مطالب مرتبط:
ملی پوش ایرانی تاریخ ساز شد
ساز و کار تخصیص اوراق اسناد خزانه در سطح ملی ساماندهی شود
عکس ؛ روزهای سرنوشت ساز ستاره تیم ملی فرا رسید
اخراج بازیکن پرسپولیس از تیم ملی امید/استوری دردسر ساز
بروز استعدادهای نو و آینده ساز در جشنواره «موسیقی جوان»/ جشنواره های ملی، نیازمند حمایت همه جانبه
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 25 مهر 1397 ساعت 00:302018-10-16سياسي

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟


"دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، - "دوتار" مهمترین و رایج ترین ساز در منطقه تربت جام و شرق خراسان و یکی از سازهای اصلی همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

به همین دلیل شش سال پیش، فنون ساخت این ساز در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت و تبدیل به یک ساز ملی شد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایسنا، فرهنگ، سنت و موسیقی منطقه تربت جام و باخزر با منطقه هرات در افغانستان بسیار به هم نزدیک است.

ارتباط فرهنگی تربت جام و هرات به دلیل زیست طوایف تیموری در این دو منطقه از ایران و افغانستان است.

زبان مردم تربت جام(پایین جام) و هرات نیز فارسی دری است اما گویش مردم بالای جام با فارسی دری متفاوت است.

موسیقی سازی تربت جام، با خزر و خواف با دو تار، سُرنا و نِی اجرا می شود.

دو سازه در منطقه تربت جام و باخزر رایج نیست.

موسیقی خواف در عین ارتباط با موسیقی تربت جام، تا حدودی با آن تفاوت دارد و دارای رگه های مشخصی از موسیقی قائن و بیرجند نیز هست.

موسیقی تایباد و کل منطقه باخزر را موسیقی باخزری می گویند.

اگرچه امروز کاشمر دوتارنوازان قابلی دارد اما ظاهرا از رواج دو تار در این شهر بیشتر از چند دهه نمی گذرد و احتمالا مدیون ذوالفقار عسکری پور، دوتار نواز برجسته شرق خراسان است.

به همین دلیل می توان مرکزیت موسیقی شرق خراسان را متعلق به تربت جام دانست.

دوتار مهمترین و رایج ترین ساز در شرق خراسان به ویژه در ناحیه تربت جام است.

از این ساز هم در همراهی آواز و هم به تنهایی استفاده می شود.

ویژگی های نغمه در قطعه هایی که توسط دو تار به تنهایی اجرا می شود، منطبق با امکانات اجرایی آن و ناشی از تکنیک نوازندگی این ساز است.

مقام های سازی که معمولا توسط دو تار تنها اجرا می شوند، شامل مقام جَل، شاه صنم، مشق پلتان، اُشتر خجو، سه چکه(نوعی رقص) و .

هستند.

این مقام ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

دسته اول آنهایی که تقارن متری مانند مقام جل و شاه صنم ندارند و دسته دوم آن هایی که تقارن متری مانند مشق پلتان، اُشترخجو و سه چکه دارند.

دوتار تربت جام از خانواده سازهای زهی زخمه ای است.

این ساز دارای کاسه ای به صورت نیمه گلابی و یک تکه است.

پشت کاسه ی آن به شکل گُرده ماهی است و یک خط یا نوار برجسته از خود کاسه و متصل به آن، کاسه را از لحاظ شکل بیرونی به دو قسمت تقسیم می کند.

در عمیق ترین قسمت کاسه یک سوراخ وجود دارد که در تشدید طنین و کیفیت صدای این ساز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

حجم کاسه ی طنینی در دوتارهای امروزی شرق خراسان نسبت به دوتارهای دیگر مناطق ایران بیش تر است.

دوتارهای قدیمی شرق خراسان از دوتارهای امروزی کوچک تر بوده و به دلیل زیر بودن صدایشان برای همراهی با آواز، اجبارا بم تر کوک می شدند.

