مطالب مرتبط:
سحرگاه امروز صورت گرفت حضور پرشور زائران در قبرستان بقیع+ عکس
اقامت در مدینه و زیارت قبرستان بقیع و مساجد نبوی، قبا و قبلتین
نقشه ال سعود برای قبرستان بقیع
محرومیت زائران از مشاهده قبرستان بقیع
زیارت قبرستان بقیع
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 2 مهر 1397 ساعت 05:162018-09-24سياسي

تاریخچه و سیر توسعه قبرستان بقیع


در این مطلب شما با معنای بقیع و تاریخچه قبرستان بقیع آشنا می‎شوید.

- به گزارش سایت قطره و به نقل از آشنا کند، پس این مطلب را از دست ندهید.

معنای بقیع چیست? پیامبر گرامی را در آغوش خاک های خود گرفته است.

به عبارت دیگر، کدام سنگین دل است که به این قبرستان ویران پای بگذارد و باران اشک بر رخسارش سرازیر نشود.

قبر چهار امام بزرگوار شیعه با نهایت مظلومیت در یک محوطه بی در و پیکر به مساحت 32 متر مربع در قبرستان بقیع مشهود است.

بقیه یا بقیع الغرقد می روییده که نامش غرقد بوده، از این رو به بقیع الغرقد معروف شده است.

بقیه تا یکصد سال قبل دیوار و حصاری نداشته، اما اکنون با دیواری بلند محصور گشته و از گذشته تاکنون مسلمانان از هر فرقه و مذهب، پس از زیارت رسول خدا به اینجا آمده و اهل بیت را زیارت می کنند.

چرا در قبرستان بقیع گنبد وجود ندارد؟ در دوره های گذشته بر روی بعضی از قبر ها بقعه هایی وجود داشته و حتی خانه هایی در این قبرستان بوده که بعضی از افراد از جمله عباس، عموی پیامبر در آن مدفون بوده اند، اما تمامی این بقعه ها بعد ها به دست وهابیان تخریب شده است.

وهابیان در سال 1220 هجری قمری شهر مدینه را محاصره کردند و بارگاه ائمه معصومین (ع) در بقیع را به دستور سعود بن عبدالعزیز تخریب کردند که البته مجدداً به دستور عبدالحمید دوم سلطان عثمانی ترمیم شد، اما وهابیان مجدداً در هشتم شوال سال 1344 قمری به مدینه حمله کردند و با بدعت شمردن ساختن بنا بر روی قبور و زیارت به دستور عبدالعزیز آل سعود و به دست امیرمحمد حاکم مدینه تمامی اماکن مذهبی را تخریب کردند.

ببینید: تصویری از نقشه جامع قبرستان بقیع" در حال حاضر هیچ کدام از قبر ها به جز تکه ای سنگ که نشان دهنده وجود قبر است هیچ نشانه دیگری ندارد و در بین قبر ها پیاده رو هایی برای عبور افراد در نظر گرفته شده است.

تاریخچه و سیر توسعه پیش از اسلام درباره وجود قبرستانی به نام بقیع، به خاک می سپرده اند.

از گیاهان بقیع برای چرای شتران و گوسفندان نیز استفاده می شده است.

ظهور اسلام و دوره خلفا با هجرت پیامبر صلی الله علیه و آله به مدینه و تأسیس حکومت اسلامی، یکی از نیاز های مسلمانان، آرامستانی برای دفن اموات بود که این مهم از سوی رسول خدا تعیین شد.

به ویژه آن که پیامبر، گورستان مشرکان را تسطیح کرده و از انصار در بقیع الغرقد دفن شدند.

البته روایت های تاریخی نشان می دهد این بوستان تنها برای دفن مردگان به کار گرفته نشده و افرادی به ویژه از مهاجرین در آن خانه ساخته اند و این خانه ها بعد ها به آرامگاه خانوادگی یا محل دفن شخصیت های مهم تبدیل شده است.

گفته شده پیامبر این زمین ها را برای خانه سازی، تقطیع کرده و در اختیار مهاجران قرار داده است.

یکی از مشهورترین خانه های بقیع در آن دوره خانه عقیل بن ابی طالب بوده است.

خانه های کوچک و آلاچیق هایی نیز در آنجا ساخته شده که مردگان را در آن دفن کرده اند.

همچنین هر قبیله ای مکانی برای دفن اموات خود در بقیع معین کرده است.

بیت الحزن یا بیت الاحزان، یکی دیگر از مکان های معروف بقیع بوده که امیرالمؤمنین آن را برای سوگواری همسرش دختر پیامبر، ایجاد کرده بود.

الروحاء هم نام یک مقبره مشهور میان بقیع بوده است.

گفته شده امیرالمؤمنین، خانه ای در جوار خانه عقیل، اختیار کرده و همسایگی با مردمانی که دروغ نمی گویند را دلیل این کار، بیان کرده است.

جای مشخصی نیز برای قرار دادن جنازه پیش از دفن وجود داشته که به آن موضع الجنائز می گفته اند احتمالا این موضع برای تجمع مردم یا غسل و کفن و اقامه نماز، کاربری داشته است.

دوره امویان (41 تا 132ق ) زمین و بوستان بوده که تعمیر شده است.

دوره عباسیان (131 تا 656ق ) با توجه به دفن عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر در خانه عقیل و نیز دفن امام حسن (ع)، امام سجاد (ع) و امام باقر (ع) در آن جا، بنی عباس با سیاست مخالفت با آثار بنی امیه و جلب موافقت علویان به ویژه بنی الحسن، به ساخت و تعمیر این بنا پرداختند و آن را مسجد و زیارت گاه کردند.

این گونه مشهور است که هارون الرشید (حکومت: 170 تا 193) نیز در ساخت و تعمیر این بارگاه، نقش داشته است.

اما منابع تاریخی از بازسازی مقبره ائمه بقیع در دوره سلجوقیان خبر می دهند.

مجدالملک ابوالفضل اسعد بن محمد بن موسی البراوستانی القمی (492ق)، وزیر شیعه برکیارق سلجوقی (د498ق)، خلفا که آنجا مدفون است.

اما قاضی نورالله شوشتری، ضمن تأیید این مطلب می افزاید: .

و چهارطاق عثمان بن مظعون اهل سنت چنان پندارند که مقام عثمان بن عفان است که او بنا کرده.

ببینید: خباثت جدید آل سعود در قبرستان بقیع" ابن جبیر (د614 ق) در سال 580 ق(در زمان ناصر خلیفه 34 عباسیان و پیش از حمله مغولان) می گوید بقیع در شرق مدینه واقع شده و دروازه ای از شهر به نام باب البقیع به سوی آن گشوده می شود و پس از ذکر قبور و مزارات بقیع از روضه عباس بن عبدالمطلب و حسن بن علی، سخن می گوید که بارگاهی است برآمده در هوا.

او همچنین از محل دفن رأس الحسین در پایین پای عباس، گزارش داده و پس از آن به تزیینات داخلی بقعه پرداخته و می نویسد: به لوح هایی آراسته به بهترین صورت با قطعات برنجین مرصع و ستاره نشان و گل میخ هایی بسیار زیبا و منظری جمیل، پوشانده شده است.

.

ابن جبیر در ادامه از قبه عباسیه یاد می کند که به بیت الحزن معروف است.

ابن نجار متوفای 643ق از قبور بزرگان زیادی در بقیع یاد می کند که نام اکثر آن ها ثبت نشده، اما پس از درج نام 9 تن از جمله عباس بن عبدالمطلب و ائمه بقیع، از دو قبر گزارش می کند که قبه مرتفع و قدیمی در ابتدای بقیع دارند و دو در آن هر روز برای زیارت باز می شود.

او همچنین از قبه قبر فاطمه بنت اسد و قبه قبر عثمان در بقیع یاد کرده است.

اما نکته جالب و تاریخی که ابن نجار نقل می کند آن است که ولید به پادشاه روم نامه می نویسد که می خواهیم مسجد نبوی را بازسازی کنیم و از او درخواست معمار و مصالح می کند و او هم از روم و مصر" نیرو و مصالح و تزیینات از جمله کاشی یا موزاییک و قندیل و غیره می فرستد .

این از آن جهت مهم است که می توان نوع معماری و مصالح بکار رفته در بقیع و دیگر اماکن مدینه را حدس زد.

او از بکار گرفتن مرمر، ساج و طلا در سقف، سخن گفته است.

دوره ایلخانان (654 تا 750ق ) با فتح بغداد پیغمبر، مقبره عباس بن عبدالمطلب عم پیغمبر و حسن بن علی بن ابی طالب (ع) با گنبدی استوار و صندوقی چوبین با صفحات برنجین و مرصع، قبر عثمان بن عفان و فاطمه بنت اسد، خبر می دهد و معتقد است قبور بسیاری از مهاجرین و انصار و صحابه دیگر نیز در بقیع واقع شده و بیشتر آنها شناخته نیست.

دوره عثمانیان (698 تا 1337) سمهودی متوفای 911 ق از سازه ای به دستور المنصور بالله بدون تاریخ ساخت و نیز المسترشد بالله به سال 590 ق خبر می دهد و از تزیینات قبر عباس و امام حسن گزارش داده است.

در سال 996 ق در مدینه (س) موسوم به بیت الاحزان به دستور سعود بن عبدالعزیز، تخریب شد.

سلطان محمود دوم عثمانی (حکومت: 1223-1255ق.

) لشکری برای تصرف مدینه فرستاد و در ذی الحجه 1227 آن شهر را بازپس گرفت.

ماده تاریخ این واقعه را قُطع دابر الخوارج گفته اند.

در ادامه وی دستور بازسازی بارگاه ها را صادر کرد.

جون لوییس بورکهارت در 3 صفر 1230ق در سفر خود به حجاز از مکه به مدینه رفته و توصیف جامعی از بقیع پس از ویرانگری وهابیان ارائه کرده است.

او از یک مخروبه بزرگ یاد می کند که تمام شواهد و سنگ نوشته ها و لوحات آن تخریب شده و تنها قبه ها و سازه های کوچک از دست وهابیان باقی مانده و مقبره های بزرگ، همه با خاک یکسان شده است.

در سال 1232مصطفی رشید پاشا (د 1274 ق (رییس الوزرای عبدالمجید یکم) گزارشی از وضعیت بقاع بقیع و ضریح های موجود در مزارات و بازسازی و تعمیر در زمان محمد علی پاشا د1265 ق (والی مصر در زمان سلطان سلیم عثمانی و فرزندش ابراهیم پاشا د1264 ق سخن گفته است.

منابع تاریخی از تعمیرات این بارگاه ها در سال 1234 یاد کرده اند.

فرهاد میرزا جمعه 18 ذی القعده 1292 ق مری در سفر حج از باب جبرییل به زیارت ائمه بقیع رفته است.

او داخل صندوق چوبی یا همان ضریح رفته و گرد قبورطواف کرده است.

فاصله میان صندوق قبر ها و ضریح را کم تر از نیم ذرع گزارش کرده.

در این زمان علی پاشا شیخ الحرم و حاکم مدینه و عیسی افندی قاضی مدینه بوده و همچنین گفته که برخی قبور مثل قبر فاطمه بنت اسد خارج از دیوار بقیع قرار داشته است.

از جمله کسانی که بارگاه ائمه بقیع را زیارت کرده حسام السلطنه فرزند عباس میرزا قاجار، نایب السلطنه است که در سفر حج خود به سال 1297 ق بیش از ده بنا و بارگاه را در بقیع معرفی کرده.

بقعه امامان چهارگانه (ع) محرابی داشته و در سمت چپ آن ضریح سبز چوبین بر مزار امامان بوده و بیت الاحزان حضرت فاطمه (س) پشت بقعه امامان قرار داشته است.

میرزا محمد حسین فراهانی در سال 1302ق در دوره ناصرالدین شاه قاجار به حج رفته و می گوید بقیع در شرق مدینه و خارج از دیوار شهر قرار دارد و دیواری سه ذرعی از سنگ و آهک با چهار در داشته و از سمت شرق به حش کوکب منتهی بوده که در کوچه باغ های بیرون شهر است.

وی از کثرت دفن در بقیع گفته و این که بقیع همه روزه در ایام حج تا مغرب باز است و در دیگر ایام، ظهر پنجشنبه و جمعه تا غروب باز است مگر برای دفن مردگان.

او بقعه ائمه بقیع را هشت ضلعی توصیف می کند، اما تاریخ این بنای سفیدکاری شده را نمی داند.

فراهانی نوشته که محمد علی پاشای مصری در سال 1234 قمری به امر سلطان محمود خان عثمانی این بقعه را تعمیر کرده و برای زیارت قبور ائمه بقیع است.

ریچارد فرانسیس برتون در سال 1307ق در مدینه بوده و در گزارش سفرش به بررسی تغییرات مدینه از هنگام سفر بورکهارت پرداخته و در فصلی از کتابش به قبرستان بقیع پرداخته و افزون بر بیان روایاتی درباره بقیع و دفن نخستین مدفون در آن که از صحابه پیامبر بوده، آن را گورستانی فاقد نظم هندسی و جایگاه مزار های بزرگان اسلام معرفی کرده که بر خلاف گورستان مسیحیان، جایی بدون درخت و گل و گیاه است.

وی از بارگاه امامان بقیع بازدید کرده و آن را زیباترین ساختمان بقیع شمرده و افزون بر این که برای هر یک از بقاع بقیع زیارتی را یاد کرده، به دلبستگی و شوق ایرانیان برای زیارت این قبور اشاره کرده است.

همچنین در گزارش هایش از بقیع، به سه روایت از مکان دفن حضرت فاطمه سلام الله علیها اشاره کرده است.

عکسی از بقاع بقیع در سال 1308 ق در اسناد تاریخی موجود است.

سرلشکر ابراهیم رفعت پاشا، امیرالحاج مصریان فرمانده پاسداران کاروان بوده که در سال های 1318، 1320، 1321و 1325 به سفر حج رفته و سفرنامه خود با نام مرآت الحرمین را نگاشته است.

وی نیز درباره بقیع چنین گزارش داده که شیعیان برای زیارت ائمه بقیع باید 5 قروش بپردازند.

همچنین طبق سندی که در دست است، دولت است و هرگز به عربستان منتقل نشده است.

در سند دیگری به تاریخ 1323 ق فهرستی از مقابر شخصیت های مهم بقیع از سوی حاکم مدینه به سلطان عثمانی ارسال شده است.

فهرست تهیه روکش پارچه ای اعیانی برای مقابر مدینه و پرده برای در ها و دیگر اشیاء نیز موجود است.

در دوره اخیر، عبدالحمید دوم،1327 سلطان عثمانی بوده است.

دوره جدید حکومت عربستان سعودی، و قرائت دعا در بقیع به اتهام شرک، ممنوع است.

پلیس های عربستانی و افراد خاصی به زبان های فارسی و عربی دائم در حال تذکر به حاجیان هستند که گاهی به مشاجره و بازداشت زائران می انجامد.

تاکنون برخی هیئت های سیاسی ایرانی توانسته اند با آزادی کامل ائمه بقیع را زیارت کنند و گاهی در میان آنان، زنان نیز همراه بوده اند.

امروزه در اصلی بقیع رو به صحن حرم نبوی باز می شود و با چند پله بالاتر از صحن قرار دارد.

زنان تنها می توانند در ساعات خاصی روی این پله ها و از پشت نرده ها قبور بقیع را زیارت کنند.

انتهای پیام/
کلید واژه ها: قبرستان بقیع - قبرستان - بقیع - مدینه - مسلمانان - تخریب - اسلام - خانه - نشان - هایی - توسعه - دیوار - امیرمحمد - آشنا - پیاده رو - آرامگاه - گورستان - تاریخی - تصویری - بوستان - گیاهان - مردگان - دیواری - محاصره - پیاده - انصار - ترمیم - گزارش - حکومت - سلطان

آخرین اخبار سرویس:
لزوم بازتعریف روش های نوین تعامل دولت- ملت

اصلاح طلبان به سرازیری افتاده اند آنها انتخابات مجلس را از دست می دهند

دفاع مقدس تمام شدنی نیست/ تلاش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات خواهد شد

چرا نمایندگان به نظر رهبری احترام نگذاشتند

تربیت نسل های سر بر مهر برای افق های روشن

آوازه پهپادهایی که ایرانیان می سازند

مجالس 6 کشور آسیایی ارتباطات درون منطقه ای را تقویت می کنند

امکانات زیرساختی گردشگری استان بوشهر باید تقویت شود

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات می شود

تلاش دشمن برای مخدوش کردن هر چه بیشتر اتحاد ملت ایران و عراق

استخدام کارشناس امور مشتریان و رسیدگی به شکایات خانم در مشهد

استخدام کارشناس پشتیبانی فنی هاستینگ شیفت چرخشی در مشهد

20 آذر | تیتر یک روزنامه های صبح ایران

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات می شود

مجالس 6 کشور آسیایی ارتباطات درون منطقه ای را تقویت می کنند

جامعه در حال عبور از الگوی ظریف است

خون هایی که بی جواب نخواهند ماند

تردد 12میلیون تن کالا در دریای خزر

حمله ژن خوب ها به صندلی بازنشسته ها! +عکس

عکس معنی دار در اینستاگرام روحانی +عکس

پدری ، پسرش را کشت

دشمن در تهاجم به معنویات نیز همچون جنگ سخت، شکست خواهد خورد

میرلوحی: برای زندگی در فضای بین الملل، ایجاد سلامت کار و جلوگیری از پولشویی نیازمند FATF هستیم

ایسنا صدای جنبش های دانشجویی باشد

چشم امید مردم کماکان به داخل است

استخدام زیگزال دوز یا چرخکار ماهر خانم در همدان

استخدام صندوقدار آشنا به سپیدز در فست فود

میرلوحی: تصویب FATF به معنای وابستگی خارجی نیست / ما برای زندگی در فضای بین الملل و ایجاد سلامت کار و جلوگیری از پولشویی در کشور نیازمند این لایحه هستیم / همان کسانی که با برجام مخالف بودند امروز با FATF هم مخالفت می کنند/ باید با دنیا تعامل داشته باشیم

روزنامه استخدامی آذربایجان شرقی و تبریز | سه شنبه 20 آذر 97

استخدام نیروی ساده کارواش در خراسان رضوی

عاقبت شوکه کننده صحبت با موبایل موقع عبور از خیابان!

فرار پسربچه انگلیسی از ملکه الیزابت+فیلم

غارت اپل استور در فرانسه+فیلم

نجات راننده کامیون پس از تصادف زنجیره ای+فیلم

چرا فکر می کردیم مزد کارگران ترمیم می شود؟

توانایی مقابله با تروریسم و قاچاق موادمخدر با ادامه تحریم ها کاهش می یابد

توصیه حجاریان به دانشجویان: افشاگری علیه خودسری

جدول پخش برنامه های سیمای چهارمحال و بختیاری

گزارش: کنفرانس بین المللی مسکو با حضور ایران

ایستگاه قطار در فومن و صومعه سرا احداث شود

پیام استاندار خراسان جنوبی به کنگره ملی 2 هزار شهید خراسان جنوبی

مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره جهاد دانشگاهی افتتاح شد

آموزش های مبانی اخلاقی و اسلامی در فضای مجازی

طرحی که بلای جان چنارهای خیابان ولیعصر شد

ترویج اخلاق قرآنی؛ مهم ترین هدف طرح دورهمی قرآنی

اخلاق؛ وجه مشترک همه ادیان توحیدی

انجام فعالیت های قرآنی تحت نظر تشکیلات منسجم/ لقب «استاد»، معضلی که قاریان را متوقع می کند

درصدد الگو شدن کنگره شهدای استان کرمان در کشور هستیم

علیجانی: صاحبان تریبون از بیان نظرات غیر تخصصی پرهیز کنند

وزیر صهیونیست: صلح و آرامش زمانی حکمفرما می شود که اعراب بار دیگر از ماه بترسند

کنایه مریم امیرجلالی به رضا عطاران

سلوک مراجع/ محمداکرم مردانی پور: آیت الله مکارم شیرازی هیچ نهادی را در نظام اسلامی بی نیاز از نقد نمی داند/ در حمایت از نظام و نقد ساختار و مدیران افراط و تفریط ندارند/ به بخش هایی از حوزه علمیه کمک مالی می کنند/ به شدت بر استقلال مالی حوزه تأکید دارند

محمدی به فارس خبر داد بودجه 2 هزار میلیاردی دولت برای اجرای نظام رتبه بندی معلمان

میرزایی نیکو: یکی از مشکلات امروز جامعه بیان مطالب غیر کارشناسی از تریبون های رسمی است

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات خواهد شد

آینده، امکان ها و آغازها

اصلاح طلبان باید جواب بدهند چرا نتوانسته اند انتظارات مردم را برآورده کنند

ایستگاه قطار در فومن و صومعه سرا احداث شود

نیروی انسانی مازاد شهرداری ها به معضل تبدیل شده است

استخدام دانشگاه علوم پزشکی مشهد (اعلام نتایج نهایی)

میرلوحی: تصویب FATF به معنای وابستگی خارجی نیست

اظهارات کریمی قدوسی، توهین به شعور ملت است/ در مجلس دهم عقلانیت نسبی حاکم است

وضعیت فعلی مثل زمان شاه سلطان حسین شده است/ مصلحت ریاست مجمع در دست رهبری است/ دغدغه این را داریم روزی نیاید که مردم به ما گوش نکنند

آغاز کنگره ملی 2 هزار شهید خراسان جنوبی

پروازهای فرودگاه آبادان

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات خواهد شد

نسبت کروموزوم 47 با جذبه عشق

میرلوحی: تصویب FATF به معنای وابستگی خارجی نیست

دشمن در تهاجم به معنویات نیز همچون جنگ سخت، شکست خواهد خورد

توصیه حجاریان به دانشجویان: افشاگری علیه خودسری

بازدید الحیدری از پادگان آموزشی حشد الشعبی

سنگین ترین و سریع ترین خودروی دنیا چگونه است؟ [تماشا کنید]

این 2 بادیگارد شاخ فضای مجازی را می شناسید؟ +عکس

تبدیل گلستان به کارگاه عمرانی/ طرح استیضاح شهردار قطعی نیست

زلزله شهداد خسارت نداشت

صفحه نخست روزنامه های امروز سه شنبه 20 آذر

استخدام برنامه نویس اندروید و ios در تهران

دستاوردهای انقلاب اسلامی از زبان رییسی

استخدام حسابدار مسلط به امور اداری در تهران

استخدام مهندس مکانیک و مهندس معمار یا عمران در تهران

استخدام متخصص اطفال و پوست ومو در درمانگاه شبانه روزی گرگان

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات خواهد شد

نیروی انسانی مازاد شهرداری ها به معضل تبدیل شده است

فهرست پروازهای داخلی و خارجی فرودگاه شهید بهشتی اصفهان

گسترش رویش های انقلاب موجب شکست دشمن در تهاجم به معنویات خواهد شد.

دکوراسیون خانه به رنگ سال 2019-98

مدل لباس های شب یلدا

لباس مجلسی به رنگ سال 2019 - 98

خانواده؛ کانون اصلی رشد و تعالی انسان

فعالیت های قرآنی تحت نظر یک تشکیلات منسجم انجام شود/ لقب «استاد»؛ معضلی که قاریان را متوقع کرده

درصدد الگو شدن کنگره شهدای استان کرمان در کشوری هستیم

ارائه طرح های عملیاتی برای رفع آسیب های اجتماعی ضروریست

دغدغه استاد انصاریان برای بازگشت «اصول کافی» به خانه های مردم

حدیث نگاشت/ ثواب آموزش قرآن به فرزندان

انتشار عکسی معنی دار در اینستاگرام رییس جمهور

انتظار شبانه آیت الله بهجت برای باز شدن حرم عبدالعظیم الحسنی (ع)

«آقای رییس جمهور شوخی می کنند!» واکنش مردم به ادعای ارزانی پس از برجام

حرف های زوج مخترعی که از شرکت فورد درخواست همکاری دارند

برداشت بی رویه از رودخانه ها، عامل وقوع سیل است

کاهش تقاضا بزرگترین چالش سوادآموزی است

تاریخچه و سیر توسعه قبرستان بقیع

تاریخچه و سیر توسعه قبرستان بقیع