مطالب مرتبط:
ظرفیت سازی برای ایجاد معیشت پایدار جایگزین در 36 روستای حوضه آبریز دریاچه ارومیه آغاز شد
راهکارهای اجرای همسان سازی حقوق بازنشستگان/تعیین اعتبار مورد نیاز
گلکسی نوت 9 برای مصارف گیمینگ بهینه سازی شده است
75 کیلومتر بهشت را برج نسازیم/ موکب سازی فرهنگ و هنری که باید آفریده شود
حاجی دلیگانی: سوال از رییس جمهور برای جامعه شفاف سازی است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 25 مهر 1397 ساعت 07:462018-10-17سياسي

دوتار، سازی مجلسی


دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

- "دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، فنون ساخت این ساز در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت و تبدیل به یک ساز ملی شد.

فرهنگ، سنت و موسیقی منطقه تربت جام و باخزر با منطقه هرات در افغانستان بسیار به هم نزدیک است.

ارتباط فرهنگی تربت جام و هرات به دلیل زیست طوایف تیموری در این دو منطقه از ایران و افغانستان است.

زبان مردم تربت جام(پایین جام) و هرات نیز فارسی دری است اما گویش مردم بالای جام با فارسی دری متفاوت است.

موسیقی سازی تربت جام، با خزر و خواف با دو تار، سُرنا و نِی اجرا می شود.

دو سازه در منطقه تربت جام و باخزر رایج نیست.

موسیقی خواف در عین ارتباط با موسیقی تربت جام، تا حدودی با آن تفاوت دارد و دارای رگه های مشخصی از موسیقی قائن و بیرجند نیز هست.

موسیقی تایباد و کل منطقه باخزر را موسیقی باخزری می گویند.

اگرچه امروز کاشمر دوتارنوازان قابلی دارد اما ظاهرا از رواج دو تار در این شهر بیشتر از چند دهه نمی گذرد و احتمالا مدیون ذوالفقار عسکری پور، دوتار نواز برجسته شرق خراسان است.

به همین دلیل می توان مرکزیت موسیقی شرق خراسان را متعلق به تربت جام دانست.

دوتار مهمترین و رایج ترین ساز در شرق خراسان به ویژه در ناحیه تربت جام است.

از این ساز هم در همراهی آواز و هم به تنهایی استفاده می شود.

ویژگی های نغمه در قطعه هایی که توسط دو تار به تنهایی اجرا می شود، منطبق با امکانات اجرایی آن و ناشی از تکنیک نوازندگی این ساز است.

مقام های سازی که معمولا توسط دو تار تنها اجرا می شوند، شامل مقام جَل، شاه صنم، مشق پلتان، اُشتر خجو، سه چکه(نوعی رقص) و .

هستند.

این مقام ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

دسته اول آنهایی که تقارن متری مانند مقام جل و شاه صنم ندارند و دسته دوم آن هایی که تقارن متری مانند مشق پلتان، اُشترخجو و سه چکه دارند.

دوتار تربت جام از خانواده سازهای زهی زخمه ای است.

این ساز دارای کاسه ای به صورت نیمه گلابی و یک تکه است.

پشت کاسه ی آن به شکل گُرده ماهی است و یک خط یا نوار برجسته از خود کاسه و متصل به آن، کاسه را از لحاظ شکل بیرونی به دو قسمت تقسیم می کند.

در عمیق ترین قسمت کاسه یک سوراخ وجود دارد که در تشدید طنین و کیفیت صدای این ساز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

حجم کاسه ی طنینی در دوتارهای امروزی شرق خراسان نسبت به دوتارهای دیگر مناطق ایران بیش تر است.

دوتارهای قدیمی شرق خراسان از دوتارهای امروزی کوچک تر بوده و به دلیل زیر بودن صدایشان برای همراهی با آواز، اجبارا بم تر کوک می شدند.

استفاده از کوک های بم تر در دوتارهای کوچک قدیمی، موجب ایجاد نرمش قابل ملاحظه ای در صدای آن ها می شد.

بنا به اظهارات غلامعلی پورعطایی ـ یکی از نوازندگان مطرح ـ اولین دوتار بزرگ حدود 30 سال پیش توسط سازنده ای به نام امیرقلی در محمود آباد سفلی ساخته شد.