استفاده از کوک های بم تر در دوتارهای کوچک قدیمی، موجب ایجاد نرمش قابل ملاحظه ای در صدای آن ها می شد.

بنا به اظهارات غلامعلی پورعطایی ـ یکی از نوازندگان مطرح ـ اولین دوتار بزرگ حدود 30 سال پیش توسط سازنده ای به نام امیرقلی در محمود آباد سفلی ساخته شد.

سمت راست، غلامحسین سمندری، پیشکسوت موسیقی شرق خراسان محمدرضا درویشی در دایره المعارف سازهای ایرانی با اشاره به اینکه دوتار شرق خراسان دسته نسبتا طویلی دارد و از کاسه به سمت شیطانک تا حدودی باریک تر می شود، آورده است: این ساز بدون مضراب و با انگشت های دست راست نواخته می شود.

روی کاسه، صفحه و دسته برخی از دوتارهای این منطقه تزییناتی از جنس صدف، استخوان، شاخ و حتی پلاستیک های رنگی نصب می کنند با این وجود دوتارهای اصلی و قدیمی این منطقه چنین تزییناتی ندارند.

از آنجا که موسیقی منطقه شرق خراسان مانند دیگر نواحی ایران در بداهه نوازی و بداهه خوانی و بر اساس مقام های معین و الگوهای نغمگی انتزاعی مبتنی است، دوتار نوازی این منطقه نیز بر تک نواز استوار است.

در چند دهه گذشته به علت تاثیرپذیری فرهنگ موسیقی شرق خراسان از حوزه های فرهنگی دیگر، پدیده گروه نوازی نیز تا حدودی در موسیقی این منطقه رایج شده است و در این نوع همنوازی، خلاقیتی که تنها به شکل تک نوازی مبتنی بر بداهه نوازی تجلی می کند، از میان می رود و بسیاری از ظرافت های اجرایی در همنوازی جمعی، امکان بروز پیدا نمی کند.

دوتار در شرق خراسان در شکل غالب، توسط هیچ ساز کوبه ای همراهی نمی شود.

آهنگ های پادایرگی در این زمینه مستثنی هستند و در اجرای آنها که البته جزو رپرتوار اصلی دوتار محسوب نمی شوند، دایره، دوتار را همراهی می کند.

رپرتوار دوتار شرق خراسان به دو گروه اصلی مقام های آوازی و مقام های سازی و هرکدام از آنها نیز به دو دسته تقسیم می شوند.

دوتار، سازی مجلسی است اما این مجلس تنها به مراسم عروسی محدود نیست.

محفل اُنس و مجلس شادی و عروسی از جمله مجالسی هستند که دوتار زینت بخش آنهاست.

در آیین ذکرخوانی طریقت نقشبندیه نیز، دوتار یکی از ملزمات اصلی به شمار می آید.

غلامعلی پور عطایی و عبدالله سرور احمدی و ذوالفقار عسکری پور اهل تربت جام، نظر محمد سلیمانی اهل تایباد، ابراهیم شریف زاده و غلامحسین سمندری اهل باخزر از نوازنده های پیشکسوت و مطرح دوتار هستند که همه آنها از دنیا رفته اند.

عثمان محمدپرست دوتار نواز اهل خواف با 90 سال به عنوان یکی از پیشکسوتان این حوزه به حساب می آید که در قید حیات است و سال گذشته نخستین کاشی ماندگار خراسان رضوی در راستای حفظ میراث ناملموس کشور از سوی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی سر در منزل این هنرمند نصب شد.

