مطالب مرتبط:
تفسیر آیه ای از سوره مبارک توبه
تفسیر آیه‎ای از سوره مبارکه توبه
تفسیر آیاتی از سوره توبه
تفسیر آیاتی از سوره توبه
تفسیر آیاتی از سوره توبه
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 27 مهر 1397 ساعت 01:362018-10-18سياسي

تفسیر آیه 60 سوره توبه


در ادامه تفسیر آیه سوره مبارکه توبه را می‎خوانید.

- "توبه به معنی بازگشتن از گناه و کار بد، و نام نهمین سوره قرآن مجید است.

نام این سوره از آیه 105 آن گرفته شده است.

در این سوره داستان متخلّفین از جنگ تبوک آمده است.

سوره توبه تنها سوره ای از قرآن است که بدون "بسم اللّه الرّحمن الرّحیم" آغاز می شود.

زیرا اعلان جنگ به مشرکان و برائت از آنان است.

پاره ای از موضوعات این سوره عبارتند از: قطع رابطه با مشرکان، جهاد در راه خدا، ستایش مجاهدان راه خدا، لزوم تحصیل علم، و پرهیز از تراکم ثروت، داستان هجرت پیامبر (ص)، موضوع ماه های حرام، گرفتن جزیه از اقلّیت های مذهبی، سرنوشت منافقان و موضوع زکات.

این سوره در مدینه نازل شده و 129 آیه دارد.

برای این سوره ده نام ذکر کرده اند، ولی نام توبه به دلیل آیات فراوانی که در این باره سخن گفته است و نام برائت به خاطر آمدن در ابتدای سوره، مشهورتر است.

سوره توبه تنها سوره ای است که با بسم الله الرحمن الرحیم آغاز نشده است.

درباره دلیل این امر از قول امام علی علیه السلام آمده است: بسم الله الرحمن الرحیم برای امان دادن و رحمت است و سوره برائت برای دفع امان و جنگ نازل شده است 2 از این رو در ابتدای این سوره "بسم الله" نیامده است.

از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم روایت شده: هر کس سوره انفال و توبه را قرائت نماید، من شفاعت کننده و گواهی دهنده به سود او در روز قیامت هستم که او از نفاق مبرّا است و به تعداد همه مردان و زنان منافق در دنیا، ده حسنه به او عطا می شود و ده گناه از او پاک شده و ده درجه بر درجات او افزوده می شود و عرش و حاملان آن در ایام حضورش در دنیا، بر او درود می فرستند.

امام صادق علیه السلام: کسی که سوره انفال و توبه را در هر ماه قرائت کند، هرگز نفاق وارد قلب او نمی شود و از شیعیان امیرالمومنین علی علیه السلام خواهد بود.

در تفسیر عیاشی پس از نقل این روایت اضافه کرده است: و روز قیامت بر سفره های بهشتی همراه شیعیان امام علی علیه السلام روزی می خورد تا اینکه مردم از حساب فارغ شوند.

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاکِینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیْهَا وَالْمُؤَلَّفَهِ قُلُوبُهُمْ وَفِی الرِّقَابِ وَالْغَارِمِینَ وَفِی سَبِیلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِیلِ فَرِیضَهً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ ﴿60﴾ صدقات تنها به تهیدستان و بینوایان و متصدیان [گردآوری و پخش]آن و کسانی که دلشان به دست آورده می شود و در [راه آزادی]بردگان و وامداران و در راه خدا و به در راه مانده اختصاص دارد [این]به عنوان فریضه از جانب خداست و خدا دانای حکیم است (60) تفسیر: در تاریخ اسلام دو دوران مشخص دیده می شود، دوران مکه که همت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و مسلمانان در آن مصروف تعلیم و تربیت نفرات و آموزش و تبلیغ می شد، و دوران مدینه که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در آن دست به تشکیل حکومت اسلامی و پیاده کردن و اجرای تعلیمات اسلام، از طریق این حکومت صالح زد.

بدون شک یکی از ابتدایی و ضروریترین مسئله، به هنگام تشکیل حکومت تشکیل (بیت المال) است که به وسیله آن نیازهای اقتصادی حکومت بر آورده شود، نیازهایی که در هر حکومتی بدون استثناء وجود دارد.

به همین دلیل یکی از نخستین کارهایی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در مدینه انجام داد تشکیل بیت المال بود که یکی از منابع آنرا (زکات) تشکیل میداد، و طبق مشهوراین حکم در سال دوم هجرت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تشریع شد.

البته همانگونه که بعدا به خواست خدا اشاره خواهیم کرد، حکم زکات قبلا در مکه نازل شده بود، اما نه به صورت وجوب جمع آوری در بیت المال، بلکه خود مردم اقدام به پرداخت آن می کردند، ولی در مدینه دستور جمع آوری و (تمرکز) آن از ناحیه خداوند در آیه 103 توبه صادر گردید.

آیه مورد بحث که مسلما بعد از آیه وجوب اخذ زکات نازل شده، (هر چند در قرآن از آن ذکر گردیده است) مصارف گوناگون زکات را بیان می کند؛ و جالب اینکه آیه، با کلمه انما که دلیل بر انحصار است، آغاز شده، و این نشان می دهد که بعضی از افراد خود خواه، یا بی خبر، انتظار داشتند بدون هیچگونه استحقاق، سهمی از زکات دریافت دارند که با کلمه انما دست رد به سینه همه آن ها زده شده است.

در دو آیه قبل از این آیه، نیز این معنی منعکس بود که بعضی بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم خرده می گرفتند که چرا سهمی از زکات را در اختیار آن ها نمی گذارد و حتی در صورت محروم شدن از آن خشمگین می شدند، اما به هنگام برخورداری ابراز رضایت می کردند.

به هر حال آیه فوق به روشنی مصارف واقعی زکات را بیان کرده، و به تمام توقعات بیجا پایان می دهد، و آنرا در هشت مصرف خلاصه می کند: 1 - (فقراء) نخست می گوید: (صدقات و زکات برای فقیران است) (انما الصدقات للفقراء).

2- (مساکین) (والمساکین).

در اینکه فقیر و مسکین با هم چه تفاوتی دارند بحثی است که در پایان تفسیر آیه خواهد آمد.

3- (عاملان) و جمع آوری کنندگان زکات (والعاملین علیها).

این گروه در حقیقت کارمندان و کارکنانی هستند که برای جمع آوری زکات و اداره بیت المال اسلام تلاش و کوشش می کنند، و آنچه به آن ها داده می شود در حقیقت به منزله مزد و اجرت آن ها است، و لذا فقر در این گروه به هیچوجه شرط نیست.

4- (مؤ لفه قلوبهم) یعنی کسانی که انگیزه معنوی نیرومندی برای پیشبرد اهداف اسلامی ندارند، و با تشویق مالی میتوان تالیف قلب، و جلب محبت آنان نمود (والمؤ لفه قلوبهم).

توضیح بیشتر درباره این گروه بعدا خواهد آمد.

5- (آزاد ساختن بردگان) (وفی الرقاب).

یعنی سهمی از زکات، تخصیص به مبارزه با بردگی، و پایان دادن به این موضوع ضد انسانی، داده می شود، و همانگونه که در جای خود گفته ایم برنامه اسلام در مورد بردگان برنامه (آزادی تدریجی) است که نتیجه نهاییش آزاد ساختن همه بردگان بدون روبرو شدن به واکنشهای نامطلوب اجتماعی آن می باشد، و تخصیص سهمی از زکات، به این موضوع، گوشهای از این برنامه را تشکیل میدهد.

6- (اداء دین بدهکاران) و آن ها که بدون جرم و تقصیر زیر بار بدهکاری مانده و از ادای آن عاجز شده اند (والغارمین).

7- (در راه خدا) (و فی سبیل الله).

همانگونه که در پایان آیه اشاره خواهیم کرد منظور از آن تمام راههایی است که به گسترش و تقویت آیین الهی منتهی شود، اعم از مساءله جهاد و تبلیغ و مانند آن.

8- (واماندگان در راه) (وابن السبیل).

یعنی مسافرانی که بر اثر علتی در راه مانده، و زاد و توشه و مرکب کافی برای رسیدن به مقصد ندارند، هر چند افراد فقیر و بیبضاعتی نیستند، ولی بر اثردزد زدگی، یا بیماری، یا گم کردن اموال خود، و یا علل دیگر، به چنین وضعی افتاده اند، اینگونه اشخاص را باید از طریق زکات به مقداری که برای رسیدن به مقصد لازم است بی نیاز ساخت.

در پایان آیه به عنوان تاکید روی مصارف گذشته می فرماید: (این فریضه الهی است) (فریضه من الله)؛ و بدون شک این فریضه، حساب شده، و کاملا دقیق، و جامع مصلحت فرد و اجتماع است، زیرا (خداوند دانا و حکیم است) (و الله علیم حکیم).

نکته ها 1- فرق میان (فقیر) و (مسکین) در میان مفسران گفتگو است که آیا فقیر و مسکین، مفهوم واحدی دارند و به عنوان تاءکید در آیه فوق ذکر شده اند؟ و بنابراین مصارف زکات، هفت مصرف می شود، و یا اینکه دو مفهوم مخالف دارند؟ غالب مفسران و فق ها احتمال دوم را پذیرفتهاند، ولی در میان طرفداران این عقیده، نیز در تفسیر این دو کلمه، گفتگوهای زیادی است، اما آنچه نزدیکتر به نظر می رسد این است که (فقیر) به معنی کسی است که در زندگی خود کمبود مالی دارد، هر چند مشغول کسب و کاری باشد و هرگز از کسی سؤ ال نکند، اما (مسکین) کسی است که نیازش شدیدتر است و دستش از کار کوتاه است، و به همین جهت از این و آن سؤ ال می کند.

شاهد این موضوع، نخست ریشه لغت مسکین است که ازماده (سکون) گرفته شده، گویا چنین کسی بر اثر شدت فقر، ساکن و زمینگیر شده است.

دیگر اینکه ملاحظه موارد استعمال این دو کلمه در قرآن معنی فوق را تاءیید می کند، از جمله در آیه 16 سوره بلد میخوانیم: او مسکینا ذا متربه: یا مسکین خاک نشینی را اطعام کند و در آیه 8 سوره نساء میخوانیم: و اذا حضر القسمه اولوا القربی و الیتامی و المساکین فارزقوهم: هر گاه خویشاوندان و یتیمان و مسکینان، در موقع تقسیم ارث، حضور یابند، چیزی از آن به آن ها ببخشید از این تعبیر استفاده می شود که منظور از مساکین سائلانی است که گاه در این مواقع حضور می یابند؛ و در آیه 24 سوره قلم میخوانیم ان لا یدخلن ها الیوم علیکم مسکین: امروز هیچ مسکینی نباید در محوطه زراعت شما حضور یابد! که اشاره به - سائلان است.

همچنین تعبیر به اطعام مسکین یا طعام مسکین در آیات متعددی از قرآن نشان میدهد که مساکین افراد گرسنهای هستند که حتی نیاز به یک وعده غذا دارند.

در حالی که از پارهای از موارد استعمال کلمه (فقیر) در قرآن به خوبی استفاده می شود که افراد آبرومندی که هرگز روی سؤ ال ندارند، اما گرفتار کمبود مالی هستند، در مفهوم این کلمه واردند، مانند آنچه در آیه 273 سوره بقره دیده می شود للفقراء الذین احصروا فی سبیل الله لا یستطیعون ضربا فی الارض یحسبهم الجاهل اغنیاء من التعفف: (انفاق برای فقیرانی است که در راه خدا گرفتار شده اند، و آنچنان ظاهر خویش را حفظ می کنند که جاهل از شدت عفت نفس آنان، چنین می پندارد که غنی و بی نیازند).