سمت راست، غلامحسین سمندری، پیشکسوت موسیقی شرق خراسان محمدرضا درویشی در دایره المعارف سازهای ایرانی با اشاره به اینکه دوتار شرق خراسان دسته نسبتا طویلی دارد و از کاسه به سمت شیطانک تا حدودی باریک تر می شود، آورده است: این ساز بدون مضراب و با انگشت های دست راست نواخته می شود.

روی کاسه، صفحه و دسته برخی از دوتارهای این منطقه تزییناتی از جنس صدف، استخوان، شاخ و حتی پلاستیک های رنگی نصب می کنند با این وجود دوتارهای اصلی و قدیمی این منطقه چنین تزییناتی ندارند.

از آنجا که موسیقی منطقه شرق خراسان مانند دیگر نواحی ایران در بداهه نوازی و بداهه خوانی و بر اساس مقام های معین و الگوهای نغمگی انتزاعی مبتنی است، دوتار نوازی این منطقه نیز بر تک نواز استوار است.

در چند دهه گذشته به علت تاثیرپذیری فرهنگ موسیقی شرق خراسان از حوزه های فرهنگی دیگر، پدیده گروه نوازی نیز تا حدودی در موسیقی این منطقه رایج شده است و در این نوع همنوازی، خلاقیتی که تنها به شکل تک نوازی مبتنی بر بداهه نوازی تجلی می کند، از میان می رود و بسیاری از ظرافت های اجرایی در همنوازی جمعی، امکان بروز پیدا نمی کند.

دوتار در شرق خراسان در شکل غالب، توسط هیچ ساز کوبه ای همراهی نمی شود.

آهنگ های پادایرگی در این زمینه مستثنی هستند و در اجرای آنها که البته جزو رپرتوار اصلی دوتار محسوب نمی شوند، دایره، دوتار را همراهی می کند.

رپرتوار دوتار شرق خراسان به دو گروه اصلی مقام های آوازی و مقام های سازی و هرکدام از آنها نیز به دو دسته تقسیم می شوند.

دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

محفل اُنس و مجلس شادی و عروسی از جمله مجالسی هستند که دوتار زینت بخش آنهاست.

در آیین ذکرخوانی طریقت نقشبندیه نیز، دوتار یکی از ملزمات اصلی به شمار می آید.

غلامعلی پور عطایی و عبدالله سرور احمدی و ذوالفقار عسکری پور اهل تربت جام، نظر محمد سلیمانی اهل تایباد، ابراهیم شریف زاده و غلامحسین سمندری اهل باخزر از نوازنده های پیشکسوت و مطرح دوتار هستند که همه آنها از دنیا رفته اند.

عثمان محمدپرست دوتار نواز اهل خواف با 90 سال به عنوان یکی از پیشکسوتان این حوزه به حساب می آید که در قید حیات است و سال گذشته نخستین کاشی ماندگار خراسان رضوی در راستای حفظ میراث ناملموس کشور از سوی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی سر در منزل این هنرمند نصب شد.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: تربت جام - موسیقی - خراسان - منطقه - هایی - افغانستان - امروز - مجلس - هرات - امروزی - مراسم عروسی - فارسی - تفاوت - ایران - مردم - خانواده - کوچک تر - فرهنگی - متفاوت - بیرجند - مراسم - میراث - اهمیت - قدیمی - عروسی - کاشمر - گلابی - مناطق - زبان - کشور

آخرین اخبار سرویس:
آثار باستانی از سرقلعه لواسان کشف شد

امسال 211 هزار تن در مسجد جمکران اسکان یافته اند

دولت دانمارک اطلاعات خود را از موساد گرفته است/ رهبری از دولت روحانی حمایت می کند

رییس جمهور منتخب برزیل یک ژنرال بازنشسته را به عنوان وزیر دفاع برگزید

سفیر ژاپن : دنبال راهکارهای مناسب برای خرید نفت ایران هستیم

لاریجانی افتخارآفرینی دانش آموزان در المپیاد نجوم را تبریک گفت

وزیر کشور: بودجه ویژه به مناطق مرزی اختصاص یافته است

مطالبات مردم در تصمیم های اجرایی در نظر گرفته شود

کشتی های ایران برای تردد مشکلی ندارند

پیام تبریک لاریجانی برای کسب مقام قهرمانی جهان توسط دانش آموزان ایران در المپیاد نجوم