انتهای پیام
کلید واژه ها: تربت جام - موسیقی - منطقه - خراسان - هایی - افغانستان - هرات - امروز - تفاوت - فارسی - مردم - خانواده - فرهنگی - متفاوت - بیرجند - امروزی - اهمیت - ایران - میراث - گلابی - کاشمر - گزارش - زیست - صورت - ماهی - کشور - زبان

آخرین اخبار سرویس:
اوقات یکشنبه بیست و هفتم آبان شیراز

چرا برخی احزاب اصلاح طلب به جلسه شورای سیاست گذاری نرفتند؟

حدیث آموزنده امام جواد(ع) درباره زمان غیبت

روش های درمان عفونت و تومورهای گوش و حنجره

اوقات شرعی بیست و هفتم آبان در سمنان

استاندار قم خداحافظی کرد

دروغگو را چگونه عذاب می کنند؟

ورود مجلس به موضوع بازنشسته های وزرات راه

گزارش «تحقیق و تفحص از سازمان هدفمندی یارانه ها» مراحل پایانی را طی می کند

دلار آمریکا در ایران قوی تر از سفارتخانه برایشان کار می کند

پرونده دانشجویان ستاره دار بسته می شود/در جریان نقض حقوق دانشجویان هستیم

گاهی باید تصویر مجرم را منتشر کرد، اما کی؟!

روزنامه های یک شنبه 27 آبان 97

انقلاب اسلامی زمینه ساز ظهور امام زمان است

عکس/ دیدار رییس جمهور عراق با رهبر انقلاب

لزوم ایمن نگه داشتن کودکان در فضای مجازی

مظنه آپارتمان در منطقه حکیمیه

توسعه مناطق مرزی موجب کاهش پدیده قاچاق می شود

پرونده دانشجویان ستاره دار بسته می شود/در جریان نقض حقوق دانشجویان هستیم

مشهورترین القاب امام زمان (ع) کدامند؟

داماد میشل عون گره کور را باز می کند؟

گاهی باید تصویر مجرم را منتشر کرد، اما کی؟!

مأموریت «جامعه المصطفی» نشر حقایق اسلام در جهان است

مصارف عمده متانول در جهان

استفاده از متانول در بنزین بلامانع است

شرکت کشتیرانی MOL ژاپن از سفارش ساخت سه کشتی با سوخت متانول بعنوان اولین کشتی ها در نوع خود در دنیا خبر داد.

بررسی وضعیت اکتان افزاها در سبد سوخت دنیا

توقیف چند میلیون دلار بیتکوین ایرانی ها توسط دولت آمریکا

پیش بینی صفر دلار برای قیمت بیت کوین و زیر سوال رفتن شهرت پیشگو

افتتاح بلندترین سد جهان در تاجیکستان

ماموریت سفیر ایران در ترکیه پایان یافت

تاکید پتروشیمی جم بر حمایت از صنایع پایین دستی

فرماندار اصفهان استعفا کرد

فرماندار اصفهان استعفا کرد

رفقای شهرام جزایری و مهدی هاشمی برای پولشویی نگران شدند

گرمخانه مردان در کرج فعلا تعطیل است

لایحه سی اف تی شاید در مجمع تشخیص پذیرفته شود

اجرای طرح «صدف» با هدف توانمندسازی شغلی دانشجویان و فارغ التحصیلان

اصلاحات زنده است

هاشمی عضو هیات مدیره هیچ یک از شرکت های شستا نیست

خداحافظی اولین دیپلمات بازنشسته وزارت خارجه

رییس سازمان مشاغل شهری و فرآورده ای کشاورزی منصوب شد

غیر دولتی بودن شهرداریها ظرفیت انعطاف درمدیریت شهر را بیشتر می کند

وزارت کشور حکم شهردار تهران را صادر می کند؟/ پاسخ حناچی

استاد حوزه: نباید به بهانه های مختلف به مقدسات دیگران توهین کرد

آقای ظریف! اگر حرفهای مستند دارید چرا در لفافه سخن می رانید!

نباید همه کم کاری های فرهنگی را به گردن تلویزیون انداخت

امیر جماعت اسلامی پاکستان: جهان اسلام باید برای حل مشکلات خود متحد شود

گیلان شمس لنگرودی اش را گرامی داشت

فردا؛ جلسه غیرعلنی مجلس برای بررسی موضوعات اقتصادی

تشکیل پرونده برای تصادف نوربخش

حمله با چاقو به پزشک درمانگاهی در مشهد+ عکس

راه اندازی طرح آزمایشی غربالگری اوتیسم در ایران

آخرین اخبار از خرید هواپیمای سوخو 100 روسی از سوی ایران

تقدیم شهید دیگری در راه حفظ امنیت مردم.

