مطالب مرتبط:
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «انبارهای گمرکی» خاک بخورد؟
خطیب نماز جمعه تهران: مردم گرفتارند اما مشکلات را تحمل می کنند| دشمن امکانات دارد ولی خدا را ندارد| ایران بیخ گوش اسراییل رسیده| موشک‎های حزب الله و حماس، تلاویو را با خاک یکسان خواهد کرد
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «گمرک ایران» خاک بخورد؟
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «گمرک ایران» خاک بخورند؟
ترامپ گفته کالای مورد نیاز «مردم ایران» در «انبارهای گمرک» خاک بخورد؟
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 27 شهریور 1397 ساعت 19:022018-09-18اجتماعي

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک


 «فردا قیامت می شود»؛ این نه یک هشدار، که خبر واقعه است، خبری که مردان سیاهپوش آن را فریاد می زنند و با شنیدنش، زن و مرد در پیچ و خم کوچه ها می گریند؛ - فردا قیامت می شود ؛ این نه یک هشدار، که خبر واقعه است، خبری که مردان سیاهپوش آن را فریاد می زنند و با شنیدنش، زن و مرد در پیچ و خم کوچه ها می گریند؛ کوچه هایی کاهگلی که هر سال محرم، شاهد برگزاری این آیین و شنونده این شیون ها است.

روزنامه توریسم نوشت:اینجا، روستای قورتان از توابع اصفهان است و نهمین روز ماه محرم، روز تاسوعا و آیین زار خاک ؛ آیینی که برای اجرای آن از سال ها پیش برای هر طایفه ای در روستا وظیفه ای مشخص شده است.

امسال هم مانند سال های گذشته، یک طایفه نخل را آماده کرده اند تا 4 طایفه دیگر، پایه های آن را بالا ببرند.

علم دارها نیز مهیا شده اند و دسته سادات برای خواندن دم ها به راه افتاده و حرکت می کنند.

صدای سنج و طبل میان صدای ذکر و زاری گم می شود.

زار خاک را می توان یکی از محزون ترین آیین های تاسوعایی مردم ایران دانست.

همنوایی مردمان قورتان و طنین صدای مردان دسته سادات که با ذکر بهر حسین در کربلا، امشب ملامت می شود آغازگر مراسم است، ما را در 14 قرن پیش به صحرای کربلا می برد و این نوحه در گوشمان می پیچد: این شام را صبحش مباد، فردا قیامت می شود .

نخل گردان ها، نخل را میان جمعیت می گردانند.

علم ها بالا می روند و صدای سنج و طبل، قلعه دیلمی را دربر می گیرد.

مردان دسته عام ها، با اشاره دسته سادات به خاک می افتند، روی دو زانو می نشینند، ذکر می گویند و حمایتشان را از امام حسین (ع) و خاندان او اعلام می کنند.

همکاری طایفه های مختلف روستا برای برگزاری این آیین و طنین محزون و محکم مردان روستا که همصدا با هم، ذکرهای مختلفشان را به صورت سئوال و جواب، فریاد می زنند، همه از یک چیز حکایت می کند؛ زار خاک یک آیین گروهی و همنوایی است.

عزاداری در قلعه خشت و گلی: هنوز کوچه ها خلوتند.

هنوز چند ساعتی مانده به غروب آفتاب که قورتان آماده می ‍شود؛ روستایی در 45 کیلومتری تالاب گاوخونی؛ 120 کیلومتر به طرف شرق اصفهان که بروید، 12 کیلومتر بعد از ورزنه، به سرزمینی می رسید که زمانی گورتان بود و حالا قورتان؛ مرکز دهستان گاوخونی، روستایی کوچک و کهن که زاینده رود از میانش می گذرد و یکی از معدود قلعه های خشت و گلی مسکونی جهان را در خود دارد.

زمانی مردم روستا در ارگ تاریخی قورتان زندگی می کردند، اما حالا خانه هایی نوساز خارج از ارگ، در فاصله 20 متر تا 2 کیلومتری غرب و شرق این بنا ساخته شده اند و فقط چند خانوار هنوز در خانه های داخل قلعه زندگی می کنند، اما محرم که می شود، قورتانی ها هر روز به قصد حسینیه، داخل قلعه می آیند تا مراسم زار و زار خاک را به پاسداشت یاد و راه امام سوم شیعیان و کاروان کربلا، برگزار کنند.

هر طایفه، یک وظیفه: می گویند سال ها پیش رسم بوده که طایفه مسئول حسینیه، پیش از محرم، حسینیه خشت و گلی را آماده و چادر سقف را برپا می کردند، اما حالا حسینیه آجری وسط قلعه خشت و گلی، احتیاجی به آماده شدن ندارد.

سقف هم دارد.

تا لحظه برگزاری، همه چیز رو به راه می شود؛ حسینیه آماده است.

مسیر دسته ها مهیا شده و نخل و علم ها آماده اند.

مردم کم کم جمع می شوند.

دسته سادات که می رسند، مراسم آغاز می شود.

طنین ذکر آغازین دسته سادات، که در کوچه های خاکی می پیچد، نوبت به دسته عام ها می رسد؛ شال های رنگی به گردن دارند و پشت سر دسته اول حرکت می کنند و بوی اسپند و خاک بلند می شود.

دسته ها راه می افتند، علم ها بالا می روند و زار میان کوچه های کاه گلی جاری می شود.

صداهای محزون، اما محکم و استوار مردان سادات با ذکر: بهر حسین در کربلا، امشب ملامت می شود/ این شام را صبحش مباد، فردا قیامت می شود ، تمام فضای باستانی قلعه دیلمی را درمی نوردد تا این شب به صبح نرسد.

نخل 4 پایه که گاهواره ای است، به نشانه تابوت امام سوم شیعیان، روی دوش مردانی از 4 طایفه روستا، پیشاپیش دسته ها به حرکت درمی آید.

هر پایه مربوط به یک طایفه است.

مثلاً مردان طایفه محمدی فقط زیر پایه راست، جلو می روند و اکبری ها زیر پایه چپ، اما مردان زیر نخل هر چند دقیقه یک بار جایشان را عوض می کنند تا مردان دیگر طایفه هم بتوانند زیر نخل بروند و حاجت بگیرند.

می گویند کسی که برای اولین بار می خواهد زیر نخل برود، گز می آورد، به بقیه تعارف می کند و به نوعی، اجازه می گیرد.

علم ها با پارچه هایی که مردم به نیت برآورده شدن حاجاتشان به آن ها وصل کرده اند، روی دستان مردانی از طایفه رحمانی ها بلند می شوند.

ذکر دسته عام که تمام می شود، دسته سادات به منزل دوم می رسند و ذکر دیگری می خوانند؛ ای مؤمنان، عشور (عاشورا) است، آفاق پُر ز شور است/ از بهر آل حیدر، جان ها ز تن نفور است .

هر دو منزل، یک ذکر دارد و در مجموع، دسته سادات 6 ذکر می خوانند برای 12 منزل.

مردم بر سر و سینه می زنند و صدای یا حسین، شاه حسین کوچه ها را پر می کند.

صدای سنج و دهل، صدای مویه زنان و هوای سرد پاییزی؛ این عصر تاسوعایی است که از 14 قرن پیش، ردپای حزن ابدی عاشورا را در خود دارد.

از زار تا زار خاک: زار با ذکرهای سادات و پاسخ های دسته عام ها، در کوچه پیچ درپیچ داخل قلعه باستانی، می گردد و بعد به حسینیه می رسد.

این مراسمی است که از ابتدای محرم هر روز برگزار می شود، اما زار هشتم، اوج مراسم زار است؛ روشِ گفتن ذکرها نیز در این روز فرق می کند.

حالت گفتنشان کمی غضبناک و با ناراحتی زیاد توأم است.

اما روز نهم، روز زار خاک است.

زار که تمام می شود، کودکان می آیند.

آرام و آهسته، مسیر را جارو می زنند، سنگ های درشت و خرده ریزها را از سر راه برمی دارند و کاه ریزان می روند تا حسینیه.