عراقچی: از بین رفتن برجام به پیچیدگی های سیاسی در خاورمیانه خواهد افزود

نشست خبری احمد مرادی نماینده مردم بندرعباس در مجلس شورای اسلامی

بحث بومی گزینی در مناطق محروم جدی گرفته شود

وزیر کشور: بودجه ویژه به مناطق مرزی اختصاص یافته است

لاریجانی افتخارآفرینی دانش آموزان در المپیاد نجوم را تبریک گفت

دانلود آهنگ جدید محسن حکمتی بنام عشق من

زیارت پیاده به مشهد می تواند به احیای هویت زیارتی این شهر کمک کند

توصیه شهید صیاد شیرازی درباره حسن طهرانی مقدم؛

برگزاری بزرگترین گردهمایی نخبگان جهان اسلام در تهران

خرازی: رهبری از روحانی حمایت می کنند

رحمانی فضلی: مناطق مرزی اولویت ما است

خرازی: رهبری از روحانی حمایت می کنند

احضار و بازداشت1670 نفر در پرونده های فساداقتصادی اخیر

دولت پاکستان قول مساعد در خصوص مرزبانان ربوده شده داده است

ناسپاسی استقامت در زندگی را کم می کند

هیات مشهد محدودیت کوهنوردی بانوان را تایید کرد

مواضع مقامات آمریکاموجب افزایش نفرت مردم ایران ازکاخ سفید شده است

اعتماد بین ایران و اروپا در حال خدشه دار شدن است

معاونت نظارت یکی از خلأهای مجلس را جبران کرد

اجرایی شدن مصوبات جلسه قبلی شورای توسعه و امنیت پایدار شرق و غرب کشور

به انحرافاتی در برنامه ریزی آموزشی مبتلا شدیم

انتقاد آشنا از سهم 3 دقیقه ای جلسه مهم شورای اجتماعی کشور در خبر ساعت 14

شعارمان این است که جامعه ای امیدوار ایجاد کنیم

احضار 1500 نفر در پرونده های اخیر اقتصادی/ تشکیل 17 پرونده با 500 میلیارد تومان بدهی شرکت های خودرویی

برگزاری پودمان مبارزه باقاچاق کالا و ارز ویژه قضات محاکم تجدید نظر

استخدام طراح قالب با مدرک مهندسی مکانیک

مهناز افشار باز هم جنجال آفرید

خبر فارس تایید شد اختیارات مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران به معاونش تفویض شد

تبریک لاریجانی در پی کسب مقام قهرمانی جهان در المپیاد دانش آموزی نجوم و اختر فیزیک

3700 شرکت دانش بنیان در کشور شکل گرفته است

خرازی: برخی خواهان استعفای روحانی شدند اما رهبری مخالفت کردند| مدارک علیه زاغری، باقر و سیامک نمازی و محکومان محیط زیست علنی می شود| دشمنانی برای تخریب روابط ایران و اروپا فعالیت دارند|عربستان همیشه از تروریسم حمایت کرده

رییس پژوهشگاه مواد و انرژی منصوب شد

رایزنی نمایندگان بخش خصوصی و حاکمیت برای حل مشکلات بنیادین اقتصادی

اجرایی شدن مصوبات جلسه قبلی شورای توسعه و امنیت پایدار شرق و غرب

واکنش انجمن اسلامی دانشجویان به اتفاقات ده ونک

بحث بومی گزینی در مناطق محروم جدی گرفته شود

نشست کمیته حقوق و دستمزد 2 هفته دیگر برگزار می شود

خرازی: برخی خواهان استعفای روحانی شدند اما رهبری مخالف کردند| مدارک علیه زاغری، باقر و سیامک نمازی و محکومان محیط زیست علنی می شود| دشمنانی برای تخریب روابط ایران و اروپا فعالیت دارند|عربستان همیشه از تروریسم حمایت کرده

نشست کمیته حقوق و دستمزد 2 هفته دیگر برگزار می شود

نقش عنصر سوم در شکل گیری پیوندهای همبستگی در راهپیمایی اربعین

برگزاری یادواره شهدای روحانی غرب گیلان در فومن

رحمانی فضلی: مناطق مرزی اولویت ما است

رحمانی فضلی: مناطق مرزی اولویت ما است

شبکه سی ان ان از ترامپ شکایت کرد

بانوان مسلمان در بریتانیا، گروه داوطلبان «عیادت از بیماران» تشکیل دادند

چشم گربه ای ها چه جرمی مرتکب شده اند؟

وزارت اطلاعات هنوز پاسخ استعلام حناچی را نداده است

​نقوی حسینی: اختلافات به تریبون ها کشیده نشود/ رضایتمندی مردم را حفظ کنیم

​فیلم/ سفر بحث برانگیز مفتی اهل سنت به ایران!

نوبخت: مدیریت طرح های عمرانی در بودجه 98 اولویت بندی می شود

از بین رفتن برجام به معنی شکست دیپلماسی و غلبه زورگویی در عرصه بین المللی است

تصویری زیرخاکی از شهردار جدید تهران

مناظری زیبا و دوست داشتنی از طلوع خورشید در جزیره لارک + فیلم

مدرسه 12 کلاسه در مرادآباد چابهار افتتاح شد

خرازی: برخی خواهان استعفای روحانی شدند اما رهبری مخالف کردند

خرازی: رهبری همیشه حامی دولت بوده اند/ علاقه مند به نشستن بر سر میز مذاکره با عربستان هستیم

دانلود آهنگ جدید علیرضا چابکرو بنام نگاه

معاونت نظارت یکی از خلأ های مجلس را جبران کرد

سازمان اوقاف ساخت امامزاده جدید را ممنوع کرد

معاونت نظارت یکی از خلأهای مجلس را جبران کرد

پیام تبریک لاریجانی برای کسب مقام علمی قهرمانی جهان در المپیاد دانش آموزی

اجرایی شدن مصوبات جلسه قبلی شورای توسعه و امنیت پایدار شرق و غرب کشور

برگزاری مجدد جلسه کمیته دستمزد در هفته آینده/ توقع جمع بندی موضوع را نداشتیم

برگزاری دومین سالگرد شهادت راوی مقاومت در مشهد مقدس

برگزاری دومین همایش سالانه منطقه ای علمی، ادبی فردا درمهاباد

کارشناس مسائل سیاسی: انقلاب اسلامی بعد از 40 سال نه پیر شده نه عقیم

نگاه به حوزه علم و فناوری کشور باید متحول شود

اهدا ماشین آلات توسط شهرداری تهران به مناطق زلزله زده کرمانشاه

ناگفته های جنگ، از زبان امدادگران بی ادعا

نیاز تهران به اورژانس هوایی

موافقت شورا با تغییر نام برخی اماکن و معابر پایتخت

واعظی: پایان فعالیت معاونت اجرایی روحانی در دولت دوازدهم

​حسینی کیا: گزارش وزرا به مردم موجب احیای اعتماد به نظام می شود

اجرایی شدن مصوبات جلسه قبلی شورای توسعه و امنیت پایدار شرق و غرب کشور

«رییس پژوهشگاه مواد و انرژی» منصوب شد

تنها راه توسعه روستاها توجه به درآمد پایدار است

نمایندگان مجلس از آخوندی شکایت کردند

رشته جغرافیای سیاسی قابلیت های منحصر به فردی در اداره بهینه کشور دارد

حرکت های جهادی دانشجویان در قالب بسیج سازندگی ارزنده است

نگاه به حوزه علم و فناوری کشور باید متحول شود

«حسن عباسی» برای مذاکره با آمریکا شرط گذاشت/طعنه هشدار آمیز آشنا به بولتون: خدا نکند هسته ما بیرون بزند/چه کسانی به پیروز حناچی رای دادند؟/حداقل خرج یک تهرانی در هفته چقدر است؟

بازدید سرلشکر موسوی از یگان های هجومی نزاجا

توافق خوب مجلس با حقوقدانان شورای نگهبان

تصاویر/ همایش یاوران وقف خراسان شمالی

زمان قطعی پخش «خندوانه»

معاون بازنشسته وزیر نفت اختیاراتش را تفویض کرد

به فرمایشات رهبر معظم انقلاب اعتماد کنید

دومین جلسه بررسی طرح «اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس» برگزار شد

عناصر خارجی نمی توانند تامین کننده امنیت مطلوب در اقیانوس هند باشند

نخستین تقابل انتخاباتی تیم های غنی و اتمر

دوتار، سازی مجلسی

دوتار، سازی مجلسی