مطالب مرتبط:
رقابت منطقه ای عربستان و ایران| آیا عمران خان می تواند میان ریاض و تهران توازن ایجاد کند؟
رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر
رقابت ایران و عربستان برای جذب مشتریان نفتی
آینده روابط سیاسی ایران و عربستان
بازی های آسیایی 2018-اندونزی رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر/سعودی ها هم با تیم ملی زیر 21 سال هستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 مرداد 1397 ساعت 12:352018-08-20بين الملل

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی


ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان ایران و عربستان فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

- شعار سال:" با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 روابط ایران و عربستان وارد دوران جدیدی شد.

عربستان به عنوان اصلی ترین رقیب سنی مذهب و نیز به عنوان خادم حرمین شریفین در مقابل تفکرات و عقاید شیعی ایران و در مقابل صدور انقلاب اسلامی در سراسر منطقه صف آرایی کرد.

در پی رخداد حادثه 11 سپتامبر و حمله به آمریکا در سال 2001 و از سال 2003 تا 2015 سه رخداد مهم در منطقه به وقوع پیوست که باعث تغییرات اساسی در منطقه شد.

در سال 2003 ایالات متحده به عراق لشکرکشی کرد و با حذف صدام، عراق نیز به عنوان یک قدرت مهم منطقه از معادلات قدرت حذف شد.

وقوع بهار عربی در سال 2011 در منطقه غرب آسیا به سقوط چهار دیکتاتور عرب منتهی شد و سوریه و مصر به عنوان دو کشور قدرتمند عرب نیز از معادلات قدرت در منطقه حذف شدند.

رخداد سوم امضای موافقت نامه هسته ای موسوم به برجام میان ایران و گروه1+5 بود که ناشی از تغییر چشم انداز کلی آمریکا نسبت به ایران بود و خروج ایران از انزوا و پیوستن به جامعه بین المللی را رقم زد.

این سه رخداد سبب حذف عراق، مصر و سوریه از رقابت های منطقه ای و ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان این دو کشور فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

بنابراین از مهم ترین دلایل تغییر روابط از رقابت به منازعه و دشمنی میان ایران و عربستان، می توان به تحولات ژئوپلیتیک قدرت در غرب آسیا، برجسته شدن تعارضات هویتی میان دو کشور و نیز تغییر موازنه منطقه ای قدرت به نفع ایران اشاره کرد.

براساس نظریه سازه انگاری می توان هویت را به عنوان دال مرکزی تبیین کننده روابط ایران و عربستان در نظر گرفت.

سازه انگاران ضمن تاکید بر ویژگی ساختاری و نهادی مفهوم دولت، هویت آن را نه به عنوان مساله ای شخصی یا روانشناختی بلکه امری رابطه ای تلقی می کنند که در تعامل بازیگران با هم و با مشارکت در معانی جمعی و از درون دنیای اجتماعی تکوین یافته پدید می آید و تغییر می کند.

بنابراین هویت ها نه ثابت هستند و نه شبیه یکدیگر، بلکه مشروط، وابسته به تعامل و جای گرفته در یک متن نهادی هستند.

بنابراین هر دولتی ممکن است هویت های چندگانه ای داشته باشد.

هویت ملی دولت ها تا حد زیادی در رابطه با دیگر ملت ها و دولت ها تشکیل می شود و وابسته به شرایط تاریخی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تغییرپذیر است.

هویت دولت ها، منافع آنها را شکل می دهد و منافع سرچشمه اقدام ها و به وجود آورنده کنش ها هستند.

بنابراین فهم چگونگی تحول منافع دولت ها برای درک صحیح پدیده های بین المللی امری حیاتی است.

تعارضات هویتی ایران و عربستان بعد از انقلاب اسلامی فرهنگ سیاسی مردم عربستان سعودی ارتباط تنگاتنگی با ارزش های مذهبی و فرقه ای دارد.

مردم این منطقه دارای ارزش های پیشین و پسین به طور توامان هستند.

منظور از ارزش های پیشینی تعهد و وفاداری به مذهب، قوم، فرقه و.

است.

و منظور از ارزش های پسینی ارزش هایی است که شامل ملت گرایی و جدایی دین از سیاست است.

با بررسی لایه های رفتار اجتماعی و گفتمان های غالب در این منطقه می توان دریافت که بیشتر مردم این منطقه تحت تاثیر ارزش های پیشینی هستند و به فرقه، مذهب و قوم بیشتر از ملت تعهد دارند.

