مطالب مرتبط:
ظرفیت سازی برای ایجاد معیشت پایدار جایگزین در 36 روستای حوضه آبریز دریاچه ارومیه آغاز شد
راهکارهای اجرای همسان سازی حقوق بازنشستگان/تعیین اعتبار مورد نیاز
گلکسی نوت 9 برای مصارف گیمینگ بهینه سازی شده است
75 کیلومتر بهشت را برج نسازیم/ موکب سازی فرهنگ و هنری که باید آفریده شود
حاجی دلیگانی: سوال از رییس جمهور برای جامعه شفاف سازی است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 25 مهر 1397 ساعت 07:462018-10-17سياسي

دوتار، سازی مجلسی


دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

- "دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، فنون ساخت این ساز در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت و تبدیل به یک ساز ملی شد.

فرهنگ، سنت و موسیقی منطقه تربت جام و باخزر با منطقه هرات در افغانستان بسیار به هم نزدیک است.

ارتباط فرهنگی تربت جام و هرات به دلیل زیست طوایف تیموری در این دو منطقه از ایران و افغانستان است.

زبان مردم تربت جام(پایین جام) و هرات نیز فارسی دری است اما گویش مردم بالای جام با فارسی دری متفاوت است.

موسیقی سازی تربت جام، با خزر و خواف با دو تار، سُرنا و نِی اجرا می شود.

دو سازه در منطقه تربت جام و باخزر رایج نیست.

موسیقی خواف در عین ارتباط با موسیقی تربت جام، تا حدودی با آن تفاوت دارد و دارای رگه های مشخصی از موسیقی قائن و بیرجند نیز هست.

موسیقی تایباد و کل منطقه باخزر را موسیقی باخزری می گویند.

اگرچه امروز کاشمر دوتارنوازان قابلی دارد اما ظاهرا از رواج دو تار در این شهر بیشتر از چند دهه نمی گذرد و احتمالا مدیون ذوالفقار عسکری پور، دوتار نواز برجسته شرق خراسان است.

به همین دلیل می توان مرکزیت موسیقی شرق خراسان را متعلق به تربت جام دانست.

دوتار مهمترین و رایج ترین ساز در شرق خراسان به ویژه در ناحیه تربت جام است.

از این ساز هم در همراهی آواز و هم به تنهایی استفاده می شود.

ویژگی های نغمه در قطعه هایی که توسط دو تار به تنهایی اجرا می شود، منطبق با امکانات اجرایی آن و ناشی از تکنیک نوازندگی این ساز است.

مقام های سازی که معمولا توسط دو تار تنها اجرا می شوند، شامل مقام جَل، شاه صنم، مشق پلتان، اُشتر خجو، سه چکه(نوعی رقص) و .

هستند.

این مقام ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

دسته اول آنهایی که تقارن متری مانند مقام جل و شاه صنم ندارند و دسته دوم آن هایی که تقارن متری مانند مشق پلتان، اُشترخجو و سه چکه دارند.

دوتار تربت جام از خانواده سازهای زهی زخمه ای است.

این ساز دارای کاسه ای به صورت نیمه گلابی و یک تکه است.

پشت کاسه ی آن به شکل گُرده ماهی است و یک خط یا نوار برجسته از خود کاسه و متصل به آن، کاسه را از لحاظ شکل بیرونی به دو قسمت تقسیم می کند.

در عمیق ترین قسمت کاسه یک سوراخ وجود دارد که در تشدید طنین و کیفیت صدای این ساز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

حجم کاسه ی طنینی در دوتارهای امروزی شرق خراسان نسبت به دوتارهای دیگر مناطق ایران بیش تر است.

دوتارهای قدیمی شرق خراسان از دوتارهای امروزی کوچک تر بوده و به دلیل زیر بودن صدایشان برای همراهی با آواز، اجبارا بم تر کوک می شدند.

استفاده از کوک های بم تر در دوتارهای کوچک قدیمی، موجب ایجاد نرمش قابل ملاحظه ای در صدای آن ها می شد.

بنا به اظهارات غلامعلی پورعطایی ـ یکی از نوازندگان مطرح ـ اولین دوتار بزرگ حدود 30 سال پیش توسط سازنده ای به نام امیرقلی در محمود آباد سفلی ساخته شد.

سمت راست، غلامحسین سمندری، پیشکسوت موسیقی شرق خراسان محمدرضا درویشی در دایره المعارف سازهای ایرانی با اشاره به اینکه دوتار شرق خراسان دسته نسبتا طویلی دارد و از کاسه به سمت شیطانک تا حدودی باریک تر می شود، آورده است: این ساز بدون مضراب و با انگشت های دست راست نواخته می شود.

روی کاسه، صفحه و دسته برخی از دوتارهای این منطقه تزییناتی از جنس صدف، استخوان، شاخ و حتی پلاستیک های رنگی نصب می کنند با این وجود دوتارهای اصلی و قدیمی این منطقه چنین تزییناتی ندارند.

از آنجا که موسیقی منطقه شرق خراسان مانند دیگر نواحی ایران در بداهه نوازی و بداهه خوانی و بر اساس مقام های معین و الگوهای نغمگی انتزاعی مبتنی است، دوتار نوازی این منطقه نیز بر تک نواز استوار است.

در چند دهه گذشته به علت تاثیرپذیری فرهنگ موسیقی شرق خراسان از حوزه های فرهنگی دیگر، پدیده گروه نوازی نیز تا حدودی در موسیقی این منطقه رایج شده است و در این نوع همنوازی، خلاقیتی که تنها به شکل تک نوازی مبتنی بر بداهه نوازی تجلی می کند، از میان می رود و بسیاری از ظرافت های اجرایی در همنوازی جمعی، امکان بروز پیدا نمی کند.

دوتار در شرق خراسان در شکل غالب، توسط هیچ ساز کوبه ای همراهی نمی شود.

آهنگ های پادایرگی در این زمینه مستثنی هستند و در اجرای آنها که البته جزو رپرتوار اصلی دوتار محسوب نمی شوند، دایره، دوتار را همراهی می کند.

رپرتوار دوتار شرق خراسان به دو گروه اصلی مقام های آوازی و مقام های سازی و هرکدام از آنها نیز به دو دسته تقسیم می شوند.

دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

محفل اُنس و مجلس شادی و عروسی از جمله مجالسی هستند که دوتار زینت بخش آنهاست.

در آیین ذکرخوانی طریقت نقشبندیه نیز، دوتار یکی از ملزمات اصلی به شمار می آید.

غلامعلی پور عطایی و عبدالله سرور احمدی و ذوالفقار عسکری پور اهل تربت جام، نظر محمد سلیمانی اهل تایباد، ابراهیم شریف زاده و غلامحسین سمندری اهل باخزر از نوازنده های پیشکسوت و مطرح دوتار هستند که همه آنها از دنیا رفته اند.

عثمان محمدپرست دوتار نواز اهل خواف با 90 سال به عنوان یکی از پیشکسوتان این حوزه به حساب می آید که در قید حیات است و سال گذشته نخستین کاشی ماندگار خراسان رضوی در راستای حفظ میراث ناملموس کشور از سوی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی سر در منزل این هنرمند نصب شد.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: تربت جام - موسیقی - خراسان - منطقه - هایی - افغانستان - امروز - مجلس - هرات - امروزی - مراسم عروسی - فارسی - تفاوت - ایران - مردم - خانواده - کوچک تر - فرهنگی - متفاوت - بیرجند - مراسم - میراث - اهمیت - قدیمی - عروسی - کاشمر - گلابی - مناطق - زبان - کشور

آخرین اخبار سرویس:
پیام رییس سازمان اوقاف درپی عروج ملکوتی جانباز شهید محمدکاظم توحیدی

اجرای طرح بلوک بندی هیئات مذهبی در ارومیه

لاریجانی: 95 درصد داروهای کشور تولید داخلی هستند

قطعنامه های کشوری علیه برخی کشورها در یو پی آر اقدامی سیاسی است

چالش جدید 10 سال قبل چه شکلی بودی؟

سامانه پست کتاب رونمایی شد

ویدیوی بازجویی هواپیماربای که هواپیمای روسیه را به افغانستان می برد

سی و دومین نشست کارگروه بررسی دوره ای جهانی حقوق بشر در ژنو

دست هایی در کار است تا جوانان نسبت به آینده بیمناک شوند/ سردار قاسم سلیمانی برکف ترین انسان کشور است

