مطالب مرتبط:
ایجاد معیشت پایدار با بزداری های مردمی قلعه گنج
86 طرح کشاورزی در قلعه گنج به بهره برداری رسید
86 طرح کشاورزی در قلعه گنج به بهره برداری رسید
قلعه گنج؛ کار برای مردم با مردم/ پیمان های طایفه ای برای پیشرفت
اجرای طرح معیشت پایدار در تالاب چغاخور
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 3 مهر 1397 ساعت 07:152018-09-25اقتصادي

طرح «پیشرفت و آبادانی قلعه گنج» با تأکید بر معیشت پایدار


امروزه قلعه گنج نسبت به گذشته نه چندان دور، نامی آشناست و حرفی برای گفتن دارد! به طوری که قلعه گنج به مطبوعات و ویژه نامه ها راه یافته که این مورد یکی از آنهاست.

- طرح پیشرفت و آبادانی قلعه گنج با تأکید بر معیشت پایدار " امروزه قلعه گنج نسبت به گذشته نه چندان دور، نامی آشناست و حرفی برای گفتن دارد! به طوری که قلعه گنج به مطبوعات و ویژه نامه ها راه یافته که این مورد یکی از آنهاست.

شهرستانی که در منتها الیه جنوب شرقی پهناورترین استان کشور، کرمان واقع شده است.

منطقه ای که در حاشیه استانی با قابلیت های اقتصادی و توسعه ای بسیار بالا و با برخورداری از شرکت ها و بنگاه های بزرگ و مشهور اقتصادی در سطح ملی و بعضا جهانی، مدت های مدید از فضاهای رهاشده یا بهتر است بگوییم به طور ناخواسته از فضاها و مناطق طردشده توسعه ای کشور محسوب می شده و به نوعی حاشیه طبیعی- مکانی که در نگاه غیرمرکزگرا مزیت محسوب می شود و حاشیه زدگی اقتصادی بر هم همپوشان شده و تله فضایی فقر و محرومیت را در این خطه از کشور شکل داده است! شعار سال": قبل از ورود به بحث قلعه گنج ضروری است گفته شود که استان کرمان یکی از استان های پیشتاز در طراحی و پیشبرد اقتصاد مقاومتی در سطح استانی بوده به طوری که در این پیشگامی در چند سال اخیر با نقش آفرینی مستقیم و مستمر استانداری و سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان، تعریف، طراحی و اجرای مدل منحصربه فردی از توسعه کم و بیش یکپارچه مبتنی بر شراکت ذی نفعان کلیدی به ویژه ذی نفعان فرادولتی و بنگاه های اقتصادی بزرگ (با عنوان معینان مناطق هشت گانه استان) در دستور کار قرار گرفته است.

این تجربه در بهار سال 1395 با میثاق نامه ای کلید خورد که در آن کلیه تصمیم گیران (عمدتا دستگاه های دولتی) و تصمیم سازان (عمدتا اقتصادی غیردولتی) این استان پهناور و با ظرفیت های بالا، خود را ملزم به تحقق اقتصاد مقاومتی که طرح مثلث توسعه اقتصادی استان نام گرفته، دانسته اند.

آنچه به این دستور کار تمایز می بخشد، قبل از همه نوآوری مفهومی آن و به خدمت گرفتن ظرفیت های بالفعل اقتصادی متمرکز در بخش غیردولتی برای فعال سازی ظرفیت های بالقوه و نهفته مناطق استان در قالب مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها برای پیشرفت و توسعه شهرستان های استان در چارچوب مناطق برنامه ریزی هشت گانه بازتعریف شده است.

در عین حال سازماندهی نهادی موضوع نیز در قالب تشکیل ستادهای فرماندهی اقتصاد مقاومتی در سطوح مناطق مذکور به ریاست استاندار و دبیری سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان و مشارکت و همراهی همه دستگاه های دولتی و ذی نفعان غیردولتی در این ستادها بوده است.

در این میان از یک طرف همکاری تنگاتنگ استانداری و سازمان مدیریت و برنامه ریزی بسیار قابل توجه بوده و همچنین ظرفیت شرکت ها و بنگاه های بزرگ و مشهور اقتصادی استانی یا ملی که عمدتا خاستگاه کرمانی دارند، به شراکت و همکاری در این تجربه نوین دعوت شده و با عقد تفاهم نامه با استانداری هر کدام مسئولیت حداقل یک شهرستان استان را برعهده گرفته اند.

در این بین تجربه قلعه گنج به عنوان شهرستان نمونه اقتصاد مقاومتی به مسئولیت بنیاد مستضعفان منحصربه فرد بوده است.

تشابهات و تمایزات تجربه قلعه گنج با سایر تجربیات کشوری در ابتدا یادآور می شود که برای ارزیابی علمی و منصفانه دستاوردها و اثرات تجربه پیشرفت و آبادانی قلعه گنج هنوز زود است زیرا هنوز در سومین سال تعریف، طراحی و اجرای آن قرار داریم و نمایان شدن اثرات متنوع و متفاوت تجربه نیازمند گذر زمان است.

هرچند خیلی از خروجی ها و برخی دستاوردها هم اکنون نیز نمایان هستند.

بنابراین آنچه در اینجا می تواند مبنای تحلیل و داوری قرار گیرد، رویکردها، فرایندها و اقداماتی است که نسبت به تجربیات متنوع کشوری تفاوت های بارزی را نشان می دهد و برخی دستاوردها تأییدکننده این تمایزات هستند که در ادامه به آنها می پردازم: 1-همچنان که اشاره شد، اولین تمایز تجربه استان و قلعه گنج به ورود آگاهانه و جدی مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها و بنگاه ها به توسعه مناطق هشت گانه در قالب توسعه منطقه ای و ناحیه ای برمی گردد.

این رویکرد متأخر جهانی شرکت ها و بنگاه های اقتصادی را ملزم می کند که نسبت به محیط اطراف و منطقه و کشوری که در آن به فعالیت و بهره برداری اقتصادی می پردازند، احساس مسئولیت و تعهد کنند و به همین منظور نه تنها به ایجاد پیامدهای منفی بر محیط و جامعه پیرامون خود حساس باشند و از آنها پیشگیری کنند یا در تخفیف آنها کوشا باشند و در این مسیر از هرگونه اقدامی دریغ نکنند بلکه در اشاعه توسعه در منطقه و جامعه پیرامونی و مقابله با فقر و محرومیت در آنها وارد عمل شوند و در این راستا با ذی نفعان جامعه محلی همکاری تنگاتنگ داشته باشند.

در اهمیت رویکرد مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها توجه به رویکردی که شرکت ها را تافته جدابافته اجتماعات محلی تعریف می کرد و حتی شرکت ها و مجموعه ظرفیت های خدماتی و رفاهی آنها را با سیم خاردارها و دیوارها از محلی ها جدا می کرد و غیر از نقش آفرینی در اقتصاد ملی برای خود در سطح محلی مسئولیتی نمی شناخت، کفایت می کند؛ رویکردی که نتیجه آن را می توان بی مسئولیتی نسبت به توسعه محلی و در بدترین حالت غارتگری ظرفیت های محلی دانست که مسجدسلیمان نمونه بارز آن در سطح کشوری است.

شهری که به خاطر استخراج نفت زمانی برای خود منزلت و برووبیایی داشت که با اتمام منابع طبیعی و خدادادی توسط انسان ها و بنگاه های بیرونی به شهری رهاشده و تنهاگذاشته شده با انواع پیامدهای منفی و گرفتاری ها تبدیل شده است.

در تجربه جدید استان این تغییر رویکرد به طور بارزی خودنمایی و نقش آفرینی می کند که قلعه گنج نیز در این رویکرد جدید سهیم و شریک است به طوری که بنیاد مستضعفان ظرفیت های اکثر هلدینگ های بزرگ اقتصادی خود را به قلعه گنج فراخوانده و برای پیشرفت و آبادانی این شهرستان به خدمت گرفته است.

این در حالی است که قلعه گنج در چند دهه گذشته در ضعف رویکرد مسئولیت پذیری محلی شرکت های عمدتا نقش آفرین در اقتصاد ملی و ناکارآمدی برنامه های توسعه منطقه ای، طردشدگی، فقر و محرومیت را در حاشیه استان تجربه کرده است؛ استانی که مملو از شرکت ها و بنگاه های بزرگ اقتصادی بوده است.

2- با این تمایز می توان دومین تفاوت رویکردی را در توجه به پایداری منافع محلی تعریف کرد.

شاید بتوان ادعا کرد که آنچه می تواند مهم ترین نکته تمایز و درس آموخته تجربه قلعه گنج باشد، توجه و تمرکز بر پایداری منافع محلی در استانی است که عمدتا توسعه برون زا و نقش آفرین در سطح ملی و در نتیجه توسعه نابرابر و نامتوازن را تجربه کرده است.

به عبارت دیگر درس های چندین دهه تجربه توسعه در سطح جهانی و ملی نشان داد که بی توجهی به توانمندسازی منابع انسانی و ظرفیت های محلی در قالب برداشت کلاسیک از توسعه اقتصادی که منافع توسعه در میان مدت و بلندمدت را به نشت به پایین محدود می کرد و ادعا داشت سرریزشدن فواید توسعه همه مردمان محلی را نیز منتفع کرده و فقر و محرومیت محلی را از بین خواهد برد، نه تنها خوش بینانه بوده بلکه نتایج مخربی نیز در اقتصاد و اجتماع محلی داشته و به تشدید فقر و مسائل اجتماعی دامن زده است که در این مورد نمونه های متعددی از تجربیات جهانی و کشوری را شاهد بوده ایم.

بنابراین پایداری توسعه ایجاب می کند که اقدامات توسعه منطقه ای از سطح محلی تعریف و هدف گذاری شود و باید به تعریف و تسهیم منافع مردمان محلی از این اقدامات و پایدارسازی منافع محلی متعهد باشند که در تجربه قلعه گنج این موضوع نه تنها در دستور کار است بلکه در کنار مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها و با بهره گیری از روش های نوآورانه در دامداری، صنعت و گردشگری نسبت به ایجاد منفعت برای محلی ها اولویت داده شده و پایدارسازی منافع محلی را در دستور کار قرار داده است که توانمندسازی مردمان محلی به ویژه روستاییان مکمل این رویکرد است.

3- تجربه قلعه گنج را می توان برنامه ریزی و مداخله توأمان برای توسعه اقتصاد محلی و ناحیه ای دانست که در نوع خود یکی از تجربیات منحصربه فرد پس از انقلاب محسوب می شود.

هرچند در توسعه محلی و ناحیه ای در سطح کشوری تجربیات متعددی وجود داشته ولی توأمان شدن و تلفیق این دو تجربه را کمتر شاهد بوده ایم؛ شاید بتوان تجربه ترسیب کربن در شهرستان سربیشه خراسان جنوبی و در سایر استان ها و تجربه پروژه مدیریت یکپارچه حبله رود را از مؤثرترین و مطرح ترین دستاوردها در این عرصه دانست؛ با این حال در تجربه جدید در قلعه گنج در کنار بسیج اجتماعی مردم محلی توجه به توسعه اقتصادی ناحیه محور نیز پررنگ بوده است.

این در حالی است که در حال حاضر نیز تعداد زیادی سازمان ها، بنیادها و نهادهای عمدتا غیردولتی در عرصه توسعه محلی و مقابله با فقر و محرومیت به ویژه در مناطق روستایی فعال هستند که در اصل خود را به سطح خرد و خانوار و گروه های اجتماعی و اقتصادی محدود کرده اند و در راستای این دو سطح از توسعه فعال نیستند.

4-بسیج اجتماعی مردمان محلی در قالب گروه های توسعه روستایی در بیش از 80 روستای منطقه، آموزش بانکداری پیوندی و پس اندازسازی و تشکیل صندوق های پس انداز یکی دیگر از برنامه هایی است که در قلعه گنج مورد توجه بوده و به کار بسته شده است که این برنامه با سایر تجربیات کشوری مشابهت های زیادی دارد و تفاوت عمده این برنامه با دیگر برنامه های مشابه کشوری، فراروی آن از سطح خانوار و پیوندخوردن آن با سطوح محلی و ناحیه ای حداقل به لحاظ نظری است زیر این هم پیوندی در عمل در قلعه گنج نیز با چالش هایی مواجه بوده است.

5- برخورداری از مطالعات علمی پشتیبان و نگاه نظری جامع و یکپارچه به پیشرفت و آبادانی منطقه و در عین حال درگیری همه جانبه بنیاد مستضعفان به همراه مسئولیت پذیری اکثر هلدینگ های اقتصادی آن در منطقه از دیگر تمایزات برنامه است؛ به طوری که نه تنها بنیاد برای توسعه زیرساخت های اجتماعی و اقتصادی منطقه سرمایه گذاری و تلاش کرده بلکه اجرای برنامه های حمایت های اجتماعی را در کنار بسیج اجتماعی مردمان سکونتگاه های عمدتا روستایی منطقه پیگیری می کند.

درحالی که این سطح از برنامه ریزی و مداخله یکپارچه برای توسعه ناحیه ای را به همراه توسعه مشارکتی محلی در سطح کشوری کمتر شاهد بوده ایم، شاید بتوان تجربه توسعه منطقه سلسله (توسعه اقتصادی و اجتماعی سه بخش سلسله، دلفان و چغلوندی از استان لرستان) و تشکیل برخی سازمان های توسعه ای در قبل از انقلاب را با کمی تسامح در این راستا ارزیابی کرد.

هرچند در آن تجربیات به جز تجربه توسعه منطقه سلسله بیشتر تجربیات عمدتا منطقه ای یا ناحیه ای و دولت محور بود تا مردم مدار.

6-به لحاظ نظری شاه بیت رویکرد تجربه قلعه گنج به معیشت پایدار برمی گردد که مطابق آن از یک طرف به شناخت و تخفیف مخاطرات و ریسک ها، فشار بر منابع و توان های زیستی و طبیعی منطقه پرداخته می شود که معیشت مردمان را در مضیقه قرار می داده و در تداوم تله فضایی فقر و محرومیت در قلعه گنج مؤثر بوده اند، از جانب دیگر توجه و تمرکز بر افزایش دارایی ها و سرمایه های پنج گانه معیشتی (دارایی های مالی، انسانی، اجتماعی، فیزیکی و طبیعی) معطوف می شود که نتیجه هر دو رویکرد به توسعه تاب آور و ارتقای تاب آوری مردمان و افزایش توانمندی و سرمایه های آنان و در کل پایداری منافع محلی منجر می شود.

این در حالی است که تجربیات و مداخلات توسعه ای عمدتا برون زا و کمتریکپارچه با منطقه از این قابلیت برخوردار نبودند.

همچنان که گفته شد؛ ارزیابی این سطح از دستاوردها و اثرات مثبت برنامه و اقدامات توسعه ای همه جانبه در قلعه گنج نیازمند گذشت زمان و بررسی های علمی مستقل و منصفانه و ارزیابی های مشارکتی است.

7-بهره گیری نظام یافته از تجارب جهانی و کشوری و تلفیق پویای آنها در تعریف و طراحی الگوی توسعه محلی و ناحیه ای متناسب با شرایط بومی و متمرکز بر معیشت پایدار از وجوه مهم دیگر تجربه قلعه گنج به شمار می رود.

قابل ذکر است که ابتکارات خوب و برتر جهانی را بیش و پیش از همه باید تجربه بشری تلقی کرد؛ چه بسا ایده هایی از یک تجربه یا کلیت آن برخاسته یا برگرفته از تجربیات کشورمان در سالیان گذشته باشد.

2 پایداری، تکرارپذیری و تعمیم پذیری تجربه قلعه گنج بخشی از پایداری تجربه به عوامل و عناصر نهادی نقش آفرین در این موضوع و عوامل بیرونی در سطح کشوری برمی گردد که در سطح نهادی ثبات و استمرار نقش آفرینی تسهیلگرانه این عناصر تا شکل گیری و قوام نهادهای محلی و منطقه ای و به نوعی انتقال مالکیت توسعه به مردمان محلی برمی گردد.

منظور از تکرارپذیری، امکان و قابلیت تکرار تجربه در جغرافیای سرزمینی است که از این منظر بنیاد علوی ذیل مجموعه بنیاد مستضعفان، این تجربه را با اصلاحات در شرح خدمات، رویکردها و فرایندها در دو شهرستان چالدران در آذربایجان غربی و لنده در کهگیلویه وبویراحمد در دست اجرا دارد و شهرستان های دیگری نیز برای اجرای الگوی مذکور در سال های آینده نامزد شده اند.

با این حال تعمیم پذیری الگو به نظر می رسد با چالش هایی مواجه شود که یکی از چالش ها نبود قابلیت های مشابه در همه استان ها برای مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها و بنیاد ها، هزینه های بالا و سرمایه گذاری های لازم برای توسعه زیرساخت های اجتناب ناپذیر است.

در عین حال در ضعف تعمیم پذیری مسئله توازن منطقه ای و حق برخورداری سایر مناطق عمدتا کمترتوسعه یافته از این الگو نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

در هر حال مجموعه اقدامات سطوح مختلف نشانه هایی قابل توجه از بهبود وضعیت و معیشت مردمان را نمایان می کند و آینده ثابت خواهد کرد تا چه حد گنج پنهان قلعه گنج نمایان و بسیج شده و به سوی توسعه ای پایدار هم پیوند با کلیت استان روان است.

در عین حال نگاه یکپارچه به توسعه محلی و ناحیه ای و بسیج و توانمندسازی مردمان برای پایدارسازی منافع محلی از درس های مهمی است که تجربه قلعه گنج می تواند عرضه کند که این تجربه در ادبیات جهانی به توسعه مشارکتی ناحیه مدار اجتماع محور community area-based development participatory مشهور است.

پی نوشت: 1.

راقم نوشته حاضر، توفیق این را داشته که از ابتدا در جریان اقدامات توسعه ای نوآورانه استان در قالب اقتصاد مقاومتی به ویژه در قلعه گنج بوده است.

2.

در این خصوص ذکر خاطره ای تلخ اما واقعی و آموزنده به عنوان حسن ختامی برای اهمیت دادن به تجربیات و ابتکارات کشوری و تلاش برای غنی سازی و پردازش مفهومی آنها برای عرضه در سطوح فراملی بی مناسبت نیست.

حکایت تلخ ولی آموزنده در بازدید با فاصله چندساله از دو کشور نپال و پاکستان شکل واقعیت به خود گرفت که در ادامه به آن می پردازم.

در سال 1381 گروهی شش نفره برای آموزش و بازدید از طرح بسیج اجتماعی و اعتبارات خرد برای فقرزدایی در قالب مأموریت اداری عازم کشور نپال شدیم.

کشوری که در چارچوب همکاری مشترک 6+1 کشور برای فقرزدایی مشارکتی به عنوان پایلوت انتخاب شده بود تا پس از اجرای آزمایشی آن و انجام اصلاحات لازم در طرح به مثابه مدلی برای فقرزدایی توسط این کشور و سایر کشورهای مورد نظر به اجرا گذاشته شود که پاکستان، سریلانکا، بنگلادش، هند و دست آخر پادشاهی بوتان از جمله اعضای آن بودند.

در پایان دوره 20روزه اینجانب باید برای تقدیر و تشکر در مراسمی که در دانشکده ای برگزار شده بود، دقایقی سخنرانی می کردم که در قسمتی با توجه به شباهت های تجربه و بحث های مطرح شده با تلاش ها و ابتکارات کشوری به ویژه در جهاد سازندگی دهه اول انقلاب، تأکید کردم که اینها کاملا نمایانگر تجربیات ماست ولی ما از مستندسازی و مفهوم پردازی آنها غفلت کردیم.

جالب است که حدود چهار سال بعد در بازدیدی از تجربیات فقرزدایی مشارکتی و اجتماع محور پاکستان، معلوم شد شعیب سلطان خان به عنوان بنیان گذار مؤسسه برنامه ملی حمایت روستایی پاکستان (NRSP) طراح ایده الگوی بسیج اجتماعی و اعتبارات خرد برای فقرزدایی مشارکتی بوده که این ایده در نشست همکاری های منطقه ای جنوب آسیا (سارک) مطرح می شد و مورد پذیرش قرار می گیرد و به عنوان برنامه فقرزدایی جنوب آسیا (ساپاپ) ضمن اجرای پایلوت در نپال در شش کشور دیگر منطقه به اجرا گذاشته می شود.

نکته قابل توجه و آموزنده این بود که این ایده را شعیب سلطان خان بنا بر گفته خودشان در بازدید از ایران و از تلاش های عدالت خواهانه و مشارکتی دانشجویان در اوایل انقلاب برای توسعه روستاها در شهرستان زاهدان با یک ماه استقرار و مشاهده از نزدیک این تلاش ها، اخذ کرده بودند و سپس آن را در پاکستان اجرا و پرورش داده و در زمان مقتضی به سارک پیشنهاد داده بودند.

نکته تأمل برانگیز و کاملا تصادفی در این میان این بود که این ایده برخاسته از زاهدان بعد از دو دهه این بار با نام بین المللی بسیج اجتماعی و اعتبارات خرد برای فقرزدایی در محله شیرآباد این شهر و روستای دهان نیک شهر به اجرا گذاشته شد! چه بسا در زمان دیگری تجربه و الگوی قلعه گنج در یک رفت وبرگشت بین المللی ولی این بار نه در قلعه گنج بلکه در خطه دیگری از کشورمان به اجرا گذاشته شود.

به جای تکرار جداگانه و موازی ابتکارات همپوشان، ضمن همکاری هم افزا و یکپارچه، در مستندسازی، پردازش مفهومی و ارتقای نظری و جهانی تجربیات ارزشمند کشوری مان کوشا باشیم.

* دکترای جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، مدرس دانشگاه و معاون توسعه روستایی امور برنامه ریزی، نظارت و آمایش سرزمین سازمان برنامه و بودجه کشور.

Jabbari.

habib@gmail.

com شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از روزنامه شرق، تاریخ انتشار 26 شهریور 97، شماره: 3246
کلید واژه ها: استان - اقتصاد - سازمان مدیریت و برنامه ریزی - اقتصادی - اقتصاد مقاومتی - برنامه ریزی - قلعه - سازمان مدیریت - توسعه - مناطق - نامه - پیشرفت - برنامه - استاندار - حاشیه - مطبوعات - آبادانی - توسعه اقتصادی - کشور - مدیریت - استان کرمان - طراحی - تصمیم - کرمان - شهرستانی - بزرگ - اجتماعی - محرومیت - مفهومی - نوآوری

آخرین اخبار سرویس:
افزایش بی خانمان ها در بریتانیا

توزیع 15 هزار حلقه لاستیک دولتی تا پایان آذر

مصرف برق ایران در مرحله انفجار!

4 برنامه مهم در دستور کار وزارت صنعت

شاخص 1509 واحد عقب نشینی کرد/ معاملات کم رمق در بازار +نمودار

بهای نفت در بازار نیویورک افزایش یافت

آیا مسکن مهر در این دولت خواب بود؟

میزان افزایش حقوق فرهنگیان پس از اجرای طرح رتبه بندی معلمان

جزییات پرداخت تسهیلات ارزی در 9 بخش بزرگ اقتصادی

آخرین وضعیت بارش های ایران؛ ادامه پربارشی آذرماه

مذاکره با کشورهای اروپایی برای برندسازی محصولات ارگانیک

بازار پسته را از آمریکا پس می گیریم/دولت از پسته کاران حمایت نکرد

سکه طرح جدید امروز پنجشنبه 22 آذرماه،3 میلیون و 660 هزار تومان شد

بازار ارز در کنترل بانک مرکزی است/ مردم مراقب دلالان باشند

هزینه واردات کره جنوبی به پایین ترین سطح چهار ساله اخیر رسید

وقوع 60 درصد تصادفات در 30 کیلومتری ورودی شهرها

تولید اوپک با کاهش تولید ایران افت کرد/رشد تولید سعودی ها خنثی شد

حذف دلار از مبادلات اقتصادی اروپا هدف اصلی راه اندازی SPV است

رشد سهام آسیایی با چشم انداز توافق تجاری آمریکا و چین

اتصال «دینارکوه و کبیرکوه » به امید گشایش روزنه ای از اعتبار

خودرو با آزادسازی قیمت ها گران می شود یا ارزان؟!

خودرو با آزادسازی قیمت ها گران می شود یا ارزان؟!

اتصال «دینارکوه و کبیرکوه » به امید گشایش روزنه ای از اعتبار

رایزنی با کشورهای همسایه برای حذف تعرفه های وارداتی

اهمیت توجه به زیست بوم کارآفرینی نوآورانه

امکان کاهش 30 درصد مصرف برق در کشور وجود دارد

ادامه پربارشی آذرماه + جدول

شیوه اعتراض کسانی که مشمول بسته حمایتی نشده اند

آیا «بازار» در کنترل «بانک مرکزی» است؟

پنتاگون از امارات و سعودی ها 331 میلیون دلار مطالبه می کند

تصویب 115% اعتبار تعیین شده در مرحله اول و دوم طرح اشتغال روستاییان

تصاویر/ برندگان مسابقه عکاسی نشنال جئوگرافیک 2018

بیش از 4.7 میلیون دلار تنه دوچرخه وارد کشور شد+جدول

موتور 1000 اسب بخاری استون مارتین + عکس

چگونه التهاب بازار لوازم خانگی فروکش کرد؟/ تعادل در عرضه و تقاضای بازار لوازم خانگی

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست در گفت وگو با فارس: نگرانی از آسیب محصولات تراریخته به محیط زیست وجود دارد

زمین و آب مناطق ویژه اقتصادی خراسان جنوبی فراهم شد

مقایسه حداقل دستمزد کارگران در کشورهای مختلف

زمین و آب مناطق ویژه اقتصادی خراسان جنوبی فراهم شد

نزدیکی دلار به کانال 9 هزار تومان در اهواز

توزیع 15 هزار حلقه لاستیک دولتی تا پایان آذر

ضرب الاجل 72 ساعته «عمران خان» برای ریشه یابی کمبود گاز

تصویب 115% اعتبار تعیین شده در مرحله اول و دوم طرح اشتغال روستاییان

نزدیکی دلار به کانال 9 هزار تومان در اهواز

چاره ای جز ادغام نیست

اجاره حساب بانکی، ماهیانه دو میلیون!

نزدیکی دلار به کانال 9 هزار تومان در اهواز

درآمدزاترین منطقه پس از عسلویه کجاست؟

سوالات عجیب استاندار از قیمت طلا و گشت و گذار شبانه در خیابانهای سلیمانیه + عکس و فیلم

اگر بخواهند در پیشرفت صنعت خودرو کمک می کنیم

معرفی دانشگاه های جهان دانشگاه کاردیف؛ دانشگاه برتر در آثار پژوهشی

توزیع 15 هزار حلقه لاستیک دولتی تا پایان آذر

راه اندازی گشت ویژه تعزیرات برای کنترل بازار شب یلدا

افزایش حقوق 20درصد، تورم بالاتر45درصد!

پاسخ به ابهامات پرونده سلطان سکه/ چرا ظریف اسنادش را به شورای مبارزه با پولشویی نداد

اجرای طرح فاضلاب بافت تاریخی بوشهر شتاب می گیرد

دختران مجرد نیز مشمول بیمه زنان خانه دار هستند

خودرو هست اما گران است

آمادگی برای تنظیم بازار شب یلدا

رکورد واردات نفت خام توسط چین شکسته شد

مظنه خرید آپارتمان در منطقه پاسداران

آیا افزایش 20 درصدی حقوق کارمندان در سال 98 کافی است؟

تبعات پذیرش فرمول خودروسازان و قطعه سازان قیمت گذاری خودرو در شرایط انحصار و تشدید تضییع حقوق مردم

استعفای مدیران دو شغله سازمان ها وصندوق های تابعه وزارت کار

آرامش یا چالش؛ مقایسه کیا سراتو وارداتی در برابر ام جی 6

کارگران در نقاط مختلف چقدر حقوق می گیرند مقایسه حداقل دستمزد کارگران در کشورهای مختلف

اجرای طرح فاضلاب بافت تاریخی بوشهر شتاب می گیرد

تولید نانومالچ طبیعی برای اولین بار در ایران

اجرای طرح فاضلاب بافت تاریخی بوشهر شتاب می گیرد

ایجاد 130 هزار شغل مستقیم با اعتبار 21 میلیاردی

آمار بی خانمان های انگلیس دراثر سیاست ریاضتی روبه افزایش است

عکس | سلفی خندان سردار سلیمانی با نوجوانان

قاچاق سوخت روزانه 2 میلیون لیتر کاهش یافت

روند صعودی قیمت طلا متوقف شد

زیبایی عجیب محل تلاقی آسمان و زمین در دشت مرکزی ایران!

افزایش قیمت نفت به دنبال کاهش ذخایر آمریکا

ترامپ: فدرال رزرو نباید نرخ بهره را افزایش دهد

پرواز قیمت مرغ و سکوت سازمان حمایت

با کمترین هزینه به جنگ پیری بروید

غذای 9 میلیون نفر در ایران دور ریخته می شود

استعفای تمامی مدیران دو شغله وزارت تعاون

آغاز بهره برداری از معدن «نیاز» مشگین شهر/ اشتغالزایی و رونق اقتصادی در انتظار منطقه

استاندار اردبیل خبر داد آغاز بهره برداری از معدن «نیاز» مشگین شهر/ اشتغالزایی و رونق اقتصادی در انتظار منطقه

تمامی مدیران دو شغله سازمان ها وصندوق های تابعه استعفا کردند

افزایش 25 درصدی خط فقر در یک سال

هنگ کنگ موطف به اجرای تحریم های آمریکا علیه ایران نیست

مردم مراقب دلالان بازار ارز باشند

آیا پنیرهای فیبردار جذب کلسیم را کاهش می دهند؟

تمامی مدیران دو شغله سازمان ها وصندوق های تابعه استعفا کردند

تامین باتری خودروهای برقی 20 میلیارد یورو هزینه دارد

136 هزار برده در انگلیس وجود دارد

سه سناریوی پیشنهادی درباره قیمت بنزین

نرخ واقعی خرید تضمینی گندم چقدر باید باشد؟

دلایل کاهش قیمت دلار اعلام شد

کاهش صادرات نفت عربستان

حیف اون دلار گرون برای این دو استقلالی !

پول قبوض برق به جیب چه کسانی می رود؟

طرح های سرمایه گذاری روسیه در سوریه اجرا خواهند شد؟

36 گلوگاه فساد در شهرداری

اجاره حساب بانکی، ماهیانه دو میلیون تومان !

طرح «پیشرفت و آبادانی قلعه گنج» با تأکید بر معیشت پایدار

طرح «پیشرفت و آبادانی قلعه گنج» با تأکید بر معیشت پایدار