مطالب مرتبط:
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «انبارهای گمرکی» خاک بخورد؟
خطیب نماز جمعه تهران: مردم گرفتارند اما مشکلات را تحمل می کنند| دشمن امکانات دارد ولی خدا را ندارد| ایران بیخ گوش اسراییل رسیده| موشک‎های حزب الله و حماس، تلاویو را با خاک یکسان خواهد کرد
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «گمرک ایران» خاک بخورد؟
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «گمرک ایران» خاک بخورند؟
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «انبارهای گمرک» خاک بخورد؟
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 27 شهریور 1397 ساعت 19:022018-09-18اجتماعي

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک


 «فردا قیامت می شود»؛ این نه یک هشدار، که خبر واقعه است، خبری که مردان سیاهپوش آن را فریاد می زنند و با شنیدنش، زن و مرد در پیچ و خم کوچه ها می گریند؛ - فردا قیامت می شود ؛ این نه یک هشدار، که خبر واقعه است، خبری که مردان سیاهپوش آن را فریاد می زنند و با شنیدنش، زن و مرد در پیچ و خم کوچه ها می گریند؛ کوچه هایی کاهگلی که هر سال محرم، شاهد برگزاری این آیین و شنونده این شیون ها است.

روزنامه توریسم نوشت:اینجا، روستای قورتان از توابع اصفهان است و نهمین روز ماه محرم، روز تاسوعا و آیین زار خاک ؛ آیینی که برای اجرای آن از سال ها پیش برای هر طایفه ای در روستا وظیفه ای مشخص شده است.

امسال هم مانند سال های گذشته، یک طایفه نخل را آماده کرده اند تا 4 طایفه دیگر، پایه های آن را بالا ببرند.

علم دارها نیز مهیا شده اند و دسته سادات برای خواندن دم ها به راه افتاده و حرکت می کنند.

صدای سنج و طبل میان صدای ذکر و زاری گم می شود.

زار خاک را می توان یکی از محزون ترین آیین های تاسوعایی مردم ایران دانست.

همنوایی مردمان قورتان و طنین صدای مردان دسته سادات که با ذکر بهر حسین در کربلا، امشب ملامت می شود آغازگر مراسم است، ما را در 14 قرن پیش به صحرای کربلا می برد و این نوحه در گوشمان می پیچد: این شام را صبحش مباد، فردا قیامت می شود .

نخل گردان ها، نخل را میان جمعیت می گردانند.

علم ها بالا می روند و صدای سنج و طبل، قلعه دیلمی را دربر می گیرد.

مردان دسته عام ها، با اشاره دسته سادات به خاک می افتند، روی دو زانو می نشینند، ذکر می گویند و حمایتشان را از امام حسین (ع) و خاندان او اعلام می کنند.

همکاری طایفه های مختلف روستا برای برگزاری این آیین و طنین محزون و محکم مردان روستا که همصدا با هم، ذکرهای مختلفشان را به صورت سئوال و جواب، فریاد می زنند، همه از یک چیز حکایت می کند؛ زار خاک یک آیین گروهی و همنوایی است.

عزاداری در قلعه خشت و گلی: هنوز کوچه ها خلوتند.

هنوز چند ساعتی مانده به غروب آفتاب که قورتان آماده می ‍شود؛ روستایی در 45 کیلومتری تالاب گاوخونی؛ 120 کیلومتر به طرف شرق اصفهان که بروید، 12 کیلومتر بعد از ورزنه، به سرزمینی می رسید که زمانی گورتان بود و حالا قورتان؛ مرکز دهستان گاوخونی، روستایی کوچک و کهن که زاینده رود از میانش می گذرد و یکی از معدود قلعه های خشت و گلی مسکونی جهان را در خود دارد.

زمانی مردم روستا در ارگ تاریخی قورتان زندگی می کردند، اما حالا خانه هایی نوساز خارج از ارگ، در فاصله 20 متر تا 2 کیلومتری غرب و شرق این بنا ساخته شده اند و فقط چند خانوار هنوز در خانه های داخل قلعه زندگی می کنند، اما محرم که می شود، قورتانی ها هر روز به قصد حسینیه، داخل قلعه می آیند تا مراسم زار و زار خاک را به پاسداشت یاد و راه امام سوم شیعیان و کاروان کربلا، برگزار کنند.

هر طایفه، یک وظیفه: می گویند سال ها پیش رسم بوده که طایفه مسئول حسینیه، پیش از محرم، حسینیه خشت و گلی را آماده و چادر سقف را برپا می کردند، اما حالا حسینیه آجری وسط قلعه خشت و گلی، احتیاجی به آماده شدن ندارد.

سقف هم دارد.

تا لحظه برگزاری، همه چیز رو به راه می شود؛ حسینیه آماده است.

مسیر دسته ها مهیا شده و نخل و علم ها آماده اند.

مردم کم کم جمع می شوند.

دسته سادات که می رسند، مراسم آغاز می شود.

طنین ذکر آغازین دسته سادات، که در کوچه های خاکی می پیچد، نوبت به دسته عام ها می رسد؛ شال های رنگی به گردن دارند و پشت سر دسته اول حرکت می کنند و بوی اسپند و خاک بلند می شود.

دسته ها راه می افتند، علم ها بالا می روند و زار میان کوچه های کاه گلی جاری می شود.

صداهای محزون، اما محکم و استوار مردان سادات با ذکر: بهر حسین در کربلا، امشب ملامت می شود/ این شام را صبحش مباد، فردا قیامت می شود ، تمام فضای باستانی قلعه دیلمی را درمی نوردد تا این شب به صبح نرسد.

نخل 4 پایه که گاهواره ای است، به نشانه تابوت امام سوم شیعیان، روی دوش مردانی از 4 طایفه روستا، پیشاپیش دسته ها به حرکت درمی آید.

هر پایه مربوط به یک طایفه است.

مثلاً مردان طایفه محمدی فقط زیر پایه راست، جلو می روند و اکبری ها زیر پایه چپ، اما مردان زیر نخل هر چند دقیقه یک بار جایشان را عوض می کنند تا مردان دیگر طایفه هم بتوانند زیر نخل بروند و حاجت بگیرند.

می گویند کسی که برای اولین بار می خواهد زیر نخل برود، گز می آورد، به بقیه تعارف می کند و به نوعی، اجازه می گیرد.

علم ها با پارچه هایی که مردم به نیت برآورده شدن حاجاتشان به آن ها وصل کرده اند، روی دستان مردانی از طایفه رحمانی ها بلند می شوند.

ذکر دسته عام که تمام می شود، دسته سادات به منزل دوم می رسند و ذکر دیگری می خوانند؛ ای مؤمنان، عشور (عاشورا) است، آفاق پُر ز شور است/ از بهر آل حیدر، جان ها ز تن نفور است .

هر دو منزل، یک ذکر دارد و در مجموع، دسته سادات 6 ذکر می خوانند برای 12 منزل.

مردم بر سر و سینه می زنند و صدای یا حسین، شاه حسین کوچه ها را پر می کند.

صدای سنج و دهل، صدای مویه زنان و هوای سرد پاییزی؛ این عصر تاسوعایی است که از 14 قرن پیش، ردپای حزن ابدی عاشورا را در خود دارد.

از زار تا زار خاک: زار با ذکرهای سادات و پاسخ های دسته عام ها، در کوچه پیچ درپیچ داخل قلعه باستانی، می گردد و بعد به حسینیه می رسد.

این مراسمی است که از ابتدای محرم هر روز برگزار می شود، اما زار هشتم، اوج مراسم زار است؛ روشِ گفتن ذکرها نیز در این روز فرق می کند.

حالت گفتنشان کمی غضبناک و با ناراحتی زیاد توأم است.

اما روز نهم، روز زار خاک است.

زار که تمام می شود، کودکان می آیند.

آرام و آهسته، مسیر را جارو می زنند، سنگ های درشت و خرده ریزها را از سر راه برمی دارند و کاه ریزان می روند تا حسینیه.

حالا دیگر راه زدوده شده است تا مردان عزادار قورتان با پاهای برهنه، ذکرگویان راه بروند، به سجده بیفتند و حزنی را فریاد کنند که از پس 14 قرن هنوز زنده است.

مردان دسته سادات و دسته عام ها، کفش از پای و کلاه از سر برمی دارند و با سر و پای برهنه، از حسینیه خارج می شوند و مسیر را از سر می گیرند.

این بار، دسته سادات که ذکرشان را می گویند و دسته عام ها در دو صف رو به روی هم، به خاک می افتند.

بعد به حالت تشهد می نشینند، خاک و کاه به سر و روی خود می ریزند، روی پاهایشان می زنند و یکصدا با هم می خوانند.

صدای سادات هم توی گوش ها می پیچد: یا حسین، شاه حسین .

در این هنگام که صدای سادات می آید، پسر خردسالی با شال سبز، میان جمعیت و همصدا با سادات دیگر ذکر می خواند و صورتش پر از اشک و خاک و کاه می شود.

در این هنگام، صدای ذکر سادات به گوش می رسد: در کربلا گذر کن، تا کشته ها ببینی/ کز موج خون هریک، خاک زمین زده جوش می گویند آیین زار خاک را شخصی به نام سید محمدعلی حسینی، 120 سال پیش احیا کرده است؛ این سیدِ حافظ قرآن، مراسم را طوری طراحی کرده بود که تمام طایفه های روستا نقشی در آن داشته باشند.

بعد هم کتب خطی و ذکرهای مراسم و اشعار خودش و تعدادی از ابیات معروف محتشم کاشانی را همراه زار خاک وقف قورتان کرده است.

شام وداع در غروب تاسوعا: دسته عزاداران که نزدیک می شود، صدای زاری زن ها بیشتر می شود و نوای زاری و ذکرها فضا را پر می کند.

دسته به طرف حسینیه می رود و زن ها چند قدمی جمعیت را همراهی می کنند.

خانه آخر مراسم، حسینیه است.

دیگر هوا تاریک شده است.

نخل وارد می شود و دسته سادات و بعد، مردان عام، ذکرگویان و دایره وار تمام فضای حسینیه را پرمی کنند.

سادات فریاد می زنند: ای در مدینه مصطفی گوید حسین و دسته دوم پاسخ می دهند: ای می کند یاران وداع امشب حسین .

بدین ترتیب، ذکرها و سئوال و جواب های دو دسته ادامه می یابد تا عصر هنگام، مردمان قورتان بعد از زار خاک به شام وداع بروند.

چراغ ها خاموش می شوند و نور شمع ها، فضای حسینیه را روشن می کند.

دسته ها، دور آتشگاه وسط حسینیه چرخ می زنند.

سادات می خوانند: ای در نجف شیر خدا گوید حسین/ ای در سما عرش عُلا گوید حسین/ ای مادرش خیرالنساء گوید حسین .

و هر مصرع با ذکر دسته عام ها که از وداع حسین (ع) یاد می کنند، پاسخ داده می شود.

سوگواری قورتانی ها، با دعاهایی در طلب افتخار پیروی از امام حسین ع و یارانش و طنین آمین هایی که در حسینیه می پیچد، تمام می شود، اما با هم بودن این جمعیت چند صد نفره، هنوز ادامه دارد؛ نماز جماعت و بعد غذای نذری.

هر روز از دهه محرم، طایفه ای بانی شام نذری می شود.

غروب تاسوعا که فرا می رسد، مردم قورتان، اما خودشان را برای مراسم ظهر عاشورا آماده می کنند؛ مراسم زار، حرکت ذوالجناح و اسب سفید، به همراه دسته های سینه زنی و زنجیرزنی و تعزیه ظهر عاشورا، همه در ظهر و عصر عاشورا در میان کوچه های خاکی قلعه باستانی قورتان برگزار می شود.


کلید واژه ها: روستا - آیین - مردان - زار خاک - تاسوعا - روستای - قلعه - مردم - روستایی - اصفهان - زندگی - ایران - کربلا - غروب آفتاب - زاینده رود - امام حسین - هایی - خانه - عزاداری - روزنامه - تاریخی - توریسم - دهستان - زاینده - مراسم - وظیفه - جمعیت - صورت - جهان - کوچک

آخرین اخبار سرویس:
جزییات جریمه ارشادی در فاز دوم طرح کاهش آلودگی هوا

اجرای ارشادی طرح کاهش آلودگی هوا به مدت 2 هفته

بیش از 600 هزار زائر ایرانی وارد عراق شدند/ برپایی 2 هزار موکب در ایران و عراق

انفجار مین در پیرانشهر پای یک جوان را قطع کرد

جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی دو هفته به تعویق افتاد

صدور شناسنامه جدیددر کمتر از 72 ساعت

گزارش تصویری از شهر تاریخی «خوسف»

اجرای ارشادی طرح کاهش آلودگی هوا به مدت 2 هفته

استخدام مدیر فنی آزمایشگاه شیمی دستگاهی در تهران

همایش تربیت بدنی ناحیه یک ری

جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی دو هفته به تعویق افتاد

سند مهارت همدان در حال تدوین است

تاکنون بیش از 600 هزار زائر ایرانی وارد عراق شدند/ برپایی 2 هزار موکب اربعین در ایران و عراق

احتمال تخریب ساختمان به خاطرگسل

صدور شناسنامه جدید

پیش بینی حضور چهل گروه گشت راهداری در جاده های استان

تعهدات درمان بازنشستگان توسط تامین اجتماعی اجرا نمی شود

انتخابات شورای دانش آموزی بستری برای تمرین دموکراسی است

140 هزار دانش آموز استثنایی تحت پوشش داریم

جزییات جریمه ارشادی در فاز دوم طرح کاهش آلودگی هوا

آسمان عراق تا آخر هفته بارانی همراه با رعد و برق و افزایش غبار است

اجرای ارشادی طرح کاهش آلودگی هوا به مدت 2 هفته

طراوت باران پاییزی در گله دار

جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی چقدر است؟

جریمه خودرو های فاقد معاینه فنی دو هفته به تعویق افتاد

باخاطره ای خوش از ایران می رویم

صدور 14 هزار ویزای اربعین در ایلام

اعزام 43 دستگاه اتوبوس از لرستان به مرز مهران برای جابجایی زائران اربعین

آخرین جزییات توفان و آبگرفتگی در 5 استان

شهر رشت همچنان بدون شهردار

اهدای یک تخته فرش دستباف به عتبات عالیات

راه اندازی 46 سامانه ثبت تردد خودروها در معابر ورودی و خروجی تهران

​5 گور سالم طرح احیای گورخر فرار کردند

هزینه صدور ویزا عینا به سفارت عراق پرداخت می شود

استخدام کارشناس ارشد فروش (کارشناسی ارشد شیمی)مزایای عالی

ساعت درسی پایه دوازدهم کم نشد/هیچ مدرسه ای نپذیرفت ساعت فیزیک و ریاضی کم شود

گردهمایی مشترک اعضای شورای معاونان و مدیران کل آموزش و پرورش استان های کشور

تصاویر/ پیاده روی زائران اربعین در مسیر بهشت

سرشماری سراسری پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی انجام می شود

پیگیری برای حذف مشق شب دانش آموزان

وزیر اطلاعات:سطح خدمت رسانی به زائران هرسال بهتر می شود

کنترل 3 میلیون تردد با سامانه ثبت تردد معابر ورودی و خروجی تهران

مشهد مجری بزرگترین رویداد استارت آپی علوم زمین کشور

زیرساخت های اجرای طرح «کاهش» آماده است

آب انبار آراد

کارگاه آموزشی بهداشت عمومی برای دانش آموزان و شهروندان کهریزک برگزار می شود

​حال و هوای کربلا یک هفته قبل از اربعین حسینی + عکس

گزارش تصویری (8) : پیاده روی زائران اربعین حسینی به سوی کربلای معلی

احتمال بارندگی در استان یزد از ابتدای هفته آینده

جزییات جریمه ارشادی در فاز دوم طرح کاهش آلودگی هوا

تردد از مرز مهران تا پایان امروز از 500 هزار نفر می گذرد

عزم آموزش و پرورش برای جمع آوری مدارس خشتی و گلی

جریمه خودروهای فاقد معاینه فنی تهران 2 هفته ارشادی شد

حال و هوای کربلا یک هفته قبل از اربعین حسینی + عکس

واکنش سازمان محیط زیست به تعویق اجرای سراسری طرح «کاهش»

زیرساخت های اجرای طرح «کاهش» آماده است

پرستو صالحی و باران کوثری ممنوع الفعالیت نیستند

احتمال تعیین فرصت مجدد به مردم برای اخذ معاینه فنی

دانشگاه شهید چمران اهواز؛ مزین به نام دفاع مقدس

میزگرد ایرنا با معتمدان طوایف‎ در زاهدان

جشنواره فرهنگی و ورزشی کودکان کهگیلویه وبویراحمد برگزار شد

پبش بینی بارش باران در آذربایجان شرقی

نساجی در روستا های الیگودرز

560 هزار تردد زائر اربعین در مهران ثبت شد

جزییات جریمه ارشادی در فاز دوم طرح کاهش آلودگی هوا

زائران از مرزهای چذابه و شلمچه تردد کنند

تصاویر/ بازدید مدیر حوزه ایلام از خدمت رسانی به زائران اربعین در مهران

ارائه یک خدمت رفاهی به طلاب مدارس علمیه اصفهان

زائران خودروهای خود را در سطح شهر مهران رها نکنند

انفجار مین در پیرانشهر پای یک جوان را قطع کرد

عرضه نرم افزار رایگان «موکب یاب» پیاده روی اربعین

احتمال دارد فرصت مجدد به مردم برای اخذ معاینه فنی داده شود

ناپایداری هوا در خوزستان ادامه دارد

افزایش ابر و وزش باد شدید برای البرزپیش بینی شد

پادوانی چرا در تهران ماندگار شده؟

خشکی تالاب `سیران گلی` نقده طبیعی است

افزایش ابر و وزش باد شدید برای البرزپیش بینی شد

ناپایداری هوا در خوزستان ادامه دارد

مشارکت10میلیون دانش آموز در انتخابات شوراهای دانش آموزی

سامانه ثبت تردد معابر ورودی و خروجی شهر تهران راه اندازی شد

کارشناسان یک موسسه از آثار تاریخی قزوین بازدید کردند

ناپایداری هوا در خوزستان ادامه دارد

آغاز مرمت کاروانسرای مشجری در شرق استان اصفهان

تصاویر/ بدرقه کاروان دانش آموزی پیاده روی اربعین به همت مبلغان محله صادقیه تهران

​زمستان سرپل ذهاب را چه کنیم

فراخوان تامین مدرسان طرح ارتقای مهارت های پرورشی مربیان مدارس دخترانه اعلام شد

برگزاری نمایشگاه تکنولوژی آموزشی در ناحیه یک ری

انفجار مین در پیرانشهر پای یک جوان را قطع کرد

هزینه صدور ویزا عینا به سفارت عراق پرداخت می شود

فرمانده مرزبانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران وارد شلمچه شد

هواشناسی آذربایجان شرقی درباره بارش تگرگ هشدار داد

هیچ ناامنی درپیاده روی اربعین حسینی امسال گزارش نشده است

انفجار مین در پیرانشهر پای یک جوان را قطع کرد

ماهیانه تخلف 6هزار راننده در سیرجان ثبت می شود

خشکی تالاب سیران گلی نقده طبیعی است

پارک ملی گلستان در معرض نابودی است

گزارش: ورود زائران حسینی از افغانستان به ایران

اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور درباره برگزاری آزمون (GRE (SUBJECT

اجرای ارشادی طرح کاهش آلودگی هوا به مدت 2 هفته

زیرساخت های اجرای طرح «کاهش» آماده است

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک