مطالب مرتبط:
جایگاه نماز در قیام عاشورا به روایت حاج آقا قرائتی
عاشورا به روایت دکتری که مورد توجه شهید مطهری بود
انتشار آلبوم تصویری «چهل مینیاتور روایت عاشورا» در آلمان
روایت عروسی حضرت قاسم(ع) در میدان نبرد از کجا مطرح شده است؟/ عده ای تیشه به ریشه اسلام می زنند
روایت رهبر انقلاب از ماجرای شهادت حضرت قاسم (ع) در روز عاشورا +فیلم
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 29 شهریور 1397 ساعت 00:422018-09-19سياسي

ریشه های روایت های بعضا متضاد از عاشورا


شرایط تاریخی و نیازها و مسائل زمانه علائق عملی روایت گر را می سازند و هر اجتماعی در هر دوره ای مسائل و درگیری های خاص خود را دارد.

هر گروه اجتماعی برای پاسخ دادن به مسائلش به حافظه تاریخی خود و ذخایر فرهنگی خود رجوع می کند.

- ماهنامه نسیم بیداری: مسئله اصلی ما در این پرسش ها پرداختن به عنصر روایت گری در ماجرای عاشورا است.

ما به دنبال این مسئله هستیم تا در طی مصاحبه دریابیم که برداشت ها و روایت های بعضا متضاد از عاشورا در چه بستری وقوع پیدا کرده است؛ مثلا چرا برای قشری، عاشورا نمادی از جهاد و جنگ می شود و برای دیگری، عاشورا نماد انسان سازی و تفسیری اخلاقی از آن دارد و یا برای قشر دیگر، نمادی از امر به معروف و نهی از منکر.

به نظر شما دلیل اصلی تکثر روایت ها درباره عاشورا و واقعه کربلا چیست؟- طرح بحث بسیار جالب و ارزشمندی است.

این بحث را در باب هر رویدادی از جمله واقعه عاشورا می توان مطرح نمود.

عوامل مختلفی نقش دارند تا یک روایت (narrative) زاده شود.

روایت از توالی (sequence) رویدادها سخن می گوید و هر روایتی پی رنگ (plot) یا طرح خاصی از این رویدادها می سازد و معنای خاصی به هر رویداد و کنش کنش گران ذی مدخل در آن رویداد می دهد اما به نظر می رسد دست کم چهار عامل نقش مهم تری در آفریده شدن یک روایت دارند که من آنها را که به هم پیوند دارند، یک به یک توضیح می دهم: الف) میزان داده هایی که روایت گر (narrator) در مورد یک رویداد دارد، در نحوه روایت گری او نقش دارد.

مثلا در متون اسلامی آمده است که پیامبر در باب دختر کوچک شان حضرت فاطمه سخنی به این مضمون فرموده اند که فاطمه پاره تن من است، هر کس فاطمه را بیازارد مرا آزرده است و هر کس مرا بیازارد خدا را آزرده است .

اهل سنت در آثار خود (مثلا صحیح بخاری، صحیح مسلم و سنن ابی داود) شأن صدور این سخن را چیزی می دانند و اهل تشیع نیز در کتب خود شأن صدور آن را چیز دیگری بیان می کنند و لذا تفسیرشان از این حدیث زمین تا آسمان با هم تفاوت می یابد و دفاع پیامبر از فرزند کوچک شان معنای بسیار متفاوتی پیدا می کند.

بنابراین داده های تاریخی که ما در دست داریم و این که کدام شان را در کانون توجه قرار می دهیم، روایت مان تغییر می یابد.

اگر ما بدانیم که این سخن در چه وضعیتی و پس از چه رخدادی درباره ایشان گفته شده است، درک دقیق تر و درست تری از سخن پیدا خواهیم کرد.

مثلا اگر (مطابق کتب اهل سنت) یکی از اعضای خانواده حضرت فاطمه ایشان را آزرده باشد، این سخن یک معنایی خواهد داشت و اگر دشمنان شخصی حضرت فاطمه ایشان را آزرده باشند یک معنایی دارد و نیز اگر مخالفان یا دشمنان عقیدتی حضرت فاطمه (نزدیک به روایت شیعی ایشان را آزرده باشند، این سخن معنای دیگری خواهد یافت.

چه بسا یکی دلالت شخصی و زمینه مند داشته باش د و دیگری دلایل عام و فرازمینه ای.

پس نوع داده ها و اطلاعاتی که روایت گر در باب یک رویداد و یا یک سخن داشته باشد، روایتی که ساخته می شود و معنایی که بدان داده می شود تفاوت خواهد کرد.

هر قدر که روایت گر به جزییات بیشتری دسترسی داشته باشد و آن را در روایت گری اش داخل کند، روایت اش متفاوت خواهد شد.

ب) اما گاهی ممکن است داده هایی که دو روایت گر در مورد یک رویداد دارند یکسان باشد.

با این حال روایت های شان باز هم با هم تفاوت پیدا کند و دو روایت متفاوت ساخته شود.

لذا اگرچه نوع و میزان داده هایی که روایت گر در اختیار دارد، مهم است اما تعیین کننده نهایی نیست.

عامل مهم تر از داده ها، روش بررسی و تحلیل داده ها است.

این که روایت گر با چه روشی داده ها را گرد می آورد و کنار هم می گذارد و تفسیر می کند در نوع روایت گری او دخیل است.

روش تعیین می کند که کدام داده و اطلاعات برای تحلیل و تفسیر برگزیده شود و کدام داده کم اهمیت تلقی گردد.

به عنوان مثال، در مطالعه تاریخی روش های گوناگونی برای نگریستن به پدیده ای تاریخی وجود دارد که به کارگیری هر یک از آنها می تواند نتایج متفاوتی به بار بیاورد و روایت را دگرگون سازد.

به عنوان مثال، این که شما نگرش خرد تاریخ نگرانه به پدیده داشته باشید یک نتیجه ای خواهد داد و نگرش از منظر مثلا تاریخ اجتماعی نتیجه ای دیگر.

ج) ما مهم تر از روش نگریستن به داده ها و تحلیل و تفسیر آن، رویکردی (approach) است که روایت گر اختیار کرده است.

چه بسا مثلا روش تاریخی واحدی برای تحلیل و تفسیر یک رویداد متفاوت به کار گرفته شود، اما باز هم روایت های مختلفی شکل بگیرد.

این که روایت گر به پدیده ای چون عاشورا، درون دینی بنگرد یا برون دینی، نتایج کاملا متفاوتی به بار خواهد آورد.

رویکرد روایت گر از یک سو وابسته است به پرسش ها و مسائل او و جامعه اش و از سوی دیگر به تربیت فکری و علائق نظری و عملی اش.

د) مورد بعدی منظر (view)، نظرگاه (point of view)، یا چشم اندازی (perspective) است که روایت گر از آن می نگرد.

این که روایت گر از کدام منظر به رویدادها می نگرد اهمیت اساسی دارد و سبب شکل گیری روایت ویژه ای می شود لذا ما می بینیم که در درون هر یک از رویکردها (اعم از درون دینی و برون دینی) روایت های مختلفی از عاشورا ساخته می شود.

مثلا در درون رویکرد دینی چشم اندازهای عرفانی، فقهی، اسطوره ای، اخلاقی و غیره، چشم اندازها را پیش فرض های ما و تعلقات و زمینه های معرفتی ما که تربیت فکری مان را ساخته اند، شکل می دهند.

ه) مورد بعدی که اهمیتی اساسی دارد، علایق عملی روایت گر است.

روایت گران رویدادهای تاریخی چه بسا علایق عملی دارند و به روایت گری تاریخ می پردازند تا از آنها برای پاسخ دادن به مسائل اینجا و اکنون پاسخ بدهند.

بنابراین، روایت گرانِ رویدادهای تاریخی چه بسا راوی صرف نیستند بلکه خود در روایت گری شان حضور دارند.

آنها می خواهند رویدادهای تاریخی را به خود اختصاص دهند.

چه بسا عاشورا را روایت می کنند تا آن را برای اینجا و اکنون احضار (invocation) کنند و فرا بخوانند.

پس با روایت گری می توان به فراخوانی امر تاریخی و به خود اختصاص دادن آن پرداخت.

چه بسا روایت گرانی که عاشورا را روایت می کنند، مقاصد و نیات و درگیری هایی دارند و آن را ابزاری برای پاسخ دهی به مسائل امروزین می سازند.

ابزاری شدن (instrumentality) رویدادها به وساطت روایت گری روایت گران، امری شناخته شده است.

البته گاه این ابزاری شدن بیش از اندازه برهنه و آشکار است و گاه نا آشکار.

با این حال، وقتی که برای یک گروه اجتماعی معین روایت گری یک رویداد معین اهمیت پیدا می کند، تردید نداشته باید که ابزاری شدن رویداد رخ می دهد.

این تکثر ریشه در منابع متضاد و مختلف (احادیث و روایات) دارد یا در بستری اجتماعی رخ داده است؟!- همان طور که پیش از این گفتم، هر دو مورد (منابع حاوی داده ها و شرایط اجتماعی و علائق عملی) در کنار دیگر موارد در شکل گیری تکثر روایت ها دخیلند.

اگر بخواهیم از نقطه نظرات تطّوری به ماجرای تکثّر روایت ها از عاشورا بنگریم؛ آیا اساسا شما چنین تکثّری را ناشی از تطّور تاریخی می بینید یا دلیل دیگری را برای آن قائل هستید؟ و اگر تطّوری هست، سیر تاریخی آن چگونه بوده است.

- شرایط تاریخی و نیازها و مسائل زمانه علائق عملی روایت گر را می سازند و هر اجتماعی در هر دوره ای مسائل و درگیری های خاص خود را دارد.

هر گروه اجتماعی برای پاسخ دادن به مسائلش به حافظه تاریخی خود و ذخایر فرهنگی خود رجوع می کند.

لذا کاملا عادی است که نخبگان گروه اجتماعی مورد نظر به بازخوانی و بازتفسیر ذخایر فرهنگی خود می پردازند.

این است که در ایران معاصر انواع روایت ها از عاشورا پدید آمده است و من در سخنرانی که حدود یک دهه پیش در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران داشته ام، این روایت ها را تحت عنوان ایران معاصر در آینه امام حسین ذکر کرده و توضیح داده ام.

مرادم از این عنوان این بود که از قِبَل بررسی روایت هایی که در ایران معاصر از واقعه عاشورا و قیام حسین بن علی (ع) شده است، می توانیم روند تحولات ایران معاصر را شناسایی کنیم.

به عبارت دیگر وضع جامعه در روایت های عاشورایی بازنمایی می شود.

در دوره ای که جامعه بعد از سرخورده گی های نهضت ملی به سر می برد، روایت اسطوره ای (mythlicalnarrative) از عاشورا رواج تامّ و تمامی دارد (تا اواخر دهه چهل شمسی).

در این روایت حسین بن علی (ع) کسی است که خدا خواسته است او شهید شود و وقتی شهید می شود، زمین و آسمان در غمش خون می گریند و الخ.

اما وقتی که جامعه شرایط انقلابی می یابد و مسائل و علائق عملی روایت گران سیاسی است، روایت انقلابی (revolutiolnary narrative) از عاشورا رواج می یابد (تا اواخر دهه پنجاه شمس) که در آن حسین بن علی (ع) علیه ظلم و ستم و برای رهایی خلق قیام کرده است.

وقتی که کشور با جنگ مواجه می گردد و رزمندگان در جبهه ها در شرایط رنج و خطر قرار می گیرند، روایت سروری رنج را شکل می دهد.

در این شرایط حسین بن علی (ع) به سرور رنج (the master of suffering) بدل می شود زیرا بزرگ ترین رنج های ممکن را کشیده است و از رنج ها فراتر رفته و به سرور رنج بدل ده است و برای کسی که در شرایط بسیار رنج آور و خطرناک می زید (شرایطی که زندگی در آن هر لحظه به بازی گرفته می شود)، سرور رنج یک الگوی آرمانی است (تا پایان جنگ یعنی اواخر دهه شصت).

بعد از جنگ و راه افتادن تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، خصوصا روایت فقهی (canonical narrative) از عاشورا رواج می یابد که در آن حسین بن علی (ع) با هدف برپایی حدود شرعی قیام کرده و امر به معروف و نهی از منکر نموده است.

این روایت برای مهار و کنترل جامعه در دهه هفتاد به ویژه اواخر این دهه بسیار مورد استفاده قرار گرفته است و سرانجام روایت کارناوالی (carnivalistic narrative) از عاشورا که در هیات های مخصوص جوانان در دهه هشتاد شمسی دیده شده است و ما مدر پژوهش مان در باب کارناوالی شدن عزاداری عاشورا: الگوهای رسمی و غیر رسمی عزاداری در باب آن سخن گفته ایم و مشخصاتش را ذکر کرده ایم.

این روایت نیز محصول واکنش در برابر تحمیل الگوهای فرهنگ رسمی است که در اواخر دهه هفتاد به شدت می خواست شیوه زندگی مردم، به ویژه جوانان را تعیین کند اما جوانان در مقابل فرهنگ رسمی به هر امکانی توسل جسته اند تا مقاومت منفی خود را بروز دهند.

از جمله امکانات اجتماعی که عزاداری عاشورا بدان ها داده است و اکنون در دهه 90 در کنار همه روایت هایی که ذکرشان رفت، بعد از سرخوردگی های اجتماعی جدید یک بار دیگر به نظر می رسد روایت اسطوره ای از عاشورا غلبه یافته است.

لذا چنان است که گویی داستان شهادت حسین بن علی (ع) همچون آینه ای که در برابر تحولات ایران معاصر قرار گرفته است و من و شما اگر به این آینه بنگریم در می یابیم که به طور کلی در این چند دهه در جامعه ما چه گذشته است.

البته تمامی این مدعیات نیازمند تحلیل دقیق داده ها و شواهد و ردگیری روند تکوین و جابجایی روایت ها است که در این جا مجالی برای آن نیست و نیاز به تولید آثاری مستقل است که با پشتیبانی سازمانی و مالی قابلیت انجام دارد.

همه آنچه در باب تحول روایت ها و جای گزینی روایت های مختلف عاشورایی گفتم مربوط به تاریخ معاصر بوده است و اگر بخواهیم در باب قرون ماضی سخن بگوییم باید دست کم تا دوران آل بویه که ظاهرا پیش الگوی (prototype) روایت های عاشورایی کنونی در آن دوره ساخته و پرداخته شده است، به عقب برگردیم این خود می تواند پروژه ای تحقیقاتی در مطالعات تاریخی باشد.

چقدر تکثر روایت گری از عاشورا می تواند ناشی از تکثر اتوپیادهای خرد جامعه باشد؛ مثلا برداشت جهاد عینی (جنگ) و در کنار آن اخلاق در مقابل امر به معروف را چگونه تحلیل می کنید؟- همان طور که عرض کردم من شکل گیری این انواع روایت ها را با پنج عامل نخست (داده ها، روش، رویکرد، چشم انداز یا منظر، و علائق عملی) و به ویژه علائق عملی مرتبط می دانم.

چقدر در مسئله روایت گری عاشورا به صورت تاریخی روایت گر جامعه یا طبقه متعلق به خودش را نمایندگی می کرده است؟- همیشه بعد از روایت گری و تولید روایت است که فهمیده می شود که روایت گر در حال نمایندگی بخشی از جامعه هست یا خیر.

وقتی که روایتی اقبال عمومی پیدا می کند یا بخشی از جامعه بدان روی می آورد، معلوم می گردد صدای روایت گر عملا به صدای آن بخش از جامعه بدل شده است و علائق عملی روایت گر علائق عملی آن بخش از جامعه را منعکس می کند.

به عنوان مثال وقتی که علی شریعتی تصویری انقلابی از امام حسین (ع) می سازد و روایتی انقلابی از عاشورا ارائه می کند، به نیازهای مبارزان انقلابی در آن دوران پاسخ می دهد و به آنان کمک می کند تا در راه مبارزه تا حد شهادت آماده شوند و یا همچون زینب پیام مبارزه را به گوش خلق برسانند.

بنابراین شریعتی با پروردن روایتی انقلابی از قیام امام حسین، حرکت مبارزاتی زمانه اش را نمایندگی می کند.

حتی خسرو گلسرخی به عنوان یک مارکسیست نیز در همان اوایل دهه پنجاه در دادگاهی که منتهی به اعدام او گردید، حسین بن علی (ع) را رهبر خلق های ستم دیده خاورمیانه خواند و او را مقتدای خویش معرفی نمود.

این مورد و موارد دیگر نشان می دهد که در آن زمان روایت انقلابی از عاشورا چقدر موثر بوده است و حتی به نظر می رسد در جبهه های جنگ بین ایران و عراق نیز به قوّت نقش آفرینی کرده است.

این مصاحبه برای نخستین بار در شماره 53 ماه نامه نسیم بیداری منتشر شد، اکنون برترین ها اقدام به بازنشر آن نموده است.


کلید واژه ها: عاشورا - فاطمه - تاریخی - اجتماعی - حافظه تاریخی - امر به معروف - تفاوت - کوچک - مخالفان - خانواده - برداشت - اسلامی - مصاحبه - درگیری - فرهنگی - فرزند - میزان - شرایط - معروف - کربلا - انسان - حافظه - آسمان - درست - زمین - جهاد - دختر - زاده - جالب - نسیم

آخرین اخبار سرویس:
اجرای طرح های عمرانی قم نیازمند استفاده از ظرفیت ملی است

استقلال دانشگاه موضوع صفحات سیاسی روزنامه های اصلاح طلب شد

همسرآزاری بیشترین تماس با اورژانس 123 خراسان جنوبی است

آیت الله مفتح پیشگام وحدت حوزه و دانشگاه بود

حضور دوباره دانشجوی ممنوع الفعالیت علامه در میتینگ سیاسی

چند دقیقه یکی از اصلاح طلبان را دیر راه دادند کشور را روی سرش گذاشته!/ بنده بخاطر رفتار درازهی از مردم عذرخواهی می کنم

«آشنایی با فلسفه دین» منتشر شد

سخنگوی شورای شهر تهران در جمع خبرنگاران: برنامه سوم توسعه شهر تهران به زودی در صحن شورا بررسی می شود

استخدام برنامه نویس در شرکت معتبر در حوزه بانکداری الکترونیک

برای ادعای اعطای 2500 گرین کارت مدرکی ارائه نشده است/ مسئولان در نقل محتوای کانال های دروغ پرداز دقت کنند

افتتاح طرح بزرگ اقتصادی برای اشتغال ایثارگران

افتتاح نمایشگاه پژوهش در آشتیان

ابتکار با مترو به محل کار رفت

مُبلغی که قم را قم کرد+ تصاویر

نماینده قم: دور زنندگان قانون منع بکارگیری در این مورد به یاد حکم ولی فقیه افتادند

گنه کرد در بلخ آهنگری ....

بررسی وضعیت FATF با حضور دژپسند در مجلس

ذوالنوری: حرام بودن استیضاح ظریف دروغ است

تازه ترین جزییات از مذاکرات حج 98

جهانگیری: بودجه دولت به گوشت قربانی تبدیل شده است

به سرمایه گذاران ریلی ظلم کرده ایم

هیات نظارت، اتفاقات مربوط به نماینده سراوان را بررسی می کند

انتقاد 204 نماینده از وضعیت حقوق بازنشستگان

نیاز حوزه و دانشگاه دو طرفه است نه یک طرفه

احتمال تصمیم گیری جدید در مورد یارانه نقدی در بودجه سال 98

استخدام چرخکار مبلمان خانم و آقا در خراسان رضوی

مراسم گرامیداشت سالروز وحدت حوزه و دانشگاه در قم برگزار شد

استخدام اپراتور لیزر و منشی جهت یک کلینیک زیبایی در تهران

کامبیز مهدی زاده فرساد کیست ؟ نگاهی به انتصابات فامیلی دولت

این زنان کمتر در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند

حوزه و دانشگاه باید باور داشته باشند که به یکدیگر نیاز دارند

بدشانس هایی که در اسکار 2019 از قلم افتادند

شعبه بیمه حکمت شهر رشت افتتاح شد

تشریح آخرین وضعیت امدادرسانی در استان های متاثر از برف و کولاک

استخدام کارگر ساده آقا در پرده سرا

حرکت به سمت دولت اسلامی مهمترین مسئله در وحدت حوزه و دانشگاه است

عملکرد ائمه جمعه، مصلاها و مأمومین نماز جمعه باید در تراز انقلاب اسلامی باشد

نشست مشترک دبیران کل احزاب زنان اصلاح طلب و فراکسیون زنان مجلس برگزار شد

مایل به استیضاح وزیر اقتصاد نیستیم/ بررسی فیلم توهین نماینده سراوان در هیات نظارت بر رفتار نمایندگان/ استعلام از مراجع درباره شکایت پسران ربیعی

استخدام دفتر املاک ثامن

پایان کار نائب رییس بانوان با فدراسیون قایقرانی

استخدام فروشنده آشنا به گل و گیاه در عدل خمینی مشهد

استخدام سالن زیبایی مهرنیلوفر

شرایط امنیتی امروز با سال های گذشته متفاوت است/ گاهی هفته ای 2 تیم تروریستی را شناسایی می کنیم

وزیر اطلاعات: کشورهای همسایه مستقیم علیه امنیت ایران وارد عمل شده اند

استخدام نیروی برقکار صنعتی ماهر و نیمه ماهر در یزد

هدف البشیر از سفر به دمشق ایجاد وحدت عربی است

استیضاح وزیر اقتصاد به بهانه درگیری مسئولان گمرک با نماینده سراوان کلید خورد

استخدام پارکبان جهت رستورانی درورودی کردانِ کرج

ابتکار با مترو به محل کار رفت

استخدام بخارکار ماهر تریکو در تهران

جهانگیری: بودجه دولت به گوشت قربانی تبدیل شده / ده ها دستگاه موازی در کشور درست شده و همه بودجه بگیر دولت شده اند / برخی که در گذشته در ریاست جمهوری، سازمان برنامه و بودجه یا مجلس نفوذ داشتند، امروز تبدیل به عضوی از بودجه کشور شده اند / قرار نبود فردی دانشگاهی راه اندازی کند و بودجه کم

استخدام کارواش کوهستان در یزد

استخدام تعدادی پادو و زیگزالدوز جهت کار تریکو در تهران

استخدام وکیل برای موسسه حقوقی در تهران

استخدام طراح خانم جهت کار در چاپخانه

امام جمعه تبریز: تحولات فرهنگی از برکات مهم انقلاب اسلامی است

معاون ستاد همکاری های حوزه های علمیه و آموزش و پرورش مطرح کرد ناگفته های وصیت نامه شهدای دانش آموز/ 7 پرسش کلیدی و عمیق

حرکت پا به ‏پای علم و دین

شهید مفتح، منادی وحدت حوزه و دانشگاه

اعضای جدید شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی انتخاب شدند

دستگاه های اجرایی از دریافت کپی کارت ملی و شناسنامه از مردم معاف می شوند

سامانه هوشمند «پژوهش» رونمایی شد

تعیین ضرب الاجل دستگاه قضایی گلستان برای تعیین تکلیف مناطق حفاظت شده مرزی

محسن هاشمی: موافق تعدیل از بالا هستم

مراسم رونمایی از 10 طرح فناورانه جهاد دانشگاهی با حضور معاون اول رییس جمهوری

شورای اطلاع رسانی گامی مهم در جهت بیان خدمات دولت است

راههای کلیدی و موثر برای جذب خواستگار

پژوهش نیازمند شبکه سازی و حمایت است

خانم وزیری که نماینده ویژه دبیرکل در عراق شد

حوزه و دانشگاه 2 کانون پویندگی جامعه هستند

شاهد استعمال مواد مخدر در میدان شوش هستیم

سرخط اخبار هواپیمایی،فرودگاه ها و سفر در 25 آذر 1397

افزایش جهشی قیمت ها مانعی برای اتمام ساخت و ساز در بام کرمان

تاکید بر راه اندازی دبیر خانه امر به معروف و نهی از منکر در فارس

قرارگاه خاتم بمب بنزینی تحریم را خنثی کرد

علیرضا بای مدیرکل روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی شد

204 نماینده خواستار توجه به وضعیت حقوق و دستمزد بازنشستگان شدند

مسئولان یزد با جدیت پیگیر تأمین آب پایدار هستند

رفع مشکلات اقتصادی کشور در بودجه 98 لحاظ شود

جمع آوری بیش از 595 میلیون تومان زکات در ماهنشان

وحدت حوزویان و دانشگاهیان از عوامل مؤثر در پیروزی انقلاب اسلامی شد

رعایت حقوق شهروندی؛ الزامی ناگزیر در نظام اسلامی

2000 شغل برای جوانان بیکار خلخالی ایجاد می‎شود

ختم قرآن در 5 دقیقه توسط 604 دانش آموز لرستانی

مردم آگاهی دقیقی از ظرفیت موقوفات ندارند

آغاز طرح توسعه حرم مطهر طفلان مسلم (س) از هفته آینده

تحقق وحدت حوزه و دانشگاه در گرو تربیت انسان های متعهد است

ضرورت آشنایی مردم با ثمرات وقف

لرستان؛ میزبان جشنواره ملی «سرودهای حماسی و آواهای انقلابی»

تشکیل کارگروه تخصصی جهت ساماندهی 28 هکتار اراضی مشاغل مزاحم دانشگاه اراک

وجود 607 زندانی جرائم غیرعمد در زندان های لرستان

طرح/ بدرقه ستاره ها

نماهنگ/ «فاطمه، ماتت غریبه» با نوای ملاباسم کربلایی

مشارکت دانشگاه لرستان در همایش بین‎المللی «گفت وگوهای فرهنگی در چشم‎انداز تمدنی ایران و جهان عرب»

فیلم/ نشست فصلی ائمه جمعه آذربایجان شرقی

تجلیل از پژوهشگران برتر فارس/ پژوهش زیربنای توسعه اقتصادی است

شب رحلت حضرت معصومه(س) در حرم کریمه اهل بیت(ع)

وقت نماز خواندن نداریم

پاسخ جالب ظریف به ادعای دخالت ایران در منطقه

ریشه های روایت های بعضا متضاد از عاشورا

ریشه های روایت های بعضا متضاد از عاشورا