انسان های اعتقادی ارزش های پیشینی دارند و بنابراین دارای ذهنیتی سخت و انعطاف ناپذیر هستند، جهان را با میزان اعتقادات وزن کرده و می سنجند و با توجه به اعتقادی بودن ذهنیات حاضر به چانه زنی نیستند، زیرا اعتقادات قابل معامله نیستند.

توجه به اوضاع داخلی کشورهای نامتجانس مذهبی در منطقه نشان دهنده نقش وفاداری مذهبی و فرقه ای در پروسه سیاسی و امنیتی است.

عمده بحران های امنیتی در منطقه در کشورهایی رخ می دهد که از تنوع قومی و مذهبی برخوردارند.

قوم گرایی: قوم گرایی را ویلیام سامنر جامعه شناس آمریکایی چنین تعریف می کند: ارزش ها و موازین فرهنگ خود را محور قضاوت در مورد دیگران قرار دادن، یعنی فرهنگ خود را برتر از همه فرهنگ های دیگر دانستن.

قادری می گوید اقلیت های قومی اعم از نژادی، زبانی و دینی از استعدادهای بسیاری برای نفی یا نقد ملت گرایی های متمرکز بر یک قوم، زبان یا دین برخوردارند.

ایران و عربستان از دوران تفوق اسلام بر منطقه با دوگانه قومیتی عرب/ عجم که دو قوم متمایز با آداب، زبان و فرهنگ های متفاوت را بازنمایی می کنند روبه رو بوده اند که عامل افتراق و اختلاف میان آنها بوده است.

هویت مذهبی: هانتینگتون در تلاش برای باز آرایی جهان پس از فروپاشی شوروی با برجسته کردن نزاع های فرهنگی- تمدنی نقش مذهب را به عنوان شالوده ساز تمدن ها برجسته کرد.

وی این گونه پنداشت که نظم دو قطبی ایدئولوژیک عصر جنگ سرد جای خود را به نظم چند قطبی داد که براساس خطوط تمدنی و فرهنگی با مشخصه مذهبی فرهنگی مرزبندی شده است.

ایران و عربستان داعیه دار دو مذهب تشیع و تسنن هستند و از این طریق بسیاری از رقابت ها و مخاصمات میان این دو کشور ناشی از نگاه متفاوت به دین اسلام و نیز داعیه رهبری جهان اسلام است.

هویت سیاسی: به لحاظ هویت سیاسی جمهوری اسلامی ایران بر آمده از انقلابی اسلامی با اصول تجدیدنظرطلبانه در نظم منطقه ای و بین المللی است و در مقابل عربستان دارای حکومتی محافظه کار و حامی سیاست حفظ وضع موجود است.

از منظر سیاست خارجی حکومت ایران سیاست خود را در ضدیت با غرب و به ویژه آمریکا تعریف کرده و در مقابل عربستان سعودی سیاستی همسو و متحد با غرب و به طور خاص آمریکا را برگزیده است.

ظرفیت های عربستان در دشمنی با ایران 1.

سیاست نفتی عربستان به عنوان بزرگ ترین صادر کننده نفت جهان دارای در آمد های هنگفت و نیز ذخایر ارزی بالایی است.

سیاست نفتی عربستان در حمایت از سیاست های آمریکا در جهت محدود کردن صدور نفت ایران و جایگزین کردن نفت خود است.

مشاور سابق رییس جمهوری آمریکا در امور انرژی با اشاره به نشست دوحه گفت: سیاست نفتی عربستان سعودی، نشانه دیگری از درگیری ژئوپلیتیک این کشور با ایران است.

یکی از هدف های عربستان در موضوع کاهش قیمت نفت، وارد کردن فشار بر ایران است.

از دهه 1970 تاکنون، استفاده عربستان سعودی از نفت خام به عنوان سلاحی در برابر رقیب خود ایران، بی سابقه نبوده است.

در نوامبر 2006، نواف عبید، یکی از مشاوران امنیتی عربستان سعودی، در مقاله ای در واشنگتن پست نوشت: اگر عربستان سعودی تولیدات نفت خام را افزایش و قیمت را تا 50 درصد کاهش دهد، این مساله برای ایران ویران کننده خواهد بود و توانایی های ایران را کاهش خواهد داد.

2.

توانمندی رسانه ای عربستان در سال های اخیر با تاسیس شبکه های مختلف رادیویی و تلویزیونی و نیز شبکه های ماهواره ای و روزنامه های فراگیر توانسته است خود را به عنوان کشوری قدرتمند در عرصه رسانه ای مطرح کند.

40 درصد سهام شرکت ماهواره ای عرب ست متعلق به عربستان است.

شبکه های العربیه، کلمه، هدی و رسانه های دیگر از رسانه های تصویری این کشور هستند.

