مطالب مرتبط:
رقابت منطقه ای عربستان و ایران| آیا عمران خان می تواند میان ریاض و تهران توازن ایجاد کند؟
رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر
رقابت ایران و عربستان برای جذب مشتریان نفتی
آینده روابط سیاسی ایران و عربستان
بازی های آسیایی 2018-اندونزی رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر/سعودی ها هم با تیم ملی زیر 21 سال هستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 مرداد 1397 ساعت 13:352018-08-20بين الملل

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی


ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان ایران و عربستان فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

- شعار سال:" با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 روابط ایران و عربستان وارد دوران جدیدی شد.

عربستان به عنوان اصلی ترین رقیب سنی مذهب و نیز به عنوان خادم حرمین شریفین در مقابل تفکرات و عقاید شیعی ایران و در مقابل صدور انقلاب اسلامی در سراسر منطقه صف آرایی کرد.

در پی رخداد حادثه 11 سپتامبر و حمله به آمریکا در سال 2001 و از سال 2003 تا 2015 سه رخداد مهم در منطقه به وقوع پیوست که باعث تغییرات اساسی در منطقه شد.

در سال 2003 ایالات متحده به عراق لشکرکشی کرد و با حذف صدام، عراق نیز به عنوان یک قدرت مهم منطقه از معادلات قدرت حذف شد.

وقوع بهار عربی در سال 2011 در منطقه غرب آسیا به سقوط چهار دیکتاتور عرب منتهی شد و سوریه و مصر به عنوان دو کشور قدرتمند عرب نیز از معادلات قدرت در منطقه حذف شدند.

رخداد سوم امضای موافقت نامه هسته ای موسوم به برجام میان ایران و گروه1+5 بود که ناشی از تغییر چشم انداز کلی آمریکا نسبت به ایران بود و خروج ایران از انزوا و پیوستن به جامعه بین المللی را رقم زد.

این سه رخداد سبب حذف عراق، مصر و سوریه از رقابت های منطقه ای و ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان این دو کشور فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

بنابراین از مهم ترین دلایل تغییر روابط از رقابت به منازعه و دشمنی میان ایران و عربستان، می توان به تحولات ژئوپلیتیک قدرت در غرب آسیا، برجسته شدن تعارضات هویتی میان دو کشور و نیز تغییر موازنه منطقه ای قدرت به نفع ایران اشاره کرد.

براساس نظریه سازه انگاری می توان هویت را به عنوان دال مرکزی تبیین کننده روابط ایران و عربستان در نظر گرفت.

سازه انگاران ضمن تاکید بر ویژگی ساختاری و نهادی مفهوم دولت، هویت آن را نه به عنوان مساله ای شخصی یا روانشناختی بلکه امری رابطه ای تلقی می کنند که در تعامل بازیگران با هم و با مشارکت در معانی جمعی و از درون دنیای اجتماعی تکوین یافته پدید می آید و تغییر می کند.

بنابراین هویت ها نه ثابت هستند و نه شبیه یکدیگر، بلکه مشروط، وابسته به تعامل و جای گرفته در یک متن نهادی هستند.

بنابراین هر دولتی ممکن است هویت های چندگانه ای داشته باشد.

هویت ملی دولت ها تا حد زیادی در رابطه با دیگر ملت ها و دولت ها تشکیل می شود و وابسته به شرایط تاریخی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تغییرپذیر است.

هویت دولت ها، منافع آنها را شکل می دهد و منافع سرچشمه اقدام ها و به وجود آورنده کنش ها هستند.

بنابراین فهم چگونگی تحول منافع دولت ها برای درک صحیح پدیده های بین المللی امری حیاتی است.

تعارضات هویتی ایران و عربستان بعد از انقلاب اسلامی فرهنگ سیاسی مردم عربستان سعودی ارتباط تنگاتنگی با ارزش های مذهبی و فرقه ای دارد.

مردم این منطقه دارای ارزش های پیشین و پسین به طور توامان هستند.

منظور از ارزش های پیشینی تعهد و وفاداری به مذهب، قوم، فرقه و.

است.

و منظور از ارزش های پسینی ارزش هایی است که شامل ملت گرایی و جدایی دین از سیاست است.

با بررسی لایه های رفتار اجتماعی و گفتمان های غالب در این منطقه می توان دریافت که بیشتر مردم این منطقه تحت تاثیر ارزش های پیشینی هستند و به فرقه، مذهب و قوم بیشتر از ملت تعهد دارند.

انسان های اعتقادی ارزش های پیشینی دارند و بنابراین دارای ذهنیتی سخت و انعطاف ناپذیر هستند، جهان را با میزان اعتقادات وزن کرده و می سنجند و با توجه به اعتقادی بودن ذهنیات حاضر به چانه زنی نیستند، زیرا اعتقادات قابل معامله نیستند.

توجه به اوضاع داخلی کشورهای نامتجانس مذهبی در منطقه نشان دهنده نقش وفاداری مذهبی و فرقه ای در پروسه سیاسی و امنیتی است.

عمده بحران های امنیتی در منطقه در کشورهایی رخ می دهد که از تنوع قومی و مذهبی برخوردارند.

قوم گرایی: قوم گرایی را ویلیام سامنر جامعه شناس آمریکایی چنین تعریف می کند: ارزش ها و موازین فرهنگ خود را محور قضاوت در مورد دیگران قرار دادن، یعنی فرهنگ خود را برتر از همه فرهنگ های دیگر دانستن.

قادری می گوید اقلیت های قومی اعم از نژادی، زبانی و دینی از استعدادهای بسیاری برای نفی یا نقد ملت گرایی های متمرکز بر یک قوم، زبان یا دین برخوردارند.

ایران و عربستان از دوران تفوق اسلام بر منطقه با دوگانه قومیتی عرب/ عجم که دو قوم متمایز با آداب، زبان و فرهنگ های متفاوت را بازنمایی می کنند روبه رو بوده اند که عامل افتراق و اختلاف میان آنها بوده است.

هویت مذهبی: هانتینگتون در تلاش برای باز آرایی جهان پس از فروپاشی شوروی با برجسته کردن نزاع های فرهنگی- تمدنی نقش مذهب را به عنوان شالوده ساز تمدن ها برجسته کرد.

وی این گونه پنداشت که نظم دو قطبی ایدئولوژیک عصر جنگ سرد جای خود را به نظم چند قطبی داد که براساس خطوط تمدنی و فرهنگی با مشخصه مذهبی فرهنگی مرزبندی شده است.

ایران و عربستان داعیه دار دو مذهب تشیع و تسنن هستند و از این طریق بسیاری از رقابت ها و مخاصمات میان این دو کشور ناشی از نگاه متفاوت به دین اسلام و نیز داعیه رهبری جهان اسلام است.

هویت سیاسی: به لحاظ هویت سیاسی جمهوری اسلامی ایران بر آمده از انقلابی اسلامی با اصول تجدیدنظرطلبانه در نظم منطقه ای و بین المللی است و در مقابل عربستان دارای حکومتی محافظه کار و حامی سیاست حفظ وضع موجود است.

از منظر سیاست خارجی حکومت ایران سیاست خود را در ضدیت با غرب و به ویژه آمریکا تعریف کرده و در مقابل عربستان سعودی سیاستی همسو و متحد با غرب و به طور خاص آمریکا را برگزیده است.

ظرفیت های عربستان در دشمنی با ایران 1.

سیاست نفتی عربستان به عنوان بزرگ ترین صادر کننده نفت جهان دارای در آمد های هنگفت و نیز ذخایر ارزی بالایی است.

سیاست نفتی عربستان در حمایت از سیاست های آمریکا در جهت محدود کردن صدور نفت ایران و جایگزین کردن نفت خود است.

مشاور سابق رییس جمهوری آمریکا در امور انرژی با اشاره به نشست دوحه گفت: سیاست نفتی عربستان سعودی، نشانه دیگری از درگیری ژئوپلیتیک این کشور با ایران است.

یکی از هدف های عربستان در موضوع کاهش قیمت نفت، وارد کردن فشار بر ایران است.

از دهه 1970 تاکنون، استفاده عربستان سعودی از نفت خام به عنوان سلاحی در برابر رقیب خود ایران، بی سابقه نبوده است.

در نوامبر 2006، نواف عبید، یکی از مشاوران امنیتی عربستان سعودی، در مقاله ای در واشنگتن پست نوشت: اگر عربستان سعودی تولیدات نفت خام را افزایش و قیمت را تا 50 درصد کاهش دهد، این مساله برای ایران ویران کننده خواهد بود و توانایی های ایران را کاهش خواهد داد.

2.

توانمندی رسانه ای عربستان در سال های اخیر با تاسیس شبکه های مختلف رادیویی و تلویزیونی و نیز شبکه های ماهواره ای و روزنامه های فراگیر توانسته است خود را به عنوان کشوری قدرتمند در عرصه رسانه ای مطرح کند.

40 درصد سهام شرکت ماهواره ای عرب ست متعلق به عربستان است.

