مطالب مرتبط:
تعمیق هویت دینی شیراز با استفاده از جایگاه قرآنی حافظ
عکس ؛ روزهای سرنوشت ساز ستاره تیم ملی فرا رسید
معاون کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان:باکو بدون امنیت دینی، نمی تواند امنیت ملی داشته باشد
خدمات فنی و میدانی سپاه در عرصه های ملی و فرا ملی
مسئله فلسطین فراتر از مبارزات دینی و ملی است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 20 مهر 1397 ساعت 08:352018-10-12سياسي

حافظ؛ روشنفکر دینی در قامت یک شاعر فرا ملی


حافظ، نمونه تمام عیار و برجسته یک مسلمان هنرمند است که درد دین دارد و می خواهد با زبان شعر، غبار از چهره آن بگشاید و از همین رو برخی معتقدند که او یک آسیب‎شناس اجتماعی و روشنفکر دینی بود؛ - آن هم شاعری که شعرش یک شاهکار بین المللی قلمداد می شود.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا" از اصفهان، خواجه شمس الدیین محمد حافظ شیرازی، از نوابع تاریخ ایران زمین است، زیرا که شخصیتی چندبعدی و جامع‎الاطراف داشت، نه تنها شاعر بود، بلکه چهره خود را در قامت یک مفسر و قرآن شناس، متکلم، مصلح و آسب شناس اجتماعی و به تعبیر دیگری همچون یک معلم اخلاق و روشنفکر دینی که درد دین دارد، به نمایش می گذارد.

حافظ نمونه اعلا و تمام عیار یک مسلمان هنرمند است که می خواهد غبار از چهره دین بگشاید و چهره ای اخلاق مدار و عارفانه از دین به روی مخاطبان خود بگشاید.

20 مهرماه سالروز بزرگداشت این شاعر بلند آواره و شهیر ایران زمین است، شاعری که بعد از شش قرن هنوز شاعر محبوب ایرانیان است.

در همین رابطه خبرگزاری ایکنا در اصفهان، میزگردی را با حضور علی اصغر باباصفری، استاد دانشگاه و محقق و پژوهشگر ادبیات فارسی و محمدرضا ضیاء، استاد دانشگاه اصفهان و محقق و پژوهشگر ادبیات فارسی برگزار کرد که متن آن را در ادامه می خوانید: دراین میزگرد می‎خوانید:حافظ چهره بین المللی است شاهکارهای ادبی بین المللی بر نقاط مشترک انسانی تأکید می کنندماندگاری حافظ مبتنی بر وابستگی او به اندیشه غنی اسلامی استموضوع شعر حافظ انسان است استدلال های شعری زیاد قوی نیستحافظ، سعدی و مولوی اندیشه های مرتجعانه هم دارند حافظ بعد از انقلاب اهمیت مضاعفی پیدا کردامروز محبوب ترین شاعر، حافظ استحافظ روشنفکر دینی بود بنای شعر بر تخیل استوار استشعر صد در صد فلسفی جذابیتی ندارد نباید نقش فلسفه و اندیشیدن را به طور کلی به شعر واگذار کنیمشاعران سخنگوی وجدان و سنت ایرانی شدندخاقانی به لحاظ جوهر شعری، شاعرترین شاعر استزیباتر از شعر حافظ نه تنها در ادبیات ایران، بلکه در جهان پیدا نمی شود ایکنا: به نظر شما دلیل اینکه شاعرانی همچون حافظ، سعدی و مولانا با گذشت چندین قرن از درگذشت آن ها، همچنان برای جامعه امروز و قشرهای مخالف مردم آن هم با گرایش ها و سلیقه های متفاوت مورد توجه اند در چیست؟ شما خلق و خوی شاعرانگی ایرانیان را ناشی از چه زمینه ها و ریشه هایی می دانید؟باباصفری: حس شاعرانگی واقعیتی است که در میان ایرانیان وجود دارد و به بعد از اسلام مربوط می شود.

بعد از اسلام به دلیل محدودیت ها و موانعی که در جامعه اسلامی وجود داشت، از رواج برخی از هنرها ممانعت به عمل آمد یا زیاد به آنها پرداخته نشد، مثل مجسمه سازی، موسیقی و تصویرگری که بعضا با منع فقها مواجه شد؛ مثلا مجسمه سازی را نماد شرک و بت پرستی دانسته و با آن مخالفت می کردند، حتی داشتن عروسک را برای بچه ها جایز نمی دانستند.

به دلیل منع مذهبی که در جامعه ایران وجود داشت و غلبه نگاه فقهی که هنوز نیز بعضا شاهد سیطره آن هستیم، هنر و احساس ایرانیان به سمت شعر سرازیر شد که نه تنها منعی برای آن وجود نداشت، بلکه تشویق و ترغیب هم می شد.

سخنی از پیامبر(ص) نقل شده است که می فرمایند: ان من البیان لسحرا و ان من الشعر لحکما ، یا اینکه می توان به دیوان منسوب به امام علی(ع) و امام هادی(ع) اشاره کرد و نیز برخی روایت ها از ائمه(ع) در تأیید شعرا، یا صله هایی که پیامبر(ص) به حسان بن ثابت انصاری می دادند.

اینها مجوزی برای تقویت شعر و شاعری در میان مسلمانان و بالتبع ایرانیان بود که سرآمد هنر بوده و در این زمینه توانمند بودند، به همین دلیل است که ما پنج شاعر شاخص و مطرح بین المللی در ادبیات فارسی داریم، یعنی فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و در مورد نفر پنجم اختلاف نظر وجود دارد، ولی نظرات بیشتر معطوف به نظامی است؛ ملت های دیگر یا شاعر شاخص بین المللی ندارند، یا اگر هم دارند حداکثر یک چهره بیشتر نیست، مثلا در ادبیات انگلیسی، ویلیام شکسپیر، در ادبیات فرانسه، ویکتور هوگو، در ادبیات روسیه، الکساندر پوشکین، در ادبیات ایتالیا، دانته، در ادبیات آلمان، گوته، در ادبیات عربی، ابوالعلای معری و در ادبیات اسپانیایی، سروانتس را می توان به عنوان چهره شاخص بین المللی نام برد.

ایکنا: انس و الفت ایرانیان با اشعار حافظ که با وجود گذشت چندین قرن در اذهان آنها وجود دارد و در مناسبت های مختلف به اشعار وی رجوع می کنند، نشانه عمق و نفوذ کلام حافظ است.

فکر می کنید چه جاذبه ای در شعر حافظ وجود دارد؟باباصفری: شاهکارهای ادبی به طور کلی به دو دسته تقسیم می شود، ملی و بین المللی.

شاه در لغت به معنای بزرگ است، مثل شاهرگ، شاهراه، شاه دزد و .

.

شاهکارهای ادبی ملی به آثاری اطلاق می شود که به لحاظ زبانی و بیانی در بالاترین سطح قرار داشته و اصطلاحا صاحب سبک باشد.

در کتاب های تاریخ ادبیات فارسی، نام سی تا چهل هزار شاعر از دوره قبل از رودکی تا دوره معاصر آمده است، ولی همه آنها در یک سطح و اندازه نبوده و نیستند، در واقع می توان از سی تا چهل شاعر نام برد که تشخص ویژه دارند و صاحب سبک فردی هستند.

شاهکارهای ملی برای مردم یک کشور کم و بیش شناخته شده اند.

شاهکارهای بین المللی به آثاری اطلاق می شود که بر نقاط مشترک انسانی چه مثبت و چه منفی تکیه و تأکید می کنند، یعنی انسان بما هو انسان را مدنظر دارند، جدا از مواردی که انسان ها را از یکدیگر متمایز می کند، همچون زبان، رنگ، نژاد، مذهب، قومیت، کشور، مکان و زمان زندگی، آداب و رسوم و .

.

جدا از این موارد، انسان ها در یک چیز مشترک اند و آن، انسان بودن است.

چون شاهکارهای ادبی بین المللی بر نقاط مشترک انسانی تأکید می کنند، زبان حال انسان ها می شوند، بنابراین ماندگاری پیدا می کنند.

در مقطعی ممکن است شعر یک شاعر خیلی مطرح شده و ورد زبان ها شود.

در تاریخ ادبیات فارسی ادیب توانمندی به نام رضا قلی خان هدایت وجود دارد که پدربزرگ صادق هدایت است.

وی شاعر و نویسنده بود و کتابش مجمع الفصحا نام دارد.

در این کتاب می گوید امروز شاعری در روزگار ما به منصه ظهور رسیده که به لحاظ سبک و قدرت شاعری، دست مثلا فردوسی را از پشت بسته و شاهنامه را به بوته فراموشی سپرده است و او کسی نیست جز فتحعلی خان صبای کاشانی، صاحب شهنشاه نامه .

این کتاب یک منظومه حماسی تاریخی است که به تقلید از حماسه فردوسی و راجع به جنگ های فتحعلی شاه قاجار سروده شده؛ ولی چند نفر از ما این کتاب را دیده یا خوانده ایم و چقدر در حافظه تاریخی ما ماندگار شده است؟ بنابراین آنچه یک اثر را به عنوان شاهکار بین المللی مطرح می سازد، قضاوت تاریخی است.

آنچه در حافظه تاریخی یک ملت باقی می ماند، مهم است.

آقای خرمشاهی در همین رابطه می گوید: حافظ، حافظه تاریخی ملت ما است .

این یک واقعیت است که اشعار حافظ ماندگار شده و ماندگاری اش نیز به دلیل این است که اولا بر نقاط مشترک انسانی تکیه دارد و ثانیا بر گرد درخت تناور اندیشه غنی اسلامی پیچیده است.

به تعبیر استاد شفیعی کدکنی، شعر مثل یک پیچک است که باید به چیزی تکیه کند.

اگر اندیشه نباشد، شعر رها می شود.

بحث دیگری مطرح می شود مبنی بر اینکه مثلا یک فرد آفریقایی از اشعار حافظ یا فردوسی چه چیزی می فهمد.

در پاسخ باید گفت مطالبی که این شاعران در شعر خود مطرح کرده اند، نقاط مشترک انسانی است.

ضیاء: فرمودید که در ادبیات انگلیسی بسیاری از اشعار دیگر خوانده نمی شود یا اگر خوانده شوند، معنای آنها درک نمی شود.

اینکه ما زبان هزار سال پیش خود را درک می کنیم، الزاما امری مثبت یا منفی نیست، هر چند من معتقدم بعد از ورود مدرنیته به ایران و به خصوص در چهل پنجاه سال اخیر، زبان ما زیاد در معرض دگرگونی قرار داشته و دارد و کم کم به جای تفسیر و معنا کردن، به ترجمه نیاز پیدا می کنیم.

در واقع امروز تصور می کنیم که متون کهن را متوجه می شویم و در برخی دوره ها، از این متون کج فهمی های تاریخی داشته ایم که به ما ضربه زده است، مثلا مفاهیمی چون از خود بیگانگی که امثال آل احمد تلاش کردند آنها را از این متون استخراج کنند- مثل آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد که نام کتاب مرحوم احسان نراقی هم هست و دقیقا با همین نگاه بود که آنها پایه گذاری کردند- در واقع بافتی که حافظ در آن راجع به این موضوع حرف می زند، هیچ ربطی به از خود بیگانگی فرنگی که از غرب آمده است ندارد، ما صرفا این مفهوم عرفانی را گرفته و این بار مدرن را به آن تحمیل کردیم.

اینکه آثار ادبی کهن در غرب خوانده نمی شود، دو دلیل عمده دارد؛ اولا زبانشان آنقدر تغییر یافته که اصلا متوجه نمی شوند و نیاز به ترجمه دارند.

در حال حاضر چندمین نسل از ترجمه های شکسپیر وارد بازار شده، چون زبان انگلیسی خیلی پویاتر از زبان فارسی بوده است.

البته اینکه ما می توانیم متون کهن خود را درک کنیم، موهبتی است، ولی الزاما نشانه مثبت و حاکی از پیشرفت ما نیست.

معلوم است که جامعه ما تغییر آنچنانی نیافته که ما هنوز همان طور صحبت می کنیم و برای تقریب به ذهن می توان به جامعه افغانستان و تاجیکستان اشاره کرد که متون کهن فارسی را راحت تر از ما متوجه می شوند، ولی وقتی می خواهند مفهومی مدرن را توضیح دهند، دچار سختی می شوند.

این مفاهیم ترجمه نشده و ابزار بیان شان در اختیار آنها نیست.

الزاما نباید خوشحال باشیم که زندگی ما این قدر بر شعر استوار است.

در مواردی حتی ناراحتم و بارها هم نوشته ام که برای ما یک بیت شعر کار یک ساعت استدلال را انجام می دهد، در صورتی که استدلال های شعری زیاد قوی نیست.

حتی از اینکه مثنوی گاهی مواقع به عنوان یک پایه فکری مطرح می شود، می ترسم.

تعارف که نداریم، در اشعار حافظ، سعدی و مولوی اندیشه های مرتجعانه نیز وجود دارد و شاهد بوده ام که چشم بسته اینها را قبول می کنیم و گاهی اصلا این اشعار را معوج فهمیده ایم؛ مثلا بیت هنر نزد ایرانیان است و بس/ ندادند شیر ژیان را به کس را طور دیگری فهمیده ایم یا چو ایران نباشد تن من مباد در اشعار فردوسی به این شکل نیست و ما تغییرش داده ایم.

این بیت مربوط به یک داستان است که فردوسی در آن می گوید: چو گودرز و هفتاد پور گزین/ همه نامداران با آفرین/ نباشد به ایران تن من مباد/ چنین دارم از موبد پاک یاد .

این اتفاق زیاد می افتد، وقتی بیتی را از متنی بیرون می کشند، همان طور که می خواهند، از آن استدلال می کنند.

اینکه شعر، رسانه فرهنگی و ابزار اندیشیدن ما بوده، در مواردی واقعا به ما ضربه زده است و به نظر من بهترین تحقیقات را در این زمینه، دکتر سید جواد طباطبایی انجام داده اند و به قول دکتر داوری اردکانی، صوفیان سخن گویان قوم ایرانی شدند ، یعنی بار اندیشه ایرانی بر دوش عرفان و تصوف افتاد و اینها به پیام رسان های فرهنگی ما تبدیل شدند و این گونه بود که ما قضا و قدری شدیم و اصولا در جامعه ما اگر گفته شود نمی توان کاری انجام داد، این حرف بیشتر خریدار دارد تا اینکه از افراد بخواهیم کاری را انجام دهند، چون پشتوانه های فرهنگی ما این گونه بوده است.

اینکه چرا ما حافظ می خوانیم، پاسخی کلیشه ای به آن می دهند و آن اینکه زمانه حافظ شبیه به زمانه ما است.

من نیمی از این حرف را قبول دارم، به این صورت که زمانه حافظ شبیه به زمانه ما هست، ولی اگر این طور است، چرا ما اشعار سلمان ساوجی، خواجو، روح عطار، حیدر بقال شیرازی و فهرست مفصلی از شعرای معاصر حافظ را نمی خوانیم؟ زمانه آنها نیز مثل زمانه ما بود، یعنی تصور کردیم گویا فقط یک شاعر در قرن هشتم زندگی می کرده است.

شعرایی که نام بردم، غیر از سلمان، همه از همشهریان حافظ بودند.

ایکنا: و حافظ نیز تحت تأثیر آنها قرار داشته و به قول آقای بهاءالدین خرمشاهی، حافظ بیشترین تأثیر را از کمال الدین اسماعیل پذیرفته است؟ضیاء: بیشترین تأثیر را نه، ولی خیلی تأثیر پذیرفته است.

آنچه حافظ را برای ما جاودان ساخته، یکی این است که زمانه اش شبیه ما بود، به همین دلیل بعد از انقلاب بیشتر مورد توجه قرار گرفت و مقالاتی که در این مقطع زمانی در مورد حافظ نوشته شده است، به لحاظ کمیت بسیار بیشتر از قبل از انقلاب است.

بعد از انقلاب چندین برابر تحقیق انجام شد و تصحیحات مختلف به بازار آمد و حافظ اهمیت مضاعفی پیدا کرد.

رتبه ای را که امروز حافظ دارد، تا ابتدای سال 1300 سعدی دارا بود.

معتقدم حافظ امروز نه بهترین، بلکه پر طرفدارترین شاعر ما است.

بهترین شاعر همان چهار نفری هستند که نام بردید و واقعا نمی توان گفت کدام یک بهترند، ولی امروز محبوب ترین شاعر، حافظ است که بخشی از آن به اشتراک در شرایط سیاسی و اجتماعی برمی گردد و بخشی نیز به بیان حافظ و مهم تر از آن، نگرش او مربوط می شود، یعنی خواجو هم در همان جامعه زندگی می کرد، ولی دردهایی را که حافظ می دید، او نمی دید که بگوید: آتش زهد ریا خرمن دین خواهد سوخت .

این یکی از بزرگ ترین حرف هایی است که حافظ بیان کرده و به نظر من، یکی از بهترین آسیب شناسی های دینی در طول تاریخ اسلام محسوب می شود.

من حافظ را به نوعی یک روشنفکر دینی می بینم و تأکیدم بر وجه دینی او است، نه وجه روشنفکری اش.

اتفاقا این آسیب شناسی از درون دین انجام می شود.

ایکنا: شما جایگاه اندیشه را در شعر به خصوص اشعار حافظ و مولانا چگونه ارزیابی می کنید؟ این طور که من از صحبت های شما استنباط کردم، معتقدید گفته های سعدی و حافظ که در قالب شعر بیان شده، بیشتر ناشی از توهمات و خیالات ذهنی شاعر است و زیاد استدلالی و برهانی نیست، در صورتی که وقتی زندگی آنها را مطالعه می کنیم، می بینیم که مولانا قبل از اینکه یک شاعر باشد، فقیه و متکلم و اشعری مسلک است و صاحب کلاس و وعظ و خطابه بود.

حتی حافظ علوم مختلف آن دوران را فرا گرفته و به چهارده روایت قرآن را از بر بوده است.

در واقع همه اینها پیش زمینه های فکری را نشان می دهد.

فکر نمی کنید با این صحبت ها، جایگاه اندیشه در شعر این شاعران نادیده گرفته می شود؟ در صورتی که در اشعار آنها رگه های فکری، فلسفی و عرفانی به چشم می خورد.

ضیاء: اولا من کلمه توهم را به کار نبردم.

تخیل با توهم خیلی تفاوت دارد.

عرضم این بود که بنای شعر بر تخیل استوار است.

شعر اگر بخواهد صد درصد فلسفی باشد، دیگر جذابیتی برای ما نداشته و علاقه ای نیز به خواندن آن نخواهیم داشت، مانند تعداد زیادی از شعرهای فلسفی خشک که دیگر جذابیتی ندارند؛ در واقع ما به همین دلیل حافظ می خوانیم، مثل سینما است که هر چقدر هم مضمون فلسفی در آن گنجانده شود، در نهایت باز هم سینما است.

ما نباید نقش فلسفه و اندیشیدن را به طور کلی به شعر واگذار کنیم، در حالی که این اتفاق برای ما رخ داد، یعنی شاعران سخنگوی وجدان و سنت ایرانی شدند.

بعضی از این شاعران افرادی متفکر، تحصیل کرده و اهل مطالعه بودند، مانند حافظ، سعدی یا مولوی؛ تعدادی نیز مانند انوری، منوچهری یا فرخی با وجود اینکه اهل مطالعه بودند، ولی مطالعات شان تنها محدود به شعر بود.

مولوی با توجه به مطالعه در انواع دانش ها، فردی با سواد به معنای واقعی کلمه بود.

حافظ نیز با تمام درگیری های فکری بزرگش، در نهایت یک شاعر بود.

مثل این است که بگوییم کسی حق ندارد درباره فلسفه کتاب بنویسد، بلکه باید حرف فلسفی خود را در قالب سینما بیان کند.

بار معنایی فلسفه را که نمی توان در فیلم گنجاند، مگر اینکه فیلم به گونه ای ساخته شود که در تمام مدت آن دو نفر در حال صحبت با یکدیگر باشند که در این صورت نمی توان عنوان فیلم را به آن اطلاق کرد.

به نظر من شعر فلسفی که بار فکری داشته باشد، خیلی خوب است و به همین دلیل ما امروز حافظ می خوانیم، نه خاقانی.

معتقدم به لحاظ جوهر شعری، خاقانی از همه قوی تر است.

یعنی شاعرترین شاعر ما خاقانی است، ولی چون بار اندیشه ای در شعر او نیست، اشعارش را نمی خوانیم.

خاقانی در یک بیت میناگری می کند، یعنی می گوید: نافه را کیمخت رنگین سرزنش ها کرد و گفت/ سخت بدرنگی نداری صورت زیبای من/ نافه گفتش یافه کم کن کایت معنی مراست/ اینک اینک حجت گویا دم بویای من .

این شعر بسیار تکان دهنده است، ولی حرفش این است که کیمخت گفت من زیبا هستم و آن یکی گفت من درونِ زیبایی دارم.

این چیزی نیست که مانع خواب شبانه شما شود و حرفی عادی است، ولی در مورد بیت: آتش زهد ریا خرمن دین خواهد سوخت می توان یک رساله نوشت.

عرض من این است که شعر حافظ بار فلسفی دارد و به همین دلیل خوانده می شود، ولی نباید فراموش کرد که به هر حال شعر است.

ایکنا: آقای باباصفری نظر شما در مورد صحبت های آقای ضیاء چیست؟باباصفری: در مورد اینکه چرا توجه ما به سمت شعر جلب شده و شعر به ابزاری برای بیان این مطالب تبدیل شد، عوامل دیگری نیز دخیل هستند.

در قرن پنجم حکومت از دست ایرانیان خارج شده و به دست ترکان غزنوی می افتد.

ترکان غزنوی در دربار سامانیان تربیت شده و با مبانی فکر و اندیشه و تمدن آشنا بودند، ولی چون اصالت ایرانی نداشتند، چندان دل در گرو ایران و اندیشه ایرانی نداشتند و از طرفی هم می خواستند مشروعیتی برای خود به وجود بیاورند، به همین دلیل به دامان خلفای بغداد افتادند و خلافت عباسی مشروعیت بخش حکومت آنها شد و مقبولیت مردمی را برای آنها به همراه آورد.

این وضعیت در دوره سلجوقیان بدتر شد و اوج درگیری های مذهبی در قرن ششم اتفاق افتاد.

در اصفهان درگیری های میان حیدری ها و نعمتی ها و نیز شافعی ها و حنفی ها خیلی زیاد بود، یا مثلا عبدالجلیل قزوینی کتابی به نام النقض نوشت و در آن از اندیشه های شیعه دفاع کرد، اینها نشان می دهد که بینش کلامی اشعری حاکم بود.

در آن زمان خواجه نظام الملک طوسی، مدارس نظامیه را تأسیس کرد که یکی از آنها نیز در اصفهان بود، این نظامیه ها مبلغ آیین شافعی بودند که اندیشه جبرگرایی را ترویج کرده و راه تفکر و تعقل را می بست.

این تفکر جبرگرایانه حاکم شد و پس از آن حمله مغول اتفاق افتاد و این گونه بود که همه چیز به قضا و قدر احاله داده شد.

این ها رخدادهای سیاسی در تاریخ ایران بود که ایرانیان را از فکر و اندیشه دور ساخت.

قرن چهارم و دوره حکومت سامانیان، اوج دوره طلایی تمدن ایران بعد از اسلام بود و عمده دانشمندان در این زمان ظهور کردند، کسانی مانند فارابی، بوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، کوشیار گیلانی، غیاث الدین جمشید کاشانی، زکریای رازی، حکیم میسری، ابوبکر بخاری، موفق هروی و امثال این ها.

سپس همه چیز تعطیل می شود تا قرن هفتم که خواجه نصیرالدین طوسی ظهور می کند.

علت پیشرفت ایران در دوره سامانیان این بود که حکومت سامانی به آزاداندیشی اعتقاد زیادی داشت، به اندیشه های متفاوت اجازه بروز و ظهور و فعالیت می داد و همه فرق و مذاهب آزاد بودند، مثل خوارج، شیعه اسماعیلیه یا زیدیه که حتی بعضی معتقدند فردوسی، شیعه زیدیه و رودکی شیعه اسماعیلیه بودند که رودکی به همین دلیل شکنجه و کشته شد.

حتی افراد بی مذهب نیز در این دوره آزاد بودند، مثل نویسنده ای چون ابوحیان توحیدی که ملحد بود و اندیشه هایش را به راحتی عرضه می کرد.

در دوره سامانیان، تعصبات و سختگیری های دینی وجود نداشت و حاکمان و وزرای سامانی مانند ابوالفضل بلعمی اهل فضل و دانش بودند.

فضای باز وجود داشت و این فضای باز تضارب آرا و اندیشه ها را به وجود می آورد، ولی بعد از قرن پنجم، سلطان محمود غزنوی حکومت را به دست گرفت که تاریخ بیهقی در باره آن می گوید: .

انگشت کرده ام در همه جهان و قرمطی می جویم و آنچه یافته آمد و درست گردد بر دار می کشند.

که نشان دهنده فضای بسته سیاسی، اعتقادی و فرهنگی بود و اوج آن در قرن ششم اتفاق افتاد.

ایکنا: به نظر شما چه چیزی در شعر و اندیشه حافظ وجود دارد که او را از شاعران هم ردیف خودش متمایز می کند؟ باباصفری: به همان بحث اول خودم برمی گردم که گفتم شاهکارهای ادبی به دو دسته ملی و بین المللی تقسیم می شود.

یک اثر زمانی شاهکار بین المللی است که در مرحله اول شاهکار ملی باشد.

یعنی شاهکار بین المللی ویژگی یک شاهکار ملی را دارد.

شاهکار ملی از نظر زبانی و بیانی در زیباترین حالت ممکن قرار دارد، شعر حافظ نیز از لحاظ زیبایی و بیان بسیار عالی است، به گونه ای که خود حافظ نیز همین را ادعا می کند و البته ادعای گزافی نیست، حافظ می گوید: ندیدم خوش تر از شعر تو حافظ/ به قرآنی که اندر سینه داری ؛ حافظ به قرآنی که در سینه دارد قسم می خورد که زیباتر از شعر او وجود ندارد.

این ادعایی شاعرانه نیست، بلکه واقعیت است.

به عقیده من نیز، زیباتر از شعر حافظ نه تنها در ادبیات ایران، بلکه در ادبیات جهان پیدا نمی شود.

شعر حافظ در اوج قله زیبایی قرار دارد.

به طور کلی کسانی که آثارشان شاهکار بین المللی است، از نظر انسانی، افرادی بسیار برجسته هستند.

غیر ممکن است که فردی با روحیه ای پست و پلید و پلشت، بتواند اثری خلق کند که در طول تاریخ ماندگار باشد.

ممکن است اثری در دوره ای مطرح شود، ولی اینکه سنگینی و وزانت خود را حفظ کرده و در طول تاریخ ماندگار شود، برمی گردد به اینکه روح بلندی آن را سروده باشد.

آقای ضیاء اشاره کردند که اینها افراد باسوادی بودند، واقعیت نیز همین است.

آنها بسیار باسواد و با معلومات و مهم تر از همه اخلاق مدار و دارای روحی پاک بودند.

در واقع این سیطره و غلبه روح، جهان بینی و فضای فکری شاعر است که دیگران را به محاق برده و پوشانده.

اگر حافظ نبود، افرادی مانند سلمان، خواجو و امثال اینها هر کدام برای خود یلی بودند، ولی در برابر پرتو اشعار حافظ مانند ستاره ای هستند که در گوشه ای از خود نور ساطع می کنند ادامه دارد.

انتهای پیام  
کلید واژه ها: حافظ - شاعر - ایران - بین المللی - استاد دانشگاه - ایرانی - ایرانیان - ادبیات فارسی - اسلام - چهره - ایران زمین - اصفهان - ادبیات - ادبی - اجتماعی - دانشگاه - دانشگاه اصفهان - اسلامی - مسلمان - شاهکار - هنرمند - زمین - اندیشه - برگزار - بعد از انقلاب - جامعه اسلامی - فارسی - انسان - محبوب - جامعه

آخرین اخبار سرویس:
اسماعیل بخشی آزاد شد

حسن بیگی: برای مقابله با ترفندهای دشمنان باید امیدواری را به جامعه تزریق کنیم

ایمن سازی20 نقطه پرتصادف گلستان

خانه ات شهیدآباد است!

فتاح: چرا برخی مسئولان اصل انقلابی خود را فراموش می کنند؟

استخدام مشاوره ثبت شرکت در موسسه حقوقی سعادت اندیشان در تهران

درگیری در فریدونکنار/ شلیک گلوله در بیمارستان

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه رازی : مظاهر فناوری و پیشرفت علم حاصل پژوهش است

ابوترابی در گفت وگو با فارس: نمایندگان اصفهان در اعتراض به لایحه بودجه 98 به جای مجلس به خانه امام جمعه اصفهان می روند

نقوی حسینی: دولت مسئول معیشت مردم است/چرا دولت بر قیمت کالاها نظارت ندارد

آمار مددجویان کمیته امداد نباید با حذف نیازمندان کاهش یابد

امام جمعه شیراز: اقدامات نظام برای مردم تبیین شود

9دی فرصت مناسبی برای به صحنه آمدن احزاب و جریانهای سیاسی است

برخی مخالفان داخلی برجام ممکن است نفوذی باشند/ احساس وظیفه شرعی در روابط بین الملل شوخی است

آیا آب و برق سال آینده مجانی می شود؟

دهمین نمایشگاه گردشگری پارس آغاز به کار کرد

لرستان همیشه در معرض آسیب های طبیعی قرار دارد

قانون منع بکارگیری بازنشستگان در بنیاد شهید اجرایی شده است

معاون سیاسی استانداری قزوین، استاندار سمنان شد

 پل نصر در موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

عکس/ این تصویر فتوشاپ نیست!

الحاق به FATF مشکل بانک ها را حل نخواهد کرد

حاشیه های دهمین دوره نمایشگاه گردشگری پارس در شیراز/تصاویر

اختصاص اعتبار دولتی برای خسارت برق غرب مازندران

مزایده خانه "صادق" متوقف شود

استخدام نیروی نجار جهت همکاری در اصفهان

استخدام کارشناس پشتیبانی امور مشتریان در شرکت تپ سی در تهران

استخدام شرکت بین المللی آنیل / اصفهان

حضور رهبر انقلاب در حرم حضرت عبدالعظیم(ع)

روزی که به شکار گفتیم نه

دهمین نمایشگاه گردشگری پارس در شیراز گشایش یافت

اکانت توییتر آشنا مسدود شد+ عکس

مجبور به پذیرش FATF هستیم

قانون منع بکارگیری بازنشستگان در بنیاد شهید اجرایی شده است

یادواره شهدای داریون

مزخرف گویی زیر صفر مرزی به بهانه نقد دفاع مقدس/ عوامل مستند زیر صفر مرزی منتظر دریافت دست خوش از کدام جشنواره خارجی هستند؟

اولین شعرم را برای اعلامیه برادر شهیدم گفتم/ آیت الله علم الهدی فراری ام داد

راهپیمایی در استراسبورگ موقتا ممنوع شد

برگزاری کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، عمران و بازآفرینی شهری در قم

نیلی احمدآبادی: اطلاعات نامه مرکز بررسی های استراتژیک نادرست است

پاسخگویی باید اقناعی باشد نه اجباری و پادگانی

افزایش دو برابری کشف سوخت قاچاق در مرزها

توان شرکت های بومی در حوزه عمرانی باید مورد توجه قرار بگیرد

ورامین دارای زیرساخت های مناسب فرهنگی نیست

هوشمندسازی، افول انحصار و ظهور رقابت است

روحانی: نمی توانیم بگوییم شرایط عادی است | مواجه با جنگ اقتصادی هستیم

تاکید بر نقش بانوان در بقا و دوام جامعه

گشایش نمایشگاه گردشگری پارس

قوه قضاییه از کریمی قدوسی مستندات بخواهد؛ همانطور که از ظریف خواست

دیدار خانواده های شهدا با رهبر انقلاب

گزارش تصویری: دیدار جمعی از خانواده های شهدای دفاع مقدس و مدافع حرم با رهبر معظم انقلاب

وقتی «آقازاده» خودش را پنهان کرد!

💎24 مهارت نرم شخصی (منش) 👈👈12 جلسه (دوره) نیمروزه

فتاح: مدیران پشت میز ننشینند زیرا مردم بیرون هستند

استخدام مدرس حرفه ای و سوپروایزر درموسسه بین المللی راه ابریشم

روحانی: به بهانه های جزیی از منابع استفاده نمی کنیم

استخدام کارشناس مسلط به طراحی برد و برنامه نویسی در تهران

اسماعیل بخشی آزاد شد

10 نکته از بیانات مهم امام خامنه ای؛ از یمن و آل سعود تا معجزه انقلاب

نباید بگذاریم غرب نخبگان ما را جذب کند

تفسیرهای نادرست مسیر سرمایه گذاری را ناهموار کرده است

نقش بانوان در بقا و دوام جامعه

رونق 450 واحد صنعتی با حمایتهای قضایی

15 آذر، آخرین مهلت ارسال پیشنهاده های پژوهشی

نمایندگان مستعفی مجلس در جلسه یکشنبه شرکت نمی کنند

اعطای سردوشی به دانش پژوهان آموزشگاه های نظامی ارتش

ابراز همدردی 141 فیلم ساز با خانواده ذبیحی

حاصل ریاضت های گذشته طلب ریاضتی بیشتر شد

هیات ریاض همه توافقات در استکهلم را بر هم زد

استارت آپ ها برای ترویج ایده های جدید است

انتقاد شهردار قم از توسعه نماهای رومی در شهرها

14 کاروان سلامت به مناطق محروم کهگیلویه و بویراحمد اعزام شدند

مردم از لحاظ بصیرتی از مسئولان BMW سوار پیشی گرفته اند

تجهیزات جدید دفاعی ارتش رونمایی می شوند

شبکه فاضلاب، تهران را می بلعد!

در دیدار مدیران رسانه ها با وزیر کشور چه گذشت؟

استاندار البرز از سربازی تا سرداری در وزارت کشور بوده

دشمنن بداند مشکلات ایران باعث دلسردی مردم از نظام نمی شود

شکایت پسران علی ربیعی از استیضاح کنندگان

سفیر جدید ایران در قزاقستان استوارنامه خود را تقدیم کرد

دانلود آهنگ جدید علی ابراهیمی بنام ناردون

دانلود آلبوم جدید محی بنام حسودی

دانلود آهنگ جدید امیرحسین بنام دیگه نه نمیتونم

مداخل اهل بیتی(ع) دایرهالمعارف اسلام لیدن بررسی شد

مردم نسبت به دستاوردهای انقلاب آگاهی پیدا کنند

نشست فقه حکومتی با سخنرانی آیت الله محسن اراکی برگزار خواهد شد

علیدوست «وجود نظام در شریعت و فقه» را واکاوی می کند

ابرازی همدردی 141 فیلم ساز با خانواده ذبیحی

نیکزادی: از اقیانوس ثروت شرق استان کرمان استفاده کنیم

شریعتی شبیه به زمانه خود نبود

جلودارزاده: مسائل متغیر نظام بانکی فعالان اقتصادی را دچار مشکل می کند

تفاهم نامه همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات و حوزه علمیه امضا شد

با همه توان پیگیر مطالبات کارگران گروه ملی فولاد هستیم

سند 2030 سلطه فرهنگی است

آمریکا در حال بررسی اخراج بستگان مقامات ایران

رشید پور بازهم در آنتن زنده از حال رفت

بررسی احداث یک نماد در موزه انقلاب اسلامی ودفاع مقدس

حمله هواداران سپاهان به پیج فغانی!

استخدام برنامه نویس فرانت اند در تهران

تأکید هیات دولت بر رهنمود های رهبر انقلاب درباره ضرورت های بودجه سال 98/ آیین نامه اجرایی قانون بیمه عمر و حوادث پرسنل نیروهای مسلح اصلاح شد

حافظ؛ روشنفکر دینی در قامت یک شاعر فرا ملی

حافظ؛ روشنفکر دینی در قامت یک شاعر فرا ملی