مطالب مرتبط:
تنش های چین و آمریکا فراتر از جنگ تجاری
روایتی تلخ از زندگی مردم عراق پس از جنگ +فیلم
روایتی از اختلافات هاشمی و محسن رضایی/ تنها مخالف عبور از مرز پس از فتح خرمشهر، امام خمینی بود/ اگر هاشمی رفسنجانی عامل ختم جنگ شد، باید مجسمه اش را از طلا درست کرد
روایتی از زندگی یک اسیر مسیحیِ ایرانی در جنگ تحمیلی
روایتی متفاوت از جنگ تحمیلی در یک مستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 2 مهر 1397 ساعت 08:522018-09-24فرهنگي

روایتی فراتر از جنگ


ایرنا- قطعاً اگر بخواهیم مشخصه ای منحصر به فرد برای سینمای ایران معرفی کنیم که آن را از سینمای دیگر کشورها متمایز کند، باید به سینمای دفاع مقدس اشاره کنیم؛ - گونه ای که بر خلاف تصور بسیاری، پرمخاطب ترین آثار سینمای ایران را به گواه آمار در اختیار دارد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازدوشنبه خبرنگار سینمایی ایرنا، ژانر جنگی هر چند جزء گونه های اصلی و مادر در سینما به حساب نمی آید اما قدمت بسیاری دارد، به عنوان نمونه فیلم یک و نیم دقیقه ای پایین کشیدن پرچم اسپانیا که سال 1998 درباره جنگ آمریکا و اسپانیا ساخته شد و به این جنگ و همچنین حمایت آمریکا از استقلال کوبا اشاره داشت را می توان از نمونه های نخستین فیلم ژانر جنگی دانست.

اما به زعم منتقدان کهنه کار غربی، تئوری هایی که در تقسیم بندی فیلم جنگی وجود دارد به دوگانه فیلم حامی جنگ و فیلم ضد جنگ تقسیم می شود، البته این تعریف بیشتر بر اساس نگاه ایدئولوژیک و سیاسی استوار است و چندان براساس واقعیت ها و مناسبات تولید شکل نگرفته است بنابراین این نوع تقسیم بندی منتقدان بسیاری نیز دارد، هر چند در نقد فیلم ایرانی این تقسیم بندی هوادارانی دارد و شاید دلیل آن معاف شدن منتقد از پرداختن به وجوه فُرمال و ساختاری فیلم ها است.

اما دیدگاه دیگری درباره این گونه سینمایی وجود دارد و آن اینکه فیلم جنگی عصاره و اساسش باید تمرکز بر اساس صحنه های نبرد باشد، به این معنی که صحنه های نبرد در فیلم جنگی همان نقشی را دارند که صحنه های موزیکال در روایت آثار موزیکال دارند.

یعنی همانطور که در فیلم های موزیکال از داد و ستد بین شخصیتها داستان فیلم شکل می گیرد در مدل فیلم جنگی نیز از رابطه دیالکتیک بین خود صحنه نبرد و روایت جنگی همین اتفاق می افتد.

**سینمای جنگ در هنر هفتم ایراناما داستان سینمای جنگ در ایران روایت کاملاٌ منحصر به فرد خود را دارد، چرا که از همان ابتدای سال 60 و آغاز جنگ ایران و عراق پای این ماجرا به نوعی به سینمای ایران باز شد که مخصوصِ خودِ ایران ما بود.

نوعی از گونه سینمایی که به دلیل دفاعی بودن ایرانیان در مقابل حمله تحمیلی عراق و پشتوانه های عمیق دینی و مذهبی و باور به مفاهیمی مانند شهادت و امداد الهی و همچنین تمرکز بر جنبه های روحی و قدرت ایمان رزمندگان به جای قدرت بدنی و ویژگی هایی مانند این به کلی با آثار متعلق با ژانر جنگی در سینمای جهان متفاوت بود.

این جریان سینمایی موسوم به سینمای دفاع مقدس با فیلم مرز ساخته جمشید حیدری در هنر هفتم ایران ظهور کرد، در ابتدای دهه 60 با آثاری مثل پایگاه جهنمی از اکبر صادقی دیار عاشقان و پیشتازان فتح از حسن کاربخش و گذرگاه از شهریار بحرانی ادامه یافت و در سال 63 با فیلم پرفروشی مثل عقاب ها ساموئل خاچیکیان به بیشترین میزان مخاطب یک فیلم در سینمای بعد از انقلاب تا به امروز رسید.

بعد از این هم جریان سینمای دفاع مقدس با آثار مهم و ماندگاری مثل بلمی به سوی ساحل ، افق ، کانی مانگا ، دیدبان ، مهاجر ، وصف نیکان ، بوی پیراهن یوسف ، انسان و اسلحه و آثار مشابه آنها تا نیمه های دهه 70 ادامه پیدا کرد.

**آغاز تغییر در فیلمسازی دفاع مقدس ایرانبا نزدیک شدن به پایان دهه 70 و آغاز دهه 80، سینمای دفاع مقدس رفته رفته از جریان اصیل و بومی خود فاصله گرفت و فیلمسازها با نگاهی انتقادی به جنگ و الگو قرار دادن سینمای ضدجنگِ غرب که ناشی از روح خشن نبرد برای کشورهای درگیر آن در دو جنگ جهانی یا جنگ هایی مثل ویتنام و خلیج فارس و کشته های بسیار زیاد این جنگ ها و افسردگی، یاس فلسفی روحی رزمندگان و خانواده های آنها را در پی داشت، برخی از سینماگران ایرانی بی توجه به تفاوت های اصلی در ماهیت جنگ دفاعی ایران و عراق، به ساخت آثاری به دور از هر گونه حسی از حماسه و تصویری قهرمان از جنگ دست زدند.

سینماگران ایرانی در این برهه به جای ارائه تصویری از زیبایی های دفاع ایران به نمایش چهره زشت جنگ پرداختند و در برخی از موارد حتی دفاع ایران را هم زیر سوال بردند.

از ابتدای دهه هشتاد آثاری مثل جایی دیگر از مهدی کرم پور با ارائه تصویری مجهول از رزمنده های جنگ حتی گاهی کلیت دفاع و شهادت را هم زیر سوال برد و فیلم گران قیمت و پُر زحمتی مثل دوئل از احمدرضا درویش با آنکه دستاوردهای بسیاری در حوزه فنی و تکنیکی برای سینمای ایران به ارمغان آورد اما منتقدانی داشت که معتقد بودند درویش دفاع مقدس را با الگوگیری اشتباه از وسترن های هالیوودی به یک نزاع برای به دست آوردن مقداری طلا تقلیل داده است.

به این ترتیب جریان ضد جنگ در دهه 80 با آثاری مثل گیلانه ساخته رخشان بنی اعتماد، طبل بزرگ زیر پای چپ از کاظم معصومی و آثار مشابه آن به قدری زیاد شد که کارگردانی مثل ابراهیم حاتمی کیا که ساخت آثار درخشانی مثل مهاجر و دیدبان را در کارنامه داشت، دست به ساخت فیلم به نام پدر زد که با واکنش منفی حداکثری طرفدارانش مواجه شد.

به نام پدر روایت دوران پس از جنگ با بازی پرویز پرستویی است.

دختر پرستویی که حالا دانشجوی باستان شناسی است در حال کاوش در یک منطقه جنگی پایش روی مین می رود و قطع می شود.

پرویز با رفتن به محل کاوش دخترش متوجه می شود که این مین ها توسط خود او در دوران جنگ برای جلوگیری از تهاجم بعثی ها کاشته شده است.

او در مونولوگی طولانی رو به آسمان می گوید: دنیا کی به کیه؟ من تاوان چی رو باید پس بدم؟ این مین ها را من کاشتم.

من جنگیدم نه اون.

من اعتقاد داشتم نه اون.

خدایا من یک پدرم نمی تونم این وضعیت را تحمل کنم.

این پای من را بگیر اما پای دخترم حبیبه را پس بده.

با این وجود موج فیلم های ضد جنگ با محوریت مسائل و گرفتاری های جنگ، مشکلات جامعه بعد از جنگ، مشکلات روانی و روحی انسان های جنگ زده و فقر و فساد ناشی از جنگ با فیلم هایی مثل پاداش سکوت از مازیار میری، بیداری رویاها از محمدعلی باشه آهنگر، سیزده پنجاه و نه از سامان سالور، خرس از خسرو معصومی، زمهریر از علی رویین تن و آثار مشابه آنها تا ابتدای دهه 90 ادامه پیدا کرد و در دل همین جریان هم با ساخت آثاری مثل اتوبوس شب و پنجاه قدم آخر ساخته کیومرث پوراحمد و ملکه محمدعلی باشه آهنگر و ارائه تصویری به شدت همدلی برانگیز از طرف متجاوز جنگ بعضاً آثار دفاع مقدس ایران به سمت و سوی ترویج و القای شک در اساس جنگ هم پیش رفت.

اما با تمام این تفاسیر و با وجود فراز و فرود فراوان طی سه دهه گذشته تا امروز، جریان سینمای دفاع مقدس ایران همچنان آثار پرمخاطب و محبوبی را تولید می کند و در سال های اخیر با تولید آثاری مثل شیار 143 از نرگس آبیار، ایستاده در غبار محمدحسین مهدویان و تنگه ابوقریب بهرام توکلی جان تازه ای پیدا کرده است.

اما همچنان این سوال باقی است که آیا سینماگران ایرانی صرفاً با تمرکز بر ظاهر جنگ باید دست به ساختاری آثاری ضد جنگ بزنند و از مصائب آن بگویند و یا با علم به تفاوت های ماهوی دفاع مقدس ایران و جنگ های دیگر سعی در نمایش تصویر قهرمانانه و حماسه پرداز از دفاع سراسری مردم ایران داشته باشند.

**سینمای دفاع مقدس پرمخاطب تر از کمدینکته دیگر درباره سینمای دفاع مقدس، میزان مخاطب این آثار در مقایسه با فیلم های کمدی است.

در رسانه های ایران همواره سینمای کمدی به عنوان پرمخاطب ترین ژانر سینمایی پس از انقلاب معرفی و این موضوع به پیش فرضی بدیهی برای مردم و اهالی سینما تبدیل شده است، اما جالب است بدانیم که با وجود اقبال مردمی بالا به سینمای کمدی، تعداد آثار پرمخاطب سینمای دفاع مقدس در طول سال های بعد از انقلاب حتی از سینمای کمدی هم بیشتر بوده است و می شود آثار دفاع مقدسی را به عنوان مردمی ترین گونه در سینمای ایران معرفی کرد.

در اثبات این نکته توجه به این موضوع ضروری است که سه فیلم نخست جدول پُرمخاطب ترین فیلم های سینمایی بعد از انقلاب، آثار جنگی و دفاع مقدسی هستند.

به این ترتیب فیلم عقاب ها ساخته ساموئل خاچیکیان با 8 میلیون و ششصد هزار مخاطب و 16 میلیون تومان فروش در سال 1364 به عنوان پُرفروش ترین فیلم ایران شناخته شده است که در نهایت با اختلاف فراوان تا به امروز به عنوان پرتماشاگرترین فیلم تاریخ سینمای ایران مطرح است.

بعد از عقاب ها فیلم کانی مانگا ساخته سیف الله داد با 5 میلیون و 970 هزار مخاطب و فروش نزدیک به 12 میلیون تومان در رده دوم پُرمخاطب ترین فیلم تاریخ سینمای ایران است و فیلم اخراجی ها 2 از مسعود ده نمکی با 5 میلیون و 500 هزار مخاطب در جایگاه سوم قرار دارد.

بنابراین در جدول توزیع مدال های تاریخ سینمای ایران در جذب مخاطب مردمی، هر سه مدال به آثاری با محوریت جنگ هشت ساله و دفاع مقدس اهدا می شود.

نکته مهم این است که این سه فیلم تنها آثار دفاع مقدسی حاضر در جمع 10 فیلم پرفروش بعد از انقلاب نیستند و فیلم گذرگاه ساخته شهریار بحرانی نیز با جذب بیش از 4 میلیون و 700 هزار مخاطب در رده پنجم قرار گرفته است، به این ترتیب به جز فیلم اخراجی ها 2 که یک کمدیِ دفاع مقدسی است هرکدام از ژانرهای کمدی و دفاع مقدس دارای سه نماینده در جمع 10 فیلم پرمخاطب سینمای ایران هستند و با احتساب رتبه ها به این نتیجه خواهیم رسید که در میان آثار پرمخاطب سینمای ایران، میزان تماشاگران آثار دفاع مقدسی حتی بیش از آثار کمدی است.

حالا اگر این مقایسه را برای تعداد بیشتری از فیلم های جدول آثار پرمخاطب ادامه دهیم در 50 فیلم نخست آثار پرمخاطب سینمایی ایران به 11 فیلم دفاع مقدس و 11 فیلم کمدی برخواهیم خورد که نشان دهنده جایگاه مردمی سینمای دفاع مقدس است.

با این وجود استقبال مردمی از آثار دفاع مقدسی تا همین امروز هم ادامه داشته و فروش چهار میلیاردی شیار 143 در اکران سال 93 و ایستادن در رتبه پنجم فروش سالیانه با محور قرار دادن زندگی یک مادر شهید که ظاهراً جایی در پارامترهای پرفروش شدن یک اثر سینمایی ندارد و یا فروش بیش از دو میلیاردی فیلم ایستاده در غبار با فرمی شبیه مستند و بدون استفاده از هیچ بازیگر ستاره یا فروش بیش از 4 میلیاردی تنگه ابوقریب تا هفته های میانی اکران موید همین نکته است که سینمای دفاع مقدس در طول سه دهه گذشته توانسته هم ظرفیت های جدیدی را به سینمای ایران اضافه کرده و هم مخاطب مردمی خود را حفظ کند.


کلید واژه ها: سینما - فیلم - ایران - سینمای ایران - دفاع مقدس - جنگ ایران و عراق - اسپانیا - منتقدان - ایرانی - داستان - نبرد - آمریکا - فیلم ایرانی - سینمای جهان - تمرکز - ایرانیان - هایی - مقدس - عراق - نقد فیلم - خبرنگار - استقلال - نخستین - متفاوت - واقعیت - دوشنبه - امداد - تولید - شهادت - رابطه

آخرین اخبار سرویس:
حلقه لاکچری و فوق العاده گران قیمت خانم بازیگر، سوژه شد/عکس

واکنش تند خانم بازیگر به مقایسه اش با الناز شاکردوست/فیلم

حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی می شود

فریبرز عرب نیا: بازیگری را کنار نگذاشتم

مثل بچه آدم در 2 جشنواره جهانی

گرفتار سینمای مبتذل هستیم تا کمدی!

نیم نگاهی به «لس آنجلس تهران» /فیلمی که طرفدار ندارد اما پرفروش شده!

«حسین انتظامی» رییس سازمان سینمایی می شود

درخشش کارگردان زن ایرانی در انگلیس

گشایش شصت و سومین نمایشگاه کتاب بلگراد با حضور ایران

موجودی کارت شما کافی نیست!

وقتی مرغ ها هم پرواز می کند! +فیلم

چهارمین جشنواره جهانی سنگنوردی بیستون

پژمان بازغی در کنار خواننده زن ترک/عکس

نمایشگاه نقاشی آثار بهار ملکی در سنندج برپا شد

بررسی فیلم Searching ؛ چاقوی دو لبه ای به نام دنیای مجازی

محسن پرویز رییس و پدرام پاک آیین نایب رییس انجمن قلم شدند

پست شراره رخام درباره خودکشی

عناوین مجموعه خبری ساعت 20 شبکه اترک. 29مهر

جشنواره سنگنوردی بیستون یک برند معتبر جهانی است

تمدید مهلت ارسال آثار به پانزدهمین جشنواره بین المللی تئاتر کُردی سقز

زنان دوباره به آزادی می روند اما اینطوری!

نمایشگاه نقاشی آثار بهار ملکی در سنندج برپا شد

فرش ترکمن ثبت جهانی می شود

شما در تلویزیون تابع شرایطی هستید که برای تان فراهم می کنند / روایت علی محمد قاسمی از سریال زندگی از نو

بهترین فیلم های جنایی سینمای بریتانیا؛ از «مایکل کین» تا «گای ریچی» [قسمت اول]

نخبه ایرانی به بزرگترین تولید کننده مخدر شیشه تبدیل شده است

مغزهای کوچک زنگ زده هفت میلیاردی شد

پارسا پیروزفر با مجبوریم همراه شد

خورشید کاروان را در تالار وحدت ببینید

کجا باید برم و ابراهیم در صدر جدول / مروری بر آلبوم های تازه منتشرشده

«فریبرز عرب نیا» هم رفتنی شد؟

آغاز 14 نمایش جدید در سومین هفته از ماه مهر / تماشاخانه های تهران میزبان 72 نمایش

تصویر/ سلفی بازیگر زن با پوشش چادر در حرم امام رضا (ع)

عکس/ لیلا حاتمی در حال مداوای صابر ابر

افتتاحیه چهارمین جشنواره بین المللی سنگنوردی بیستون

امکان صدور و ارسال پستی پروانه انتشار رسانه ها مهیا شد

عادل فردوسی پور در کنار کارگردان «دلدادگان»+عکس

غمگین ترین فیلم های تاریخ سینما

چهارمین جشنواره جهانی سنگنوردی در بیستون آغاز شد

نگاه خانه زیرگذر مترو تئاتر شهر تهران افتتاح شد

هر شب با اخبار ورزش استان سمنان+ فیلم

انیمشین کوتاه حمله سیب زمینی ساعتی

پدرخوشنویسی ایران تجلیل شد

مجتمع فرهنگی روستای شهریکند بوکان 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد

گشت خبری در استان سمنان + فیلم

نمایش و نقد فیلم «شرح یک عکس»

برای سالروز تولد مهری های سینمای ایران

مجتمع فرهنگی روستای شهریکند بوکان 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد

پدرخوشنویسی ایران تجلیل شد

اتفاقی عجب در هنگام پخش برنامه زنده+فیلم

مجید قمری شرکت کننده یک مسابقه تلویزیونی شد

چهارمین جشنواره جهانی سنگنوردی در بیستون آغاز شد

مستند «جهان پهلوان تختی» متقاضی حقیقت شد

فریبا متخصص «ننه جاسم» رادیو نمایش می شود

سریال «حوالی پاییز» جایگزین «دلدادگان» خواهد شد + ویدئو

«حسین انتظامی» رییس سازمان سینمایی می شود

برپایی نمایشگاه نقاشی در کازرون

«شازده کوچولو» برای اولین بار در صومعه سرا روی صحنه می رود

بیستون متعلق به همه جهانیان است

مصدومیت 2 خواهر و برادر بر اثر صاعقه در خوزستان

راز و خطوط رمزین در دیونگاشته های محسن کرمی

خودکشی شراره رخام با اسلحه/ عکس

بیستون متعلق به همه جهانیان است

ماجرای نوشابه هایی با طعم بازنشستگی در زمزم گرگان + فیلم

تردمیل آبی در ایران

«شازده کوچولو» برای اولین بار در صومعه سرا روی صحنه می رود

ماسک های مخصوص تنبیه غرغروها+عکس

نی ریز تنها تامین کننده اندامک تکثیری انجیر کشور+فیلم

​همشهری جوان دیگر کاغذی چاپ نمی شود

کار کارستان روایت

«خون فروش» چینی ها به ایران آمد

یک جایزه جدید به نام آندره مالرو اهدا می شود

حضور حوزه هنری آذربایجان شرقی با 17 عنوان کتاب در شانزدهمین نمایشگاه کتاب تبریز

افتتاح نگاه خانه زیرگذر مترو تئاتر شهر تهران

​نگاه خانه زیرگذر مترو تئاترشهر تهران افتتاح شد

پارسا پیروزفر کنار فاطمه معتمدآریا در «مجبوریم»

حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی می شود

رونمایی از پوستر های پانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت

فیلمخانه ملی | بهره برداری فاز اول ساختمان جدید

«حیرت» از ائو تا پاسیو

ابراهیم دهقان فردوس درگذشت

رونمایی از پوسترهای پانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت دراصفهان

جامعه شناسی طنز؛ نگاهی به دومین فیلم پرفروش سال 97

حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی می شود | وزیر ارشاد به زودی حکم می زند

پایان امپراطوری «عادل» با 90 نزدیک است؟ روایت تراژدی های شبکه 3

مدرسه زمستانی دانش افزایی زبان و ادبیات فارسی

یک صدمین اثر تاریخی مهریز ثبت آثار ملی شد

مستند «جهان پهلوان تختی» متقاضی حقیقت شد

​طلوع بیست و هشتمین «خورشید کاروان» از تالار وحدت

مستند «جهان پهلوان تختی» متقاضی حقیقت شد

قطعه جدید مهدی یراحی به نام «صورتک»+صوت

مجوز نمایش دو فیلم سینمایی صادر شد

​حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی می شود

استخدام مشاور حقوقی در پیشگامان عصر داده پردازی در تهران

بعد از 17 سال بازی در «مختارنامه» را پذیرفتم/ رقیب میرباقری نیستم

استخدام مشاور تغذیه در پیشگامان عصر داده پردازی در تهران

حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی می شود

«لیلا حاتمی» در حال مداوای «صابر ابر»

خسروی اعتقاد دارد با برنامه تلویزیونی اش می توان کارآفرین شد

روایتی فراتر از جنگ

روایتی فراتر از جنگ