مطالب مرتبط:
عدم تبیین جایگاه مدیریت در نظام اداری کشور مهمترین مشکل توسعه روستایی
طرح توسعه پایدار منظومه روستایی زنجان تصویب نشد
تبیین نشدن جایگاه مدیریت در نظام اداری کشور مهمترین مشکل توسعه روستایی
ایجاد 2هزار قطب بوم گردی در کشور/تسهیلات به توسعه گردشگری روستایی  خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان
تقدیر معاون توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری از اقدامات بانک سینا
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 3 مهر 1397 ساعت 07:552018-09-25اقتصادي

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم


در ادبیات توسعه، همراهی و هم زمانی توسعه روستایی پایدار در کنار توسعه کشاورزی پایدار توصیه می شود و نگاه جزیره ای و تک بعدی نفی شده است.

به عبارتی توجه فقط به توسعه روستایی یا توسعه کشاورزی نمی تواند کشور را به توسعه پایدار رهنمون کند.

- شعار سال:" توسعه روستایی صرفا توسعه کشاورزی نیست، همچنین موردی از رفاه اجتماعی هم نیست که با تزریق پول به مناطق روستایی برای رفع نیازهای اولیه و اساسی انسان مرتفع شود، بلکه توسعه روستایی طیف وسیعی از فعالیت های گوناگون و بسیج مردم را شامل می شود که مردم را توانمند می کند تا روی پای خود بایستند و مشکلاتشان را حل کنند.

در مفهوم کلی، توسعه با مردم انجام می شود و این زمانی عملی خواهد شد که توسعه روستایی پایدار در کنار توسعه کشاورزی پایدار اجرایی و عملی شود.

آنچه در ایران اتفاق افتاده، اندیشه و رویکرد جزیره ای به مقوله توسعه روستایی، توسعه کشاورزی و رفاه بهره برداران و روستاییان است.

برای توسعه کشاورزی میزان تولید، بهره وری، افزایش کمی و کیفی، صادرات و از این قبیل شاخص ها ملاک توسعه کشاورزی شده و خود بهره بردار نادیده گرفته شده و برای توسعه روستایی هم توجه به کالبد و فضای روستا و تا حدودی روستاییان مدنظر بوده و تاکنون رویکردی که توسعه کشاورزی را به توسعه روستایی و رفاه بهره برداران و روستاییان پیوند بزند و در یک زنجیره با هم ببینند و همه بازیگران را در سرنوشت خود و توانمندسازی و توسعه پایدار مشارکت دهند و شریک کنند، نبوده است؛ به قول شاعر هر کسی از ظن خود شد یار من .

نبود مدیریت جامع و همه جانبه در این خصوص و در کنار آن توجه ناکافی به اندیشه های بومی و محلی توسعه پایدار متناسب با هر منطقه و حتی هر روستا، با عزل مدیران و مشاوران قبلی و مدیران و مشاوران جدید (که گاه هیچ تخصص و هیچ کار عملیاتی و اجرایی در این خصوص نداشته اند) هم زمانی توسعه کشاورزی و توسعه روستایی پایدار در ایران عملیاتی نشده است.

نشانه های این سردرگمی را می توان با بیان برخی آمار و اطلاعات با دید کارشناسی دید و لمس کرد.

یکی از بارزترین موضوعات که هنوز در پیچ و خم اظهار نظر مسئولان گمشده ای است نامشخص، جمعیت متناسب است.

اندیشه حدّ مطلوب جمعیت یا حدّ متناسب جمعیت (Optimum population) از دیرباز مورد توجه اندیشمندان مختلف بوده است.

جمعیت متناسب، جمعیتی است که به بهترین وجه، رسیدن به هدف یا هدف های خاصی را ممکن می کند.

این هدف ها برای هر جامعه ای یکسان نیستند؛ هر چند آرمان همه مردم جهان خوشبختی است.

بنابراین شاید بتوان این هدف ها را به ترتیب زیر طبقه بندی کرد: 1) رفاه و بهزیستی انسان ها 2) ازدیاد و ثروت جامعه 3) اشتغال همه افرادی که در سن کار هستند.

4) قدرت.

5) طول عمر و سلامتی بیشتر 6) تعادل خانوادگی.

به طورکلی باید تناسبی میان جمعیت و اقتصاد یک جامعه برقرار شود که از همه منابع موجود به بهترین وجه استفاده شود تا بهترین نتیجه حاصل شود.

از نظر جمعیت شناسان جمعیت متناسب عبارت است از ایجاد بهترین تعادل ممکن بین منابع و تعداد جمعیت.

اما با توجه به اینکه امکانات طبیعی و اقتصادی کشورها متفاوت است، بنابراین حد متناسب جمعیت از کشوری به کشور دیگر یکنواخت نخواهد بود.

به طور کلی می توان گفت که حد مطلوب جمعیت برای کشوری مشخص، عبارت از شمار مردمی است که با در نظرگرفتن امکانات طبیعی، مادی و فرهنگی آن کشور بتوانند در یک شرایط انسانی زندگی کنند.

حال سؤال این است که جمعیت متناسب برای روستاهای کشور چه تعداد است؟ آیا همین رقم موجود است یا کمتر یا بیشتر؟ تا پاسخی به این سؤال داده نشود، نمی توان توسعه پایدار را رقم زد.

آمار سرشماری نفوس و مسکن مرکز آمار ایران در سال 1395 نشان می دهد که از کل جمعیت کشور در سال 1395 که 79 میلیون و926هزارو 270 نفر است، حدود 20میلیون و730هزارو 625 نفر در مناطق روستایی کشور ساکن هستند که حدود 25.

9 درصد جمعیت کل کشور را شامل می شوند.

به عبارت دیگر میزان شهرنشینی جمعیت کشور حدود 74 درصد، روستانشینی 25.

9 درصد و 0.

1 درصد هم غیرساکن (عشایر ) بوده اند.

ارقام نشان می دهد که نسبت به سال 1390 در سال 1395 نرخ شهرنشینی از 71.

4 درصد به 74 درصد افزایش یافته است.

در کنار آن جمعیت روستایی کشور در دوره 1390 تا 1395 (پنج سال) حدود 716هزارو 158 نفر کاهش داشته که نرخ رشد منفی 0.

73 درصد را دارد.

درخصوص کاهش جمعیت روستایی توجه به این نکته قابل تأمل است که بخشی از این کاهش به دلیل تغییر روستا به شهر است.

بر اساس اطلاعات سرشماری سل 1395 در پنج سال 1390 تا 1395 حدود 106 شهر به مجموع شهرهای کشور اضافه شده است.

بنابراین تغییر مناطق روستایی به شهر یکی از دلایل کاهش جمعیت روستایی است.

بر اساس آمار بانک جهانی در سال 2016 سهم جمیعت روستایی از جمعیت جهان حدود 45.

7 درصد است که نسبت به سال 1960 که حدود 66.

4 درصد بوده، روندی کاهشی داشته است اما هنوز هم حدود 46 درصد جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی می کنند (worldbank.

org).

این روند کاهشی در چشم انداز آینده جهان نیز مشاهده می شود.

به طوری که بر اساس برآورد مرکز مطالعات کنترل جمعیت سازمان ملل، پیش بینی می شود جمعیت شهری جهان در سال 2050 تقریبا به دو برابر میزان فعلی برسد و انتظار می رود که تا سال 2050 سهم جمعیت شهری به 66 درصد افزایش یابد.

پیش بینی ها نشان می دهد که شهرنشینی در کنار رشد کلی جمعیت جهان می تواند 2.

5 میلیارد نفر دیگر را به جمعیت شهری اضافه کند.

به عبارت دیگر تا سال 2050 میلادی پیش بینی شده است که جمعیت جهان یک سوم روستایی (34 درصد) و دوسوم شهری (66 درصد) باشد.

آنچه در این میان حائز اهمیت است این است که ایران در حال حاضر از نظر شاخص شهرنشینی از برآورد سال 2050 جهان عبور کرده است.

آیا این شاخص شهرنشینی و روستانشینی جمعیت متناسب را برای روستاها رقم می زند؟ جمعیتی که توسعه پایدار را برای کشور به همراه داشته باشد؟ به نظر می رسد نادیده گرفتن جمعیت متناسب با همه ویژگی های آن در حال حاضر و آینده خیلی نزدیک، توسعه کشاورزی و روستایی پایدار کشور را به مخاطره انداخته و بیندازد.

با نگاهی به آمار برخی شاخص ها می توان تصویری از مخاطرات را متصور شد.

آمار نشان می دهد که بعد خانوار روستایی در سال 1395 حدود 3.

4 نفر بوده که نسبت به سال 1390 که 3.

7 نفر است، کاهش داشته است.

از طرف دیگر آمارها نشان می دهد در سال 1395 از تعداد خانوارهای روستایی حدود 9.

1 درصد تک نفره ، 20.

6 درصد دونفره ، 15 درصد سه نفره، 25.

6 درصد چهارنفره و 19.

7 درصد خانوارهای پنج نفره و بیشتر هستند.

به عبارت دیگر حدود 91 درصد جمعیت روستایی در خانوارهای دونفره و بیشتر توزیع شده اند.

در این میان حدود 29.

7 درصد در خانوارهای یک و دو نفره و 70.

3 درصد در خانوارهای بیش از دونفره هستند.

نکته قابل توجه سهم خانوارهای چهارنفره و بیشتر است که حدود 45 درصد خانوارها را شامل می شود.

افزایش بعد خانوار باعث می شود که درآمد خانوار برای تعداد بیشتری از افراد تخصیص داده شود که در صورت پایین بودن درآمد، گذران زندگی با مشکل مواجه می شود و از طرف دیگر امکان پس انداز و در نهایت سرمایه گذاری را برای خانوار کاهش می دهد.

چگونگی تأمین معیشت، درآمد و پس انداز برای گذران زندگی و فعالیت اقتصادی جمعیت روستایی مسئله ای است که با تعریف جمعیت متناسب و برنامه و راهبرد برای توسعه پایدار (آمایش سرزمین) فراهم می شود.

در همین راستا بر اساس اطلاعات منتشرشده مرکز آمار در نشریه هزینه و درآمد خانوار شهری و روستایی در سال 1396، میانگین درآمد خانوار روستایی در سال 1396 حدود 55 درصد یک خانوار شهری در همین سال است.

پایین بودن سطح درآمدی خانوار روستایی، شکاف درآمدی میان شهر و روستا را باعث شده که خود می تواند یکی از دلایل مهاجرت و ترک روستا به شهرها باشد.

جالب تر اینکه درآمدهای متفرقه سهم بیشتری در سبد درآمدی خانوار روستایی خصوصا یارانه ها دارند.

در سال 1396 حدود 31.

7 درصد درآمد خانوار روستایی از محل مشاغل آزاد (کشاورزی و غیرکشاورزی) 29.

4 درصد از محل حقوق بگیری و 38.

8 درصد از درآمدهای متفرقه (شامل حقوق بازنشستگی (18.

9 درصد سهم))، اجاره مسکن شخصی (22.

6 درصد سهم) و سایر درآمدها نظیر یارانه، کمک هزینه تحصیلی و.

(58.

4 درصد سهم) حاصل شده است.

نسبت هزینه به درآمد خانوار روستایی نشان می دهد که حدود 89 درصد درآمد خانوار صرف هزینه های مختلف خوراکی و غیرخوراکی شده و فقط 11 درصد (یعنی دو میلیون و 220 هزار تومان در سال) از درآمد خانوار امکان پس انداز برای تولید و سایر فعالیت های دیگر (که در سبد هزینه ای خانوار نیامده است) دارد.

این رقم اگر هم پس انداز شود (که برای همه خانوارهای روستایی صادق نیست چون برخی از خانوارهای روستایی از میانگین درآمد روستایی کشوری هم کمتر درآمد دارند) نمی تواند کسب وکار روستایی را تأمین مالی کند.