شبکه های العربیه، کلمه، هدی و رسانه های دیگر از رسانه های تصویری این کشور هستند.

همچنین عربستان با خرید سهام فاکس نیوز و شبکه اجتماعی توییتر گام بزرگی در بسط قدرت رسانه ای خود برداشته است.

روزنامه های الحیات و الشرق الاوسط دو روزنامه فراگیر و بین المللی عربستان هستند.

قدرت این رسانه های تصویری و شنیداری و نیز روزنامه های فرامنطقه ای بدون شک برای تامین اهداف سیاسی و امنیتی عربستان در منطقه و جهان مورد بهره برداری قرار می گیرد تا تصاویری منفی در مقابله با سیاست های جمهوری اسلامی ایران نشان دهد.

تبلیغات رسانه ای عربستان در مقابله با ایران بیشتر روی مخالفت با توافق هسته ای ایران و 1+5، احیای پان عربیسم، جزایر سه گانه، ایران در خلیج فارس بحران های سوریه، عراق و یمن و نیز تحریک اقوام و اقلیت های مذهبی در ایران متمرکز است.

3.

هویت مذهبی برخاستن دین اسلام از شبه جزیره عربستان، وجود کعبه در مکه و حرم رسول اکرم در مدینه باعث کسب وجهه مذهبی برای عربستان شده است.

وجود اماکن متبرکه در عربستان همچنین باعث جذب گردشگران مذهبی و نیز کسب درآمد های هنگفت برای این کشور شده است.

اما عربستان از این درآمد ها و نیز درآمد های نفتی برای ترویج و تبلیغ اهداف و سیاست های خود استفاده می کند.

ظرفیت نفوذ مذهبی عربستان به عنوان قدرت نرم این کشور توانسته بر قاطبه مسلمانان اهل تسنن در جهان تاثیرگذار باشد و عربستان از این رهگذر نیز با تبلیغ علیه جمهوری اسلامی ایران بر ایران هراسی درمیان مسلمانان تمرکز کرده است.

4.

نهاد های عربی اسلامی عربستان از نهادهایی مثل سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب، شورای همکاری خلیج فارس و سازمان اوپک نیز در جهت پیشبرد اهداف سیاست خارجی خود در مقابله با ایران بهره می برد.

نکات مهم در دشمنی عربستان با ایران 1- تحریک اقوام عرب زبان ایران از سوی عربستان 2- حمایت از گروه های مذهبی سلفی 3- تلاش برای ایجاد آشوب در مختلف ایران با ابزارهای تسلیحاتی و تبلیغاتی 4- حمایت از مخالفان جمهوری اسلامی ایران مثل گروهک مجاهدین و نیز لیدرهای مخالفان در مناطق سنی نشین 5- تبلیغ وهابیت از طریق شبکه های رسانه ای 6- کمک های مالی به گروه های تروریستی برای ضربه زدن به امنیت داخلی ایران 7- همکاری با اسراییل برای بی ثبات کردن ایران 8- تلاش برای ایجاد هلال سنی در مقابل هلال شیعی و همکاری با قاهره و آنکارا 9- جلوگیری از کاهش خصومت میان ایران و آمریکا نتیجه گیری ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه ای تاثیرگذار همواره روابطی پیچیده توام با رقابت داشته اند.

با این حال میزان پیچیدگی و رقابتی بودن در برهه های مختلف تاریخی به ویژه بعد از انقلاب اسلامی متغیر بوده است.

گرچه در برخی مقاطع از دوره های سازندگی و اصلاحات به واسطه تنش زدایی و اعتمادسازی در سیاست خارجی ایران و همچنین به واسطه برخی تحولات بین المللی، منطقه ای و داخلی ایران، از میزان پیچیدگی و رقابت در روابط دو دولت کاسته شد؛ اما از سال 1384 همانند دوران جنگ ایران و عراق تنش بر روابط دو کشور حاکم شده است.

در این دوره به واسطه ظهور یا تشدید مسائل مهمی چون برنامه هسته ای ایران، موضوع عراق و القای هلال شیعه، مسائل لبنان، سوریه، بحرین و یمن و نیز تنگ تر شدن حلقه امنیتی ایران از سوی ساختار نظام بین الملل، واگرایی در روابط دو کشور نه تنها کاهش نیافت؛ بلکه تداوم یافته و حتی تشدید هم شده است و تعارضات هویتی میان عربستان و جمهوری اسلامی ایران در ژئوپلتیک خاورمیانه پس از 2011 سبب تغییر روابط این کشور با ایران از وضعیت رقابتی به منازعه و دشمنی شده است.

سایت شعار سال، با تلخیص و اضافات برگرفته از سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار 28 مرداد 97، کد مطلب: 3429100، www.

donya-e-eqtesad.

com
کلید واژه ها: ایران - منطقه - عربستان - روابط - انقلاب اسلامی - حمله به سفارت - هویت - حمله به آمریکا - اسلامی - عراق - آمریکا - جدید - کشور - حمله - ایالات متحده - تهران - سوریه - روانشناختی - بین المللی - 11 سپتامبر - مشهد - بازیگران - آسیا - قدرتمند - اجتماعی - هسته ای - رابطه - مرکزی - جامعه - حادثه

آخرین اخبار سرویس:
تهدید تحریمی جدید آمریکا علیه ایران

مقتدی صدر: ملت ایران قوی تر از آن است که از تاریکی بترسد

اجبار ساکنان یک روستای فلسطینی برای تخریب خانه های خود

امارت اتهام دست داشتن در حمله اهواز را رد کرد

الاحوازیه مسئولیت خود در حمله اهواز را تکذیب کرد

نخست وزیر انگلیس: ضرورت پرداخت به مسأله موشک های بالستیک و اقدامات ایران در منطقه

اجبار ساکنان یک روستای فلسطینی برای تخریب خانه های خود

ممکن است روسیه به سوریه سامانه اس 300 را تحویل دهد

متحدان آمریکا به معافیت از تحریم های ایران امید نداشته باشند

الشرق الاوسط: سرکرده داعش به افغانستان منتقل شد

انیمیشن کوتاه جنگ جهانی

واکنش مقام اماراتی به احضار کاردار ابوظبی در تهران

فرق سرباز «ایرانی» با سرباز «آمریکایی»

الاحوازیه مسئولیت حمله تروریستی اهواز را تکذیب کرد

الاحوازیه مسئولیت خود در حمله تروریستی اهواز را تکذیب کرد

امارات اتهام دست داشتن در حمله اهواز را رد کرد

مشاور ترامپ: خروج آمریکا از ترامپ روی ایران و منطقه تاثیر عمیقی گذاشت/ خواهان تغییرات عمده در رفتار ایران هستیم

ببینید | چه کسانی به رژه نیروهای مسلح حمله کردند؟ | الاحوازیه تکذیب کرد

نخست وزیر بریتانیا: ایران به برجام پایبند است

آمریکا درخواست دیدار با مقامات ایرانی را تکرار کرد

بولتون مدعی تاثیر نقض برجام توسط آمریکا بر ایران شد

امارات دخالت در حمله تروریستی اهواز را تکذیب کرد

«هیلی» ادعای «جولیانی» را رد کرد؛ آمریکا به دنبال تغییر نظام در ایران نیست!

هیلی:متحدان آمریکا به معافیت از تحریم های ایران امید نداشته باشند

الاحوازیه مسئولیت حمله تروریستی اهواز را تکذیب کرد

بیانیه دولت هند در محکومیت حمله تروریستی اهواز

اتحاد بلوک شرق و غرب در حمایت از صدام جنایت کار

وزیر خارجه نروژ حمله تروریستی در اهواز را محکوم کرد

انواع پهباد (پرنده هدایت پذیر از راه دور) ساخت ایران

تنبل ترین کشورهای جهان معرفی شدند

ابراز بیگناهی اسراییل در حادثه سقوط هواپیمای روسی در سوریه

گزارش تصویری | پایان کار سروقامتان با شکست مقابل آمریکا

آمریکا درخواست دیدار با مقامات ایرانی را تکرار کرد

رییس پارلمان آلمان: بازگرداندن پناهجویان عملی نیست

وزیرخارجه آمریکا: ترامپ مایل است با روحانی و رهبر ایران مذاکره کند| امیدواری نسبت به مذاکره سودمند با ایران

فردا دوشنبه؛ عزای عمومی

امارت اتهام دست داشتن در حمله اهواز را رد کرد

توقف کامل واردات نفت ایران توسط کره جنوبی

وزیر خارجه آمریکا: ترامپ مایل است با روحانی دیدار کند

از آمادگی ترامپ برای دیدار با روحانی در نیویورک تا تمایل برای گفت وگو با رهبر ایران

عکس روز: ماراتون مسکو

نقش برزیل در تقویت توان تهاجمی عراق

ترزا می: ایران به برجام پایبند بود اما به مسائل دیگری هم باید پرداخت

تصویری از پیکر بی جان طاها اقدامی

ابوبکر البغدادی به افغانستان فرار کرد

شکنجه هدفمند مبلغان در زندان های عربستان

لیبرمن: به عملیات در سوریه ادامه می دهیم

ایران به تعهدات خود پایبند بوده است

پوتین اقداماتی ضد اسراییل انجام خواهد داد

کره شمالی حمله تروریستی اهواز را محکوم کرد

دردسر های شیرین برانکو در خط حمله

وزیر خارجه نروژ حمله تروریستی در اهواز را محکوم کرد

ایران به برجام پایبند بوده، اما مسائل دیگری هست که باید به آن ها پرداخت

آمریکا درخواست دیدار با مقامات ایرانی را تکرار کرد

بولتون مدعی تاثیر نقض برجام توسط آمریکا بر ایران شد

کره شمالی حمله تروریستی اهواز را محکوم کرد

مروارید بزرگ ملکه/عکس

یکم مهرماه روز اقدامی بی سابقه در تاریخ جنگ های هوایی

نیکی هیلی : قصدمان تغییر نظام ایران نیست

ضرب الاجل یک هفته ای رژیم صهیونیستی برای تخریب روستای فلسطینی

خلع سلاح نمی شویم/ دست به عملیات جدید هم می زنیم

مذاکرات غیرمستقیم با اسراییل متوقف شد

مصاحبه های سریالی پمپئو در آستانه ورود روحانی به نیویورک

برزیل و نروژ حمله تروریستی در اهواز را محکوم کردند

آمریکا درخواست دیدار با مقامات ایرانی را تکرار کرد

بارزانی: خواستار حل همه مشکلات با بغداد هستیم

هندو: پیامدهای تنش جدید در روابط هند و پاکستان

آتشفشان کراکاتائو در اندونزی فوران کرد

محمد بن سلمان شمشیر طلا هدیه داد! +عکس

پمپئو: ترامپ مایل است بدون هیچ پیش شرطی با روحانی دیدار کند

برخورد جالب سرباز تبریزی با پرچم آمریکا / عکس

ترامپ مایل به دیدار با روحانی است

اشرف غنی در نشست عمومی سازمان ملل شرکت نمی کند

برزیل و نروژ حمله تروریستی در اهواز را محکوم کردند

هند حمله تروریستی اهواز را محکوم کرد

زنی تروریست که قهرمان وکیل ترامپ است!

106 هزار هکتار وسعت،650 گونه گیاهی و 300 گونه جانوری دارد.

پمپئو: ترامپ مایل به مذاکره با رهبر ایران است

قرار بازداشت موقت آرش کیخسروی تمدید شد

شمار قربانیان واژگونی کشتی در تانزانیا به 207 نفر رسید

حضور گردشگران خارجی در یزد 35 درصد افزایش یافت

وزیرخارجه آمریکا: ترامپ مایل است با مقامات ایرانی از جمله رهبرانقلاب مذاکره کند| امیدواری نسبت به مذاکره سودمند

اظهارات بی اساس هیلی و پمپئو درباره حمله تروریستی اهواز

کره شمالی حمله تروریستی اهواز را محکوم کرد

حضور گردشگران خارجی در یزد 35 درصد افزایش یافت

بولتون: خروج آمریکا از برجام آثاری اساسی بر ایران و منطقه داشته است

تسلط ارتش عراق بر اردوگاه وابسته به داعش در الانبار

نیکی هیلی: اقتصاد ایران را سرنگون کردیم!/ قصدمان تغییر نظام ایران نیست

خلاصه دیدار بولونیا 2_0 آ اس رم (هفته پنجم سری آ ایتالیا)

وزارت نفت: کره جنوبی واردات نفت از ایران را بطور کامل متوقف کرد

قوانین دریافت گرین کارت آمریکا سخت تر می شود

نیکی هیلی اظهارات وکیل ترامپ را رد کرد: به دنبال تغییر نظام ایران نیستیم

پمپئو: ترامپ مایل است در حاشیه نشست سازمان ملل، بدون هیچ پیش شرطی با روحانی دیدار کند

واکنش ایران به گزارش سالانه وزارت خارجه آمریکا

زنی که نامزد دیوان عالی ترامپ را متهم کرده در سنا شهادت می دهد

وزیر خارجه آمریکا: ترامپ مایل است با مقامات ایرانی از جمله رهبر انقلاب دیدار و گفت وگو داشته باشد

محکومیت اقدام تروریستی اهواز از سوی انجمن اسلامی دانشجویان در اروپا

نیکی هیلی: اقتصاد ایران را سرنگون کردیم!/ قصدمان تغییر نظام ایران نیست

اعزام نیروهای ویژه ترکیه به ادلب

حضور گردشگران خارجی در یزد 35 درصد افزایش یافت

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی