مطالب مرتبط:
ماجرای سوءاستفاده مدعیان عرفان از دین و قرآن
آیه ای از قرآن که مصداق بارز وفاداری حضرت عباس(ع) است
«مبتنی بودن نظام حکمت اشراقی بر نظریه وحدت شهود» تبیین می شود
دریافت رتبه برتر استانی توسط آموزشگاه مهد قرآن اصفهان
قاریان و حافظ قرآن کریم اجازه نامه شیخ مصری را دریافت کردند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 1 آبان 1397 ساعت 09:202018-10-23سياسي

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق دقیق این تعریف با آیه ای از قرآن


ـ صدوقی سها به تعریف «میرسید شریف» از عرفان پرداخت و ضمن تطبیق این تعریف با آیه 83 سوره مائده بیان کرد: عرفان به جهت لغوی بر خلاف تصوف دارای ریشه لغوی عربی است و تعریف منطقی آن نیز عبارت از دریافت حقایق وجود، - کار تا آنجا پیش می رود که قشیری نهایتا می گوید که اصلا مشخص نیست که این واژه مشتق از چیست، بالاتر از این، حرف ابوریحان بیرونی در مال الهند است که می گوید این کلمه تصوف نهایتا منتهی می شود به صفیای یونانی و می گوید چنانکه شما می گویید که فیلسوف از فیلوسوفیا مشتق شده است، این کلمه صوفی و به تبع آن تصوف اصلا عربی نیست.

قشیری می گفت عربیت آن مشخص است اما اشتقاق آن روشن نیست اما ابوریحان می گوید اصلا عربی نیست بلکه یونانی است و صُپیا معرب شده به صُفیا و اندک اندک صُپیای یونانی به پیدایش کلمه صوفی منتهی شده و تصوف نیز از صوفی ساخته شده است.

بنده این را به این خاطر عرض می کنم که درباره این مطلب و در مورد اسم تصوف اینقدر بین اعاظم محققان اختلاف است، مانند قشیری که از ارکان تصوف است و ابوریحان نیز که موقعیت او روشن است.

اعاظم علمای ما نتوانستند به یک حرف واحدی در مورد کلمه تصوف برسند.

این را مجدد تکرار می کنم، چیزی که در مورد اسم آن اینقدر اختلاف است در مسمای آن معلوم است که چه خواهد شد.

اما در مورد مسمای تصوف نیز باید بگوییم که تا الآن یک تعریف کلاسیک که بشود به آن اجماع کرد وجود ندارد و اگر شما یک تعریف در مورد تصوف در متون گذشته تاکنون که به اصطلاح منطقی، حد باشد و تعریف واقعی باشد را پیدا کنید، باید به شما جایزه مهمی تقدیم شود و البته که پیدا هم نمی کنید چون نیست.

کار تا آنجا پیش می رود که ابن جلا که یکی از مشایخ قدیم صوفیه است گفته است و به گمانم درست هم گفته که التصوف رسم لا اسم له ، تصوف یک حقیقت و واقعیتی است که اصلا اسم ندارد و تعریف بردار نیست.

اما در مورد عرفان، کلمه عرفان بر خلاف کلمه تصوف که در مراحل اولیه می گویند اشتقاق آن مشخص نیست و در مرحله بالاتر می گویند اصلا عربی نیست، این کلمه عرفان بر خلاف این تصوف ریشه قرآنی دارد.

نه تنها مسلما عربی است، بلکه ریشه قرآنی دارد.

شما اگر در همین معجم ها نگاه کنید می بینید که شاید نزدیک به 70 مورد از مشتقات این کلمه در قرآن کریم وجود دارد.

اعم از این که از عُرف ، یا عَرف و یا اسم و فعل و .

باشد، به هر حال مشتقات این کلمه سه حرفی یعنی ع ـ ر ـ ف ، قریب به 70 مورد در قرآن وارد شده است.

اولین مسئله بحث لفظی است و ما هنوز داخل مسمی نشده ایم.

در مورد تصوف آن حرف ها وجود دارد و در مورد عرفان این حرف ها مطرح است.

مسئله دیگر اینکه، فرض می کنیم که اجماع کردیم بر این که تصوف فرضا منتسب به صوف است که می گویند از صوف می باشد و اگر اینطور اجماع کنیم باید به بحث از مسما و حقیقت این کلمات وارد شویم.

در مورد تصوف تعریف واحدی نیست، تعریفی که کلاسیک باشد و مخصوصا جنبه حدی داشته باشد وجود ندارد، اما در مورد عرفان اینگونه نیست و در این زمینه تعریف وجود دارد و باید به چند مطلب توجه کنیم.

میرسید شریف که از علمای معروف اسلام است، در اوائل حاشیه شرح مطالع می گوید که در حوزه اسلامی، اشخاصی که خواسته اند حقایق عالم وجود را بفهمند چهار نحله هستند و چهار روش دارند، حکمای مشایی، اشراقی، متکلمان و عرفا.

تعریف هم کرده است و تعریف تقریبا حدی از آن دارد و می گوید، حکیم مشایی کسی است که می گوید حقایق وجود را باید با عقل محض فهمید البته لا به شرط نسبت به دین، یعنی ملاک دریافت حقایق در حکمت مشاء صرف عقل است، اعم از این که این یافته عقلی مطابق دینی که آن حکیم متدین به آن است باشد یا نباشد.

در قبال او متکلم است و میر می گوید متکلم همان حکیم مشایی است و می گوید حقایق را باید از طریق عقل دریافت اما فرق این است که مشایی می گوید یافته عقلی نسبت به دین لا به شرط است یعنی آن یافته عقلی می تواند موافق دین باشد یا مخالف اما متکلم می گوید عقل حجت است و ملاک دریافت حقایق عقل است، اما تا آنجایی که مطابق دین درآید و اگر یافته عقلی خلاف معرفت دینی درآمد مقبول نیست.

اما می ماند آن دو نحله اشراقی و عرفان، اشراقی را نیز اینگونه تعریف کرده است که اشراقی نیز حکیمی است که مبنای دریافت حقایق را شهود می نهد نه عقل، اما لا به شرط نسبت به دین، یعنی اگر مطلبی شهودا پیدا شد برای اشراقی، اعم از این که موافق دین باشد یا مخالف، برای او معتبر است.

عارف نیز همان اشراقی است اما به قید تقید به دین، نتیجه این است که حکمت مشایی حکمتی است بر پایه عقل، لا به شرط نسبت به دین، کلام همان حکمت مشاء است به قید تقید به دین، اشراق یا اشراقیت مبتنی بر شهود است، لا به شرط نسبت به دین، عرفان همان حکمت اشراقی است به قید تقید به دین.

در نتیجه عرفان به معنای دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود، مقید به دین تعریف می شود.

این تعریف تقریبا کلاسیک شده است و در طول تمدن ما این تعریف کلاسیک است، اما بنده متفطن شده ام به این معنا که البته ساخته بنده نیست ولی روی آن فکر کرده ام که این تعریف در آیه قرآن کریم آمده است.

همین تعریف که گفتیم که عرفان دریافت حقایق، مبتنی به شهود، مقید به دین، به صورت یکجا و کامل از آیه شریفه استنباط می شود.

خداوند در داستان رهبانان نصرانی فرمود وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ تَرَی أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ ؛ در تعریف عرفان از قول میر گفتیم که دریافت حقایق، بر پایه شهود، مقید به دین.

اما اگر بخواهیم در مورد آیه بحث کنیم اینگونه می شود که عبارت مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ همان دریافت حقایق است، عبارت یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا بیان گر تقید به دین است و عبارت فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ که شهود را مطرح می کند.

ایکنا؛ در مورد کلمه شاهدین ممکن است برخی ها اشکالاتی وارد کنند در مورد شبهات احتمالی که می تواند در این زمینه باشد نیز توضیح می دهید؟ بله، جواب این شبهات را به عنوان دفع دخل مقدر عرض می کنم، عده ای ممکن است در این زمینه شبهاتی داشته باشند و در ترجمه های قرآن نیز این عبارت شاهدین را گواه ترجمه کرده اند که قطعا اینگونه نیست.

بلکه این همان شهود است و شما می توانید عبارت فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ را در کنار آیه شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ملاحظه کنید.

همانطور که مشخص شد، دقیقا عین تعریف عرفان با همان مصطلحات میر از آیه شریفه برآمد.

البته باید منصف بود.

اینهایی که این دو کلمه عرفان و تصوف را مترادف می دانند، همین معنا را اگر توجه کنند و انصاف بدهند خواهند دید که اینها دو دسته جدا از هم هستند.

تصوف چیزی است که وجه اشتقاق آن روشن نیست و بالاتر از آن حتی می گویند که اصلا عربی نیست، در قبالش عرفان، که هم مسلما عربی است و هم مربوط با مصطلحات عرفانی است.

این را شما به عنوان مفتاح بگیرید که بعد باید به اینها به دنبال سایر مسائل رفت.

