ربایش امام موسی صدر از پاپ

ملاقات کروبی با چند تن از روحانیون اصلاح طلب

راهپیمایی 22 بهمن اوج بصیرت مردم ایران بود

تشییع یاران خرازی در شهرستان های استان

مسابقات آفرود قویترین مردان ایران - رودسر‎

دعوت از نماینده ولی فقیه در استان فارس برای حضور در جمع دانشجویان متحصن

اینستکس فقط کانال کالایی است/ به تقاضا ها درباره CFT وپالرمو مشکوکیم

مهمان هایی از بلژیک، فرانسه و استرالیا در راه اجلاس جهانی صدا

سپاه انتقام سخت و مهلکی از تروریست ها خواهد گرفت

امام جمعه موقت اصفهان: تشیع پرشور پیکر شهدا نظام اسلامی را بیمه خواهد کرد

مهدی بازرگان کیست؟ نیای محافظه کار اصلاحات +تصاویر

تعیین تکلیف نهایی لایحه پالرمو در جلسه روز شنبه مجلس

با دیدن این عکس حتما خواهید گریست+تصویر

رییس کمیته امور خارجی مجلس آمریکا:ترامپ را در دادگاه می بینیم

المنار: الجبیر در ورشو با نتانیاهو دیدار کرد

فرزند آیت الله طالقانی: اگر پدرم زنده می ماند، سفارت امریکا گرفته نمی شد

اطلاع نگاشت | مرور سریع بیانیه گام دوم انقلاب

فارس گزارش می دهد تحصن جوانان مخالف تصویب FATF در خراسان شمالی / حضور امام جمعه بجنورد در جمع متحصنین

فارس از تحصن دانشجویان معترض لوایح cft و پالرمو گزارش می دهد دعوت از نماینده ولی فقیه در استان فارس برای حضور در جمع دانشجویان متحصن

نظارت بر سارق هایی پس از اتمام مجکومیت یا عفو

دعوت دانشجویان متحصن از نماینده ولی فقیه در استان فارس

دشمنان نظام معیشت و امنیت مردم را مورد هدف قرار داده اند

فارس از تحصن دانشجویان شیرازی گزارش می دهد دعوت دانشجویان متحصن از نماینده ولی فقیه در استان فارس

دیدار موگرینی با ظریف در مونیخ + عکس

تروریست ها دشمنان توسعه زاهدان هستند

انعکاس مطلوب ظرفیت‎های گردشگری خوزستان گردش ثروت در استان را در پی دارد

جشن عروسی زوج های انقلابی در چله انقلاب برگزار شد

یک شهر وداع

راهبرد کشور در گردشگری تفریحی نامعلوم است

پالایشگاه شازند با واگذاری دچار بحران می شود

سکوت کشورهای حامی حقوق بشر در قبال حادثه تروریستی قابل بخشش نیست

­پهلو گرفتن ناوگروه شصتم نیروی دریایی ارتش در بندر کلمبو

اعطای احکام بازنشستگان بیمه روستایی استان همدان

پیام معصومه ابتکار در پی درگذشت پوران شریعت رضوی + عکس

زمین های سودجویان حاشیه شهر به نفع اموال عمومی مصادره می شود

اعطای احکام بازنشستگان بیمه روستایی استان

آغاز ساخت 14 واحد مسکونی محرومان در روستای امامیه بخش مرکزی زابل

سارق هایی که حبس آنها به اتمام رسیده یا عفو شوند، تحت نظارت قرار می گیرند

« سیسی » سالگرد انقلاب ایران را جشن گرفت

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق این تعریف با آیه 83 مائده

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق این تعریف با آیه 83 مائده