از همه این ها گذشته در روایتی که محمد بن مسلم از امام صادق (علیهالسلام) یا امام باقر (علیهالسلام) نقل کرده می خوانیم که از آن حضرت درباره (فقیر) و (مسکین) سؤ ال کردند، فرمود: الفقیر الذی لا یسئل و المسکین الذی هو اجهد منه الذی یسئل: (فقیر کسی است که سؤ ال نمی کند، و مسکین حالش از او سخت تر است، و کسی است که از مردم سؤ ال و تقاضا می کند) (1).

همین مضمون در حدیث دیگری از ابو بصیر از امام صادق (علیهالسلام) نقل شده است، و هر دو صراحت در مفهوم فوق دارد.

البته پارهای از قرائن گواهی بر خلاف آنچه در بالا گفتیم می دهد، ولی هر گاه مجموع قرائن موجود را در نظر بگیریم، روشن می شود که حق همان است که در بالا گفته شد.

2- آیا لازم است زکات به هشت قسمت مساوی تقسیم شود؟ بعضی از مفسران یا فقهاء عقیده دارند که ظاهر آیه فوق این است که باید زکات مال به هشت سهم مساوی تقسیم گردد، و هر کدام در مصرف خود صرف شود، مگر اینکه مقدار زکات بقدری ناچیز باشد که نتوان آنرا به هشت سهم قابل ملاحظه تقسیم کرد.

ولی اکثریت قاطع فق ها براینند که اصناف هشتگانه فوق مواردی است که صرف زکات در آن ها مجاز است، و تقسیم کردن در آن واجب نیست.

سیره قطعی پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امامان اهلبیت (علیهمالسلام) و یاران آن ها نیز این معنی را تاءیید می کند، به علاوه با توجه به اینکه زکات یک مالیات اسلامی است و حکومت اسلامی موظف است آنرا از مردم وصول کند، و هدف از تشریع آن رفع نیازمندیهای گوناگون جامعه اسلامی می باشد، طبعا چگونگی مصرف آن در این مصارف هشتگانه بستگی به ضرورتهای اجتماعی از یکسو، و نظر حکومت اسلامی از سوی دیگر دارد.

3- در چه زمانی زکات واجب شد؟ از آیات مختلف قرآن از جمله آیه 156 سوره اعراف، و آیه 3 سوره نمل، و آیه 4 سوره لقمان، و آیه 7 سوره فصلت که همه از سورههای مکی هستند، چنین استفاده می شود که حکم وجوب زکات در مکه نازل شده است، و مسلمانان موظف به انجام این وظیفه اسلامی بوده اند، ولی به هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به مدینه آمد و پایه حکومت اسلامی را گذارد و طبعا نیاز به تشکیل بیت المال پیدا کرد، از طرف خداوند ماموریت یافت که زکات را از مردم شخصا بگیرد (نه اینکه خودشان به میل و نظر خود در مصارف آن صرف کنند).

آیه شریفه خذ من اموالهم صدقه .

(سوره توبه 103) در این هنگام نازل، شد، و مشهور این است که این در سال دوم هجرت بود، سپس مصارف زکات به طور دقیق در آیه مورد بحث که آیه 60 سوره توبه است بیان گردید، و جای تعجب نیست که تشریع اخذ زکات در آیه 103 باشد و ذکر مصارف آن که می گویند در سال نهم هجرت نازل شده در آیه 60، زیرا می دانیم آیات قرآن بر طبق تاریخ نزول جمع آوری نشده، بلکه به فرمان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) هر کدام در مورد مناسب قرار داده شده است.