یک مقام دیگر دولت ترامپ نیز استعفا داد

اجرای طرح های اقتصاد مقاومتی تا انتهای سال در خراسان رضوی

دولت بە عملکرد تشکل های مردمی امید بستە است

مخترعی که امام جماعت است

لزوم مردمی بودن روابط عمومی ها در پیشبرد اهداف سازمانی

قطعنامه های کشوری علیه برخی کشورها در یو پی آر اقدامی سیاسی است

تحویل 18 هزار واحد مسکن مهر در ایام دهه فجر

راهی برای رسیدن سریع به حاجات

شبکه های مذهبی به کام شبکه های مروج فرهنگ و سبک زندگی غربی

تحول شبکه پستی کشور با پست تهران

عکس/ ملاقات ملی پوش سابق با خواننده مطرح ترک

رضا خندان و فرهاد میثمی به 6 سال حبس محکوم شدند

شرکت رنگین طیف در آینده ای نزدیک فعالیت مجدد خود را از سر خواهد گرفت/ بازگشت به کار 80 کارگر قزوینی

تذکر به رییس جمهور درباره لزوم افزایش حقوق کارگران در سال 98

جشنواره قرآن مدهامتان در کهگیلویه وبویراحمد برگزار می شود

موفقیت های کشور نتیجه پایبندی به آرمان های انقلاب است

بدون رییس جمهور هم می تواند برگزار شود

دوم بهمن ماه؛ سالروز تبلور غیرت مردم ارومیه

همسر نسرین ستوده به 5 سال حبس محکوم شد

امروز یکی از بهترین روزهای زندگی ام رقم خورد

پرتوی های نابغه؛ از تاسیس دانشگاه شریف تا درخشش در سیلیکون ولی

پوشش عبدالله عبدالله هنگام ثبت نام در انتخابات

افسر پلیس چک حامل 700 میلیونی را به صاحبش بازگرداند

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی درگذشت محمدرضا اعتمادیان

دختر 15 ساله کودک نیست/ باید برای دختران طالب شوهر فکری کنیم

قاچاق سوخت دو پژو 405 را خاکستر کرد

تحویل 18 هزار واحد مسکن مهر استان تهران در ایام دهه فجر

626 خانه بخت

استاندار قم: ارزش های دینی و فرهنگی به خوبی از نسل گذشته منتقل نشده است

تلاش برای بستن کانال توانا در بخش مرکزی اهواز ادامه دارد

پرداخت وام های قرض الحسنه به شیوه فعلی رباخواری آشکار است

اجرای طرح های اقتصاد مقاومتی تا انتهای سال در خراسان رضوی

حضور نماینده ایران در نشست ورشو، مانع از برگزاری مذاکرات می شود

ابتکار: نداشتن مهارتهای ارتباطی، اصلی ترین مشکل خانواده های ایرانی

اگر نگاه مردم از یک حکومت برگردد، می توانند آن را تغییر دهند

صدور کیفر خواست برای یک مقام دولتی به دلیل اظهار نظر درباره حصر

وقتی مخالف مطب، مطب زد!

پاسخ مراجع تقلید به سؤالی درباره پخش اعترافات تلویزیونی

انتقاد آیت الله سبحانی از اسراف گسترده در ادارات

آیت الله سبحانی: شاهد اسراف گسترده در ادارات هستیم

تا کی مردم باید هزینه این سوءمدیریت را بپردازند؟

دیدار وزیر خارجه جمهوری آذربایجان با هیات پارلمانی عربستان

انتقاد آیت الله سبحانی از اسراف گسترده در ادارات

دستگیری یکی از لیدر های گرانی دلار

نخستین تصویر از گریم حسین مهری در «ماجرای نیمروز2؛رد خون»

رازی که محب اهری در آخرین روزها به رضا رفیع گفت

با فتوشاپ داخل راکتور سیمان ریختند و عکس آن را منتشر کردند

صدور رای میثمی و خندان از دادگاه انقلاب

کاهش مصرف آب در مدارس طی هشت ماه گذشته

عکسی که معصومه ابتکار در مورد آن توضیح داد

نخستین مرکز تخصصی حقوق کودک کشور در یزد افتتاح شد

پرونده مسکن مهر کهگیلویه وبویراحمد سال 98 بسته می شود

برگزاری دادگاه ها به صورت علنی جزء عدالت اجتماعی نیست

ترور نافرجام رییس دادگاه بخش جلگه اصفهان

انتقاد آیت الله سبحانی از اسراف گسترده در ادارات

آیت الله نوری همدانی: دیرکرد، ربا و حرام است

نماینده مجلس: دختر 15 ساله کودک نیست/ باید برای دختران طالب شوهر فکری کنیم

امیدواریم با راه اندازی اس پی وی شاهد پایان دادن به کوتاهی اروپا در برجام باشیم

صالحی: 30 تن کیک اورانیوم راهی اصفهان می شود

انتقاد آیت الله سبحانی از اسراف گسترده در ادارات

حقه شیطانی پسر جوان با گرفتن چند عکس نامناسب از زن فامیل

ساخت و ساز بدون پروانه بیمارستان جدید امام خمینی (ره)

حمله با بیل مکانیکی به هتلی در لیورپول

لایحه ای برای تأمین امنیت یا تشدید خشونت علیه زنان؟

باید دیرکرد در سیستم بانکی حذف و تسهیلات بیشتری برای نیازمندان در نظر گرفت

ستاد مردمی برگزاری یادواره شهید میرحسینی تشکیل شده است

کاروان قرآنی انقلاب در اراک

تدارک گسترده شبکه قرآن سیما در دهه فجر فاطمی

در نگاه برخی افراد، نیمی از جامعه جایی ندارند

رییس سازمان تامین اجتماعی هرچه سریعتر تعیین شود

افزایش 70 درصدی قیمت ها ربطی به ارز ندارد

استاندار تهران خبر داد تحویل 18 هزار واحد مسکن مهر استان تهران در ایام دهه فجر

گزارش تصویری: دیدار اعضای هیئت رییسه کمیسیون اقتصادی مجلس با مراجع عظام تقلید و علما

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی درگذشت حاج محمدرضا اعتمادیان

نشر غیر اصولی اخبار خودکشی بدآموزی دارد

انسجام سیاسی لازمه توسعه - محمدرسول ابراهیمی*

صالحی: به جایی می رسیم که علم هسته ای را در اختیار بگیریم/ برخی با فتوشاپ داخل راکتور سیمان ریختند/ متعجبم که هنوز هم در نماز جمعه می گویند که ما سیمان ریختیم

فراخوان پیش ثبت نام اردوی جهادی نوروز از سوی قرارگاه جهادی امام رضا(ع)

روحانیونی که امام را یاری کردند

باید روند نظارت بر تعیین صلاحیت ها در شوراهای شهر تقویت شود

برگزاری جلسه هماهنگی نمایشگاه دستاوردهای مدارس

دادستان تهران: نظام اسلامی سقوط نخواهد کرد/ حصر باقی است و پوسته آن نیز نشکسته است

جهانگیری: حتی اگر دست نزدیکترین فردمان به بیت المال آلوده شد باید حذفش کنیم

سازمان حفظ نباتات نقش کلیدی در تامین امینت غذایی کشور دارد

پیام تسلیت در پی درگذشت حاج محمدرضا اعتمادیان

ضرورت ورود ناشران و فعالان آموزشی به حوزه اینفوگرافیک

FATF؛ لبخند احمدی نژاد و نگرانی ظریف و شمخانی

دستگیری یکی از لیدرهای گرانی دلار

ارائه خدمات مسکن مهر در تهران به شهرداری واگذار می شود

آیه ای که توصیه می کند خدمات پیشینیان را نادیده نگیریم

1009 کارتخوان غیرمجاز مسدود شد

دوتار، سازی مجلسی

دوتار، سازی مجلسی