مطالب مرتبط:
ملی پوش ایرانی تاریخ ساز شد
ساز و کار تخصیص اوراق اسناد خزانه در سطح ملی ساماندهی شود
عکس ؛ روزهای سرنوشت ساز ستاره تیم ملی فرا رسید
اخراج بازیکن پرسپولیس از تیم ملی امید/استوری دردسر ساز
بروز استعدادهای نو و آینده ساز در جشنواره «موسیقی جوان»/ جشنواره های ملی، نیازمند حمایت همه جانبه
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 25 مهر 1397 ساعت 00:302018-10-16سياسي

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟


"دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، - "دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، فنون ساخت این ساز در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت و تبدیل به یک ساز ملی شد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایسنا، فرهنگ، سنت و موسیقی منطقه تربت جام و باخزر با منطقه هرات در افغانستان بسیار به هم نزدیک است.

ارتباط فرهنگی تربت جام و هرات به دلیل زیست طوایف تیموری در این دو منطقه از ایران و افغانستان است.

زبان مردم تربت جام(پایین جام) و هرات نیز فارسی دری است اما گویش مردم بالای جام با فارسی دری متفاوت است.

موسیقی سازی تربت جام، با خزر و خواف با دو تار، سُرنا و نِی اجرا می شود.

دو سازه در منطقه تربت جام و باخزر رایج نیست.

موسیقی خواف در عین ارتباط با موسیقی تربت جام، تا حدودی با آن تفاوت دارد و دارای رگه های مشخصی از موسیقی قائن و بیرجند نیز هست.

موسیقی تایباد و کل منطقه باخزر را موسیقی باخزری می گویند.

اگرچه امروز کاشمر دوتارنوازان قابلی دارد اما ظاهرا از رواج دو تار در این شهر بیشتر از چند دهه نمی گذرد و احتمالا مدیون ذوالفقار عسکری پور، دوتار نواز برجسته شرق خراسان است.

به همین دلیل می توان مرکزیت موسیقی شرق خراسان را متعلق به تربت جام دانست.

دوتار مهمترین و رایج ترین ساز در شرق خراسان به ویژه در ناحیه تربت جام است.

از این ساز هم در همراهی آواز و هم به تنهایی استفاده می شود.

ویژگی های نغمه در قطعه هایی که توسط دو تار به تنهایی اجرا می شود، منطبق با امکانات اجرایی آن و ناشی از تکنیک نوازندگی این ساز است.

مقام های سازی که معمولا توسط دو تار تنها اجرا می شوند، شامل مقام جَل، شاه صنم، مشق پلتان، اُشتر خجو، سه چکه(نوعی رقص) و .

هستند.

این مقام ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

دسته اول آنهایی که تقارن متری مانند مقام جل و شاه صنم ندارند و دسته دوم آن هایی که تقارن متری مانند مشق پلتان، اُشترخجو و سه چکه دارند.

دوتار تربت جام از خانواده سازهای زهی زخمه ای است.

این ساز دارای کاسه ای به صورت نیمه گلابی و یک تکه است.

پشت کاسه ی آن به شکل گُرده ماهی است و یک خط یا نوار برجسته از خود کاسه و متصل به آن، کاسه را از لحاظ شکل بیرونی به دو قسمت تقسیم می کند.

در عمیق ترین قسمت کاسه یک سوراخ وجود دارد که در تشدید طنین و کیفیت صدای این ساز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

حجم کاسه ی طنینی در دوتارهای امروزی شرق خراسان نسبت به دوتارهای دیگر مناطق ایران بیش تر است.

دوتارهای قدیمی شرق خراسان از دوتارهای امروزی کوچک تر بوده و به دلیل زیر بودن صدایشان برای همراهی با آواز، اجبارا بم تر کوک می شدند.

استفاده از کوک های بم تر در دوتارهای کوچک قدیمی، موجب ایجاد نرمش قابل ملاحظه ای در صدای آن ها می شد.

بنا به اظهارات غلامعلی پورعطایی ـ یکی از نوازندگان مطرح ـ اولین دوتار بزرگ حدود 30 سال پیش توسط سازنده ای به نام امیرقلی در محمود آباد سفلی ساخته شد.

سمت راست، غلامحسین سمندری، پیشکسوت موسیقی شرق خراسان محمدرضا درویشی در دایره المعارف سازهای ایرانی با اشاره به اینکه دوتار شرق خراسان دسته نسبتا طویلی دارد و از کاسه به سمت شیطانک تا حدودی باریک تر می شود، آورده است: این ساز بدون مضراب و با انگشت های دست راست نواخته می شود.

روی کاسه، صفحه و دسته برخی از دوتارهای این منطقه تزییناتی از جنس صدف، استخوان، شاخ و حتی پلاستیک های رنگی نصب می کنند با این وجود دوتارهای اصلی و قدیمی این منطقه چنین تزییناتی ندارند.

از آنجا که موسیقی منطقه شرق خراسان مانند دیگر نواحی ایران در بداهه نوازی و بداهه خوانی و بر اساس مقام های معین و الگوهای نغمگی انتزاعی مبتنی است، دوتار نوازی این منطقه نیز بر تک نواز استوار است.

در چند دهه گذشته به علت تاثیرپذیری فرهنگ موسیقی شرق خراسان از حوزه های فرهنگی دیگر، پدیده گروه نوازی نیز تا حدودی در موسیقی این منطقه رایج شده است و در این نوع همنوازی، خلاقیتی که تنها به شکل تک نوازی مبتنی بر بداهه نوازی تجلی می کند، از میان می رود و بسیاری از ظرافت های اجرایی در همنوازی جمعی، امکان بروز پیدا نمی کند.

دوتار در شرق خراسان در شکل غالب، توسط هیچ ساز کوبه ای همراهی نمی شود.

آهنگ های پادایرگی در این زمینه مستثنی هستند و در اجرای آنها که البته جزو رپرتوار اصلی دوتار محسوب نمی شوند، دایره، دوتار را همراهی می کند.

رپرتوار دوتار شرق خراسان به دو گروه اصلی مقام های آوازی و مقام های سازی و هرکدام از آنها نیز به دو دسته تقسیم می شوند.

دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

محفل اُنس و مجلس شادی و عروسی از جمله مجالسی هستند که دوتار زینت بخش آنهاست.

در آیین ذکرخوانی طریقت نقشبندیه نیز، دوتار یکی از ملزمات اصلی به شمار می آید.

غلامعلی پور عطایی و عبدالله سرور احمدی و ذوالفقار عسکری پور اهل تربت جام، نظر محمد سلیمانی اهل تایباد، ابراهیم شریف زاده و غلامحسین سمندری اهل باخزر از نوازنده های پیشکسوت و مطرح دوتار هستند که همه آنها از دنیا رفته اند.

عثمان محمدپرست دوتار نواز اهل خواف با 90 سال به عنوان یکی از پیشکسوتان این حوزه به حساب می آید که در قید حیات است و سال گذشته نخستین کاشی ماندگار خراسان رضوی در راستای حفظ میراث ناملموس کشور از سوی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی سر در منزل این هنرمند نصب شد.

انتهای پیام
کلید واژه ها: تربت جام - موسیقی - منطقه - خراسان - هایی - افغانستان - هرات - امروز - تفاوت - فارسی - مردم - خانواده - فرهنگی - متفاوت - بیرجند - امروزی - اهمیت - ایران - میراث - گلابی - کاشمر - گزارش - زیست - صورت - ماهی - کشور - زبان

آخرین اخبار سرویس:
رجب پور: مجمع صنفی ناشران عضو یونسکو شد

بسیج از انتشار آلبوم های موسیقی حمایت می کند

«تقی ضرابی» رییس هیات مدیره خانه موسیقی شد

ضربی خوانی های حسین تهرانی توسط انتشارات ماهور منتشر شد

مراسم تشییع پیکر شهدای نیروی هوایی ارتش برگزار شد

درباره نارضایتی های مردم، اصلاح طلبان متهم ردیف اول نیستند

شعرخوانی هاشمی طبا برای موسوی خویینی ها/ زبان در دهان ای خردمند چیست؟

مصوبه کمیسیون تلفیق برای اجرای احکام معوق سازمان تعزیرات

تلاوت جواد پناهی از آیات پایانی سوره «بقره»