4-- منظور از مؤ لفه قلوبهم چه اشخاصی هستند؟ آنچه از تعبیر مؤ لفه قلوبهم فهمیده می شود آن است که یکی از مصارف زکات کسانی هستند که به خاطر ایجاد الفت و محبت به آن ها زکات داده می شود، ولی آیا منظور از آن کفار و غیر مسلمانانی است که به خاطر استفاده از همکاری آن ها در جهاد از طریق کمک مالی تشویق می شوند؟ یا مسلمانان ضعیف الایمان را نیز شامل میگردد؟ همانگونه که در مباحث فقهی گفته ایم مفهوم آیه، و همچنین پارهای از روایات که در این زمینه وارد شده مفهوم وسیعی دارد، و تمام کسانی را که با تشویق مالی، از آن ها به نفع اسلام و مسلمین جلب محبت می شود، در بر می گیرد، و دلیلی بر تخصیص آن به کفار نیست.

5- نقش زکات در اسلام با توجه به اینکه اسلام به صورت یک مکتب صرفا اخلاقی، و یا فلسفی و اعتقادی، ظهور نکرد، بلکه به عنوان یک (آیین جامع) که تمام نیازمندیهای مادی و معنوی در آن پیشبینی شده، پا به عرصه ظهور گذاشت، و نیز با توجه به اینکه اسلام، از همان عصر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، با تاءسیس حکومت همراه بود، و همچنین با توجه به اینکه اسلام توجه خاصی به حمایت از محرومان و مبارزه با فاصله طبقاتی دارد، روشن می شود که نقش بیت المال، و زکات که یکی از منابع درآمد بیت المال است، از مهمترین نقش ها است.

شک نیست که هر جامعهای دارای افرادی از کار افتاده، بیمار، یتیمان بی سرپرست، معلولین، و امثال آن ها می باشد که باید مورد حمایت قرار گیرند؛ و نیز برای حفظ موجودیت خود در برابر هجوم دشمن، نیاز به سربازان مجاهدی دارد که هزینه آن ها از طرف حکومت پرداخته می شود، همچنین کارمندان حکومت اسلامی، دادرسان و قضات، و نیز وسایل تبلیغاتی و مراکز دینی، هر کدام نیازمند به صرف هزینهای است که بدون یک پشتوانه مالی منظم، و مطمئن، سامان نمی پذیرد.

به همین دلیل در اسلام مسئله زکات که در حقیقت یکنوع (مالیات بر - درآمد و تولید و (مالیات بر ثروت راکد) محسوب می شود، از اهمیت خاصی برخوردار است، تا آنجا که در ردیف مهمترین عبادات قرار گرفته، و در بسیاری از موارد با نماز همراه ذکر شده، و حتی شرط قبولی نماز شمرده شده است! حتی در روایات اسلامی میخوانیم که اگر حکومت اسلامی از شخص، یا اشخاصی، مطالبه زکات کند، و آن ها در برابر حکومت، ایستادگی کنند و سرباز زنند، مرتد محسوب می شوند، و در صورتی که اندرز ها در مورد آن ها سود ندهد، توسل به نیروی نظامی، در مقابل آن ها جایز است، داستان اصحاب رده (همان گروهی که بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سر از پرداخت زکات باز زدند و خلیفه وقت به مبارزه با آن ها برخاست و حتی علی (علیهالسلام) این مبارزه را امضاء کرد و شخصا یکی از پرچمداران در میدان جنگ بود) در تواریخ اسلام مشهور است.

در روایتی از امام صادق (علیهالسلام) میخوانیم: من منع قیراطا من الزکاه فلیس هو بمومن، و لا مسلم، و لا کرامه!: کسی که یک قیراط از زکات را نپردازد نه مؤ من است و نه مسلمان و ارزشی ندارد.

جالب توجه اینکه از روایات استفاده می شود که حدود و مقدار زکات آن چنان دقیقا در اسلام تعیین شده، که اگر همه مسلمانان زکات اموال خویش را بطور صحیح و کامل بپردازند، هیچ فردی فقیر و محروم در سرتاسر کشور اسلامی باقی نخواهد ماند.

در حدیثی از امام صادق (علیهالسلام) می خوانیم ولو ان الناس ادوا زکاه اموالهم ما بقی مسلم فقیرا محتاجا!.

و ان الناس ما افتقروا، و لا احتاجوا، و لا جاعوا، و لا عروا، الا بذنوب الاغنیاء!: (اگر همه مردم زکات اموال خود را بپردازند مسلمانی فقیر و نیازمند، باقی نخواهد ماند، و مردم فقیر و محتاج و گرسنه و برهنه نمی شوند مگر به خاطر گناه ثروتمندان)! و نیز از روایات استفاده می شود که ادای زکات باعث حفظ اصل مالکیت و تحکیم پایه های آنست، بطوری که اگر مردم این اصل مهم اسلامی را فراموش کنند شکاف و فاصله میان گروه ها آنچنان می شود که اموال اغنیاء نیز به خطر خواهد افتاد.

در حدیثی از امام موسی بن جعفر (علیهالسلام) می خوانیم حصنوا اموالکم بالزکاه: (اموال خود را بوسیله زکات حفظ کنید).

همین مضمون از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امیر مؤ منان علی (علیهالسلام) نیز در احادیث دیگر نقل شده است.

برای اطلاع بیشتر از این احادیث به ابواب یک و سه و چهار و پنج از ابواب زکات از جلد ششم وسائل مراجعه فرمایید.

نکته آخر 6- آخرین نکتهای که توجه به آن لازم است این است که در آیه مورد بحث در مورد چهار گروه کلمه (لام) ذکر شده (انما الصدقات للفقراء و المساکین و العاملین علی ها و المؤ لفه قلوبهم) و این تعبیر معمولا نشانه (ملکیت) است.

ولی در مورد چهار گروه دیگر کلمه (فی) آمده است (و فی الرقاب و الغارمین و فی سبیل الله و ابن السبیل) و این تعبیر معمولا برای بیان مصرف است.

در میان مفسران در تفسیر این (اختلاف تعبیر) گفتگو است، بعضی معتقدند که گروه چهارگانه اول، مالک زکات، می شوند، و گروه چهارگانه دوم، مالک، نخواهند شد، و تنها جایز است زکات در مورد آنان مصرف گردد.

بعضی دیگر معتقدند که این اختلاف تعبیر اشاره به نکته دیگری است و آن اینکه گروه چهارگانه دوم استحقاق بیشتری برای زکات دارند، زیرا کلمه (فی) برای بیان ظرفیت است، گویا این گروه چهارگانه ظرف زکات می باشند و زکات مظروف آن ها است، در حالی که گروههای نخستین چنین نیستند.

ولی ما در اینجا احتمال دیگری را انتخاب کردهایم و آن اینکه شش گروه (فقراء، مساکین، عاملین علیها، مؤ لفه قلوبهم، غارمین، و ابن السبیل که بدون فی ذکر شده اند یکسان می باشند و عطف بر یکدیگر و دو گروه دیگر که (فی الرقاب) و (فی سبیل الله) است و با کلمه (فی) بیان گردیده، وضع خاصی دارند، شاید این تفاوت تعبیر از این نظر باشد که گروههای ششگانه می توانند مالک زکات شوند، و می توان زکات را به خود آن ها پرداخت (حتی بدهکاران و کسانی که از ادای دین خود ناتوانند، البته در صورتی که اطمینان داشته باشیم آنرا در مورد ادای دین خود مصرف می کنند).

ولی دو گروه مالک زکات نمی شوند، و نمی توان به آن ها پرداخت، بلکه باید در مورد آن ها مصرف گردد، مثلا بردگان را باید از طریق زکات خرید و آزاد کرد، روشن است که آن ها در این صورت مالک زکات نمی شوند، و همچنین مواردی که تحت عنوان (فی سبیل الله) مندرج است، از قبیل: هزینه جهاد، تهیه اسلحه و یا ساختن مسجد و مراکز دینی و مانند آن ها هیچیک مالک زکات نیستند، بلکه مصرف آنندو به هر حال این تفاوت در تعبیر نشان میدهد که تا چه اندازه تعبیرات قرآن حساب شده است.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: سوره - شیعیان - امام - داستان - منافق - قطع رابطه - قرآن - امان - تحصیل - همراه - مدینه - ستایش - تراکم - رابطه - مردان - مردم - جهاد - درود - صادق - مجید - زنان

آخرین اخبار سرویس:
رفقای شهرام جزایری و مهدی هاشمی برای پولشویی نگران شدند

گرمخانه مردان در کرج فعلا تعطیل است

لایحه سی اف تی شاید در مجمع تشخیص پذیرفته شود

اجرای طرح «صدف» با هدف توانمندسازی شغلی دانشجویان و فارغ التحصیلان

اصلاحات زنده است

هاشمی عضو هیات مدیره هیچ یک از شرکت های شستا نیست

خداحافظی اولین دیپلمات بازنشسته وزارت خارجه

رییس سازمان مشاغل شهری و فرآورده ای کشاورزی منصوب شد

غیر دولتی بودن شهرداریها ظرفیت انعطاف درمدیریت شهر را بیشتر می کند

وزارت کشور حکم شهردار تهران را صادر می کند؟/ پاسخ حناچی

استاد حوزه: نباید به بهانه های مختلف به مقدسات دیگران توهین کرد

آقای ظریف! اگر حرفهای مستند دارید چرا در لفافه سخن می رانید!

نباید همه کم کاری های فرهنگی را به گردن تلویزیون انداخت

امیر جماعت اسلامی پاکستان: جهان اسلام باید برای حل مشکلات خود متحد شود

گیلان شمس لنگرودی اش را گرامی داشت

فردا؛ جلسه غیرعلنی مجلس برای بررسی موضوعات اقتصادی

تشکیل پرونده برای تصادف نوربخش

حمله با چاقو به پزشک درمانگاهی در مشهد+ عکس

راه اندازی طرح آزمایشی غربالگری اوتیسم در ایران

آخرین اخبار از خرید هواپیمای سوخو 100 روسی از سوی ایران

تقدیم شهید دیگری در راه حفظ امنیت مردم.

ذوالنور: اروپایی ها تعلل کند طرح قبلی مان را احیا می کنیم

توصیه جالب رهبر انقلاب درباره کتاب خوانی

چند توصیه امام عسکری(ع) به شیعیان درباره نحوه رفتار با دیگران

نرخ قطعی آپارتمان در منطقه 1 تهران

کتک خوردن وریا از طارمی و سردار/عکس

در آرزوی «متن بدون غلط»

سرپرست استانداری خراسان جنوبی منصوب شد

سرپرست استانداری خراسان جنوبی منصوب شد

تصویر/تبریک متفاوت تولد وریا/سلطان ضربه به دو تیر، هم این تیر و هم ان تیر

کالبدشکافی فعالیت فراقانونی مهمانسراهای دولتی

با مسئولانی که بعد از 15 آذر به بازنشستگان حقوق بدهند برخورد می شود

جنایات سعودی ها در منطقه سبب هراس اروپا شد

واکنش شهردار تهران به خبر رد صلاحیتش

انتصاب سرپرست های 11 استانداری

ضرورت اجرای طرح امضای الکترونیکی برای مقابله با جعل اسناد

وزیر بهداشت: از مرحوم نوربخش نام نیک باقی ماند

فرزندان خود را برای پیوستن به حوزه علمیه تشویق کنید

اگر چشمان این دختربچه آبی بود...! +عکس

لاریجانی: ایران و عراق به هم پیوند خورده اند

رهبر انقلاب: در کنار برادران عراقی خواهیم بود

مقایسه مشاغل پولساز ایران و جهان

روایتی از نامه سرنوشت ساز رهبر انقلاب در سال 59

آخرین اخبار از خرید هواپیمای سوخو 100 روسی از سوی ایران

فرماندهی معظم کل قوا ضوابط بازنشستگی مدیران امنیتی را تعیین می کنند

دادستان نظامی استان گلستان: اگر در اسکورت مدیران تأمین اجتماعی قصوری بوده، برخورد قاطع می کنیم/ با هیچ کس تعارف نداریم

استفاده نادرست از رسانه های نوین از عوامل افزایش اضطراب و افسردگی است

چه اعمالی انجام دهیم که حتی پس از مرگ هم پاداش بگیریم؟

تیپ بیش از حد شاد «شراره رخام» /عکس

نمایی زیبا از سد دِز/ عکس

صرف هزینه 4 میلیون دلاری برای واردات دستکش معاینه

آیا میانجی گری سازمان ملل منجر به بازگشت ثبات در لیبی می شود؟

اثرات شگرف نماز شب در کلام پیامبر اکرم(ص)

باید دلیرانه جلوی جنازه ام قدم بزنید

رمز موفقیت در دنیای استارت آپ ها

بزرگترین سازنده حسینیه در جهان و پروفسور مغز و اعصاب از اثرات کار خیر می گوید

درخشش ستارگان موسیقی ایران در شب جشن استقلال لهستان

ملاحظه دشمن وقیح را نکنید /دیوار بلند گرانی /جانشین در غیاب رییس کیست

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد شنیدن صدای نامحرم

مدیر کل امور بین الملل مجلس: روابط ایران و عراق، راهبردی و مستحکم است

به رییس جمهور چه گفتم؟

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد لمس نامحرم

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد نطر؛لمس، صدای نامحرم

تغییر و تحولات در حزب ندای ایرانیان

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مدیران جدید این وزارتخانه را منصوب کرد

ضرورت مقابله با فرقه ها و جریان های انحرافی

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد احکام حجاب

انتظامی کلیددار موقت سازمان سینمایی شد

درخشش ستارگان موسیقی ایران در شب جشن استقلال لهستان

آیا مهریه قابل تعدیل است ؟

آیین تکریم از کتابداران

مراسم رونمایی از کتاب مکتب اجتهادی آخوند خراسانی

آقایان انصاری! چرا خود را بازنشسته اعلام نمی کنید؟! / لااقل بودجه بیت المال را بگونه ای شفاف سازی کنید

اعتراض محسن یگانه به برخورد نامناسب با نوازندگان خیابانی در رشت/ عکس

تصویری فوق العاده زیبا از بزرگترین غار دنیا

دستگیری 13 عضو یک شرکت هرمی در نوشهر

آخرین آمار بازگشت دانشمندان ایرانی مقیم خارج به کشور

دیدار رییس جمهوری عراق با مقام معظم رهبری

تاکید نماینده ولی فقیه بر اجرای راهکارهای افزایش زاد و ولد در کشور

دیدار رییس جمهوری عراق با مقام معظم رهبری

سخنرانی بهشتی با مجوز و بدون هیچ منع قانونی بود

شناسایی موقوفه چندمیلیاردی در استان فارس

اگر امروز شاهد پیشرفت هستیم دلیلش وجود امنیت است

فرماندار اصفهان از سمت خود استعفا کرد

پیام ها و دستاوردهای سفر صالح

راه نجات از وضعیت خسارت بار اقتصادی

دوربرگردانِ  فرهنگی

اهداف طرح تعطیلی پنجشنبه های مدارس محقق نشده است

ایران محور گفتگوی مقامات ارشد اتحادیه اروپا و ترکیه

20درصد بازار عراق در اختیار اجناس ایرانی است

فال روزانه یکشنبه 27 آبان 1397

ترامپ جواب پس داد

آیا می دانید نزدیکترین حالت بندگان به خدا چه زمانی است؟

رمز و راز هایی از نحوه کنترل عصبانیت

جزییات3خبر ویژه امروز یکشنبه 27 آبان ماه 1397

بررسی مرگ نوربخش و تاج الدین در پزشکی قانونی

رحمتی سرپرست استانداری آذربایجان شرقی شد

انتظامی از انتخابات نماینده مدیران مسئول انصراف نمی دهد

رحمتی سرپرست استانداری آذربایجان شرقی شد

آغاز طرح پاییزه کتاب در گیلان

تفسیر آیه 60 سوره توبه

تفسیر آیه 60 سوره توبه