مطالب مرتبط:
سهم 50 درصدی ایران از دریای خزر/ چه کشورهایی حق حضور در خزر را خواهند داشت؟
مجلس از مذاکرات ایران و روسیه درباره دریای خزر اطلاع دارد؟
اگر به لاهه می رفتیم سهم ایران از دریای خزر 30 درصد بود/ سهم شوروی باید تقسیم شود نه ایران
جزییات رایزنی دوجانبه روسای جمهور ایران و روسیه در حاشیه اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر
ظریف: دولت از حق ایران در دریای خزر کوتاه نیامده / کاهش سهم ایران به 11 درصد صحت ندارد / به جز روسیه و قزاقستان، هنوز سهمی برای کشورها تعیین نشده
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 24 مهر 1397 ساعت 22:462018-10-16سياسي

ایران - روسیه؛ از نخستین حضور در دریای خزر تا فروپاشی شوروی


ایرنا- نخستین جلسه از سلسله نشست های واکاوی رژیم حقوقی دریای خزر عصر امروز (سه شنبه) در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد.

- ایران - روسیه؛ از نخستین حضور در دریای خزر تا فروپاشی شوروی تهران- ایرنا- نخستین جلسه از سلسله نشست های واکاوی رژیم حقوقی دریای خزر عصر امروز (سه شنبه) در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرنگار گروه دانشگاه ایرنا، در این نشست که عصر امروز (سه شنبه ) با حضور الهه کولایی مدیر مطالعات اوراسیای مرکزی و استاد دانشگاه تهران، عباس ملکی استاد دانشگاه و رییس مطالعات دریای خزر، کاوه بیات پژوهشگر حوزه اوراسیای مرکزی و گودرز رشتیانی استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران برگزار شد، به بررسی پیشینه روابط تاریخی و سیاسی ایران و روسیه پرداخت .

در ابتدای نشست کولایی گفت: برای واکاوی رژیم حقوقی دریای خزر سه نشست درنظر گرفته شده است.

نخستین نشست به دوره پیش از فروپاشی شوروی و تشکیل چهار کشور مستقل در اطراف دریای خزر بررسی می شود.

وی افزود: نشست دوم نیز به ظرفیت های تجاری، فضایی و اقتصادی منطقه دریای مازندران اختصاص خواهد یافت و در نشست سوم نیز مدل، سناریو، دعاوی و مباحثی در باره رژیم حقوقی دریا بررسی خواهد شد.

** روابط تجاری و سیاسی ایران با روسیه از منظر دریای مازندران رشتیانی نخستین سخنران این همایش بود.

وی با سخنان خود را با محور پیشینه تاریخی روابط ایران و روسیه و نخستین رویارویی دو کشور در دریای مازندران آغاز کرد.

استاد دانشگاه تهران گفت: در قرن شانزدهم و پس از کشف راه های دریایی، نیاز به راه جدید برای روابط شرق و غرب به وجود آمد و آن مسیر روسیه بود.

روس ها با فتح آستارا خان در سال 1556 به ساحل این دریا رسیدند و از همان روزهای نخست بخش مهمی از روابط تجاری و سیاسی ایران با غرب از مسیر روسیه کنونی انجام می شد.

وی با اشاره به تمایل تجار ایرانی به تجارت از طریق دریای مازندران عنوان کرد: در قرن 16 و 17 میلادی تمامی امور تجاری داخلی روس ها توسط ارامنه ایران انجام می شد تا اینکه در سال 1717 میلادی با قراردادی که سفیر وقت روسیه با سلطان حسین صفوی امضا کرد، موضوع دریای مازندران مورد توجه قرار گرفت.

این استاد دانشگاه ادامه داد: براساس این قرارداد روس ها صاحب کنسولگری در در دو شهر ساحلی رشت و شماخیل می شوند و از این تاریخ به بعد حضور روس ها فعال تر و ارامنه به عقب رانده شدند تا اینکه دفتر تجاری روس ها در شماخیل مورد حمله لزگی ها قرار گرفته و بهانه پتر اول برای حمله سواحل دریای مازندران فراهم می شود.

در این حمله نیروهای روسی تا شهر رشت پیشروی کردند.

رشتیانی پس از آن به قدرت گیری نادرشاه افشار در ایران و تلاش وی برای حضور در دریای مازندران اشاره کرد و گفت: قدرت گیری نادرشاه و امضای دو قرارداد با روس ها باعث شد تا روس ها تمامی مناطق متصرفه ایران را ترک کنند و برای اولین بار مرز میان دو کشور شکل گرفت.

استاد گروه تاریخ دانشگاه افزود: نادرشاه افشار تلاش موثری برای حضور در دریای مازندران داشت اما پس از قرارداد 1735 روس ها بازیگر اصلی دریای مازندران شده بودند.

به همین دلیل نادرشاه چند بار از روس ها حضور با کشتی را در دریای مازندران تقاضا کرد که در همه موارد روس ها به شدت مخالفت کردند.

در این جا نادرشاه افشار از یک انگلیسی به نام جان التون برای به دست آوردن کشتی یاری گرفت و وی سرانجام دو کشتی مجهز به توپ تهیه کرد و به این ترتیب برتری نظامی روس ها در دریای مازندران را برهم زد.

به گفته رشتیانی، حضور نظامی در دریای مازندران برای روس ها بسیار مهم بود.

با کشته شدن نادر آرزوی ایرانی ها برای ایجاد یک نیروی دریای در دریای مازندران به فراموشی سپرده شده و دو کشتی که توسط جان التون ساخته شده توسط به آتش کشیده شد.

وی در ادامه در باره عهدنامه ترکمانچای گفت: با عهدنامه ترکمانچای ایران در کنار امتیازاتی که واگذار کرد از نظر تجاری نیز به روسیه وابسته شد و بیشتر وارد کننده و وابسته به تجارت با روسیه شد.

رشتیانی با اشاره به آمارهای موجود اظهار داشت: تا پیش از ترکمانچای ایران دست برتر در روابط تجاری با روسیه داشت.

مجموع صادرات ایران به روسیه تا سال 1801 میلادی نشان می دهد مجموع صادرات ایران به روسیه بیشتر از واردات از روسیه بود.

جدا از فصل نخست عهدنامه ترکمانچای که ایران طبق آن امتیازاتی را به روس ها واگذار کرد، در فصل های بعدی اگرچه حق کشتیرانی تجاری ایران در دریای مازندران به رسمیت شناخته شد اما حق کشتیرانی نظامی از ایران گرفته شد.

** انقلاب اکتبر روسیه تزاریبیات سخنران بعدی این همایش بود که روابط ایران و روسیه را پس از انقلاب روسیه بررسی کرد.

این استاد دانشگاه گفت: انقلاب روسیه در سال 1917 فرصت تنفسی برای ایران بود چرا که از جانب روسیه لطمات گسترده ای دیده بود که تنها به صادرات و واردات محدود نمی شد.

تحمیلات سیاسی، گرفتن گمرکات، بی اختیاری در تعیین تعرفه ها، تخلف در خریداری و تملیک اراضی، اسکان اتباع و گسترش تابعیت روسی بخشی از لطمات روسیه به ایران بود.

از این رو اگر انقلاب 1917 رخ نداده بود چیزی از استقلال و حاکمیت ایران برجای نمی ماند.

این پژوهشگر حوزه اوراسیای مرکزی ادامه داد: از همان روزهای نخست انقلاب روسیه و با فرارسیدن تحولات گسترده در این سرزمین، لزوم ایجاد ارتباط با دولت جدید و دموکرات روسیه به یکی از خواسته های اساسی ملیون ایرانی تبدیل شد.

اما به دلیل کوتاهی دولت های وقت و وجود چند کابینه متزلزل و بی ثبات، انتخاب و اعزام یک هیات سیاسی به روسیه تاخیر یافت و با سقوط روسیه به انقلاب و جنگ داخلی ضرورت ایجاد چنین ارتباطی رنگ باخت.

به گفته وی، پس از گذشت دو سال با قدرت گرفتن بولشویک ها، روس ها بار دیگر به مرزهای ایران نزدیک شدند و ارتباط با روسیه ضرورت یافت به ویژه اینکه این همسایه قدیمی به دنبال صدور انقلاب خود بود.

بیات ادامه داد: در دوره وثوق الدوله مذاکرات با سه جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان صورت گرفت و بر اعاده حق حاکمیت ایران در حوزه دریای مازندران و تشکیل نیروی دریایی ایرانی تلاش شد.

این استاد دانشگاه عنوان کرد: پس از وی در دوره مشیرالدوله مذاکرات ایران و روسیه به صورت جدی دنبال شد.

ایران به دنبال بر هم زدن موازنه منفی حضور نظامی انگلستان و شوروی در دریای خزر بود.

از این رو پس از مذاکراتی قرارداد 1921 امضا شد که در پی آن ایران از پرداخت بدهی های خود به روسیه معاف شد و اجازه فعالیت کشتی های تجاری را در دریای خزر یافت.

در این قرارداد سه بند محرمانه اضافه شد؛ بر اساس بند اول، اگر قشون دشمن روسیه بخواهد از ایران به روسیه حمله کند و ایران قادر به جلوگیری نباشد روسیه حق داخل کردن قشون به ایران خواهد داشت و بند سوممقرر کرد که دولت متعهد شد علیه انتشار سوسیالیزم و تشکیل اصناف در ایران اقدام نکند که این بند در ایران مورد مخالفت قرار گرفت.

این پژوهشگر حوزه اوراسیای مرکزی ادامه داد: معاهده 1921 اگرچه کاستی هایی در باره حق کشتیرانی ایران در بحر خزر یا تداوم امتیازات روسیه در حوزه شیلات داشت اما از نظر فراهم شدن زمین خروج قوای بولشویک از ایران و خاتمه قائله جنگل اهمیت داشت.

این قرارداد باعث شد روابط تازه ای میان ایران با چند کشور دیگر دریای خزر شکل گیرد.

** ایران و شوروی پس از دهه 30ملکی نیز به عنوان سخنران پایانی این همایش به روابط ایران و روسیه در تاریخ معاصر پرداخت و گفت: روابط ایران و شوروی پس از دهه 30 آرام و عادی بود.

با توجه به اینکه ایران یکی از متحدان نزدیک ایالات متحده آمریکا بود مقامات ایرانی دقت و واهمه زیادی نسبت به تحریک سردمداران کرملین داشتند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: رضاخان نگران این بود که روس ها در کنار روابط اقتصادی خود با ایران، انقلاب کارگری مارکسیستی خود را که به صدور آن اهتمام داشتند، وارد ایران کنند که در نهایت این تلاش نیز منجر به تاسیس حزب توده شد.

رییس مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر افزود: رضاخان روابط ایران و روسیه را محدود ساخت.

در این دوره و در سال 1941 استالین تصمیم گرفت نیروهای شوروی را برای مقابله با آلمان وارد خاک ایران کند.

سپس دولت شوروی 11 تن طلای ایران را به کشور پس داد.

شاه مخلوع نیز پس از پدر خود، بسیار دقیق و حساب شده فعالیت می کرد تا بهانه ای به اتحادیه شوروی ندهد.

ملکی ادامه داد: در میانه سال های 1337 و 1338 ایران دچار قحطی شد.

در این زمان روسیه تمایل داشت تا ایران را به کشورهای کمونیستی ملحق کند زیرا به جز ایران و ترکیه همه کشورها کمونیست بودند.

در این میان آمریکا به دنبال کمک به ایران بود.

به گفته این استاد تاریخ دانشگاه، پس از انقلاب اسلامی، ایران تلاش داشت با شوروی روابط خوبی داشته باشد اما سه موضوع مانع می شد؛ یکی شبکه جاسوسی شوروی در ایران، مسائل مربوط به افغانستان و دیگری جنگ ایران و عراق.

ملکی عنوان کرد: پس از عهدنامه 1921 ایران توافقات دیگری در باره دریای خزر با شوروی داشت.

در این قراردادها بر حق ماهی گیری ایران تاکید شد.

پس از 1921 به بعد عموما مرزها آرام بودند و علیرغم تمام علاقه ای که کمونیست به نفوذ در ایران داشت روابط اقتصادی کمابیش وجود داشت، در دریای خزر رژیم مشاع بود و مرزی وجود نداشت اما ایران خیلی از حقوق خود در دریای خزر استفاد نکرد.


کلید واژه ها: دریا - دانشگاه تهران - دریای خزر - دانشگاه - استاد دانشگاه - مازندران - نخستین - روسیه - ایران - تهران - روس ها - سیاسی - روابط - حقوق - ایران و روسیه - تاریخ - برگزار - رژیم - امروز - شوروی - قرارداد - شنبه - ارامنه - تاریخی - الهه کولایی - مرکزی - کشور - حمله - ساحل - علوم

آخرین اخبار سرویس:
ضرورت تبیین خدمات نظام مقدس جمهوری اسلامی

برگزاری دوره آموزشی زیلو بافی درخاتم

ضرورت حفاظت از سرمایه های انقلاب

انتخابات براساس اراده ملت از برکات انقلاب اسلامی است

واکنش داماد امام موسی صدر به ادعای موسوی خویینی ها

هاشمی سال76 برای رفع نگرانی طرفداران ناطق خطبه خواند یا خاتمی؟

ضرورت تلاش برای حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی

انتخابات ریاست جمهوری الجزائر 18 آوریل برگزار می شود

شرکت ظریف در چالش « ده سال قبل » و یادآوری توهم زنی جان بولتون

خبری درباره مرگ خاوری نداریم

تصادف جان زن 57 ساله شد

توقیف کامیون های حامل چوب بدون مجوز

واکنش نظام پزشکی به 2 مصوبه مالیاتی پزشکان

اقدام پژوهی چگونه توانستم مشکل بد خطی و نارسا نویسی را در مبینا برطرف سازم؟

تکرار/مرکز پژوهش های مجلس بررسی کرد اشکالات سپردن اختیار حذف یارانه دهک های بالا به استانداران/فقدان راهبرد وزارت کار برای فقرزدایی

سازمان بیمه سلامت: مطالبات سال 96 داروخانه ها پرداخت شده است

کانال انتقال آب های سطحی مسکن مهر پلدختر اصلاح می شود

شورای امنیت امروز در مورد یمن تشکیل جلسه می دهد

نیروهای مسلح ایران غافلگیر نمی شوند/ اهرم فشار آمریکا در افغانستان با پول عربستان و امارات

نشاط صبحگاهی با طعم کوهنوردی

بخش خبری 20 و 45 دقیقه، مرکز فارس 27/ 10/ 97

سال خاطره جمعی با دوچرخه

همت مردم عامل اصلی پیشرفت بیله سوار است

برگزاری همایش مدیران روابط عمومی مازندران

خبری درباره مرگ خاوری نداریم

شرکت ظریف در چالش « ده سال قبل » و یادآوری توهم زنی جان بولتون

لزوم بررسی ایمنی 900 ساختمان بلندمرتبه تهران

تشریح بهانه های آمریکا برای بازداشت مرضیه هاشمی از زبان همکار او

تهران امن ترین پایتخت جهان است

خبری درباره مرگ خاوری نداریم

برای مقابله با معضلات فرهنگی از ظرفیت فضای مجازی استفاده کنیم

آیت الله علم الهدی: آمریکا 30 سال است مثل سگ پارس می کند

کلان نگری و داشتن نگاه توسعه ای مهمترین مزایای استانی شدن انتخابات مجلس است

رویترز: پس از اتمام معافیت های فعلی از تحریم ایران، چین، هند، ژاپن، کره و ترکیه دوباره معافیت می گیرند

واکنش داماد امام موسی صدر به ادعای موسوی خویینی ها

قاسمی معاون مالی و تدارکاتی همراه اول شد

بازداشت مرد مار گیر در برلین+فوتو

همت مردم عامل اصلی پیشرفت بیله سوار است

خطبه های نماز جمعه شهرستان های هرمزگان

ارتقای روابط دفاعی و نظامی ایران و جمهوری آذربایجان

امروز نیازمند قیام روشنگری در کشور هستیم

امروز نیازمند قیام روشنگری در کشور هستیم

انتخابات بر اساس اراده ملت از برکات انقلاب اسلامی است

شرکت ظریف در چالش « ده سال قبل »+عکس

پیام حناچی برای روز هوای پاک: حال شهر خوب نیست

پنتاگون:ایران صاحب بزرگترین نیروی موشکی در خاورمیانه است

مدارس مناطق کوهستانی مازندران روز شنبه به دلیل بارش برف تعطیل شد

عقد صلح / عقد صلح چه نوع عقدی است

واکنش دادستان کل کشور به فضاسازی درباره قطع ید

رییس پلیس پایتخت: تهران امن ترین پایتخت جهان است

درخشش همراه اول در نخستین جایزه ملی تعالی ارتباطات بازاریابی و برندینگ

شرکت ظریف در چالش «ده سال قبل» و یادآوری توهم زنی جان بولتون

آغاز هشتمین دوره مسابقات بومی محلی جورابین خلیفان

امام جمعه نیر بر رفع مشکلات آموزش و پرورش تاکید کرد

FATF بازوی آمریکا در اعمال تحریم ها علیه ایران و جبهه مقاومت است/ غارتگران بیت‎المال خود را برای هزاران سال آتش جهنم آماده کنند

امام جمعه نیر بر رفع مشکلات آموزش و پرورش تاکید کرد

انقلاب اسلامی ایران تمام معادلات ابرقدرتها را به هم ریخت

نماینده آیت الله العظمی سیستانی نسبت به بی احترامی به دین هشدار داد

انتقام به سبک ترامپ؛ کاخ سفید سفرهای خارجی رییس مجلس نمایندگان را لغو کرد

کلاهبردار سایبری در اصفهان گیر افتاد

محسن هاشمی نقل قول جعلی را تکذیب کرد:مخالفتم با "طرح زیست شبانه شهر" به دلیل تبصره و بند های زیاد آن بود

برنی سندرز: بن سلمان در بازداشت و کشتن فعالان رکورد زد

شرکت ظریف در چالش « ده سال قبل » و یادآوری توهم زنی جان بولتون

امام جمعه قم: در فضای مجازی آرمانی های انقلاب ترویج شود

نظر متفاوت یک امام جمعه درباره فیلترینگ تلگرام

نرخ قبر در بهشت زهرا اعلام شد

تغییر وزیر و بازنگری در نظام جامع سلامت - سیدعبدالحمید بهشتی

انقلاب اسلامی ایران تمام معادلات ابرقدرتها را به هم ریخت

احتمال ابطال آرای انتخابات پارلمانی در کابل

احمد بن حنبل خنده، صدا، امکان رؤیت و فرود از آسمان را به خداوند نسبت می دهد!

زیباکلام: آیت الله هاشمی تنها کسی بود که اقدام به تخریب بنای اقتصاد فاسد، ناکارآمد و درمانده دولتی کرد

تشریح اولویت های بودجه 98 شهرداری تهران

همایش خودروهای کلاسیک و بازارچه هنرمندان معلول

معرفی 12 کتاب در زمینه کارآفرینی و مدیریت کسب و کار

سه پرواز فرودگاه اهواز به علت گرد و خاک لغو شد

دختر ناشنوای یزدی شنوا شد

بهترین تصاویر این هفته اسپوتنیک

تصاویر | دومین سالگرد شهدای پلاسکو در بهشت زهرا

شرکت ظریف در چالش ده سال قبل /عکس

کمک های خیرین در بقاع متبرکه کاشان به 100 میلیارد ریال رسید

از توسعه همکاری ها با ایران حمایت می کنیم

توییت نوبخت پس از سفر به مناطق محروم کرمان+عکس

خطبه های نماز جمعه پیشوا: ایستادگی رمز پیروزی

شرکت ظریف در چالش « ده سال قبل » و یادآوری توهم زنی جان بولتون

پنجمین دوره مسابقات دو ماراتون آقایان جام هرمز

اروپا با وقت کشی در اجرای برجام نشان داد قابل اعتماد نیست

استقلال نظام اسلامی، ریشه دستاوردهای عظیم انقلاب/ نشست «ورشو» به شکست می انجامد

اثرات سوء تحریم دارو را به دادگاه های بین المللی ارائه می دهیم

علم الهدی: چشم داشتن به اروپا و آمریکا، دشمنی با حضرت زهرا(س) است/اروپا روباهی است که سر ما را کلاه گذاشت تا ما از برجام خارج نشویم/شما در چاله آب سنگین بتن ریختید

طرح یک مسئله ریاضی که هوش مصنوعی هرگز قادر به حل آن نیست

آب برخی نقاط شهر دیر قطع شده است

ایستادگی مردم و مسئولان رمز پیروزی و ماندگاری انقلاب است

اگر مرضیه هاشمی فورا آزاد نشود، پایان این بازی بدست آمریکا نخواهد بود

فعالیت 30میلیون خط تلفن در کشور

پرندگان دریایی در ساحل بوشهر‎

FATF فتنه ای برجامی علیه ملت ایران

حضرت فاطمه زهرا (س) الگوی همه مسلمانان جهان

اثرات سوء تحریم دارو را به دادگاه های بین المللی ارائه می دهیم

تجلیل از دو بانوی حافظ کل قرآن در نماز جمعه تبریز

آیت الله «احسانبخش» عمر خود را صرف خدمت به اسلام و انقلاب کرد

ایران - روسیه؛ از نخستین حضور در دریای خزر تا فروپاشی شوروی

ایران - روسیه؛ از نخستین حضور در دریای خزر تا فروپاشی شوروی