گفت وگو از مرتضی اوحدی انتهای پیام
کلید واژه ها: عرفان - عربی - قرآن - یونانی - صوفی - ابوریحان بیرونی - قرآنی - قدیم - کلاسیک - محققان - اولین - جایزه - صوفیه - واحدی - درست - سوره

آخرین اخبار سرویس:
لحظه تحویل سال 98 در خیابان های منتهی به حرم مطهر رضوی

پرطرفدارترین اسم ها در جهان

احیای نوروز در تاجیکستان

مجموعه پوستر «رونق تولید» منتشر شد

نمایشگاه هوایی راهیان نور پایگاه چهارم شکاری دزفول

مراسم تحویل سال نو - امامزاده صالح (ع)

جهانگیری فرارسیدن نوروز را تبریک گفت

ارجاع گزارش عملکرد دستگاه های اجرایی در اجرای قانون خرید تضمینی محصولات کشاورزی به قوه قضاییه

مراسم تحویل سال نو در حرم بانوی کرامت برگزار شد

وزیر کشور: روزشمار انتخابات مجلس از فروردین شروع می شود

حضرت آیت الله مکارم شیرازی: این همه اختلاس و احتکار و ظلم به خاطر تزلزل پایه های ایمان است/ لزوم عمل به برنامه قرآن کریم در سال جدید

مراسم تحویل سال نو با سربازان سپاه عاشورا - تبریز

پیام تبریک جهانگیری به مناسبت فرا رسیدن سال 98

مراسم سال تحویل در گلستان شهدای اصفهان

سال نو ، سال اتحاد و همدلی ها باشد

تصاویر/ مراسم تحویل سال نو در حرم حضرت معصومه (س)

فیلم/ حضور آیت الله سیفی مازندرانی در منطقه عملیاتی داریا

مهم ترین جمله رهبر انقلاب در سال 97 انتخاب شد

امیدوارم سال جدید سرآغاز رشد و بالندگی ایران در گام دوم انقلاب باشد

فیلم | پیام رییس جمهور به مناسبت سال نو

فیلم | پیام رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 98

امیرحسین خادمی لحظه تحویل سال در امام زاده محمد(ع) و سکینه خاتون(س) کرج

پیام نوروزی رییس جمهوری به مناسبت حلول سال 1398

مراسم تحویل سال نو - حرم مطهر شاهچراغ (ع)

رونق تولید مهم ترین اولویت مدیران قزوین در سال 98 است

چادر از حضرت زهرا(س) به خانم ها ارث رسیده است

همه آنچه که باید درباره جشن آبریزگان در نوروز بدانید!

پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب به مناسبت آغاز سال 1398

پیام تبریک مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی به مناسبت نوروز 98

پیام نوروزی رییس سازمان زندان ها

پیام تبریک ظریف به مناسبت سال نو

برخی مرزبانان ربوده شده« میرجاوه »به زودی آزاد می شوند

کلید حل مشکلات اقتصادی توسعه تولید ملی است/ سال 1398 سال «رونق تولید» است

استاندار سمنان: قانون در شرایط تحریم مانع فعالیت تولیدکنندگان نشود

پیام نوروزی رهبری به مناسبت آغاز سال 1398

رونق تولید مهم ترین اولویت مدیران قزوین در سال 98 است

مراسم تحویل سال 1398 (رونق تولید) در یزد

جهانگیری نوروز را تبریک گفت

جهانگیری نوروز را تبریک گفت

رونق تولید مهم ترین اولویت مدیران قزوین در سال 98 است

رییس جمهور در پیام نوروزی: برنامه های جدید دولت اعلام می شود

در دید و بازدیدهای عیدانه تجملات را کنار بگذارید

در 17 مسجد کردستان؛ معتکفین کردستانی سال نو را با قرائت دعای توسل جشن گرفتند

مهدی بلوریان تحویل سال نو در جوار شهدا

جهانگیری نوروز را تبریک گفت

استاندارهمدان: تلاش داریم میزبان اجلاس جهانی طبیعت گردی شویم

ویدئو / پیام رییس جمهور برای نوروز 1398

رییس جمهور در پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال 1398:مردم را از لحاظ خدمات دولتی، در رفاه بیشتری قرار خواهیم داد

مدیرکل اوقاف مازندران: شرایط میزبانی از مسافران نوروزی در امامزادگان مازندران فراهم است

آیین تحویل سال نو در حرم مطهر امام راحل

مردم ایران 40 سال پرافتخار را در سایه انقلاب پشت سر گذاشتند

گره گشایی از کار مردم بهترین حالات است

پیام تبریک ظریف به مناسبت سال نو

33 سالگی مشهورترین آوای نوروز/ سرنایی که سال ها را نو می کند

پیام تبریک ظریف به مناسبت سال نو

پیام آیت الله جنتی به مناسبت فرارسیدن سال جدید

پیام نوروزی آل هاشم: سال جدید به جوانان بیشتر اعتماد شود / تنها راه نجات کشور اعتماد به جوانان

رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی سال 98: 98 سال «رونق تولید» است/ مسئله فوری و اولویت کشور موضوع اقتصاد است

استاندار البرز: سالی که گذشت سالی پر فراز و فرود بود/ مسیر پیش رو روشن است

دل های خود را در سال جدید باید آبادتر کنیم

پیام تبریک چهره های سیاسی به مناسبت نوروز

مراسم تحویل سال در حرم مطهر امام راحل و بهشت زهرا (س)

دل های خود را در سال جدید باید آبادتر کنیم

آیت الله میرعمادی تاکید کرد عمل به بیانیه «گام دوم انقلاب» در سال 98

فیلم | پیام رییس جمهور به مناسبت سال نو

پیام نوروزی رییس جمهور به مناسبت آغاز سال 1398

پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 1398

پیام آیت الله جنتی به مناسبت فرارسیدن سال جدید

پیام تبریک ظریف به مناسبت سال نو

سال 98، سال «رونق تولید» نام گرفت

مسئله فوری و اولویت کشور موضوع اقتصاد است/ صلابت و بصیرت ملّت ایران نقشه های دشمن را خنثی کرد

فیلم/ پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 1398

بهترین عیدی مسئولان به مردم خدمت رسانی و اجرای عدالت است

آیت الله مکارم شیرازی: ازدواج و اشتغال جوانان درسال جدید مورد توجه قرارگیرد

ظریف در پیامی توییتری نوروز را تبریک گفت

اختلاس ها و احتکارها نشانه تزلزل پایه های ایمان است

رهبر انقلاب نوروز را تبریک گفت/ سال 98 سال رونق تولید نامگذاری شد

پیام تبریک استاندار مازندران به مناسبت آغاز بهار و حلول سال نو

همت عالی در سال جدید موجب موفقیت و کامیابی در همه عرصه هاست

ویدئو / پیام رهبری برای نوروز 1398

مروری بر 30 پیام نوروزی رهبر انقلاب

پیام نوروزی حسن روحانی برای سال 1398

حجت الاسلام والمسلمین مؤمنی: آداب اصیل نوروز حرکت در مسیر آموزه های اسلام است

مردم را امسال در رفاه بیشتر قرار می دهیم

برگزاری آیین تحویل سال نو در حرم مطهر امام راحل و بهشت زهرا (س)

پیام نوروزی استاندار به مناسبت حلول سال نو

پیام نوروزی رییس جمهور/ سال جدید، سال تولید، تلاش و اشتغال برای جوانان عزیز است

پیام آیت الله جنتی به مناسبت فرارسیدن سال جدید

پیام نوروزی رهبر انقلاب برای سال 1398

امسال باید همه تلاش کنند تولید در کشور رونق پیدا کند

رهبر معظم انقلاب اسلامی سال 1398 را سال «رونق تولید» نامگذاری کردند

ظریف: برگزاری جشن نوروز نشانه امیدواری ایرانیان است

بازدید بازرسان بیمه سلامت از مراکز درمانی/با 1666 تماس بگیرید

رهبر انقلاب در پیام نوروزی سال 98: مسئله فوری و اولویت کشور موضوع اقتصاد است

محسن کرمعلی آغاز سال 1398 در حرم حضرت معصومه (س)

با حضور پرشور زائران آیین تحویل سال 1398 در حرم حضرت معصومه(س) برگزار شد

همت عالی در سال جدید موجب موفقیت و کامیابی در همه عرصه هاست

پیام تبریک نوروزی روحانی به ملت ایران/ همه تلاشمان را برای رفع سختی ها انجام می دهیم

پیام نوروزی نماینده ولی فقیه در استان

نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی: باید با تلاش بیشتر نواقصات سال گذشته را جبران کرد

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق دقیق این تعریف با آیه ای از قرآن

عرفان؛ دریافت حقایق وجود، مبتنی بر شهود و مقید به دین/ انطباق دقیق این تعریف با آیه ای از قرآن