ذوالنور: اروپایی ها تعلل کند طرح قبلی مان را احیا می کنیم

توصیه جالب رهبر انقلاب درباره کتاب خوانی

چند توصیه امام عسکری(ع) به شیعیان درباره نحوه رفتار با دیگران

نرخ قطعی آپارتمان در منطقه 1 تهران

کتک خوردن وریا از طارمی و سردار/عکس

در آرزوی «متن بدون غلط»

سرپرست استانداری خراسان جنوبی منصوب شد

سرپرست استانداری خراسان جنوبی منصوب شد

تصویر/تبریک متفاوت تولد وریا/سلطان ضربه به دو تیر، هم این تیر و هم ان تیر

کالبدشکافی فعالیت فراقانونی مهمانسراهای دولتی

با مسئولانی که بعد از 15 آذر به بازنشستگان حقوق بدهند برخورد می شود

جنایات سعودی ها در منطقه سبب هراس اروپا شد

واکنش شهردار تهران به خبر رد صلاحیتش

انتصاب سرپرست های 11 استانداری

ضرورت اجرای طرح امضای الکترونیکی برای مقابله با جعل اسناد

وزیر بهداشت: از مرحوم نوربخش نام نیک باقی ماند

فرزندان خود را برای پیوستن به حوزه علمیه تشویق کنید

اگر چشمان این دختربچه آبی بود...! +عکس

لاریجانی: ایران و عراق به هم پیوند خورده اند

رهبر انقلاب: در کنار برادران عراقی خواهیم بود

مقایسه مشاغل پولساز ایران و جهان

روایتی از نامه سرنوشت ساز رهبر انقلاب در سال 59

آخرین اخبار از خرید هواپیمای سوخو 100 روسی از سوی ایران

فرماندهی معظم کل قوا ضوابط بازنشستگی مدیران امنیتی را تعیین می کنند

دادستان نظامی استان گلستان: اگر در اسکورت مدیران تأمین اجتماعی قصوری بوده، برخورد قاطع می کنیم/ با هیچ کس تعارف نداریم

استفاده نادرست از رسانه های نوین از عوامل افزایش اضطراب و افسردگی است

چه اعمالی انجام دهیم که حتی پس از مرگ هم پاداش بگیریم؟

تیپ بیش از حد شاد «شراره رخام» /عکس

نمایی زیبا از سد دِز/ عکس

صرف هزینه 4 میلیون دلاری برای واردات دستکش معاینه

آیا میانجی گری سازمان ملل منجر به بازگشت ثبات در لیبی می شود؟

اثرات شگرف نماز شب در کلام پیامبر اکرم(ص)

باید دلیرانه جلوی جنازه ام قدم بزنید

رمز موفقیت در دنیای استارت آپ ها

بزرگترین سازنده حسینیه در جهان و پروفسور مغز و اعصاب از اثرات کار خیر می گوید

درخشش ستارگان موسیقی ایران در شب جشن استقلال لهستان

ملاحظه دشمن وقیح را نکنید /دیوار بلند گرانی /جانشین در غیاب رییس کیست

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد شنیدن صدای نامحرم

مدیر کل امور بین الملل مجلس: روابط ایران و عراق، راهبردی و مستحکم است

به رییس جمهور چه گفتم؟

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد لمس نامحرم

فتاوای آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره) در مورد نطر؛لمس، صدای نامحرم

تغییر و تحولات در حزب ندای ایرانیان

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مدیران جدید این وزارتخانه را منصوب کرد

ضرورت مقابله با فرقه ها و جریان های انحرافی

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟

این ساز ملی را چقدر می شناسیم؟