مطالب مرتبط:
جلسه شورای فنی تیم های ملی کشتی آزاد برگزار شد؛ اعلام ترکیب تیم اعزامی به بازی های آسیایی
مجلس شورای ملی برخلاف 5 دوره اول در دوران رضاخان به یک مجلس دولتی تبدیل شد
مذاکره با آمریکا در شورای عالی امنیت ملی و مجلس مطرح شده است
پس از برگزاری جلسه شورای فنی ترکیب تیم ملی کشتی فرنگی در بازی های آسیایی مشخص شد
شورای نگهبان و مجلس برای تصویب «FATF» منافع ملی را درنظر بگیرند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 20 مهر 1397 ساعت 08:552018-10-12سياسي

نگاهی به ترکیب نخستین مجلس شورای ملی


در نهم سپتامبر 1906 (17 شهریور 1285)قانون جدید انتخابات به تصویب رسید.

حداقل سن رای دهندگان 25 سال تعیین شد و حق رای محدودی بر حسب وابستگی طبقاتی و شغلی به مردان اعطا شد.

- در نهم سپتامبر 1906 (17 شهریور 1285)قانون جدید انتخابات به تصویب رسید.

حداقل سن رای دهندگان 25 سال تعیین شد و حق رای محدودی بر حسب وابستگی طبقاتی و شغلی به مردان اعطا شد.

تعداد نمایندگان مجلس 156 نفر معین شد اما تا 200 نفر قابل افزایش بود.

شعار سال": شش دسته از رای دهندگان به این صورت مشخص شدند: شاهزادگان و اعضای ایل قاجار، علما و طلاب، اعیان و اشراف، مالکان و فلاحان، تاجران و اصناف.

برای سه دسته آخر چه در نامزدی انتخابات و چه در رای دادن، شرط حداقل ثروت تعیین شد.

مالکان و فلاحان باید ملکی با حداقل بهای یک هزار تومان در اختیار داشته باشند، تاجران باید حجره و تجارت معینی داشته باشند، اصناف باید اهل صنف و صاحب دکانی با اجاره حد وسط در محل باشند.

نمایندگان برای مدت دو سال انتخاب می شدند.

سن آنها باید حداقل 30 و حداکثر 70 سال باشد و لازم بود که تجربه سیاسی و نیز سواد خواندن و نوشتن فارسی و قدرت بیان داشته باشند، که این شرط سبب محدودیت بسیاری از ایرانیان غیرفارس می شد.

زنان طبق مواد سه و پنج حق شرکت در انتخابات را نداشتند و در کنار قاتلان، دزدان و ورشکستگان به تقصیر از حق انتخاب محروم بودند.

در قانون انتخابات، عشایر دسته مجزایی محسوب نشدند.

عشایر قشقایی، لر و بختیاری خواهان اعزام نماینده خودشان به مجلس بودند.

در مجلس پیشنهاد شد که عشایر دارای بیش از 30 هزار عضو، در مجلس نماینده داشته باشند اما بحث در این باره ادامه نیافت.

برای ایالت ها انتخابات دو مرحله ای تعیین شد اما انتخابات تهران مستقیم بود.

60 نفر از 156 نماینده مجلس از تهران بودند.

به ایالت های مهم، از جمله آذربایجان که مقر ولیعهد بود، هر کدام 12 نماینده اختصاص یافت.

ولایت ها مثل گیلان و طالش در منطقه خزر، شش نماینده داشتند.

همین عدم تناسب موجب منازعاتی در کشور شد و در مجلس بر سر آن بحث درگرفت.

گروهی از مشروطه خواهان نخبه با استفاده از منابع اروپایی به تنظیم پیش نویس قانون انتخابات کمک کردند.

از جمله صنیع الدوله (داماد شاه) و برادرش مخبرالسلطنه، دو پسر مشیرالدوله صدراعظم، یعنی مشیرالملک (حسن پیرنیا) و مؤتمن الملک (حسین پیرنیا) و محتشم السلطنه، دیپلماتی که سال ها در آلمان و هند خدمت کرده بود.

