مطالب مرتبط:
هزینه تامین آب از طریق تاسیسات آب شیرین کن/ انتقال هر متر مکعب آب از دریا به مشهد 17 هزار تومان هزینه دارد/ نیمی از جمعیت کشور درگیر کم آبی خواهد شد
مدیریت بحران: تا پایان پاییز بارندگی ها در کمترین میزان خواهد بود/ امسال 12.5 میلیارد متر مکعب کاهش آب داریم
عدم مصرف 250 هزار متر مکعب آب در نیروگاه های تجدید پذیر
تبخیر بیش از دو میلیون متر مکعب از حجم آب سد الغدیر
بیش از 2 میلیارد متر مکعب، میزان آب مصرفی در بخش کشاورزی سیستان و بلوچستان
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 29 شهریور 1397 ساعت 23:102018-09-20سياسي

چند متر مکعب عشق به نام «سقاخانه»


کاسه ی نقره ای زنجیر شده به میله ی فلزی را پرآب می کند، چند جرعه می نوشد و «یاحسین» می گوید، به لبه ی سقاخانه تکیه می دهد و زیر لب خدا بیامرزی برای بانی این مکعب سبز می فرستد و قدم زنان دور می شود .

- کاسه ی نقره ای زنجیر شده به میله ی فلزی را پرآب می کند، چند جرعه می نوشد و یاحسین می گوید، به لبه ی سقاخانه تکیه می دهد و زیر لب خدا بیامرزی برای بانی این مکعب سبز می فرستد و قدم زنان دور می شود .

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایسنا، این داستانِ هر روز و هر شب محله های قدیمی و مردم آن هاست؛ طلب مغفرت برای بانی های پرعیارترین نقاط شهر، یعنی سقاخانه هایی که بی هیچ چشمداشتی لب های تشنه را سیرآب می کنند.

شاید به همین منظور بوده که دست کم از دوره ی آل بویه، با پا گرفتن مراسم های عزدارای حسینی، سقاخانه ها هم در کوی و برزن ها و بعضا در کنار مساجد پا گرفتند تا این چند متر مکعب عشق گوش شنوای حاجات و نذر همان مردم باشد.

و حالا بعد از گذشت بیش از هزار سال، امروز عملکرد این مکان ها یعنی روش سیراب کردن مردم تغییر کرده.

به جز آن هایی که امروز یا کاملا از بین رفته اند یا فقط یک کتیبه و پنجره ی فولادی بر پیکرشان جا خوش کرده است، هنوز هستند سقاخانه هایی که با وجود قدمت زیادشان وظیفه ی اصلی خود را فراموش نکرده اند، آن هایی که مأمن شمع و اشکِ عزاداران حسین (ع) در شام غریبانند.

جنبه ی مذهبی سقاخانه ها در شمایل و نوع معماری سنتی این مکعب سبز به وضوح دیدنی است.

سقف محراب گونه، کاشی های فیروزه ای و شمایل هایی که معمولا با نام عباس (ع) روی دیواره ی داخلی بنا نصب شده اند، مأمن رازِ نیازمندانی هستند که حتی هر شب جمعه در درگاهِ سقاخانه شمع روشن می کنند.

هر چند امروز تعداد آن ها کمتر از گذشته است، آن قدر که باید نشانی شان را از محلی ها گرفت، اما باز هم هستند در کوی و برزنِ ِ محله های قدیمی ترِ همین تهران هم، از سقاخانه نوروزخان و آیینه طهران گرفته تا شیخ هادی و خدابنده لو ، آن ها مأمن اند برای کسانی که که دنبال یک متر جا می گردند تا نذر دل برآورده کنند.

در میانه های خیابان ظهیرالاسلام سقاخانه آیینه طهران بر خلاف کاشی سر درش که آن را به 1285 شمسی نسبت می دهد، سرپاست و انگار همین یکی دو سال پیش آن را ساخته اند، هر چند برخی منابع مکتوب این سقاخانه را در گذشته یکی از پر زرق وبرق ترین سقاخانه های تهران قدیم می نامیدند، چون آیینه کاری زیادی در بدنه آن به کار رفته بود.

سقاخانه آیینه طهران در خیابان ظهیرالاسلام تهران، این سقاخانه در زمان ساخت حدود سه متر جلوتر از موقعیت امروزی خود در ابتدای کوچه زورخانه قرار داشت عباس نهمار که از سال 60 در چند قدمی سقاخانه کاسبی می کند به ایسنا می گوید: از سال 60 که به این منطقه آمده ام این این سقاخانه با دستگاه آب سردکن کار می کرد.

اما مردم منطقه در مورد گذشته ی این سقاخانه حرف هایی دارند.

گویا این خیابان _ظهیرالاسلام_ قبلا کوچه بوده تا اواخر پهلوی دوم که دستور تعریض کوچه را می دهند و مجبور می شوند جای سقاخانه را که قدری جلوترا زم وقعیت فعلی خود بوده، عقب تر ببرند.

با وجود همه این حرف ها زیاد شنیده ام مردمی که به آن اعتقاد دارند حاجت گرفته اند.

حتی "یک روز که سقاخانه کثیف بود با خودم فکر کردم آن را تمیز کنم، زمانی که خواستم این کار را انجام دهم، به خودم نهیب زدم که اول کار دیگری را انجام دهم، کارم تمام شد، ناگهان دیدم آقایی صاجب یک بنز گرانقیمت، با لباس کاملا سفید، صابون و آب برداشته و در حال شستن سقاخانه است، به خودم گفتم ای نسقاخانه صاحب دارد تو نشستی این کار را افراد دیگری انجام می دهند" .

احمد شریفان، دبیر شورا یاری محله بهارستان و متولی این سقاخانه 112 ساله نیز در گفت وگو با ایسنا می گوید: محلی ها معتقدند قدمت این سقاخانه بیش از 250 سال است، آن تا 1344 شمسی در ورودی کوچه و قدری جلوتر از موقعیت امروزی اش به شکل یک سقاخانه چوبی در گذر سقاخونه بود، اما با صدور دستور برای تعریض خیابان در آن زمان، یکی از خیرین منطقه آن را قدری عقب تر برد، تا سال 1386 که بعد از یک دوره بازسازی تقریبا به قالب فعلی خود درآمد، در طول چند سال گذشته نیز چندین بار بازسازی شده است.

در گذشته در کنار سقاخانه و در ابتدای کوچه ای با نام "کوچه زورخانه" یک شیر فشاری آب بود که مردم لباس های خود را آن جا می شستند، اما به مرور همه این اتفاقات کمرنگ شدند.

سقاخانه خدابنده لو، تنها سقاخانه مصور ایران که در طول یکی دو سال گذشته نیز بخش زیادی از کاشی های آن به سرقت رفته است سقاخانه خدابنده لو - باغچه علیخان - در خیابان ناصرخسرو، کوچه خدابنده لو روبه روی امامزاده اسحاق که در زمان ساخت خود در محوطه حیاط شاهی بنا شده بود، امروز به عنوان تنها سقاخانه مصور تهران – از نظر داشتن تصاویر مذهبی - و باقی مانده از دوره قاجار را یکی از بی نظیرترین آثار تاریخی تهران برمی شمارند، آن بنا به لحاظ معماری و گستردگی مردمی که برای حاجات خود به آن سقاخانه می رفتند، اهمیت زیادی داشته است.

سقاخانه نوروزخان در خیابان پانزده خرداد شرقی، کنار بازار آهنگران از معروف ترین سقاخانه های تهران قدیم به حساب می آمد، در سراسر گذر این سقاخانه طاق بندی شده بود و شمایل بزرگان دینی و مذهبی، علم، بیرق و علامت سیاه را به آن ها آویزان کرده بودند، حتی زورخانه ای به همین نام در کنار این سقاخانه وجود داشت که از زورخانه های معروف و نامی شهر به شمار می رفت و دالان ورودی آن از زیر سقاخانه نوروزخان می گذشت.

سقاخانه کربلایی عباس در خیابان البرز سقاخانه کربلایی عباس را یکی از بزرگترین سقاخانه های قدیمی تهران در خیابان وحدت اسلامی، خیابان البرز می نامند، با وجود کتیبه ای که سال ساخت آن را 1255 تا 1260 معرفی می کند، آن هنوز پابرجاست و آن علاوه بر داشتن دستگاه آب سردکن برقی مانند دیگر سقاخانه های فعال در کشور، صفحه ای فلزی نیز برای شمع روشن کردن در کنار آن تعبیه کرده اند، این اثر به شماره 12215 در 30 تیر 1384 در فهرست آثار ملی ثبت شد.

سقاخانه گذر قلی ، در محله سنگلج، سه راه بازارچه معیر، کوچه شهید غلامرضا فصیح، کوچه شهید کارکن اساسی، در دوره قاجار و در مرکز محله ای در امتداد گذر معیرالممالک ساخته شد که آن منطقه به مرور به گذر قلی معروف شد.

این سقاخانه در 17 خرداد 1379 به شماره 2691 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

سقاخانه گذر امامزاده یحیی در بازارچه امامزاده یحیی، قدیمی ترین سقاخانه تهران سقاخانه گذر امامزاده یحیی در چهارراه سیروس کوچه صاحب دیوان، کوچه امامزاده یحیی،نبش کوچه متین نژاد - که امروز آن را سقاخانه صاحب الامر می نامند - را از قدیمی ترین سقاخانه های تهران می دانند، سقاخانه ای که آب آن را از قنات حاج میرزا علیرضا تامین می کرده اند و میراث فرهنگی بعد از نصب جداره ی شیشه ای مقابل سقاخانه ی چوبی اصلی برای جلوگیری از هر گونه آسیب وارد شدن به آن یا سرقت، آن را به شماره 14669 در 16 اسفند 1384 در فهرست آثار ملی ثبت کرد.

محسن محمدی سمیعی کاسب قدیمی بازارچه امامزاده یحیی است که قدمت حضورش در این بازارچه را مساوی با زمان سفید شدن تک تک موهایش می داند و می گوید: وقتی فیلم قیصر را در بازارچه بازی کردند من جوانکی بودم، همه خاطرات بازارچه را به خاطر دارم، مانند شجره نامه ای که برای مسجد و سقاخانه قدیمی بازارچه امامزاده یحیی وجود دارد.

این منطقه را تکیه زرگرها می نامیدند و کوچه ی متین نژاد که ورودی مسجد داخل آن است، به کوچه چاپخانه معروف بود.

درِ سقاخانه صاحب الامر ارسی بود، آن را بالا می دادند و داخل اش برای استفاده مردم آب می ریختند.

تا قبل از انقلاب این سقاخانه به همان شکل بود تا آن را بازسازی کردند، چند سال قبل نیز میراث فرهنگی جلوی بخش چوبی آن را که قدیمی تر بود شیشه کشید.

مردم زیادی در سال های گذشته از این سقاخانه حاجت گرفتند.

از مغازه ی جوان قدیمی اودلاجان بیرون می آیم، پیرمرد، کاسه ی نقره ای زنجیر شده به میله ی فلزی را پرآب می کند، چند جرعه آب می خورد و با سیراب شدن اش یاحسین می گوید، به دیواره ی سقاخانه در کنار کوچه تکیه می دهد و زیر لب خدا بیامرزی به بانی سقاخانه گذر امامزاده یحیی نثار می کند و قدم زنان راهش را می گیرد و می رود.

انگار همین یک کلمه برای همه ی آن هایی که سقاخانه ها را در دل تهران قدیم و حتی ایران قدیم ساختند، کافی است .

سقاخانه کوچه آل آقا در ابتدای خیابان ری سقاخونه بی نام؛ مردم کوچه آل آقا به سمت خیابان ری هم با این فرهنگ آشنایند.

می توان سقاخانه ی این منطقه را یکی از سقاخانه های گمنامی دانست که محلی ها فقط از وجودش مطلع اند، سقاخانه ای که هنوز بخشی از گذشته اش را با خود همراه دارد، اما به دلیل بی توجهی ها هر روز آسیب های بیشتری به بدنه ی سنگی اش وارد می شود.

حسین باقری، کاسب 50 ساله ی این کوچه، به ایسنا می گوید: محلی ها این منطقه را به واسطه ی وجود این سقاخانه سقاخونه می شناسند، تا همین چند سال پیش نیز به روش قدیمی یعنی ریختن آب در سنگ سیر و استفاده مردم از شیری که روی بدنه ی سنگ تاریخی سیر قرار داشت، از آب ان استفاده می کردند، اما چند سالی است که با نصب یک آب سردکن در طبقه دوم سقاخانه، از آن استفاده می کنند.

سقاخانه حمام خانوم در محله اودلاجان هنوز هستند مکعب های سبزی که این روزها دل های زیادی در کنارشان آرام می گیرند، سقاخانه حمام خانم ، سقاخانه قمر بنی هاشم ، سقاخانه ابتدای کوچه شهید رضایی مجد ، سقاخانه تکیه رضاقلی خان ، سقاخانه ت کیه تجریش ، سقاخانه شیخ هادی نجم آبادی یا حتی کیلومترها دورتر سقاخانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در اردبیل از قرن 16 میلادی، سقاخانه کوچه دباغ خانه در یزد از سال 1517 میلادی، سقاخانه عزیزالله در کنار مسجد جمعه اصفهان که در دوران شاه سلیمان صفوی و در سال های 1666 تا 1694 ساخته شده یا سقاخانه اسماعیل طلا که توسط نادر شاه افشار در حرم امام رضا در مشهد و در بین سال های 1736 تا 1747 میلادی ساخته شدند.

هر چند در طول چند سال گذشته طرح مرمت و احیای سقاخانه های تاریخی تهران به داد بخش زیادی از این بناها رسید، اما امروز به نظر می رسد به واسطه ی بی توجهی به این بناها و ساماندهی شان، حتی فرهنگ استفاده از آن ها در حال از بین رفتن است، چون در مناسبت هایی مانند شام غریبان و حتی در کنار امامزاده ها، در هر گوشه که بتوانند شمعی روشن می کنند و .

.

سمیه ایمانیان - ایسنا
کلید واژه ها: هایی - امروز - تهران - طهران - عزاداران حسین - مردم - خیابان - قدیم - قدیمی - تهران قدیم - کاشی - زنان - نقره - زورخانه - خدابنده - امروزی - معماری - میانه - وظیفه - مراسم - پنجره - گزارش - مساجد - جمعه - سنتی

آخرین اخبار سرویس:
مصرف رسانه ای مردم جابه جا شده / خبرگزاری حوزه به نخبگان و مدیران جوان توجه کند

فرار محمد بن سلمان از عدالت با گزینه سپرهای بلا

با شعار «توانمندی ایرانی، رسانه جهانی» پانزدهمین اجلاس سراسری فناوری رسانه28 تا 30 آبان برگزار می شود

برای جلوگیری از گرفتگی عضلات در پیاده روی اربعین چه کار کنیم؟

واکنش دبیرخانه شورای اطلاع رسانی دولت به اظهارات کریمی قدوسی

پاسخ مصباحی مقدم به یک شبهه درباره مجمع تشخیص

باید از ظرفیت همه جریان های سیاسی برای پیشرفت کشور بهره برد

چرا نمی توانیم خاوری را در کانادا دستگیر کنیم؟

حرکت عجیب یک تاجر در برابر اسحاق جهانگیری + عکس

حضور وزیر پیشنهادی راه در کمیسیون عمران مجلس

کمیسیون فرهنگی فعلا درباره وزیر پیشنهادی اقتصاد به جمع بندی نرسیده است

اعلام برنامه نقالی و پرده خوانی «عشاق» در حرم حضرت معصومه (س)

بیش از 1000 زائر خارجی اربعین وارد منطقه آزاد ماکو شدند

وضعیت مطلوبی در جلوگیری از آسیب های اجتماعی داریم

6 آبان بررسی صلاحیت 4 وزیر پیشنهادی در مجلس

لزوم اخذ مجوز از شورا برای دیوار گذاری املاک مشمول ماده 110

رویکرد منابع محور را به رویکرد مدیریت محور تبدیل کنیم / نبود تناسب در توزیع نیروها از مشکلات استان هاست

لزوم بهره گیری از اعتبارات ملی برای حل معضل پسماند در گیلان

جهانگیری: تا الان اجازه برکناری مدیرم را پیدا نکردم چه برسد به وکیل، وزیر و ...

تصمیم گیری پراکنده درمورد حقابه کشاورزان تبعات ملی دارد

اجرای 250 گفتمان دینی در مدارس البرز

سفر به کربلا یا جنگ با خود؟

طنز سیاه آل سعود

استان تهران بیش از 23 هزار کلاس درس فرسوده دارد

استخدام منشی مدیر عامل خانم در شرکت آرمن طرح و نما در تهران

فیلم: جهانگیری: سران قوا تصویب کردند که پذیرش 4 لایحه FATF در این مقطع ضروری است

درگیری دو تن از نامزدان پارلمانی در داخل گدام های کمیسیون انتخابات

تاکید ظریف بر حفظ حقوق ایرانیان مقیم خارج از کشور

برخی نمایندگان معتقدند با برنامه های وزیر پیشنهادی راه نمی شود به نقطه مطلوب رسید

ترویج قانون محوری مهمترین گام در تحقق پیشگیری از وقوع جرم

رییس کل دادگستری استان تهران با دو تن از ایثارگران دیدار کرد

انتقاد نماینده اصلاح طلب از روحانی

مدارک دانشگاهی مهدی هاشمی منتشر شد

روحیه پدرم در مواجهه با پیکر برادرم عالی بود

مطهری: وقتی چیزی را مقدس جلوه می دهند که برای حفظش هر کاری می توان کرد، نتیجه اش چنین فجایعی می شود

تولید محتوی از وظایف دفاتر نهاد رهبری در دانشگاه ها است

تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد اسلامی فعلا منتفی شده است/ تشکیل کمیته برای پیگیری مشکل دانشجویان پزشکی

دیدار رییس کل دادگستری استان با مردم قزوین

رت­به های برتر کشوری شاهد و ایثارگر در آزمون سراسری 97 تجلیل می شوند

شجاعی کیاسری دبیر ستاد اطلاع رسانی و تبلیغات اقتصادی کشور شد

موزه ثبت احوال کشور + عکس

مسابقات قرآن روسیه به روایت داور اندونزیایی

ثبت نامی‎های اربعین قم دو برابر شدند

همایش ملی الگوی زندگی عفیفانه برگزار می شود/ تمایزات عفاف و حجاب

آغاز ثبت نام دوازدهمین دوره مسابقات سراسری خواهران دارالقرآن امام علی (ع)

بررسی ادامه طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس در کمیسیون شوراها

تاکید ظریف بر حفظ حقوق ایرانیان مقیم خارج از کشور در کمیسیون امنیت ملی

سخنگوی وزارت کشور: 15 شهردار در سراسر کشور بازنشسته هستند و باید بروند

حبیبی: ماه عسل کارگزاران و اصلاح طلبان تمام شد/ «فروپاشی اجتماعی» واژه مشترک اصلاح طلبان و منافقین!

نمونه قرارداد اجاره نامه ساختمان

استخدام کارشناس انفورماتیک آقا در شرکت سامان پویش تامین- تهران

فرمانده نیروی زمینی سپاه: ربودن تعدادی از بسیجیان در نقطه صفر مرزی مصداق نفوذ بود

فیلم: سردار پاکپور: ربودن تعدادی از بسیجیان در نقطه صفر مرزی مصداق نفوذ بود

طرح دو فوریتی مستثنی کردن برخی مدیران از قانون منع به کارگیری بازنشستگان منتفی شد

دادستان ها در برخورد با مفاسد اقتصادی با جدیت ورود کنند

برخی شهروندان کابل نسبت به عدم مدیریت انتخابات اعتراض کردند

تصاویر| تجمع در اعتراض به حذف ارز دانشجویی

معرفی رییس کل دادگاه های عمومی و انقلاب بویراحمد

 انتصاب «سردار عامری» به ریاست شورای فرهنگی بنیاد حفظ آثار

ایرادات لوایح «حقوق اطفال» و «حقوق چک» با حضور یکی از اعضای شورای نگهبان رفع شد

تصادف زائرین اربعین در کربلا

واکنش لندن به روایت سعودی ها از قتل «خاشقجی»

سردار حاجی زاده به مجلس می رود

وزیر پیشنهادی راه برنامه هایش را به کمیسیون عمران ارائه کرد

ناظران: عذرخواهی کمیسیون انتخابات افغانستان کافی نیست

میرسلیم: نظام جمهوری اسلامی مستحکم تر از آن است که به انزوا کشیده شود

موفقیت دانش آموزان در گرو توجه به مفاهیم قرآنی است

تمام مرزبانان ربوده شدن میرجاوه زنده هستند/ تعقیب و گریز در خاک پاکستان برای نجات مرزبانان میرجاوه

توریست های خارجی؛ سفیران ایرانی

فوائد خواندن نماز با حضور قلب چیست؟

تعیین دبیر و روسای کارگروه های ستاد اطلاع رسانی و تبلیغات اقتصادی کشور

شهرداری ها باعث کاهش مسافرت های هوایی شده اند/ اعتراض ایرلاین ها

تازه های مرگ جمال خاشقجی

گلاره ناظمی: خوشبختانه حجاب مانع انتخابم نشد

خودداری محسن هاشمی از پاسخگویی به سوالات درباره وضعیت افشانی

نگاه تردیدآمیز جهان به یک اعتراف

5 هزار تن برنج، سنگین ترین محموله کشف شده از محتکران در تهران

تاکید بر واگذاری سهام موسسات دولتی

جهانگیری باید هنگام تغییرات در دفتر رییس جمهور این حرف ها را می زد؛ فرصت طلایی استعفای او از بین رفته / واعظی اختیارات فوق العاده ای دارد که در 40 سال گذشته بی سابقه بوده

طرح دوفوریتی استثنا کردن برخی بازنشستگان با مخالفت نمایندگان منتفی شد/ قانون با جدیت اجرا می شود

ایکاش یک بخش تخصصی برای حسابداری فرصت های از دست رفته ایجاد شود

رایزنی جابری انصاری با رییس کمیته بین المللی صلیب سرخ درباره شرایط انسانی در حلب

چریک های جنگ اقتصادی را تحسین کنیم

خطر زباله های دریایی برای خزر

استخدام جوشکار

موفقیت دانش آموزان در گرو توجه به مفاهیم قرآنی است

طرح دوفوریتی مستنثی شدن ازقانون منع به کارگیری بازنشستگان منتفی شد

تاج زاده:فسادی که امروز داریم را به هیچ وجه در گذشته نداشتیم/ پرچمدار عبور از روحانی نخواهیم شد/کار از دست دولت در رفته است و نمی تواند از پس تحریم ها بر بیاید

 افتتاح طرح های بهسازی فرودگاه طبس

نشست هیات نمایندگان اتاق ایران

کعبی و موسوی لارگانی ناظر مجلس در شورای عالی بیمه شدند

نمایندگان خواستار سرعت بخشیدن به موضوع آزادی 14 تن از مرزبانان میرجاوه شدند

نظر اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس نسبت به وزیر پیشنهادی صمت «خوب» است

همایش روز ملی روستا و عشایر در بجنورد

مسیرهای راهپیمایی جاماندگان اربعین در پایتخت اعلام شد

کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان را به تعطیلی کشاند

آرزوی توییتری مشاور رییس جمهور

پیگیری بنیاد شهید نیشابور برای اشتغال فرزندان شهدا

معرفی پر شنونده ترین برنامه های رادیو ایران

بازنشدن 350 مرکز انتخاباتی درافغانستان

چند متر مکعب عشق به نام «سقاخانه»

چند متر مکعب عشق به نام «سقاخانه»