امام موسی صدر انقلاب را ادامه حرکت انبیا و امام (ره) را «امام الاکبر» نامید

انقلاب اسلامی، بیداری و تحول علمی- فرهنگی را به ارمغان آورده است

دفتر نمایندگی دانشگاه فردوسی در افغانستان تاسیس می شود

البرداعی نسبت به تغییر قانون اساسی مصر هشدار داد

تأکید بر عدم استفاده ابزاری از سازمان همکاری اسلامی در راستای منافع فرامنطقه ای

به بهانه سالروز فرار شاه معدوم از ایران/ بزرگ ترین گناهِ محمدرضا پهلوی چه بود؟

نظام ارجاع بدون پزشکی خانواده معنایی ندارد

مسکن در سال 98 وضع خوبی ندارد/ بودجه ساخت مسکن کافی نیست

استخدام برنامه نویس در شرکت پژوهشی مهندسی نوآوران پردازش/مشهد

استخدام کارگر ساده جهت کار در غذاخوری وحید در همدان

پرداختی معلمان خرید خدمات به روز می شود

برگزاری طرح «هر مسجد، یک خبرنگار» در یزد

لایحه برنامه سوم شهرداری برای تایید به فرمانداری ارسال می شود

درباره نارضایتی های مردم، اصلاح طلبان متهم ردیف اول نیستند

ماهواره بر «سیمرغ»، ماهواره «پیام» را با موفقیت به فضا پرتاب کرد

چه اقداماتی باعث اسقاط حق کسب و پیشه و سرقفلی می‎شود؟

اجماع بر سر ناکارآیی محدودیت زوج یا فرد/ تصمیم گیری نهایی به جلسه بعد موکول شد

فراهانی: بلیط 250 هزار تومانی تئاتر یعنی آدمخواری!

شکایت از یکی از معاونین رییس جمهور به اتهام سرپیچی از اجرای حکم قانونی

رییس ستاد کل نیروهای مسلح وارد باکو شد

بررسی افزایش حق مسکن 98 در جلسه دوشنبه شورای عالی کار

آخرین گفت وگوی محب اهری + فیلم

داستان لهستانی ها در ایران

کاهش خشونت با ردیاب "جی پی اس"

صدور 23 میلیون دلار کالا از محلات

برگزاری همایش برای اجرای طرح بازی یادگیری

آشنا: تلاش کنیم تعارضات را کاهش دهیم

اجرای طرح تفسیر موضوعی قرآن در حرم شاه سید علی(ع)

تازه‎ترین اقدامات محرومیت‎زدایی سپاه

اولویت های دستگاه قضا در دوره جدید

فرشته های نجات را چگونه رسانه ای کنیم؟

برای مبارزه با مواد مخدر باید منابع مالی قاچاقچیان را قطع کنیم

آشنا: استانداران خدمات 40 سال گذشته را بازگو کنند / تلاش کنیم در کشور تعارضات را کاهش دهیم / رویکرد دولت در بحث تحریم ها، رویکردی کاملاً صادقانه و در عین حال واقع بینانه است

آخرین جزییات پرونده واژگونی اتوبوس دانشگاه آزاد و نماینده ملکان از زبان دادستان کل کشور

استخدام خیاط و برشکار جهت تولیدی مبلمان در خراسان رضوی

افزایش جمعیت سالمندان میزان اهدای خون را کاهش می دهد

ماجرای صدور کارت ضابطیت برای بسیج

تخصیص 1.8 میلیارد دلار برای مقاوم سازی مدارس از صندوق ذخیره ارزی

مسئولان نباید سفره شان را از مردم جدا کنند

توضیحات سازمان خصوصی سازی درباره یک خبر دریافتی آدرس اشتباه خصوصی سازی به افکار عمومی

دهه فجر امسال با شکوه تر از سالهای قبل برگزار خواهد شد

طبق مصوبه امروز کمیسیون تلفیق زائران اربعین از پرداخت عوارض خروج از کشور معاف شدند

چهل سالگی فجر انقلاب با افتخار به گذشته، امید به آینده

فرار شاه، نقطه عطف استمرار نهضت اسلامی و عامل بیداری جوانان

روز شمار انقلاب - 26 دی 57

کانون ملی آموزش بهره برداران، نیاز جنوب تهران

برگزاری نخستین کارگاه تخصصی تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی در نیشابور

مدیران شهری باقرشهر به دیدار مددجویان سرای احسان رفتند

ناهنجاری های اجتماعی؛ تهدیدی برای سلامت جامعه و استواری بنیان خانواده ها

تریبون مداحان بیشتر از شاعران/ شعر انقلاب تاریخ شفاهی ندارد

ریاکاری سیاست، اقتصاد و فرهنگ را بی فایده می کند/ نام گذاری روزی به نام حوزه

آیین اهدای گل نرگس به حرم رضوی ـ امام زاده حیدر بهبهان

رخ نمایی مسجد و محراب اولیه مسجد جامع پس از 40 سال

رییس ستاد کل نیروهای مسلح به باکو رفت

ترکیه تمامی اقدامات قانونی برای استرداد گولن را انجام می دهد

آیت الله جنتی: در بررسی بودجه باید جلوی اسراف گرفته شود

ایمان جنتی استقبال از10شهیددفاع مقدس ومدافع حرم درمشهد

محمد حسین ولایتی تشییع شهدای حادثه سقوط بویینگ 707

رییس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران در گفت وگو با فارس: شهرداری خانه نیما را تا پایان سال خریداری می کند/ اجازه تخریب و نوسازی به بناهای تاریخی نمی دهیم

از سوی وزیر دفاع ویژگی و قابلیت های ماهواره بر سیمرغ تشریح شد

افزایش جمعیت سالمندان میزان اهدای خون را کاهش می دهد

ماهواره بر «سیمرغ»، ماهواره «پیام» را با موفقیت به فضا پرتاب کرد

ماجرای فرار مسافر پرواز شماره 26

فتاوای آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله) در مورد مسائل متفرقه ازدواج

فتاوای آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله) در مورد حقوق زوجین

درباره نارضایتی های مردم، اصلاح طلبان متهم ردیف اول نیستند

رشد60برابری شاخص بهره مندی آب روستایی استان کرمان

گلایه بهزاد فراهانی از تئاتر گیشه ای و خالی از محتوا

عاملان حیوان آزاری تحت تعقیب

سرنوشت مبهم تونل های تهران

چند پیشنهاد خرازی به جهانگیری برای شفافیت

استخدام راننده جهت مصالح فروشی در خراسان رضوی

تشییع پیکر شهدای سقوط بویینگ 707 ارتش

امسال مجوزی برای ساخت وساز ویلاهای بالای 150 متر در منطقه شمیرانات داده نشده است

برخی خواص به دنبال گرفتن سهم خود از مردم و انقلاب اند

شکست تاریخی ترزا می

هر زمان کار را به جوانان سپرده ایم موفق بوده ایم

استخدام تعمیرکار حرفه ای موبایل در محدوده شریعتی پاسداران تهران

شکست مکزیک از استعمارگران آمریکا

استخدام لیسانس طراحی معماری داخلی خانم در تهران

روزی که شاه رفت

استخدام تعدادی چرخکار ماهر برای کارگاه دمپایی در قم

مشاغل تاریخی مرتبط با حمام

استخدام فروشنده در مغازه پوشاک و سیسمونی

استخدام طراح خانم جهت دفتر معماری در مشهد

شب ستایش روایتگر «حکایت بلوچ»

استخدام پذیرشگر خانم یا آقا در هتل قصر

استخدام نیروی کار آقا جهت یک ساندویچی در محدوده امامشهر یزد

برای تنظیم بازار شب عید دستورالعملی آماده کرده ایم

استخدام شرکت گردشگری ایران هتل

سوتی شرم آور نتانیاهو هنگام اعطای درجه به رییس ستاد ارتش +فیلم

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