سرمایه گذاری پایین و ناتوانی در تأمین مالی شغل و فعالیت، دور باطل فقر و کم درآمدی و پس انداز پایین و منفی را به همراه خواهد داشت و در نهایت مهاجرت های ناخواسته برای نان را رقم می زند.

نگاهی به آمار سرشماری نفوس و مسکن سال 95 مرکز آمار ایران نشان می دهد که مهاجران واردشده در پنج سال گذشته حدود 4.

3 میلیون نفر بوده که حدود 4.

2 میلیون نفر مهاجرت به داخل استان بوده و از این رقم در کل کشور حدود 80 درصد مهاجرت ها به نقاط شهری بوده و فقط 20 درصد به مناطق روستایی (آبادی) بوده و به عبارتی جابه جایی جمعیت بیشتر رنگ و بوی شهری داشته است.

اگر نگاهی به آمار بهره برداران کشاورزی بیندازیم مشکلات معیشتی و درآمدی و توسعه پایدار فعالیت بخش کشاورزی و بهره برداران بیشتر مشخص می شود.

بر اساس نتایج سرشماری کشاورزی سال 1393 حدود 3.

5 میلیون بهره بردار در بخش زراعی و باغی وجود دارند که حدود 16.

5 میلیون هکتار زمین در اختیار این تعداد کشاورز است.

حدود 37 درصد بهره برداران در طبقه بندی کمتر از یک هکتار هستند که فقط 2.

5 درصد از زمین های کشاورزی را در اختیار دارند و 38 درصد بهره برداران در گروه یک تا کمتر از پنج هکتار قرار دارند که 17 درصد زمین های کشاورزی را در اختیار دارند.

اگر این دو گروه بهره برداران کشاورزی را جزء کشاورزان خرده پا در نظر بگیریم، حدود 75 درصد بهره برداران کشاورزی را در خود جای داده که تنها 19.

5 درصد زمین های کشاورزی را از آن خود کرده اند.

در بخش زراعی از 2.

5 میلیون بهره بردار با 14.

7 میلیون هکتار حدود 67 درصد بهره برداران زراعی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از پنج هکتار) قرار دارند که فقط حدود 16.

5 درصد زمین های زراعی را به خود اختصاص داده اند.

در بخش باغی از 1.

7 میلیون بهره بردار با 1.

8 میلیون هکتار حدود 82 درصد بهره برداران باغی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از پنج هکتار) قرار دارند که حدود 45 درصد زمین های باغی را به خود اختصاص داده اند.

آمارها نشان می دهد که بیش از 67 درصد بهره برداران بخش زراعی و باغی کوچک مقیاس هستند که با توجه به مشکلات مربوط به کشاورزی خرده پا (از قبیل تأمین مالی، سرمایه گذاری در فناوری، به کارگیری روش های جدید تولید، به کارگیری ماشین آلات) و بازار فروش، تأمین معیشت و زندگی و تأمین مالی کسب وکار را با بعد خانوار 3.

4 نفر و سطح درآمدی پایین با مشکل مواجه می کند.

با توجه به چند واقعیتی که اشاره شد حال لازم است سیاست گذاران پاسخ دهند که آیا با توجه به بعد خانوار و سطح درآمدی خانوار روستایی، زمین در اختیار روستاییان برای تولید، مشکلات آب و خاک، چالش های بازار و مدیریت آن در طول زنجیره ارزش و عرضه محصول، با جمعیت موجود می توان پاسخگوی معیشت و رفاه روستاییان و در کنار آن توسعه پایدار برای کشور بود؟ شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از روزنامه شرق، تاریخ انتشار 26 شهریور 97، شماره: 3246
کلید واژه ها: توسعه - روستایی - روستا - کشاورزی - روستاییان - جمعیت - اندیشه - رفاه - مردم - مدیران - رفاه اجتماعی - رسیدن به هدف - جزیره - ایران - بازیگران - اطلاعات - اجتماعی - مسئولان - صادرات - ادبیات - افزایش - بهترین - مدیریت - مناطق - تزریق - انسان - گمشده - میزان - آرمان - جامعه

آخرین اخبار سرویس:
جزییات بخشنامه جدید بانک مسکن درباره اعطای تسهیلات مشارکت مدنی

رشد 48 درصدی در پرداخت تسهیلات مسکن

فرمول شتاب دهنده طرح ملی بازآفرینی

رعایت الگوی مصرف در اعطای تسهیلات مشارکت مدنی

تعداد چک های برگشتی کاهش یافت

عکس تبلیغاتی جدید بهنوش طباطبایی

سه مزیت یک پیشنهاد برای بانک مسکن

تعیین تکلیف طرح مالیات بر عایدی مسکن

انتشار اوراق اجاره توسط شرکت تامین سرمایه مسکن

احتمال افزایش حقوق کارمندان در سه ماهه پایانی سال

رشد 136 درصدی سرمایه گذاری صنعتی

خیز طلا برای عقب نشینی تا مرز 1200 دلار

10 فرمان تاریخی اتومبیل + تصاویر

وزیر نیرو: خشکسالی جبران نشده است

ارایه سوخت با کارت ربطی به تغییر قیمت ندارد

پیش بینی مهاجرت 2 میلیون البرزی تا پنج سال آینده

نوبخت: احیای کارت سوخت منافع زیادی برای کشور دارد

دلیل شهرت S - 400 روسیه در بازار جهانی تسلیحات

استخدام فست فود پاچینو در فرهاد 25 مشهد

برگزاری مراسم پیشگیری از کودک آزاری در شهرستان نور

منتظر افزایش قیمت طلا به 1250 دلار هستم

گردهمایی منطقه ای نظارت بر اجرای استاندارد در چابهار‎

طرح کشت کلزا در اراضی شالیزاری و دیمی رودبار اجرایی می شود

تخلف 423 واحد صنفی در پلدختر رسیدگی شد

مددجویان مهریزی 60 میلیارد ریال تسهیلات دریافت کردند

بیش از 70 درصد واحدهای آسیب دیده از زلزله بازسازی شده اند

رفع چالش های صنعتی خوزستان نیازمند منابع صندوق توسعه ملی است

حقوق کارمندان در 3 ماهه آخر سال افزایش می یابد؟

کشت گیاهان دارویی در کهگیلویه و بویراحمد رونق می گیرد

کارآفرینان استان تهران 6 میلیارد تومان تسهیلات می گیرند

12 باب خانه محروم در سلماس به بهره برداری می رسد

بیش از 2500 حلقه لاستیک بین رانندگان در ماکو توزیع شد

توسعه کشاورزی باید با اصلاح تکنولوژی و فنی انجام شود

آغاز واریز 175هزار تومان سود سهام عدالت به حساب مشمولان از فردا

آغاز واریز سود سهام عدالت به حساب مشمولان از فردا

حقوق کارگران نیشکر هفت تپه پرداخت می شود

افزایش بارندگی در استان قم نسبت به مهر و آبان پارسال

اختصاص 15 میلیارد تومان برای ساماندهی زباله

قاچاق نابودکننده 50 هزار فرصت شغلی

آخرین قیمت انواع سکه طلا

راه آهن بم – جیرفت با بودجه دولتی ساخته می شود

تخفیف 55 درصدی کالاهای اساسی خانوار برای اولین بار در ایران

غلام سوری عضو هیات مدیره: بیشتر اوقات به سایر بانک ها قرض می دهیم

اجرای هزار و 59 طرح اشتغال در هشت ماهه سال جاری/ آموزش شش هزار و 540 نفر از مددجویان

واریز 175 هزار تومان سود سهام عدالت به حساب مشمولان از فردا

ریسک بالای سرمایه گذاری در بازار ارز

انتقاد از تصویب قیمت 9800تومانی برای مرغ/وزارت جهاد هم موافق نیست

قیمت واقعی مرغ چقدر است؟

پرداخت حقوق یکماه کارگران هفت تپه

ارسال الکترونیکی صورت وضعیت های پروژه ها

آب های پاییز پربارش را با آبخیزداری مهار کنیم

قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 30 آبان 97

تسکین درد با یک ادویه/خداحافظی با قرص های مسکن

جزییات بازار متشکل ارزی اعلام شد

پرداخت 300 میلیارد تومان تسهیلات رونق تولید

کارت سوخت ربطی به تغییر قیمت ندارد

بیش از 70 درصد واحدهای آسیب دیده از زلزله بازسازی شده اند

طرح کشت کلزا در اراضی شالیزاری و دیمی رودبار اجرایی می شود

مشکل آب واحدهای تولیدی کوچک مراغه رفع می شود

اصلاح و بازسازی شبکه برق در بازار سرپوشیده تبریز

ورود اولین قطار به ایستگاه گیلان+تصاویر

تأخیر 3 ماهه در پرداخت مطالبات داروخانه ای تأخیری معقول و منطقی

پرداخت 50 هزار فقره تسهیلات مسکن در مهر ماه

بلاتکلیفی افزایش مجدد حقوق کارکنان

نشست صمیمی مدیرعامل بانک کشاورزی با مدیر شعب این بانک در استان ایلام

رشد 86 درصدی ضمانت نامه های صادره

آغاز جشنواره پرداخت های الکترونیکی بانک کشاورزی

قدردانی استاندار گلستان از عمکرد بانک کشاورزی در توسعه اشتغال استان

دیدار مدیر عامل بانک کشاورزی با مسولان کارخانه قند ارومیه

بازدید مدیر عامل بانک کشاورزی از شعب بانک در ارومیه و گفت و گو با مشتریان

اقدام جدید بانک کشاورزی برای نمایش عملکرد روزانه بانک در توسعه اشتغال پایدار روستایی و عشایری

امنیت غذایی کشور، محصول اقدامات شبکه بانکی است

پیش بینی مهاجرت 2 میلیون البرزی تا پنج سال آینده

دسر ماست، یک دسر خوشمزه و رژیمی + طرز تهیه

شیائومی نام خود را در کتاب رکوردهای جهانی گینس ثبت کرد

همتی: در کوچه و پس کوچه ها نمی توان بازار ارز را شکل داد

پیش بینی مهاجرت 2 میلیون نفر از البرز تا 5 سال آینده

زنگنه: کارت سوخت به تنهایی نمی تواند از قاچاق بنزین جلوگیری کند

هجوم عراقی ها برای خرید ماهی های جنوب کشور

استخدام گرافیست

آخرین برنامه ریزی ها برای حج تمتع 98

استخدام چند نفر مکانیک ماهر و نیمه ماهر در البرز

مشمولان بسته حمایتی دولت چقدر می گیرند؟ +جزییات

قیمت سفره یکبار مصرف 4 برابر شد/ پتروشیمی ها قیمت مواد پلاستیکی را بالا بردند

استخدام یکنفر آشپز ایرانی در خراسان رضوی

کار نجات بخش هنرپیشه مشهور برای بیش از هزار کشاورز

استخدام تعدادی برنامه نویس مجرب در کرمان

استخدام کارشناس صادرات

قیمت دلار امروز چند؟ / یورو ارزان شد

استخدام کارشناس فروش

پیش بینی قیمت طلا در روز چهارشنبه

تخلف 423 واحد صنفی در پلدختر رسیدگی شد

آذر با کتاب می آید

مشکل آب واحدهای تولیدی کوچک مراغه رفع می شود

طرح کشت کلزا در اراضی شالیزاری و دیمی رودبار اجرایی می شود

بیش از 70 درصد واحدهای آسیب دیده از زلزله بازسازی شده اند

اعتبار وام بدون کارمزد بنیاد علوی به 13 میلیارد ریال افزایش یافت

نقش خصوصی سازی در ایجاد مشکلات کارگران نیشکر

قیمت دلار در صرافی ملی ایران

فولکس واگن تیگوان چگونه خودرویی است؟

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم