مطالب مرتبط:
عدم تبیین جایگاه مدیریت در نظام اداری کشور مهمترین مشکل توسعه روستایی
طرح توسعه پایدار منظومه روستایی زنجان تصویب نشد
تبیین نشدن جایگاه مدیریت در نظام اداری کشور مهمترین مشکل توسعه روستایی
ایجاد 2هزار قطب بوم گردی در کشور/تسهیلات به توسعه گردشگری روستایی  خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان
تقدیر معاون توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری از اقدامات بانک سینا
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 3 مهر 1397 ساعت 07:552018-09-25اقتصادي

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم


در ادبیات توسعه، همراهی و هم زمانی توسعه روستایی پایدار در کنار توسعه کشاورزی پایدار توصیه می شود و نگاه جزیره ای و تک بعدی نفی شده است.

به عبارتی توجه فقط به توسعه روستایی یا توسعه کشاورزی نمی تواند کشور را به توسعه پایدار رهنمون کند.

- شعار سال:" توسعه روستایی صرفا توسعه کشاورزی نیست، همچنین موردی از رفاه اجتماعی هم نیست که با تزریق پول به مناطق روستایی برای رفع نیازهای اولیه و اساسی انسان مرتفع شود، بلکه توسعه روستایی طیف وسیعی از فعالیت های گوناگون و بسیج مردم را شامل می شود که مردم را توانمند می کند تا روی پای خود بایستند و مشکلاتشان را حل کنند.

در مفهوم کلی، توسعه با مردم انجام می شود و این زمانی عملی خواهد شد که توسعه روستایی پایدار در کنار توسعه کشاورزی پایدار اجرایی و عملی شود.

آنچه در ایران اتفاق افتاده، اندیشه و رویکرد جزیره ای به مقوله توسعه روستایی، توسعه کشاورزی و رفاه بهره برداران و روستاییان است.

برای توسعه کشاورزی میزان تولید، بهره وری، افزایش کمی و کیفی، صادرات و از این قبیل شاخص ها ملاک توسعه کشاورزی شده و خود بهره بردار نادیده گرفته شده و برای توسعه روستایی هم توجه به کالبد و فضای روستا و تا حدودی روستاییان مدنظر بوده و تاکنون رویکردی که توسعه کشاورزی را به توسعه روستایی و رفاه بهره برداران و روستاییان پیوند بزند و در یک زنجیره با هم ببینند و همه بازیگران را در سرنوشت خود و توانمندسازی و توسعه پایدار مشارکت دهند و شریک کنند، نبوده است؛ به قول شاعر هر کسی از ظن خود شد یار من .

نبود مدیریت جامع و همه جانبه در این خصوص و در کنار آن توجه ناکافی به اندیشه های بومی و محلی توسعه پایدار متناسب با هر منطقه و حتی هر روستا، با عزل مدیران و مشاوران قبلی و مدیران و مشاوران جدید (که گاه هیچ تخصص و هیچ کار عملیاتی و اجرایی در این خصوص نداشته اند) هم زمانی توسعه کشاورزی و توسعه روستایی پایدار در ایران عملیاتی نشده است.

نشانه های این سردرگمی را می توان با بیان برخی آمار و اطلاعات با دید کارشناسی دید و لمس کرد.

یکی از بارزترین موضوعات که هنوز در پیچ و خم اظهار نظر مسئولان گمشده ای است نامشخص، جمعیت متناسب است.

اندیشه حدّ مطلوب جمعیت یا حدّ متناسب جمعیت (Optimum population) از دیرباز مورد توجه اندیشمندان مختلف بوده است.

جمعیت متناسب، جمعیتی است که به بهترین وجه، رسیدن به هدف یا هدف های خاصی را ممکن می کند.

این هدف ها برای هر جامعه ای یکسان نیستند؛ هر چند آرمان همه مردم جهان خوشبختی است.

بنابراین شاید بتوان این هدف ها را به ترتیب زیر طبقه بندی کرد: 1) رفاه و بهزیستی انسان ها 2) ازدیاد و ثروت جامعه 3) اشتغال همه افرادی که در سن کار هستند.

4) قدرت.

5) طول عمر و سلامتی بیشتر 6) تعادل خانوادگی.

به طورکلی باید تناسبی میان جمعیت و اقتصاد یک جامعه برقرار شود که از همه منابع موجود به بهترین وجه استفاده شود تا بهترین نتیجه حاصل شود.

از نظر جمعیت شناسان جمعیت متناسب عبارت است از ایجاد بهترین تعادل ممکن بین منابع و تعداد جمعیت.

اما با توجه به اینکه امکانات طبیعی و اقتصادی کشورها متفاوت است، بنابراین حد متناسب جمعیت از کشوری به کشور دیگر یکنواخت نخواهد بود.

به طور کلی می توان گفت که حد مطلوب جمعیت برای کشوری مشخص، عبارت از شمار مردمی است که با در نظرگرفتن امکانات طبیعی، مادی و فرهنگی آن کشور بتوانند در یک شرایط انسانی زندگی کنند.

حال سؤال این است که جمعیت متناسب برای روستاهای کشور چه تعداد است؟ آیا همین رقم موجود است یا کمتر یا بیشتر؟ تا پاسخی به این سؤال داده نشود، نمی توان توسعه پایدار را رقم زد.

آمار سرشماری نفوس و مسکن مرکز آمار ایران در سال 1395 نشان می دهد که از کل جمعیت کشور در سال 1395 که 79 میلیون و926هزارو 270 نفر است، حدود 20میلیون و730هزارو 625 نفر در مناطق روستایی کشور ساکن هستند که حدود 25.

9 درصد جمعیت کل کشور را شامل می شوند.

به عبارت دیگر میزان شهرنشینی جمعیت کشور حدود 74 درصد، روستانشینی 25.

9 درصد و 0.

1 درصد هم غیرساکن (عشایر ) بوده اند.

ارقام نشان می دهد که نسبت به سال 1390 در سال 1395 نرخ شهرنشینی از 71.

4 درصد به 74 درصد افزایش یافته است.

در کنار آن جمعیت روستایی کشور در دوره 1390 تا 1395 (پنج سال) حدود 716هزارو 158 نفر کاهش داشته که نرخ رشد منفی 0.

73 درصد را دارد.

درخصوص کاهش جمعیت روستایی توجه به این نکته قابل تأمل است که بخشی از این کاهش به دلیل تغییر روستا به شهر است.

بر اساس اطلاعات سرشماری سل 1395 در پنج سال 1390 تا 1395 حدود 106 شهر به مجموع شهرهای کشور اضافه شده است.

بنابراین تغییر مناطق روستایی به شهر یکی از دلایل کاهش جمعیت روستایی است.

بر اساس آمار بانک جهانی در سال 2016 سهم جمیعت روستایی از جمعیت جهان حدود 45.

7 درصد است که نسبت به سال 1960 که حدود 66.

4 درصد بوده، روندی کاهشی داشته است اما هنوز هم حدود 46 درصد جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی می کنند (worldbank.

org).

این روند کاهشی در چشم انداز آینده جهان نیز مشاهده می شود.

به طوری که بر اساس برآورد مرکز مطالعات کنترل جمعیت سازمان ملل، پیش بینی می شود جمعیت شهری جهان در سال 2050 تقریبا به دو برابر میزان فعلی برسد و انتظار می رود که تا سال 2050 سهم جمعیت شهری به 66 درصد افزایش یابد.

پیش بینی ها نشان می دهد که شهرنشینی در کنار رشد کلی جمعیت جهان می تواند 2.

5 میلیارد نفر دیگر را به جمعیت شهری اضافه کند.

به عبارت دیگر تا سال 2050 میلادی پیش بینی شده است که جمعیت جهان یک سوم روستایی (34 درصد) و دوسوم شهری (66 درصد) باشد.

آنچه در این میان حائز اهمیت است این است که ایران در حال حاضر از نظر شاخص شهرنشینی از برآورد سال 2050 جهان عبور کرده است.

آیا این شاخص شهرنشینی و روستانشینی جمعیت متناسب را برای روستاها رقم می زند؟ جمعیتی که توسعه پایدار را برای کشور به همراه داشته باشد؟ به نظر می رسد نادیده گرفتن جمعیت متناسب با همه ویژگی های آن در حال حاضر و آینده خیلی نزدیک، توسعه کشاورزی و روستایی پایدار کشور را به مخاطره انداخته و بیندازد.

با نگاهی به آمار برخی شاخص ها می توان تصویری از مخاطرات را متصور شد.

آمار نشان می دهد که بعد خانوار روستایی در سال 1395 حدود 3.

4 نفر بوده که نسبت به سال 1390 که 3.

7 نفر است، کاهش داشته است.

از طرف دیگر آمارها نشان می دهد در سال 1395 از تعداد خانوارهای روستایی حدود 9.

1 درصد تک نفره ، 20.

6 درصد دونفره ، 15 درصد سه نفره، 25.

6 درصد چهارنفره و 19.

7 درصد خانوارهای پنج نفره و بیشتر هستند.

به عبارت دیگر حدود 91 درصد جمعیت روستایی در خانوارهای دونفره و بیشتر توزیع شده اند.

در این میان حدود 29.

7 درصد در خانوارهای یک و دو نفره و 70.

3 درصد در خانوارهای بیش از دونفره هستند.

نکته قابل توجه سهم خانوارهای چهارنفره و بیشتر است که حدود 45 درصد خانوارها را شامل می شود.

افزایش بعد خانوار باعث می شود که درآمد خانوار برای تعداد بیشتری از افراد تخصیص داده شود که در صورت پایین بودن درآمد، گذران زندگی با مشکل مواجه می شود و از طرف دیگر امکان پس انداز و در نهایت سرمایه گذاری را برای خانوار کاهش می دهد.

چگونگی تأمین معیشت، درآمد و پس انداز برای گذران زندگی و فعالیت اقتصادی جمعیت روستایی مسئله ای است که با تعریف جمعیت متناسب و برنامه و راهبرد برای توسعه پایدار (آمایش سرزمین) فراهم می شود.

در همین راستا بر اساس اطلاعات منتشرشده مرکز آمار در نشریه هزینه و درآمد خانوار شهری و روستایی در سال 1396، میانگین درآمد خانوار روستایی در سال 1396 حدود 55 درصد یک خانوار شهری در همین سال است.

پایین بودن سطح درآمدی خانوار روستایی، شکاف درآمدی میان شهر و روستا را باعث شده که خود می تواند یکی از دلایل مهاجرت و ترک روستا به شهرها باشد.

جالب تر اینکه درآمدهای متفرقه سهم بیشتری در سبد درآمدی خانوار روستایی خصوصا یارانه ها دارند.

در سال 1396 حدود 31.

7 درصد درآمد خانوار روستایی از محل مشاغل آزاد (کشاورزی و غیرکشاورزی) 29.

4 درصد از محل حقوق بگیری و 38.

8 درصد از درآمدهای متفرقه (شامل حقوق بازنشستگی (18.

9 درصد سهم))، اجاره مسکن شخصی (22.

6 درصد سهم) و سایر درآمدها نظیر یارانه، کمک هزینه تحصیلی و.

(58.

4 درصد سهم) حاصل شده است.

نسبت هزینه به درآمد خانوار روستایی نشان می دهد که حدود 89 درصد درآمد خانوار صرف هزینه های مختلف خوراکی و غیرخوراکی شده و فقط 11 درصد (یعنی دو میلیون و 220 هزار تومان در سال) از درآمد خانوار امکان پس انداز برای تولید و سایر فعالیت های دیگر (که در سبد هزینه ای خانوار نیامده است) دارد.

این رقم اگر هم پس انداز شود (که برای همه خانوارهای روستایی صادق نیست چون برخی از خانوارهای روستایی از میانگین درآمد روستایی کشوری هم کمتر درآمد دارند) نمی تواند کسب وکار روستایی را تأمین مالی کند.

سرمایه گذاری پایین و ناتوانی در تأمین مالی شغل و فعالیت، دور باطل فقر و کم درآمدی و پس انداز پایین و منفی را به همراه خواهد داشت و در نهایت مهاجرت های ناخواسته برای نان را رقم می زند.

نگاهی به آمار سرشماری نفوس و مسکن سال 95 مرکز آمار ایران نشان می دهد که مهاجران واردشده در پنج سال گذشته حدود 4.

3 میلیون نفر بوده که حدود 4.

2 میلیون نفر مهاجرت به داخل استان بوده و از این رقم در کل کشور حدود 80 درصد مهاجرت ها به نقاط شهری بوده و فقط 20 درصد به مناطق روستایی (آبادی) بوده و به عبارتی جابه جایی جمعیت بیشتر رنگ و بوی شهری داشته است.

اگر نگاهی به آمار بهره برداران کشاورزی بیندازیم مشکلات معیشتی و درآمدی و توسعه پایدار فعالیت بخش کشاورزی و بهره برداران بیشتر مشخص می شود.

بر اساس نتایج سرشماری کشاورزی سال 1393 حدود 3.

5 میلیون بهره بردار در بخش زراعی و باغی وجود دارند که حدود 16.

5 میلیون هکتار زمین در اختیار این تعداد کشاورز است.

حدود 37 درصد بهره برداران در طبقه بندی کمتر از یک هکتار هستند که فقط 2.

5 درصد از زمین های کشاورزی را در اختیار دارند و 38 درصد بهره برداران در گروه یک تا کمتر از پنج هکتار قرار دارند که 17 درصد زمین های کشاورزی را در اختیار دارند.

اگر این دو گروه بهره برداران کشاورزی را جزء کشاورزان خرده پا در نظر بگیریم، حدود 75 درصد بهره برداران کشاورزی را در خود جای داده که تنها 19.

5 درصد زمین های کشاورزی را از آن خود کرده اند.

در بخش زراعی از 2.

5 میلیون بهره بردار با 14.

7 میلیون هکتار حدود 67 درصد بهره برداران زراعی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از پنج هکتار) قرار دارند که فقط حدود 16.

5 درصد زمین های زراعی را به خود اختصاص داده اند.

در بخش باغی از 1.

7 میلیون بهره بردار با 1.

8 میلیون هکتار حدود 82 درصد بهره برداران باغی در گروه کوچک مقیاس (کمتر از پنج هکتار) قرار دارند که حدود 45 درصد زمین های باغی را به خود اختصاص داده اند.

آمارها نشان می دهد که بیش از 67 درصد بهره برداران بخش زراعی و باغی کوچک مقیاس هستند که با توجه به مشکلات مربوط به کشاورزی خرده پا (از قبیل تأمین مالی، سرمایه گذاری در فناوری، به کارگیری روش های جدید تولید، به کارگیری ماشین آلات) و بازار فروش، تأمین معیشت و زندگی و تأمین مالی کسب وکار را با بعد خانوار 3.

4 نفر و سطح درآمدی پایین با مشکل مواجه می کند.

با توجه به چند واقعیتی که اشاره شد حال لازم است سیاست گذاران پاسخ دهند که آیا با توجه به بعد خانوار و سطح درآمدی خانوار روستایی، زمین در اختیار روستاییان برای تولید، مشکلات آب و خاک، چالش های بازار و مدیریت آن در طول زنجیره ارزش و عرضه محصول، با جمعیت موجود می توان پاسخگوی معیشت و رفاه روستاییان و در کنار آن توسعه پایدار برای کشور بود؟ شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از روزنامه شرق، تاریخ انتشار 26 شهریور 97، شماره: 3246
کلید واژه ها: توسعه - روستایی - روستا - کشاورزی - روستاییان - جمعیت - اندیشه - رفاه - مردم - مدیران - رفاه اجتماعی - رسیدن به هدف - جزیره - ایران - بازیگران - اطلاعات - اجتماعی - مسئولان - صادرات - ادبیات - افزایش - بهترین - مدیریت - مناطق - تزریق - انسان - گمشده - میزان - آرمان - جامعه

آخرین اخبار سرویس:
آغاز فاز دوم پرداخت تسهیلات اشتغال روستایی خوزستان

راه آهن ملایر- همدان مهمترین خط شبکه ریلی ایران است

برداشت های شن و ماسه حتی با مجوز ممنوع!

عملکرد رویایی پورشه کررا S جدید در پیست نوربرگ رینگ

دلیل نوسانات سه روز گذشته بازار ارز

قیمت نفت از 57 دلار گذشت

افزایش قیمت نفت همزمان با تعطیلی پالایشگاه آرامکو عربستان و تحریم های آمریکا

وزیر جهاد کشاورزی تاکید کرد لزوم تبدیل روش های کشاورزی سنتی به مدرن

سود تولیدکنندگان طلا با نوسان های ارز کاهش یافته است

آیا خرید جیلی امگرند 7 عقلانی است؟

مشکلی در مورد ذخایر گندم نداریم

تأمین میوه شب عید به میزان کافی/ گندم بیش از میزان راهبردی ذخیره شده است

96 درصد گلخانه های یزد بدون مسئول فنی است

افزایش نرخ کرایه تاکسی در سنندج

اتصال مراکز بار به شبکه ریلی؛ زمینه ساز توسعه و رونق اقتصادی مناطق

نرخ تورم بهمن ؛ 23.5 درصد

سلطانی فر: تا پایان دولت 80 درصد پروژه های نیمه کاره مازندران به بهره برداری می رسد

نرخ رسمی 16 ارز کاهش یافت

افزایش نرخ بهره در آمریکا طلا را ارزان کرد

نرخ تورم بهمن ؛ 23.5 درصد

راهکار محققان کشور برای استخوان سازی در ستون مهره ها/ساخت ایمپلنت های جذبی

تنها 5 درصد از نقدینگی کشور می تواند بازار ارز را دچار بحران کند

دلار در سال 98 چه خواهد شد؟

جابه جایی اهالی روستای سرتنگ محمود شهرستان کیار

فعالیت 13 هزار تشکل کارگری و کارفرمایی در کشور

امسال 3500 خانوار روستایی سردشت از نعمت گاز بهره مند شدند

2 میلیون و 300 هزار خانوار روستایی تحت پوشش بیمه نیستند

وزیر جهاد کشاورزی خبر داد تأمین میوه شب عید به میزان کافی/ گندم بیش از میزان راهبردی ذخیره شده است

بهسازی جاده های کمیجان از برنامه های وزارت راه است

دبیر کمیسیون برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان کردستان: اقلام پزشکی قاچاق و بدون برچسپ اصالت در کردستان استفاده نمی شود

قیمت خودرو، موضوع اصلی تذکرات کتبی و شفاهی نمایندگان مجلس

وزیر کشور: آزادسازی واردات گوشت انجام شده است

ورود کمیسیون صنایع به افزایش قیمت خودروها

عرضه ماهی های قرمز نویدبخش نوروز

چاه 1 /3 میلیون مترمکعبی گاز خانگیران به بهره برداری رسید

پابرجا بودن قیمت مصوب گوشت قرمز در استان

تکمیل طرح های مسکن مهر؛ در 6 ماه اول سال 98

یازدهمین نمایشگاه بین المللی طلا و جواهر

معرفی گوشی همراه 3 میلیون تومانی در بازار

توضیحات جهاد کشاورزی شهرضا درباره تجمع اعتراضی کشاورزان

سایپا هر روز فروش اینترنتی دارد؛ روزانه 400 خودرو

شریعتمداری: عمده بیکاران کشور فاقد مهارت هستند

فروشگاه اپلیکیشن جدید سامسونگ با نام Galaxy Store آغاز به کار کرد

راهکارهای بودجه 98 برای بازار مسکن

استخدام کارشناس فروش آقا (لیسانس برق و الکترونیک) در تهران

رییس کل بانک مرکزی: احتمال تمدید تعلیق ایران از لیست سیاه FATF بالاست/ نوسانات سه روز گذشته بازار ارز به دلیل مصوبه آزادی ورود ده ها قلم کالا از طریق مرزنشینان و جو روانی ناشی از اجلاس FATF بود / از هییت وزیران خواهم خواست با فوریت در این مصوبه تجدید نظر کنند

قیمت سکه و طلا در بازار امروز

ماجرای حضور کشتی های چینی در آب های ایران

دلایل احتمالی افزایش نرخ دلار در روز های اخیر

واگذاری کیش به چینی ها صحت دارد؟

اصلاح نحوه توزیع یارانه سوخت اولویت چندم اقتصاد ایران است؟

اتفاق خاصی در مجلس برای پیگیری وضعیت بازار رخ نداده است

لیست قیمت حاشیه بازار محصولات ایران خودرو (اسفند 97)

رییس سازمان مدیریت برنامه ریزی استان البرز: طرح مطالعات راهبردی توسعه پایدار استان البرز 350 میلیون تومان برآورد شد

کشت های گلخانه ای در لرستان باید توسعه یابد

پتروشیمی دیگری در اندیمشک ساخته می شود

هدف از آموزش در حوزه کشاورزی توانمندسازی و برندسازی است

معاملات طلا در فضای مجازی غیرقانونی است

ممنوعیت استفاده شخصی از خودرو های دولتی

اعتبار 610 میلیارد ریالی دولت برای پیشگیری و کنترل سیلاب خوزستان تخصیص داده شد

بخش میانی آزادراه اراک-خرم آباد تا پایان 98 به اتمام می رسد

طرح آبخیزداری و آبخوانداری در کوهدشت کلنگ زنی شد

بررسی همکاری تجاری تاجیکستان و ژاپن در «دوشنبه»

رویترز گزارش داد تأثیر کاهش رشد اقتصادی جهان در تقاضای نفت

سرقت از شرکت بیمه ما/ شرکت بیمه ای بانک ملت بر مدار حاشیه

احتمال تمدید تعلیق ایران از لیست سیاه FATF بالاست/ نوسان های بازار ارز به دلیل اجلاس FATF بود

فروش اینترنتی سایپا هر روز انجام می شود؛ روزانه حدود 400 دستگاه

شایعه ای که درباره دستگاه های عابر بانک تکذیب شد

سایپا هر روز فروش اینترنتی دارد؛ روزانه 400 خودرو

اولتیماتوم شفر به مهاجم گران قیمت استقلال

قیمت سکه ، قیمت طلا در امروز پنجشنبه 2 اسفند

آتش نشانی 50 شهر به تجهیزات میکروبی و شیمیایی مجهز می شود

راه اندازی سامانه جامع روابط کار از سوی وزارت تعاون تا 3 ماه آینده

تجهیز بیش از یک میلیون هکتار اراضی به سامانه های نوین آبیاری

افتتاح طرح آبخیزداری کوهدشت با حضور وزیر جهاد کشاورزی

بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر

نرخ تورم بهمن ؛ 23.5 درصد

سودجویان تعیین کننده وضعیت بازار خودرو هستند

افزایش 2 برابری میزان تولید و مصرف بتن غلتکی در پروژه های عمرانی شهر تهران

افزایش نرخ دلار طبیعی نیست

پیگیری بیمه 2 میلیون و 300 هزار خانوار روستایی

جریمه 4.5 میلیارد یورویی بانک یوبی اس برای کلاهبردای مالیاتی

قیمت سکه طرح جدید امروز دوم اسفند، 4 میلیون و 562 هزار تومان شد

معاون بنیاد مسکن کشور عنوان کرد استفاده 2 میلیون نفر در کشور از تسهیلات مسکن روستایی

پیگیری پوشش بیمه ای 2 میلیون و 300 هزار خانوار روستایی

آستان قدس رضوی معین اقتصادی سرخس شد

چه خبر از بازار ارز و سکه؟

پرداخت هزار و250 میلیارد تومان وام به مددجویان کمیته امداد

نحوه باز پرداخت پول مازاد دریافتی از مشتریان ایران خودرو اعلام شد

پروژه های نیمه تمام ورزشی به بخش خصوصی واگذار می شود

حمایت مالیاتی مجلس از کسبه خرد

کاهش 3 دلاری طلای جهانی با چراغ سبز آمریکا به افزایش نرخ بهره

فروش اینترنتی سایپا هر روز انجام می شود

تمام تجهیزات انرژی تجدیدپذیر در داخل تولید می شود

بدعهدی خودرو سازان در اجرای تعهدات خود

گرفتن پولی به نام حق سرویس در رستوران ها غیرقانونی است

تاریخچه کرمان، شهر دیدنی کلمپه و مس

معافیت مالیاتی درآمد صادرات کالاهای غیرنفتی حذف شد

تعویض معنی دار وینفرد شفر؛ تبریزی فقط 2 دقیقه!

مدیرکل تعزیرات حکومتی چهارمحال و بختیاری: اخلالگران بازار به مردم معرفی می شوند

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم

توسعه روستایی؛ کلافی سردرگم