اما قانون انتخاباتی که توسط این کمیته تنظیم شد از دو جانب مورد حمله قرار گرفت.

علما می خواستند مانع انتخاب دگرباوران دینی به نمایندگی مجلس شوند و به دنبال راهی می گشتند که این مساله را حل کنند.

شاید به دلیل همین مخاصمه بود که هیچ یک از سه روشنفکر برجسته بابی ازلی نهضت، ملک المتکلمین، سید جمال الدین واعظ یا یحیی دولت آبادی وارد انتخابات نشدند.

از سوی دیگر سلطنت طلبان می خواستند کنترل شاه بر قشون را حفظ کنند و از قدر روحانیون در مجلس بکاهند.

اما اصلاحات مورد نظر علما و دربار چنان قانون انتخابات را تغییر می داد که مشروطه خواهان تهدید کردند بار دیگر در سفارت بریتانیا تحصن اختیار خواهند کرد و مشیرالدوله صدراعظم همان قانون اولیه انتخابات را امضا کرد.

اما به محض آغاز رای گیری لازم بود تغییراتی در روند انتخابات وارد کرد.

نجبا و اعضای خاندان قاجار زمیندار هم بودند.

از این رو برای جلوگیری از تسلط این طبقات بر پارلمان، انجمن های انتخاباتی تجدیدنظر کردند.

شرط مالکیت زمینداران جزء تسهیل شد.

به علاوه، بعد از انتخابات، بعضی از نمایندگان تاجران و زمینداران که می ترسیدند شناخت کافی از اوضاع نداشته باشند، رای دادند که 16 سیاستمدار باتجربه به مجلس اضافه شود.

مواردی از رشوه و تطمیع هم گزارش شد.

اما روی هم رفته انتخابات مجلس اول بدون حادثه مهمی انجام شد و بسیاری از نمایندگان متعهد وارد مجلس شدند.

حسن تقی زاده نماینده مجلس بعدا شرح زنده ای از این نخستین انتخابات ایران و نحوه اجرایی آن ارائه داد.

در هر شهری شش نفر برای انجام ثبت نام اشخاص واجد شرایط و صدور اوراق رای انتخاب شدند.

این گروه شش نفره عنوانی داشتند که مطابق با بنچ (قاضی محلی) انگلیس بود.

حوزه های انتخاباتی تشکیل شد و سپس جواز انجام انتخابات در هر محل از پایتخت دریافت شد.

در روز انتخابات، هرکسی که رای می داد اسمش در فهرست انتخاب کنندگان قلم می خورد، تا مبادا کسی دوباره به یک نفر رای بدهد.

در پایان رای گیری، تک تک ورقه ها را می خواندند و تعداد آرای هر نامزد را هرکسی که حاضر بود می توانست کنترل کند.

نام رای دهنده اعلام نمی شد و در واقع اوراق رای بی امضا بودند، به طوری که در سیستم انتخابات، مثل انتخابات انگلستان، نام رای دهندگان مخفی می ماند.

بسته به محل انتخابات، نسبت آرا متفاوت بود.

در تهران، تبریز و شهرهای دیگری که مشروطه خواهان در آنها قدرت داشتند، 90 تا 95 درصد واجدان شرایط به پای صندوق ها رفتند اما در شهرهای کوچک تر و روستاها این نسبت حداکثر به 50 درصد می رسید.

قانون اساسی جدید در 30 دسامبر 1906 (8 دی 1285)، تنها یک هفته قبل از مرگ مظفرالدین شاه به امضا رسید.

این نخستین قانون مجلس تاحدودی متاثر از قانون اساسی 1831 بلژیک و قانون اساسی 1879 بلغارستان بود.

تشکیل مجلس سنا نیز که نصف نمایندگانش باید توسط شاه منصوب شوند، در قانون اساسی گنجانده شد، هرچند که زمان مشخصی برای تشکیل سنا مقرر نشد.

بسیاری از نمایندگان رادیکال با تشکیل سنا مخالفت کردند و به همین دلیل در دوره انقلاب مشروطه مجلس سنا تشکیل نشد.

قانون اساسی که شامل 51 اصل بود، سرفصل هایی مترقی داشت.

البته شاه همچنان رییس کشور بود اما وزیران مستقیما در برابر مجلس مسوول بودند و نه تنها در برابر شاه (طبق ماده 29).

مجلس می توانست از شاه خواهان برکناری وزیرانی شود که قوانین را نقض می کردند.

در بعضی ماده های دیگر نیز اختیارات شاه کاهش می یافت.

کلیه قوانین جدید باید برای تصویب به مجلس تسلیم می شدند.

مجلس حق تصویب همه معامله های بزرگ ملی، از جمله استقراض خارجی و قراردادها و امتیازهای بیگانه را برای خود حفظ کرد.

صاحب منصبان مجلس را خود نمایندگان انتخاب می کردند و آنها را دربار منصوب نمی کرد.

جلسه های مجلس علنی بود و مردم با شور و هیجان کار مجلس را نظاره می کردند.

روزنامه ها می توانستند شرح تمامی جلسه های مجلس را چاپ کنند.

اما بدون تحریف و تفسیر معنی تا عامه ناس از مباحث مذاکره و تفصیل گزارشات مطلع شوند.

نشریه مجلس، ارگان رسمی مجلس و سایر روزنامه ها منظما بحث های درون مجلس را منعکس می کردند.

اگر ترکیب طبقاتی مجلس را در نظر بگیریم، درمی یابیم که تقسیم بندی ها در مجلس اول خیلی وقت ها براساس ایدئولوژی بود (نه صرفا براساس طبقه).

تقی زاده می نویسد: در مجلس اول، احزاب سیاسی به این معنا وجود نداشت.

فقط رادیکال ها (تندروها) و محافظه کارها بودند.

ایدئولوژی بعضی از اعضای گروه اول شباهت هایی با سوسیالیسم داشت.

اما به گفته فریدون آدمیت، شاید بهتر باشد از چهار موضع سیاسی در مجلس اول سخن بگوییم: از محافظه کار و میانه رو تا لیبرال و رادیکال.

چند نفر مشروطه خواه نخبه در نگارش فرمان ملوکانه پنج اوت (13 مرداد)، قانون انتخابات نه سپتامبر (17 شهریور) و قانون اساسی 30 دسامبر (هشت دی) شرکت داشتند.

بیشتر آنها از خانواده های اشراف زمیندار بودند یا به نحوی صاحب جاه و مقامی در دستگاه حکومتی؛ تعدادی از آنها در مدرسه دارالفنون به تحصیلات جدید پرداخته و سپس به عنوان دانشجو به خارج اعزام شده بودند برخی نیز منصب های دیپلماتیک مختلفی در اروپا داشتند.

حمایت آنها از حکومت مشروطه موجب شد تا مظفرالدین شاه زودتر بفهمد که دوران یک نظم جدید سیاسی فرا رسیده است.

بعدا این افراد نماینده مجلس شدند یا در مشروطه اول و دوم به کابینه راه یافتند اما به جز چند استثنا، زمانی که اصلاحات رادیکال تر اقتصادی و اجتماعی در مجلس مورد بحث قرار گرفت، پندارهایشان درباره انقلاب دستخوش تحول شد و حتی برخی در مقابل مجلس ایستادند.

سعدالدوله و صنیع الدوله دو شخصیت برجسته این دوران، در نخستین سال مجلس، برای کسب رهبری جنگیدند.

جواد سعدالدوله ملقب به ابوالمله (پدر ملت) طراح متمم قانون اساسی 1907 (1286) و رهبر جناح لیبرال- رادیکال در مجلس بود (که البته بعدا این مقام را به تقی زاده باخت).

سعدالدوله تاجر و صاحب صنعت آذربایجانی، سال ها تجربه در کشورهای اروپایی داشت و در دولت عین الدوله وزیر امور خارجه بود.

او در بعضی جمعیت های مخفی انقلابی تهران نیز فعالیت کرده بود.

سعدالدوله هنگامی که در بروکسل اقامت داشت، ژوزف نوز را استخدام کرد که رییس اداره گمرک تهران شد اما سعدالدوله و نوز بعدا بر سر پاره ای از مسائل با هم اختلاف پیدا کردند.

در دسامبر 1905 (آذر و دی 1284) وقتی علاءالدوله حاکم تهران چند تاجر را به اتهام گران فروشی قند و شکر به چوب بست، سعدالدوله که وزیر تجارت بود، جانب تاجران را گرفت.

در 1906 (1285) مخالفت سعدالدوله با ژوزف نوز، علاءالدوله و عین الدوله صدراعظم، او را به یکی از رهبران نهضت مردم تبدیل کرد.

سعدالدوله که در مجلس اول از نمایندگان نجبا بود، ریاست کمیته ای را برعهده داشت که متمم قانون اساسی را می نوشت.

این قانون تا حدود زیادی مبتنی بر قانون اساسی بلژیک بود که سعدالدوله با آن آشنایی داشت.

سعدالدوله به برکناری نوز از مسوولیت گمرک کمک کرد اما در تابستان 1907 (1286) سعدالدوله به جناح راست گرایید.

ابتدا سعی کرد در منازعه مجلس و شاه بی طرف بماند، سپس جانب رییس الوزرای جدید یعنی امین السلطان را گرفت و سرانجام استعفا داد و کاملا از محمدعلی شاه حمایت کرد.

ظرف کمتر از یک سال مردی که به تدوین قانون اساسی مشروطه کمک کرده بود به اردوی سلطنت طلبان پیوست.

چرا؟ تاریخ نگاران مشروطه علت این چرخش سریع را رقابت با تقی زاده بر سر رهبری جناح لیبرال-رادیکال، مبارزه سیاسی با صنیع الدوله بر سر ریاست مجلس و نیز جاه طلبی شخصی سعدالدوله برای رسیدن به تجارت دانسته اند.

اما چرخش سعدالدوله نشانگر روند قطبی شدن نهضت در نخستین سال انقلاب نیز بود و همین روند به سعدالدوله که سیاستمداری حرفه ای بود، حکم می کرد که در منازعه فزاینده شاه و مجلس موضع گیری کند و جانب یکی را بگیرد.

مرتضی قلی صنیع الدوله، داماد مظفرالدین شاه اولین رییس مجلس بود.

او در برلین و بروکسل در رشته صنایع و معدن تحصیل و کار کرده بود و علاقه داشت که در ایران شبکه راه آهن بسازد.

اما سرمایه گذاری هایی که پس از بازگشت به تهران در کارخانجات ریسندگی، قند، کبریت و آهن تراشی انجام داد، به موفقیت نینجامید.

صنیع الدوله به تدوین قانون انتخابات کمک کرد و در مجلس اول به نمایندگی از سوی نجبا و زمینداران انتخاب شد.

او ابتدا از تقی زاده در برابر سعدالدوله حمایت کرد اما بازگشت امین السلطان و خواسته های تندروانه برخی نمایندگان او را به این نتیجه رساند که نمی تواند با رادیکال ها کار کند و خیلی زود رهبر جناح میانه رو- محافظه کار مجلس شد.

منبع: آفاری، ژانت؛ انقلاب مشروطه ایران، ترجمه رضا رضایی، نشر بیستون، 1385.

شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار 14 مهر97، شماره: 3448467
کلید واژه ها: انتخاب - انتخابات - قانون انتخابات - مجلس - قانون - شرکت در انتخابات - عشایر - وابستگی - نمایندگان مجلس - شهریور - نماینده مجلس - سواد خواندن - تهران - مردان - اصناف - آذربایجان - نمایندگی - جدید - ایرانیان - پیشنهاد - بختیاری - اروپایی - افزایش - نامزدی - مشروطه - نخستین - ترکیب - فارسی - اعزام - ولایت

آخرین اخبار سرویس:
اقتصاد اشتراکی در شرایط تحریم مانع هدر رفت منابع می شود

آیا دریافت گذرنامه برای زیارت اربعین واجب است؟

اعتیاد آمریکا به تحریم از کنترل خارج شده است

FATF لازمه فعالیت های اقتصادی است

درخواست برای ترمیم حداقل حقوق کارگران + سند

عدم مدارای مذهبی میان معلمان مدارس اندونزی نگران کننده است

فرماندهان حشدالشعبی به چه دلیل صد میلیون تومان به مدافع حرم ایرانی دادند؟

تصاویر/ اعزام خادمین آستانه امام زاده علی بن جعفر (ع) به سامرا جهت خدمت به زائران

منازعات سیاسی وغفلت از منافع ملی

تحریم های آمریکا علیه بانک ها و شرکت های ایرانی نقض صریح حکم دادگاه لاهه است

نماینده مردم کوهدشت ورومشکان در مجلس شورای اسلامی :

سعودی های کودک کش هم علیه ایران حرف می زنند!!!

تصویری شگفت انگیز از دریاچه ارومیه

بخش هایی از سازوکارهای اروپا ظرف روزهای آینده وارد فاز عملیاتی می شود

ممنوعیت ارسال محصولات ترانزیتی از مرز شلمچه

شفافیت بیشتر، اعتماد عمومی بیشتر

استاندار کردستان: دولت پیگیر بازگشایی بازارچه سیف است

دشمنان سعودی در عمق خانه هایشان نیز امنیت ندارند

الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، سرآغاز راهی طولانی

سازمان محیط زیست نیازمند پوست اندازی

آیا احزاب لبنانی در زمین قدرت های فرامنطقه ای بازی می کنند؟

400 هزار شغل توسط ستاد فرمان اجرایی امام(ره) ایجاد شده است

پخت روزانه 4 هزار پرس وعده غذایی و آماده سازی بیمارستان صحرایی در چذابه

کلید پاداش الهی درکلام امام حسن(ع)

انتقاد «مطهری» از جایگزینی یک شهادت به جای ولادت در هفتم صفر

بیانیه کارگران در واکنش به وضع موجود منتشر شد

عتیقه آمریکایی در تهران!/ عکس

مجمع عمومی خانه احزاب 26 آبان برگزار می شود

این مرد دختر هم سن دخترش را به خانه می برد

تصاویر/ نشست مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم با حضور آیت الله اعرافی

تعبیر خواب سوره هود - خواندن سوره هود در خواب چه تعبیری دارد؟

فتنه گران در دانشگاه جایی ندارند/ اساتید و دانشجویان انقلابی در عرصه های اجتماعی نقش ویژه ایفا کنند

تصاویر/ مراسم پاسداشت 13 سال مجاهدت فرهنگی، تبلیغی سفیر انقلاب در اروپا

ترویج فرهنگ عاشورایی کاهش آسیب های جامعه را به همراه دارد

واکنش های ضداسراییلی در دنیا رو به فزونی است

اصابت تیر به استاد دانشگاه در اهواز کاملا اتفاقی بود

حمله به پایگاه مرزی سپاه در میرجاوه با جدیت پیگیری می شود

حداقل حقوق کارگران ترمیم شود+سند

آخرین خبر از دستگیری ها در شهرداری همدان

عکس بیش ازحد متفاوت «بهنوش بختیاری» که متعجبتان می کند!

آجیل مشکل گشا برای زائران اربعین

ای مسئولان بدانید که پایه میز شما بر روی خون شهدا قرار دارد

انتشار سرمقاله مشترک یکی از نمونه های نادر در جهان است

حکم اشاعه اخبار کذب برای تغییرات در قیمت سهام/ پاسخ حضرت آیت الله فیاض

ماجرای شنود در شهرداری تهران به کجا رسید؟

ایثار بزرگ مردم عراق در مراسم اربعین در رسانه های جمعی انعکاس یابد

عکس هوایی از از تالاب زیبای سوستان

چالش های گزارشگری با محمدرضا احمدی

دستگاه ها باید پاسخگوی هزینه مبالغ دریافتی خود از شرکت های بیمه باشند

جزییات نشست با رییس دولت اصلاحات

طرح بازچرخانی آب، اولویت طرح های انتقال به اصفهان را ساقط نکند

آخرین گام عبدالمهدی برای تشکیل دولت جدید عراق

موافقت روحانی با پیشنهاد افزایش حقوق کارمندان

اولین عکس منتشر شده از جنازه طراح اصلی حمله به اهواز

صداوسیما اشتهایی سیری ناپذیر برای عزاداری و مداحی دارد

موافقت رییس جمهور با بررسی پیشنهاد افزایش حقوق کارمندان

کمالوندی: منتظر اقدامات فوری طرف اروپایی هستیم

حمله تند و بی سابقه بهنوش بختیاری به رضا رشیدپور +عکس

کلمات قصار/ انوری: دل سیر نگرددت زبیدادگری

کلمات قصار/ خواجوی کرمانی: ای دل خسته چه حالست که از درد فراق chr(8230)

محفل انس با قرآن کریم – محلات

محمدی: ترویج فرهنگ ایثار با خلق آثار فاخر هنری میسر است

چگونگی انجام پروژه در ازای کل سربازی+ مقررات

تصاویر/ رونمایی از محصولات مرکز تخصصی نماز

انباردارانی که محتکر معرفی می شوند؟

رای کمیسیون ماده صد درخصوص پل و تونل پالادیوم

ملاک شورای نگهبان درباره FATF

نارضایتی جنسی از دلایل اصلی طلاق است | فردگرایی گرفتاری خانواده ها

آشپزی به سبک سرآشپز شفر

نقش «وحدت» در سناریوی ظهور

پاسخ کوبنده ی خانم نماینده به همتای یمن

عکس | زنگنه چه موبایلی دست می گیرد؟

«نمی توان یک احمق را اصلاح کرد»

مسابقات ملی مناظره دانشجویان؛ الگوی موفق کرسی های آزاداندیشی

مردم مشکلات و مسائل خود را از مسئولان مطالبه کنند

تصاویر/ همایش ملی حادثه تروریستی اهواز، نماد حقوق بشر آمریکایی

نماهنگ/ دیدار نخبگان و استعدادهای برتر علمی با رهبر انقلاب

توصیه ویژه رحیم پور ازغدی به مدیران پیر و خسته

روحانی در دیدار خانواده معظم شهیدان ملاعباسی: دولت با جدیت در مسیر حل مشکلات مردم تلاش می کند

حفظ حرمت مرجعیت عراق برای ما اصل اول است/ اربعین؛ نماد عشق جهانیان به امام حسین(ع)

تعلیق واگذاری شرکت کشت و صنعت مغان

رییس جمهوری با خانواده جانباز 70درصد دوران دفاع مقدس دیدار کرد

بررسی گزارشگران برتر ایران؛ مزدک میرزایی

بررسی گزارشگران برتر ایران؛ محمدرضا احمدی

دیدار روحانی با خانواده جانباز 70 درصد

اولین موضع گیری جاویدنیا در کارگروه فضای مجازی

سفر دوچرخه سوار ایرانی با پیام صلح

واکنش تند بازیگر زن به صحبت های مجری تلویزیون+عکس

باوساطت بزرگان 2 طایفه درغیزانیه اهواز صلح و سازش کردند

واکنش رییس فراکسیون اهل سنت به ربوده شدن مرزبانان

تصاویر/ ناسا یک شهر فضایی می سازد!

بیانات در دیدار دیدار نخبگان و استعدادهای برتر علمی

مقتدی صدر، ترامپ را فرعون زمانه خواند

چرا باید ورم دست را جدی گرفت

حتما بخوانید/معامله ای پرسود با مولاعلی(ع)

وزیر جوان پیشگام اجرای بدون رودروایسی قانون منع بکارگیری بازنشستگان

جزییات5خبر ویژه امروز پنجشنبه 26 مهرماه 1397

یاد شهید حججی به «دورک» می رود

دیدار صمیمی روحانی با خانواده شهدا و جانبازان +عکس

واکنش سازمان برنامه و بودجه به نقل قول های غیرواقعی از نوبخت در مورد شهردار تهران

نگاهی به ترکیب نخستین مجلس شورای ملی

نگاهی به ترکیب نخستین مجلس شورای ملی