همچنین عربستان با خرید سهام فاکس نیوز و شبکه اجتماعی توییتر گام بزرگی در بسط قدرت رسانه ای خود برداشته است.

روزنامه های الحیات و الشرق الاوسط دو روزنامه فراگیر و بین المللی عربستان هستند.

قدرت این رسانه های تصویری و شنیداری و نیز روزنامه های فرامنطقه ای بدون شک برای تامین اهداف سیاسی و امنیتی عربستان در منطقه و جهان مورد بهره برداری قرار می گیرد تا تصاویری منفی در مقابله با سیاست های جمهوری اسلامی ایران نشان دهد.

تبلیغات رسانه ای عربستان در مقابله با ایران بیشتر روی مخالفت با توافق هسته ای ایران و 1+5، احیای پان عربیسم، جزایر سه گانه، ایران در خلیج فارس بحران های سوریه، عراق و یمن و نیز تحریک اقوام و اقلیت های مذهبی در ایران متمرکز است.

3.

هویت مذهبی برخاستن دین اسلام از شبه جزیره عربستان، وجود کعبه در مکه و حرم رسول اکرم در مدینه باعث کسب وجهه مذهبی برای عربستان شده است.

وجود اماکن متبرکه در عربستان همچنین باعث جذب گردشگران مذهبی و نیز کسب درآمد های هنگفت برای این کشور شده است.

اما عربستان از این درآمد ها و نیز درآمد های نفتی برای ترویج و تبلیغ اهداف و سیاست های خود استفاده می کند.

ظرفیت نفوذ مذهبی عربستان به عنوان قدرت نرم این کشور توانسته بر قاطبه مسلمانان اهل تسنن در جهان تاثیرگذار باشد و عربستان از این رهگذر نیز با تبلیغ علیه جمهوری اسلامی ایران بر ایران هراسی درمیان مسلمانان تمرکز کرده است.

4.

نهاد های عربی اسلامی عربستان از نهادهایی مثل سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب، شورای همکاری خلیج فارس و سازمان اوپک نیز در جهت پیشبرد اهداف سیاست خارجی خود در مقابله با ایران بهره می برد.

نکات مهم در دشمنی عربستان با ایران 1- تحریک اقوام عرب زبان ایران از سوی عربستان 2- حمایت از گروه های مذهبی سلفی 3- تلاش برای ایجاد آشوب در مختلف ایران با ابزارهای تسلیحاتی و تبلیغاتی 4- حمایت از مخالفان جمهوری اسلامی ایران مثل گروهک مجاهدین و نیز لیدرهای مخالفان در مناطق سنی نشین 5- تبلیغ وهابیت از طریق شبکه های رسانه ای 6- کمک های مالی به گروه های تروریستی برای ضربه زدن به امنیت داخلی ایران 7- همکاری با اسراییل برای بی ثبات کردن ایران 8- تلاش برای ایجاد هلال سنی در مقابل هلال شیعی و همکاری با قاهره و آنکارا 9- جلوگیری از کاهش خصومت میان ایران و آمریکا نتیجه گیری ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه ای تاثیرگذار همواره روابطی پیچیده توام با رقابت داشته اند.

با این حال میزان پیچیدگی و رقابتی بودن در برهه های مختلف تاریخی به ویژه بعد از انقلاب اسلامی متغیر بوده است.

گرچه در برخی مقاطع از دوره های سازندگی و اصلاحات به واسطه تنش زدایی و اعتمادسازی در سیاست خارجی ایران و همچنین به واسطه برخی تحولات بین المللی، منطقه ای و داخلی ایران، از میزان پیچیدگی و رقابت در روابط دو دولت کاسته شد؛ اما از سال 1384 همانند دوران جنگ ایران و عراق تنش بر روابط دو کشور حاکم شده است.

در این دوره به واسطه ظهور یا تشدید مسائل مهمی چون برنامه هسته ای ایران، موضوع عراق و القای هلال شیعه، مسائل لبنان، سوریه، بحرین و یمن و نیز تنگ تر شدن حلقه امنیتی ایران از سوی ساختار نظام بین الملل، واگرایی در روابط دو کشور نه تنها کاهش نیافت؛ بلکه تداوم یافته و حتی تشدید هم شده است و تعارضات هویتی میان عربستان و جمهوری اسلامی ایران در ژئوپلتیک خاورمیانه پس از 2011 سبب تغییر روابط این کشور با ایران از وضعیت رقابتی به منازعه و دشمنی شده است.

سایت شعار سال، با تلخیص و اضافات برگرفته از سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار 28 مرداد 97، کد مطلب: 3429100، www.

donya-e-eqtesad.

com
کلید واژه ها: ایران - منطقه - عربستان - روابط - انقلاب اسلامی - حمله به سفارت - هویت - حمله به آمریکا - اسلامی - عراق - آمریکا - جدید - کشور - حمله - ایالات متحده - تهران - سوریه - روانشناختی - بین المللی - 11 سپتامبر - مشهد - بازیگران - آسیا - قدرتمند - اجتماعی - هسته ای - رابطه - مرکزی - جامعه - حادثه

آخرین اخبار سرویس:
محتوای فایل صوتی قتل خاشقچی فاش شد

بشار اسد در جشن میلاد پیامبر(ص)+عکس

تمایل برخی کشورهای غربی و عربی برای بازگشایی سفارت در دمشق

فرانسه بزودی درباره تحریم عوامل قتل خاشقچی تصمیم گیری میکند

تیراندازی در بیمارستانی در شیکاگو؛ مهاجم کشته شد

سخنان تحریک آمیز نتانیاهو برای شوراندن روسیه علیه ایران

حمله به پلیس در بروکسل

برلین و پاریس از پیمان مهاجرتی سازمان ملل حمایت می کنند

اجازه نمی دهیم ایران از دوتابعیتی ها به عنوان ابزار سیاسی استفاده کند

روسیه قدرت خارج کردن ایران از سوریه را ندارد

تلاش برای جایگزینی بن سلمان

ادامه تظاهرات ضد دولتی در فرانسه/528 نفر مجروح شدند/حال 17 نفر از مجروحان وخیم است

یک شرکت خدماتی آمریکایی همکاری خود را با شهرک های اسراییلی قطع می کند!

پیام مهم بشار اسد به پادشاه اردن چه بود؟

تحریم عزم ما را برای مقاومت مستحکم تر می کند

نزدیک شدن بن سلمان به نقطه پایان/ رویای پادشاهی ولیعهد نقش بر آب شد

سوریه؛ پاکسازی جنوب سویدا از وجود عناصر داعش

وزیر انرژی روسیه: روسیه تجارت با ارز ملی را با تهران آغاز می کند

رهبر حزب شهروند و توسعه جمهوری آذربایجان: امریکا برای رسیدن به منافع خود اصول انسانی را زیر پا می گذارد

ترکیه گشایش مرزهای خود به روی کامیون های ارمنستان را تکذیب کرد

در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دولت گرجستان بدهی بانکی شهروندان را بخشید

رسانه های ترکیه: تلاش برای نجات ولیعهد سعودی از اتهام قتل خاشقچی بی نتیجه است

محتوای فایل صوتی قتل خاشقچی فاش شد

مواضع مزدوران سعودی در یمن هدف قرار گرفت

کویت به رژیم صهیونیستی هشدار داد

عامل استثناء شدن چابهار از تحریم ها چیست؟

معاون گردشگری کشور:تحریم های آمریکا سفر ایران را ارزان کرد

خرازی: روند اجرایی شدن سازوکار مالی اروپا ناامید کننده است

سفر وزیرراه و شهر سازی به روسیه

هشدار کویت به تل آویو درباره اقدامات آن علیه مسجدالاقصی

استفاده ایوانکا ترامپ از ایمیل شخصی برای فرستادن پیام های دولتی

فیس بوک به انگلیسی ها روزنامه نگاری یاد می دهد

روزنامه کیهان درباره قربانیان الکل: به جهنم که می میرند

27 شبکه خبری داخلی و خارجی، جشنواره اقوام را پوشش می دهند

دستگیری رهبر سابق القاعده شبه قاره در کراچی

هوای پایتخت ناسالم برای گروه های حساس

پیدا شدن اجساد دو خلبان هواپیمای اموزشی ترکیه

وضعیت شغلی روزنامه نگاران در جهان چگونه است؟

رهبر اپوزیسیون سودان: اشاره هایی درباره راه حل صلح آمیز دریافت کرده ایم

آخرین ضرب شست مقاومت به اسراییل

ظریف: تحریم کسی را به میز مذاکره برنمی گرداند

شرکت بشار اسد در جشن میلاد رسول اکرم(ص) در دمشق+عکس

نتانیاهو در صدر دروغگوهای صهیونیست قرار گرفت

اتحادیه اروپا ایران را تحریم می کند؟

نخستین آگهی مزایده اموال بابک زنجانی +عکس

ترامپ: کشورهای دیگر هم کارهای بد انجام می دهند

هشدار جدید پوتین به آمریکا

وزیر خارجه سعودی: ارزیابی سیا از قتل خاشقچی درست نیست

اعضای خاندان سعودی در تکاپوی تغییر جانشینی ملک سلمان

اجازه نمی دهیم ایران از دوتابعیتی ها به عنوان ابزار سیاسی استفاده کند

«عبدالعزیز» جانشین بن سلمان می شود؟!

ادعای موساد مبنی بر خنثی سازی حمله حزب الله علیه اهداف یهودی در آرژانتین

غزه راه حل نظامی نداشته و تسلط بر آن امکان ندارد

فیلم/ کیف قاپی وحشیانه در پایتخت

خرازی: روند اجرایی شدن سازوکار مالی اروپا ناامید کننده است

شکستی دیگر برای ترامپ؛ قاضی فدرال جلوی یکی از دستورات مهاجرتی دیگر را گرفت

حال و روز آوارگان آتش سوزی کالیفرنیا+تصاویر

خرازی: روند اجرایی شدن سازوکار مالی اروپا ناامید کننده است

امیر قطر به دنبال افزایش روابط با لبنان

بازی دو سر باخت ترامپ در ماجرای خاشقچی/ حمایت پادشاه عربستان از ولیعهد در آستانه موضع رسمی کاخ سفید درباره قتل جمال خاشقچی

دفاع ولید جنبلاط از سران سعودی در پرونده خاشقچی

نخستین آگهی مزایده اموال بابک زنجانی +عکس

پیمان هسته ای میانبرد؛ اتمام حُجت پوتین با آمریکا/ تحلیل

رهبر سابق القاعده شبه قاره در کراچی دستگیر شد

تخصیص بودجه میلیون دلاری فیسبوک برای ترویج روزنامه نگاری محلی موفقیت

وعده و وعید اروپایی ها و تکرار دوباره پلیس بد و پلیس خوب

انتشار بخشی از فایل های صوتی مربوط به قتل خاشقجی

موگرینی از اعلام زمان اجرای مکانیسم ویژه مالی اروپا با ایران طفره رفت

جنگ افروزی در یمن برای سعودیها خوش یُمن نبود

تکرار ادعاهای واهی پادشاه عربستان علیه ایران

ظریف: تحریم کسی را به میز مذاکره برنمی گرداند

ورود اعتراضی نیروهای امنیتی به پارلمان پاپوآ گینه نو بعد از نشست اپک

ترامپ در حال بررسی بازدید از نظامیان آمریکا در خارج از کشور است

تحریم های آمریکا «سفر ایران» را ارزان کرد

فرستاده ویژه صلح سازمان ملل از اقدامات ساراییل انتقاد کرد

دلار در آمریکا ارزان شد

رژیم صهیونیستی به دنبال بازگشت روحیه ارتش

بن سلمان راهی آرژانتین می شود

صدای اعتراض مان را بشنوید

رسوایی جدید ایوانکا ترامپ

اروپا برای انتخاب میزبان سازوکار مالی با چالش مواجه است

برج ایفل و فرانسه صد و سی سال پیش+تصاویر

سفر وزیر راه و شهر سازی به روسیه

درخواست کوبا برای ایجاد مکانیزمی مشابه سازو کار مالی ایران و اروپا

اگر آمریکا از پیمان منع موشک های هسته ای خارج شود، مقابله به مثل می کنیم

حمله به یک افسر پلیس با چاقو در بروکسل

تضعیف بن سلمان به ایجاد ثبات در منطقه می انجامد

وزیر دفاع: با سرعت از شرایط تحریم عبور می کنیم

مسابقات قرآنی «رسول اعظم» ویژه نظامیان عراق

سیاست های بی ثبات ساز دولت آمریکا در منطقه مانع پیشبرد دیپلماسی وحدت است

اوباما از فعالان اجتماعی خواست در مسیر تغییرات صبوری کنند

سفر جرمی هانت؛ دغدغه ها و ملاحظات- نصرالله تاجیک*

باستان شناسان بقایای کشتی نوح را در ایران کشف کردند

فرمان مهاجرتی ترامپ با دیوار قضایی برخورد کرد

عکس های عجیب زوج آمریکایی در کوه!

سفر وزیر خارجه ترکیه به آمریکا/ دیدار چاووش اوغلو با گوترش درباره خاشقجی

موضع وزارت دفاع یمن نسبت به طرح الحوثی

شرکت بشار اسد در جشن میلاد رسول اکرم(ص) در دمشق + عکس

رقابت کشورهای عربی و اروپایی برای بازگشت به سوریه

جریمه 1.4 میلیارد دلاری بانک فرانسوی برای نقض تحریم های آمریکا

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی