مطالب مرتبط:
تنش های چین و آمریکا فراتر از جنگ تجاری
روایتی تلخ از زندگی مردم عراق پس از جنگ +فیلم
روایتی از اختلافات هاشمی و محسن رضایی/ تنها مخالف عبور از مرز پس از فتح خرمشهر، امام خمینی بود/ اگر هاشمی رفسنجانی عامل ختم جنگ شد، باید مجسمه اش را از طلا درست کرد
روایتی از زندگی یک اسیر مسیحیِ ایرانی در جنگ تحمیلی
روایتی متفاوت از جنگ تحمیلی در یک مستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 2 مهر 1397 ساعت 08:522018-09-24فرهنگي

روایتی فراتر از جنگ


ایرنا- قطعاً اگر بخواهیم مشخصه ای منحصر به فرد برای سینمای ایران معرفی کنیم که آن را از سینمای دیگر کشورها متمایز کند، باید به سینمای دفاع مقدس اشاره کنیم؛ - گونه ای که بر خلاف تصور بسیاری، پرمخاطب ترین آثار سینمای ایران را به گواه آمار در اختیار دارد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازدوشنبه خبرنگار سینمایی ایرنا، ژانر جنگی هر چند جزء گونه های اصلی و مادر در سینما به حساب نمی آید اما قدمت بسیاری دارد، به عنوان نمونه فیلم یک و نیم دقیقه ای پایین کشیدن پرچم اسپانیا که سال 1998 درباره جنگ آمریکا و اسپانیا ساخته شد و به این جنگ و همچنین حمایت آمریکا از استقلال کوبا اشاره داشت را می توان از نمونه های نخستین فیلم ژانر جنگی دانست.

اما به زعم منتقدان کهنه کار غربی، تئوری هایی که در تقسیم بندی فیلم جنگی وجود دارد به دوگانه فیلم حامی جنگ و فیلم ضد جنگ تقسیم می شود، البته این تعریف بیشتر بر اساس نگاه ایدئولوژیک و سیاسی استوار است و چندان براساس واقعیت ها و مناسبات تولید شکل نگرفته است بنابراین این نوع تقسیم بندی منتقدان بسیاری نیز دارد، هر چند در نقد فیلم ایرانی این تقسیم بندی هوادارانی دارد و شاید دلیل آن معاف شدن منتقد از پرداختن به وجوه فُرمال و ساختاری فیلم ها است.

اما دیدگاه دیگری درباره این گونه سینمایی وجود دارد و آن اینکه فیلم جنگی عصاره و اساسش باید تمرکز بر اساس صحنه های نبرد باشد، به این معنی که صحنه های نبرد در فیلم جنگی همان نقشی را دارند که صحنه های موزیکال در روایت آثار موزیکال دارند.

یعنی همانطور که در فیلم های موزیکال از داد و ستد بین شخصیتها داستان فیلم شکل می گیرد در مدل فیلم جنگی نیز از رابطه دیالکتیک بین خود صحنه نبرد و روایت جنگی همین اتفاق می افتد.

**سینمای جنگ در هنر هفتم ایراناما داستان سینمای جنگ در ایران روایت کاملاٌ منحصر به فرد خود را دارد، چرا که از همان ابتدای سال 60 و آغاز جنگ ایران و عراق پای این ماجرا به نوعی به سینمای ایران باز شد که مخصوصِ خودِ ایران ما بود.

نوعی از گونه سینمایی که به دلیل دفاعی بودن ایرانیان در مقابل حمله تحمیلی عراق و پشتوانه های عمیق دینی و مذهبی و باور به مفاهیمی مانند شهادت و امداد الهی و همچنین تمرکز بر جنبه های روحی و قدرت ایمان رزمندگان به جای قدرت بدنی و ویژگی هایی مانند این به کلی با آثار متعلق با ژانر جنگی در سینمای جهان متفاوت بود.

این جریان سینمایی موسوم به سینمای دفاع مقدس با فیلم مرز ساخته جمشید حیدری در هنر هفتم ایران ظهور کرد، در ابتدای دهه 60 با آثاری مثل پایگاه جهنمی از اکبر صادقی دیار عاشقان و پیشتازان فتح از حسن کاربخش و گذرگاه از شهریار بحرانی ادامه یافت و در سال 63 با فیلم پرفروشی مثل عقاب ها ساموئل خاچیکیان به بیشترین میزان مخاطب یک فیلم در سینمای بعد از انقلاب تا به امروز رسید.

بعد از این هم جریان سینمای دفاع مقدس با آثار مهم و ماندگاری مثل بلمی به سوی ساحل ، افق ، کانی مانگا ، دیدبان ، مهاجر ، وصف نیکان ، بوی پیراهن یوسف ، انسان و اسلحه و آثار مشابه آنها تا نیمه های دهه 70 ادامه پیدا کرد.

**آغاز تغییر در فیلمسازی دفاع مقدس ایرانبا نزدیک شدن به پایان دهه 70 و آغاز دهه 80، سینمای دفاع مقدس رفته رفته از جریان اصیل و بومی خود فاصله گرفت و فیلمسازها با نگاهی انتقادی به جنگ و الگو قرار دادن سینمای ضدجنگِ غرب که ناشی از روح خشن نبرد برای کشورهای درگیر آن در دو جنگ جهانی یا جنگ هایی مثل ویتنام و خلیج فارس و کشته های بسیار زیاد این جنگ ها و افسردگی، یاس فلسفی روحی رزمندگان و خانواده های آنها را در پی داشت، برخی از سینماگران ایرانی بی توجه به تفاوت های اصلی در ماهیت جنگ دفاعی ایران و عراق، به ساخت آثاری به دور از هر گونه حسی از حماسه و تصویری قهرمان از جنگ دست زدند.

سینماگران ایرانی در این برهه به جای ارائه تصویری از زیبایی های دفاع ایران به نمایش چهره زشت جنگ پرداختند و در برخی از موارد حتی دفاع ایران را هم زیر سوال بردند.

از ابتدای دهه هشتاد آثاری مثل جایی دیگر از مهدی کرم پور با ارائه تصویری مجهول از رزمنده های جنگ حتی گاهی کلیت دفاع و شهادت را هم زیر سوال برد و فیلم گران قیمت و پُر زحمتی مثل دوئل از احمدرضا درویش با آنکه دستاوردهای بسیاری در حوزه فنی و تکنیکی برای سینمای ایران به ارمغان آورد اما منتقدانی داشت که معتقد بودند درویش دفاع مقدس را با الگوگیری اشتباه از وسترن های هالیوودی به یک نزاع برای به دست آوردن مقداری طلا تقلیل داده است.

به این ترتیب جریان ضد جنگ در دهه 80 با آثاری مثل گیلانه ساخته رخشان بنی اعتماد، طبل بزرگ زیر پای چپ از کاظم معصومی و آثار مشابه آن به قدری زیاد شد که کارگردانی مثل ابراهیم حاتمی کیا که ساخت آثار درخشانی مثل مهاجر و دیدبان را در کارنامه داشت، دست به ساخت فیلم به نام پدر زد که با واکنش منفی حداکثری طرفدارانش مواجه شد.

به نام پدر روایت دوران پس از جنگ با بازی پرویز پرستویی است.

دختر پرستویی که حالا دانشجوی باستان شناسی است در حال کاوش در یک منطقه جنگی پایش روی مین می رود و قطع می شود.

پرویز با رفتن به محل کاوش دخترش متوجه می شود که این مین ها توسط خود او در دوران جنگ برای جلوگیری از تهاجم بعثی ها کاشته شده است.

او در مونولوگی طولانی رو به آسمان می گوید: دنیا کی به کیه؟ من تاوان چی رو باید پس بدم؟ این مین ها را من کاشتم.

من جنگیدم نه اون.

من اعتقاد داشتم نه اون.

خدایا من یک پدرم نمی تونم این وضعیت را تحمل کنم.

این پای من را بگیر اما پای دخترم حبیبه را پس بده.

با این وجود موج فیلم های ضد جنگ با محوریت مسائل و گرفتاری های جنگ، مشکلات جامعه بعد از جنگ، مشکلات روانی و روحی انسان های جنگ زده و فقر و فساد ناشی از جنگ با فیلم هایی مثل پاداش سکوت از مازیار میری، بیداری رویاها از محمدعلی باشه آهنگر، سیزده پنجاه و نه از سامان سالور، خرس از خسرو معصومی، زمهریر از علی رویین تن و آثار مشابه آنها تا ابتدای دهه 90 ادامه پیدا کرد و در دل همین جریان هم با ساخت آثاری مثل اتوبوس شب و پنجاه قدم آخر ساخته کیومرث پوراحمد و ملکه محمدعلی باشه آهنگر و ارائه تصویری به شدت همدلی برانگیز از طرف متجاوز جنگ بعضاً آثار دفاع مقدس ایران به سمت و سوی ترویج و القای شک در اساس جنگ هم پیش رفت.

اما با تمام این تفاسیر و با وجود فراز و فرود فراوان طی سه دهه گذشته تا امروز، جریان سینمای دفاع مقدس ایران همچنان آثار پرمخاطب و محبوبی را تولید می کند و در سال های اخیر با تولید آثاری مثل شیار 143 از نرگس آبیار، ایستاده در غبار محمدحسین مهدویان و تنگه ابوقریب بهرام توکلی جان تازه ای پیدا کرده است.

اما همچنان این سوال باقی است که آیا سینماگران ایرانی صرفاً با تمرکز بر ظاهر جنگ باید دست به ساختاری آثاری ضد جنگ بزنند و از مصائب آن بگویند و یا با علم به تفاوت های ماهوی دفاع مقدس ایران و جنگ های دیگر سعی در نمایش تصویر قهرمانانه و حماسه پرداز از دفاع سراسری مردم ایران داشته باشند.

**سینمای دفاع مقدس پرمخاطب تر از کمدینکته دیگر درباره سینمای دفاع مقدس، میزان مخاطب این آثار در مقایسه با فیلم های کمدی است.

در رسانه های ایران همواره سینمای کمدی به عنوان پرمخاطب ترین ژانر سینمایی پس از انقلاب معرفی و این موضوع به پیش فرضی بدیهی برای مردم و اهالی سینما تبدیل شده است، اما جالب است بدانیم که با وجود اقبال مردمی بالا به سینمای کمدی، تعداد آثار پرمخاطب سینمای دفاع مقدس در طول سال های بعد از انقلاب حتی از سینمای کمدی هم بیشتر بوده است و می شود آثار دفاع مقدسی را به عنوان مردمی ترین گونه در سینمای ایران معرفی کرد.

در اثبات این نکته توجه به این موضوع ضروری است که سه فیلم نخست جدول پُرمخاطب ترین فیلم های سینمایی بعد از انقلاب، آثار جنگی و دفاع مقدسی هستند.

به این ترتیب فیلم عقاب ها ساخته ساموئل خاچیکیان با 8 میلیون و ششصد هزار مخاطب و 16 میلیون تومان فروش در سال 1364 به عنوان پُرفروش ترین فیلم ایران شناخته شده است که در نهایت با اختلاف فراوان تا به امروز به عنوان پرتماشاگرترین فیلم تاریخ سینمای ایران مطرح است.

بعد از عقاب ها فیلم کانی مانگا ساخته سیف الله داد با 5 میلیون و 970 هزار مخاطب و فروش نزدیک به 12 میلیون تومان در رده دوم پُرمخاطب ترین فیلم تاریخ سینمای ایران است و فیلم اخراجی ها 2 از مسعود ده نمکی با 5 میلیون و 500 هزار مخاطب در جایگاه سوم قرار دارد.

بنابراین در جدول توزیع مدال های تاریخ سینمای ایران در جذب مخاطب مردمی، هر سه مدال به آثاری با محوریت جنگ هشت ساله و دفاع مقدس اهدا می شود.

نکته مهم این است که این سه فیلم تنها آثار دفاع مقدسی حاضر در جمع 10 فیلم پرفروش بعد از انقلاب نیستند و فیلم گذرگاه ساخته شهریار بحرانی نیز با جذب بیش از 4 میلیون و 700 هزار مخاطب در رده پنجم قرار گرفته است، به این ترتیب به جز فیلم اخراجی ها 2 که یک کمدیِ دفاع مقدسی است هرکدام از ژانرهای کمدی و دفاع مقدس دارای سه نماینده در جمع 10 فیلم پرمخاطب سینمای ایران هستند و با احتساب رتبه ها به این نتیجه خواهیم رسید که در میان آثار پرمخاطب سینمای ایران، میزان تماشاگران آثار دفاع مقدسی حتی بیش از آثار کمدی است.

حالا اگر این مقایسه را برای تعداد بیشتری از فیلم های جدول آثار پرمخاطب ادامه دهیم در 50 فیلم نخست آثار پرمخاطب سینمایی ایران به 11 فیلم دفاع مقدس و 11 فیلم کمدی برخواهیم خورد که نشان دهنده جایگاه مردمی سینمای دفاع مقدس است.

با این وجود استقبال مردمی از آثار دفاع مقدسی تا همین امروز هم ادامه داشته و فروش چهار میلیاردی شیار 143 در اکران سال 93 و ایستادن در رتبه پنجم فروش سالیانه با محور قرار دادن زندگی یک مادر شهید که ظاهراً جایی در پارامترهای پرفروش شدن یک اثر سینمایی ندارد و یا فروش بیش از دو میلیاردی فیلم ایستاده در غبار با فرمی شبیه مستند و بدون استفاده از هیچ بازیگر ستاره یا فروش بیش از 4 میلیاردی تنگه ابوقریب تا هفته های میانی اکران موید همین نکته است که سینمای دفاع مقدس در طول سه دهه گذشته توانسته هم ظرفیت های جدیدی را به سینمای ایران اضافه کرده و هم مخاطب مردمی خود را حفظ کند.


کلید واژه ها: سینما - فیلم - ایران - سینمای ایران - دفاع مقدس - جنگ ایران و عراق - اسپانیا - منتقدان - ایرانی - داستان - نبرد - آمریکا - فیلم ایرانی - سینمای جهان - تمرکز - ایرانیان - هایی - مقدس - عراق - نقد فیلم - خبرنگار - استقلال - نخستین - متفاوت - واقعیت - دوشنبه - امداد - تولید - شهادت - رابطه

آخرین اخبار سرویس:
مجموعه خبرهای کوتاه 26 آذر + فیلم

اعلام اسامی برگزیدگان جشنواره دوازدهم حقیقت «خانه ای برای تو» بهترین فیلم مستند سینماحقیقت شد

پشت پرده قاچاق شبانه سوخت با لنج و کشتی/فیلم

خانه تاریخی کوزه کنانی تخریب نشده است

مجموعه خبرهای ورزشی 26 آذر + فیلم

گشت خبری در استان سمنان + فیلم

برگزیدگان جشنواره ادبیات کودک کاشان معرفی شدند

سرمایه گذاری ناشران روی سلبریتی ها و مجازی ها

فیلم/ انعکاس پویش (اگر من جای رییس سازمان تبلیغات اسلامی بودم...) در شبکه قرآن

آقای حیدریان از جان سینما چه می خواهید؟

«عشق های زودگذر ماندگار» نقد می شود

جشنواره مد و لباس فجر در چابهار برگزار می شود

مهناز افشار عذرخواهی کرد

سهم سینمای ایران از بازار جهانی؛ سکانس آخر؛ پلان امید

خدمات رسانی موسسه ایثار به جانبازان و معلولان استان سمنان+ فیلم

تمدید مهلت شرکت در جشنواره قصه گویی

ویژه برنامه شب یلدای شبکه سه با اجرای رشیدپور

تور ایرانگردی بازیگر معروف ترکیه ای

تمدید مهلت ارسال اثر به جشنواره ملی نمایشنامه نویسی و فیلم نامه نویسی آیات

«مشد عباس» به شبکه مستند آمد

امضای تفاهم نامه برگزاری جشنواره ملی پویانمایی

«قسم» مراحل پایانی تدوین را می گذراند

​پرفروش های تالیف و ترجمه پاییزه کتاب معرفی شدند

​جشنواره سینما حقیقت به ایستگاه پایانی رسید/«خانه ای برای تو» در صدر برندگان حقیقت

اولین سریال ترسناک ایرانی درراه شبکه نمایش خانگی

​وضعیت قرمز تئاتر در شهرستان ها/ امکاناتی که پاسخگوی نیازها نیست

در گفت وگو با فارس عنوان شد اجرای «مردی به نام دایک» در خارج از ایران/ تفاوت بازیگری با کارگردانی

اللهیاری خبر داد ارائه بیش از 600 اثر علمی به جشنواره خوارزمی

برگزیدگان جشنواره ادبیات کودک کاشان معرفی شدند

نمایشگاه یلدا در آستارا‎

اختتامیه سومین جشنواره فرهنگی، هنری ققنوس

مهناز افشار عذرخواهی کرد+ متن نامه

2 فیلم کوتاه از بوشهر به جشنواره فیلم نیجریه راه پیدا کرد

مستند «خادم، مدافع و ساکن حرم» روی آنتن شبکه یک

سرمایه گذاری ناشران روی سلبریتی ها و مجازی ها

«با چهار فصل پاییزی» منوچهر جوکار رونمایی شد

خواسته سفیر پاکستان برای تعمیق روابط با ایران

2 جایزه ژاپنی برای فیلم «زندگی بدون زندگی»

زنی که هرگز به گذشته اش بازنگشت لویزکیل؛ از امریکا تا سنندج/ تمام واقعیت ها درباره «پگی» همشهری ترامپ+فیلم و عکس

مجموعه خبری 20 شبکه خاوران 25 آذر

برگزیدگان سینما حقیقت معرفی شدند

فیلم سینمایی سرخ پوست در سی و هفتمین جشنواره ملی فیلم فجر

دانلود زیرنویس فیلم A Dead Man’s Letters 1986

بازیگر معروف به استقبال زمستان رفت +عکس

عذرخواهی مهناز افشار برای تبلیغ آمپول نالوکسان

سینما حقیقت در ایستگاه پایانی

«گاندو» در ایستگاه تبریز/70 درصد از تصویربرداری به پایان رسید

پریناز ایزدیار با سرخپوست در راه جشنواره فیلم فجر

دانلود زیرنویس فیلم A Dog’s Life 1918

غم انگیزترین فیلم های عاشقانه با پایان تلخ

نامزدهای جشنواره نقد کتاب در بخش دین و علوم تربیتی معرفی شدند

«عشق های زودگذر ماندگار» نقد می شود

فیلم زندگی بدون زندگی برای دومین بار به ژاپن رفت

4 بازیگر جدید به سریال زیر همکف اضافه شدند

چند ترفند روانشناختی مؤثر و کاربردی که همیشه به کارتان می آید

برنامه های رادیویی حوزه نمایش نباید به نقد تئاتر محدود شود

آغاز به کار جشنواره قصه گویی

نمایشگاه خرم روز در موزه هنر های تزیینی

شکست پروژه 10 میلیاردی برای فرار باقری درمنی از زندان + فیلم

«با چهار فصل پاییزی» منوچهر جوکار رونمایی شد

مجموعه خبری ساعت بیست 25 آذر ماه

معرفی برگزیدگان بیستمین جشنواره جوان خوارزمی

نگرانی زنده یاد ناصر عبداللهی از شرایط ظهور

سینما سیار در راز و جرگلان راه اندازی شد

برگزاری نشست تخصصی مدیران مؤسسات قرآنی دورود

شهر آسیاب ها و آبشارها یک ماه پس از حادثه

نمایشگاه خرم روز در موزه هنرهای تزیینی

بررسی ده اثر سینمایی بیضایی در یک مستند/ادای دین یک مفتون به بهرام بیضایی

اعتراف سینماگر معروف درباره روابط غیراخلاقی با خانم بازیگر

اولین سریال ترسناک ایرانی درراه شبکه نمایش خانگی

به یاد معلمی که پس از مرگ، خوب قضاوت شد

ساخت مستند سیاسی ضرورت است نه انتخاب

سینما وتلویزیون برای آدم های خاصی است/ راه اندازی مدرسه ملی سینما شوخیست

عکس | گریم جدید احمد مهرانفر در نقش خنجری

کدام بازیگران ایرانی لژیونر شدند؟

فراز و نشیب های بازیگری از زبان کمند امیرسلیمانی/ من را برای بازیگری انتخاب کردند

اعتراف سینماگر معروف درباره روابط غیراخلاقی با خانم بازیگر

بازیگر معروف به استقبال زمستان رفت +عکس

آدامس 250 هزار دلاری الکس فرگوسن در تهران

درخشش دانش آموزان خراسان رضوی درجشنواره جوان خوارزمی

برپایی نمایشگاه خوشنویسی در اسفراین

بیش از 530 کانون مساجد در سطح اردبیل فعال هستند

«بچه مهندس» از 8 دی ماه پخش می شود

ورود لودر به گلخانه پیرمرد روستایی برای تخریب دیوار همسایه! +فیلم و عکس

سرقت به زور چاقو در ایالت کالیفرنیای آمریکا + فیلم

واکنش جالب مردم به بارش اسکناس از بالای یک ساختمان+فیلم

بازیگر شناخته شده افغانستان درگذشت +عکس

بیوگرافی شیوا ابراهیمی/ تصاویر خانوادگی

بازسازی یک عکس یادگاری با جمشید هاشم پور

ویژه برنامه شب یلدای شبکه سه به رشیدپور رسید

شهره سلطانی و همسرش در یک قاب +عکس

«جنگ سرد» پیشتاز جایزه فیلم اروپا

جشنواره طنز در بم

انتقاد شدید آهنگساز جوان از وضعیت موسیقی در کشور

بازار کج دار و مریز در اکران پاییزه

«گاندو» به تبریز رسید + تصاویر جدید

این یک نقاشی نیست اینجا گیلان است! + تصویر

رقص جان کری و هیلاری کلینتون جنجالی شد! +تصویر

اولین دوربین چهارگانه جهان

فیلم/ تلاوت سوره مبارکه تکویر از «عبدالباسط»

روایتی فراتر از جنگ

روایتی فراتر از جنگ