حالا دیگر راه زدوده شده است تا مردان عزادار قورتان با پاهای برهنه، ذکرگویان راه بروند، به سجده بیفتند و حزنی را فریاد کنند که از پس 14 قرن هنوز زنده است.

مردان دسته سادات و دسته عام ها، کفش از پای و کلاه از سر برمی دارند و با سر و پای برهنه، از حسینیه خارج می شوند و مسیر را از سر می گیرند.

این بار، دسته سادات که ذکرشان را می گویند و دسته عام ها در دو صف رو به روی هم، به خاک می افتند.

بعد به حالت تشهد می نشینند، خاک و کاه به سر و روی خود می ریزند، روی پاهایشان می زنند و یکصدا با هم می خوانند.

صدای سادات هم توی گوش ها می پیچد: یا حسین، شاه حسین .

در این هنگام که صدای سادات می آید، پسر خردسالی با شال سبز، میان جمعیت و همصدا با سادات دیگر ذکر می خواند و صورتش پر از اشک و خاک و کاه می شود.

در این هنگام، صدای ذکر سادات به گوش می رسد: در کربلا گذر کن، تا کشته ها ببینی/ کز موج خون هریک، خاک زمین زده جوش می گویند آیین زار خاک را شخصی به نام سید محمدعلی حسینی، 120 سال پیش احیا کرده است؛ این سیدِ حافظ قرآن، مراسم را طوری طراحی کرده بود که تمام طایفه های روستا نقشی در آن داشته باشند.

بعد هم کتب خطی و ذکرهای مراسم و اشعار خودش و تعدادی از ابیات معروف محتشم کاشانی را همراه زار خاک وقف قورتان کرده است.

شام وداع در غروب تاسوعا: دسته عزاداران که نزدیک می شود، صدای زاری زن ها بیشتر می شود و نوای زاری و ذکرها فضا را پر می کند.

دسته به طرف حسینیه می رود و زن ها چند قدمی جمعیت را همراهی می کنند.

خانه آخر مراسم، حسینیه است.

دیگر هوا تاریک شده است.

نخل وارد می شود و دسته سادات و بعد، مردان عام، ذکرگویان و دایره وار تمام فضای حسینیه را پرمی کنند.

سادات فریاد می زنند: ای در مدینه مصطفی گوید حسین و دسته دوم پاسخ می دهند: ای می کند یاران وداع امشب حسین .

بدین ترتیب، ذکرها و سئوال و جواب های دو دسته ادامه می یابد تا عصر هنگام، مردمان قورتان بعد از زار خاک به شام وداع بروند.

چراغ ها خاموش می شوند و نور شمع ها، فضای حسینیه را روشن می کند.

دسته ها، دور آتشگاه وسط حسینیه چرخ می زنند.

سادات می خوانند: ای در نجف شیر خدا گوید حسین/ ای در سما عرش عُلا گوید حسین/ ای مادرش خیرالنساء گوید حسین .

و هر مصرع با ذکر دسته عام ها که از وداع حسین (ع) یاد می کنند، پاسخ داده می شود.

سوگواری قورتانی ها، با دعاهایی در طلب افتخار پیروی از امام حسین ع و یارانش و طنین آمین هایی که در حسینیه می پیچد، تمام می شود، اما با هم بودن این جمعیت چند صد نفره، هنوز ادامه دارد؛ نماز جماعت و بعد غذای نذری.

هر روز از دهه محرم، طایفه ای بانی شام نذری می شود.

غروب تاسوعا که فرا می رسد، مردم قورتان، اما خودشان را برای مراسم ظهر عاشورا آماده می کنند؛ مراسم زار، حرکت ذوالجناح و اسب سفید، به همراه دسته های سینه زنی و زنجیرزنی و تعزیه ظهر عاشورا، همه در ظهر و عصر عاشورا در میان کوچه های خاکی قلعه باستانی قورتان برگزار می شود.


کلید واژه ها: روستا - آیین - مردان - زار خاک - تاسوعا - روستای - قلعه - مردم - روستایی - اصفهان - زندگی - ایران - کربلا - غروب آفتاب - زاینده رود - امام حسین - هایی - خانه - عزاداری - روزنامه - تاریخی - توریسم - دهستان - زاینده - مراسم - وظیفه - جمعیت - صورت - جهان - کوچک

آخرین اخبار سرویس:
طرح ملی دادرس در مدارس گلستان آغاز شد

اعزام دانش آموزان بویراحمد به مناطق عملیاتی جنوب

رونمایی از اولین مینی بوس مدیریت بحران کشور بردسکن

سلامت زندگی در شهر هوشمند

ضرورت حفظ محیط زیست برای نسل های آینده

تکیه بر آموزش و غفلت از پرورش، مشکل امروز تعلیم و تربیت

عکس قدیمی از حرم امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل (ع)

ضرب و شتم معلم رستم آبادی توسط اولیای دانش آموز

ضرب و شتم معلم رستم آبادی توسط اولیای دانش آموز

سلامت زندگی در شهر هوشمند

تصویر کمتر دیده شده از حرم امام حسین (ع)

نمایشگاه نقاشی سربندهای ماه در قم برپا شد

بیمه تکمیلی مستمری بگیران تامین اجتماعی تمدید شد

مخازن زباله پایتخت جمع آوری می شود

دخترنابغه بلوچ قهرمان محاسبات ریاضی در مالزی شد

مسابقات شطرنج دانش آموزی البرز برگزارشد

گردهمایی مخترعان بسیجی و مسئولان با هدف ارائه راهکارهای اجتماعی

استقرار جو پایدار روی استان

مخازن زباله پایتخت جمع آوری می شود

شناسایی 680 کودک بازمانده از تحصیل در کهگیلویه و بویراحمد

اهتمام جدی برای جذب بازماندگان از تحصیل در آذربایجان غربی

انتقاد از «حلقه دوم طرح ترافیک»

پیرترین زن ایران درگذشت+ عکس

ضرب و شتم معلم توسط اولیای دانش آموز در گیلان

دخترنابغه بلوچ قهرمان محاسبات ریاضی در مالزی شد

مسابقات شطرنج دانش آموزی البرز برگزارشد

تیراندازی البرز بر مدار توسعه

ضرب و شتم معلم توسط اولیای دانش آموز در رودبار

استخدام راننده تاکسی آنلاین در شرکت ایزی تاکسی در البرز

ضرب و شتم معلم توسط اولیای دانش آموز در گیلان

زیلایی از مناطق کمتر برخوردار استان نیازمند توجه

عکس قدیمی از حرم امام حسین (ع) و حضرت ابوالفضل (ع)

کیفیت را جایگزین آمارهای کلی در برنامه های فرهنگی کنیم

انتقاد از «حلقه دوم طرح ترافیک»

پایگاه های امداد در آرامش پیش از طوفان

بیش از 50 درصد معلمان تیران و کرون غیربومی هستند

یکهزار مدرس آموزش خانواده، جذب آموزش و پرورش می شوند

شهر هوشمند؛ بهبود کیفیت زیست شهری در تهران + فیلم

12 مدرسه در آذربایجان غربی با یک دانش آموز فعالیت دارند

بیش از 50 درصد معلمان تیران و کرون غیربومی هستند

قدردانیِ از راهداران ناجی یک قلاده گرگ

بختگان میزبان درنا های سیبری

انتقاد از «حلقه دوم طرح ترافیک»

نهادینه شدن ادبیات داستانی در کودکان ضروری است

یکهزار مدرس آموزش خانواده، جذب آموزش و پرورش می شوند

فارس گزارش می دهد شهدای حادثه تروریستی اهواز هنوز بی یادمان!

نهادینه شدن ادبیات داستانی در کودکان ضروری است

اولیای دانش آموزی معلمی را به باد کتک گرفت

خبر خوش معاون وزیر در مورد پرداخت حق الزحمه امتحانات و کارورزی معلمان

پایان تخلف های زیست محیطی

پرورش گل محمدی در چرداول ایلام

کاهش آسیب ها با افزایش آگاهی میسر می شود

دیوار نامریی بین شمال و جنوب شهر

عملیات نجات آثار تاریخی سد پیغام کلیبر آغاز شد

مستمری بگیران بهزیستی خراسان شمالی 3 برابر شدند

400 سوادآموز کردستانی گواهینامه آموزش رایانه می گیرند

استخدام تعدادی خانم مجرب و متعهد در اهواز

عملیات نجات آثار تاریخی سد پیغام کلیبر آغاز شد

مستمری بگیران بهزیستی خراسان شمالی 3 برابر شدند

توقیف انواع خودروهای لوکس در طرح «طاهر» پلیس + عکس

پرنده مهاجر در رودخانه مند دشتی رهاسازی شد

جشنی با لباس محلی در یک مدرسه

تنها

400 سوادآموز کردستانی گواهینامه آموزش رایانه می گیرند

تنهایی ام را برهم بزن

سمنان سرد شد + فیلم

پرنده مهاجر در رودخانه مند دشتی رهاسازی شد

پرنده مهاجر در رودخانه مند دشتی رهاسازی شد

180هزاردانش آموز خوزستانی زیرپوشش طرح درس هایی ازقرآن هستند

65 درصد مساحت شهر مشهد در برابر زلزله آسیب پذیر است

بهره مند شدن 7 روستای بویراحمد از خودپرداز

نیازمند اصلاح فضای مسموم تربیتی و اجتماعی جامعه با قرآن هستیم

ماجرای همسفری چند جوان سوری با عکس شهید ایرانی در اربعین

180هزاردانش آموز خوزستانی زیرپوشش طرح درس هایی ازقرآن هستند

65 درصد مساحت شهر مشهد در برابر زلزله آسیب پذیر است

کنوانسیون حقوق کودک در خراسان جنوبی فعال شد

مطالبه گری انقلابی و پیگیری مشکلات آبگرفتگی معابر اهواز

صدور 116 پروانه شکار پرندگان در مهاباد

مدیرکل دفتر تربیت بدنی آموزش و پرورش اعلام کرد ارزیابی و پایش قامتی ـ اسکلتی 40 درصد دانش آموزان پایه ششم

کنوانسیون حقوق کودک در خراسان جنوبی فعال شد

رعایت اصول ایمنی سفر جزو الویت های راهیان نور است

تحصیل در رشته های فنی بیکاری را کاهش می دهد

هواشناسی امروز 97/9/19|وزش باد شدید و افزایش 8 درجه ای دما در 2 استان شمالی کشور

400 دانش آموز قرچکی به اردوهای راهیان نور اعزام شدند

400 دانش آموز قرچکی به اردوهای راهیان نور اعزام شدند

سند کاهش خطرپذیری بلایا در محلات تهران تدوین شد

برگزاری کلاسهای مهارت افزایی سربازان و کادر نیروی انتظامی در شهرستان ویژه مرند

ثبت نام 56 هزار 276 نفردر آزمون کارشناسی ارشد

سند کاهش خطرپذیری بلایا در محلات تهران تدوین شد

شادپیمایی عروسکهای غول پیکر در کنگاور برگزار شد

بهسازی 300 چشمه در مناطق عشایری استان

افتتاح هتل و اقامتگاه بوم گردی در تکاب

بازار شاه عبدالعظیم +عکس

پیوند فضای مسموم تربیتی و اجتماعی جامعه با حوزه قرآن

تحصیل دانش آموزان در رشته های مهارتی به کاهش بیکاری منجر می شود

قرعه کشی برای اعزام دانشگاهیان به عتبات فردا انجام می شود

سرفصل دروس رشته مدیریت خانواده بررسی شد

هوای پایدار در غالب مناطق کشور

طرح جابر آماده با موضوع ماه گرفتگی (خسوف)

زلزله در کمین تهران/ شهر هوشمند یک الزام است

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک

محزون ترین آیین تاسوعایی مردم ایران؛زاری بر خاک