مطالب مرتبط:
رقابت منطقه ای عربستان و ایران| آیا عمران خان می تواند میان ریاض و تهران توازن ایجاد کند؟
رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر
رقابت ایران و عربستان برای جذب مشتریان نفتی
آینده روابط سیاسی ایران و عربستان
بازی های آسیایی 2018-اندونزی رقابت ایران و عربستان در شرایط برابر/سعودی ها هم با تیم ملی زیر 21 سال هستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 مرداد 1397 ساعت 12:352018-08-20بين الملل

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی


ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان ایران و عربستان فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

- شعار سال:" با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 روابط ایران و عربستان وارد دوران جدیدی شد.

عربستان به عنوان اصلی ترین رقیب سنی مذهب و نیز به عنوان خادم حرمین شریفین در مقابل تفکرات و عقاید شیعی ایران و در مقابل صدور انقلاب اسلامی در سراسر منطقه صف آرایی کرد.

در پی رخداد حادثه 11 سپتامبر و حمله به آمریکا در سال 2001 و از سال 2003 تا 2015 سه رخداد مهم در منطقه به وقوع پیوست که باعث تغییرات اساسی در منطقه شد.

در سال 2003 ایالات متحده به عراق لشکرکشی کرد و با حذف صدام، عراق نیز به عنوان یک قدرت مهم منطقه از معادلات قدرت حذف شد.

وقوع بهار عربی در سال 2011 در منطقه غرب آسیا به سقوط چهار دیکتاتور عرب منتهی شد و سوریه و مصر به عنوان دو کشور قدرتمند عرب نیز از معادلات قدرت در منطقه حذف شدند.

رخداد سوم امضای موافقت نامه هسته ای موسوم به برجام میان ایران و گروه1+5 بود که ناشی از تغییر چشم انداز کلی آمریکا نسبت به ایران بود و خروج ایران از انزوا و پیوستن به جامعه بین المللی را رقم زد.

این سه رخداد سبب حذف عراق، مصر و سوریه از رقابت های منطقه ای و ظهور ایران به عنوان قدرت منطقه ای، در موازنه قدرت های منطقه ای تغییرات مهمی را به وجود آورد و حمله به سفارت و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد نیز آتش تهیه ای برای روابط جدید میان این دو کشور فراهم کرد و روابط را از وضعیت رقابت به وضعیت منازعه و دشمنی سوق داد.

بنابراین از مهم ترین دلایل تغییر روابط از رقابت به منازعه و دشمنی میان ایران و عربستان، می توان به تحولات ژئوپلیتیک قدرت در غرب آسیا، برجسته شدن تعارضات هویتی میان دو کشور و نیز تغییر موازنه منطقه ای قدرت به نفع ایران اشاره کرد.

براساس نظریه سازه انگاری می توان هویت را به عنوان دال مرکزی تبیین کننده روابط ایران و عربستان در نظر گرفت.

سازه انگاران ضمن تاکید بر ویژگی ساختاری و نهادی مفهوم دولت، هویت آن را نه به عنوان مساله ای شخصی یا روانشناختی بلکه امری رابطه ای تلقی می کنند که در تعامل بازیگران با هم و با مشارکت در معانی جمعی و از درون دنیای اجتماعی تکوین یافته پدید می آید و تغییر می کند.

بنابراین هویت ها نه ثابت هستند و نه شبیه یکدیگر، بلکه مشروط، وابسته به تعامل و جای گرفته در یک متن نهادی هستند.

بنابراین هر دولتی ممکن است هویت های چندگانه ای داشته باشد.

هویت ملی دولت ها تا حد زیادی در رابطه با دیگر ملت ها و دولت ها تشکیل می شود و وابسته به شرایط تاریخی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تغییرپذیر است.

هویت دولت ها، منافع آنها را شکل می دهد و منافع سرچشمه اقدام ها و به وجود آورنده کنش ها هستند.

بنابراین فهم چگونگی تحول منافع دولت ها برای درک صحیح پدیده های بین المللی امری حیاتی است.

تعارضات هویتی ایران و عربستان بعد از انقلاب اسلامی فرهنگ سیاسی مردم عربستان سعودی ارتباط تنگاتنگی با ارزش های مذهبی و فرقه ای دارد.

مردم این منطقه دارای ارزش های پیشین و پسین به طور توامان هستند.

منظور از ارزش های پیشینی تعهد و وفاداری به مذهب، قوم، فرقه و.

است.

و منظور از ارزش های پسینی ارزش هایی است که شامل ملت گرایی و جدایی دین از سیاست است.

با بررسی لایه های رفتار اجتماعی و گفتمان های غالب در این منطقه می توان دریافت که بیشتر مردم این منطقه تحت تاثیر ارزش های پیشینی هستند و به فرقه، مذهب و قوم بیشتر از ملت تعهد دارند.

انسان های اعتقادی ارزش های پیشینی دارند و بنابراین دارای ذهنیتی سخت و انعطاف ناپذیر هستند، جهان را با میزان اعتقادات وزن کرده و می سنجند و با توجه به اعتقادی بودن ذهنیات حاضر به چانه زنی نیستند، زیرا اعتقادات قابل معامله نیستند.

توجه به اوضاع داخلی کشورهای نامتجانس مذهبی در منطقه نشان دهنده نقش وفاداری مذهبی و فرقه ای در پروسه سیاسی و امنیتی است.

عمده بحران های امنیتی در منطقه در کشورهایی رخ می دهد که از تنوع قومی و مذهبی برخوردارند.

قوم گرایی: قوم گرایی را ویلیام سامنر جامعه شناس آمریکایی چنین تعریف می کند: ارزش ها و موازین فرهنگ خود را محور قضاوت در مورد دیگران قرار دادن، یعنی فرهنگ خود را برتر از همه فرهنگ های دیگر دانستن.

قادری می گوید اقلیت های قومی اعم از نژادی، زبانی و دینی از استعدادهای بسیاری برای نفی یا نقد ملت گرایی های متمرکز بر یک قوم، زبان یا دین برخوردارند.

ایران و عربستان از دوران تفوق اسلام بر منطقه با دوگانه قومیتی عرب/ عجم که دو قوم متمایز با آداب، زبان و فرهنگ های متفاوت را بازنمایی می کنند روبه رو بوده اند که عامل افتراق و اختلاف میان آنها بوده است.

هویت مذهبی: هانتینگتون در تلاش برای باز آرایی جهان پس از فروپاشی شوروی با برجسته کردن نزاع های فرهنگی- تمدنی نقش مذهب را به عنوان شالوده ساز تمدن ها برجسته کرد.

وی این گونه پنداشت که نظم دو قطبی ایدئولوژیک عصر جنگ سرد جای خود را به نظم چند قطبی داد که براساس خطوط تمدنی و فرهنگی با مشخصه مذهبی فرهنگی مرزبندی شده است.

ایران و عربستان داعیه دار دو مذهب تشیع و تسنن هستند و از این طریق بسیاری از رقابت ها و مخاصمات میان این دو کشور ناشی از نگاه متفاوت به دین اسلام و نیز داعیه رهبری جهان اسلام است.

هویت سیاسی: به لحاظ هویت سیاسی جمهوری اسلامی ایران بر آمده از انقلابی اسلامی با اصول تجدیدنظرطلبانه در نظم منطقه ای و بین المللی است و در مقابل عربستان دارای حکومتی محافظه کار و حامی سیاست حفظ وضع موجود است.

از منظر سیاست خارجی حکومت ایران سیاست خود را در ضدیت با غرب و به ویژه آمریکا تعریف کرده و در مقابل عربستان سعودی سیاستی همسو و متحد با غرب و به طور خاص آمریکا را برگزیده است.

ظرفیت های عربستان در دشمنی با ایران 1.

سیاست نفتی عربستان به عنوان بزرگ ترین صادر کننده نفت جهان دارای در آمد های هنگفت و نیز ذخایر ارزی بالایی است.

سیاست نفتی عربستان در حمایت از سیاست های آمریکا در جهت محدود کردن صدور نفت ایران و جایگزین کردن نفت خود است.

مشاور سابق رییس جمهوری آمریکا در امور انرژی با اشاره به نشست دوحه گفت: سیاست نفتی عربستان سعودی، نشانه دیگری از درگیری ژئوپلیتیک این کشور با ایران است.

یکی از هدف های عربستان در موضوع کاهش قیمت نفت، وارد کردن فشار بر ایران است.

از دهه 1970 تاکنون، استفاده عربستان سعودی از نفت خام به عنوان سلاحی در برابر رقیب خود ایران، بی سابقه نبوده است.

در نوامبر 2006، نواف عبید، یکی از مشاوران امنیتی عربستان سعودی، در مقاله ای در واشنگتن پست نوشت: اگر عربستان سعودی تولیدات نفت خام را افزایش و قیمت را تا 50 درصد کاهش دهد، این مساله برای ایران ویران کننده خواهد بود و توانایی های ایران را کاهش خواهد داد.

2.

توانمندی رسانه ای عربستان در سال های اخیر با تاسیس شبکه های مختلف رادیویی و تلویزیونی و نیز شبکه های ماهواره ای و روزنامه های فراگیر توانسته است خود را به عنوان کشوری قدرتمند در عرصه رسانه ای مطرح کند.

40 درصد سهام شرکت ماهواره ای عرب ست متعلق به عربستان است.

شبکه های العربیه، کلمه، هدی و رسانه های دیگر از رسانه های تصویری این کشور هستند.

همچنین عربستان با خرید سهام فاکس نیوز و شبکه اجتماعی توییتر گام بزرگی در بسط قدرت رسانه ای خود برداشته است.

روزنامه های الحیات و الشرق الاوسط دو روزنامه فراگیر و بین المللی عربستان هستند.

قدرت این رسانه های تصویری و شنیداری و نیز روزنامه های فرامنطقه ای بدون شک برای تامین اهداف سیاسی و امنیتی عربستان در منطقه و جهان مورد بهره برداری قرار می گیرد تا تصاویری منفی در مقابله با سیاست های جمهوری اسلامی ایران نشان دهد.

تبلیغات رسانه ای عربستان در مقابله با ایران بیشتر روی مخالفت با توافق هسته ای ایران و 1+5، احیای پان عربیسم، جزایر سه گانه، ایران در خلیج فارس بحران های سوریه، عراق و یمن و نیز تحریک اقوام و اقلیت های مذهبی در ایران متمرکز است.

3.

هویت مذهبی برخاستن دین اسلام از شبه جزیره عربستان، وجود کعبه در مکه و حرم رسول اکرم در مدینه باعث کسب وجهه مذهبی برای عربستان شده است.

وجود اماکن متبرکه در عربستان همچنین باعث جذب گردشگران مذهبی و نیز کسب درآمد های هنگفت برای این کشور شده است.

اما عربستان از این درآمد ها و نیز درآمد های نفتی برای ترویج و تبلیغ اهداف و سیاست های خود استفاده می کند.

ظرفیت نفوذ مذهبی عربستان به عنوان قدرت نرم این کشور توانسته بر قاطبه مسلمانان اهل تسنن در جهان تاثیرگذار باشد و عربستان از این رهگذر نیز با تبلیغ علیه جمهوری اسلامی ایران بر ایران هراسی درمیان مسلمانان تمرکز کرده است.

4.

نهاد های عربی اسلامی عربستان از نهادهایی مثل سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب، شورای همکاری خلیج فارس و سازمان اوپک نیز در جهت پیشبرد اهداف سیاست خارجی خود در مقابله با ایران بهره می برد.

نکات مهم در دشمنی عربستان با ایران 1- تحریک اقوام عرب زبان ایران از سوی عربستان 2- حمایت از گروه های مذهبی سلفی 3- تلاش برای ایجاد آشوب در مختلف ایران با ابزارهای تسلیحاتی و تبلیغاتی 4- حمایت از مخالفان جمهوری اسلامی ایران مثل گروهک مجاهدین و نیز لیدرهای مخالفان در مناطق سنی نشین 5- تبلیغ وهابیت از طریق شبکه های رسانه ای 6- کمک های مالی به گروه های تروریستی برای ضربه زدن به امنیت داخلی ایران 7- همکاری با اسراییل برای بی ثبات کردن ایران 8- تلاش برای ایجاد هلال سنی در مقابل هلال شیعی و همکاری با قاهره و آنکارا 9- جلوگیری از کاهش خصومت میان ایران و آمریکا نتیجه گیری ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه ای تاثیرگذار همواره روابطی پیچیده توام با رقابت داشته اند.

با این حال میزان پیچیدگی و رقابتی بودن در برهه های مختلف تاریخی به ویژه بعد از انقلاب اسلامی متغیر بوده است.

گرچه در برخی مقاطع از دوره های سازندگی و اصلاحات به واسطه تنش زدایی و اعتمادسازی در سیاست خارجی ایران و همچنین به واسطه برخی تحولات بین المللی، منطقه ای و داخلی ایران، از میزان پیچیدگی و رقابت در روابط دو دولت کاسته شد؛ اما از سال 1384 همانند دوران جنگ ایران و عراق تنش بر روابط دو کشور حاکم شده است.

در این دوره به واسطه ظهور یا تشدید مسائل مهمی چون برنامه هسته ای ایران، موضوع عراق و القای هلال شیعه، مسائل لبنان، سوریه، بحرین و یمن و نیز تنگ تر شدن حلقه امنیتی ایران از سوی ساختار نظام بین الملل، واگرایی در روابط دو کشور نه تنها کاهش نیافت؛ بلکه تداوم یافته و حتی تشدید هم شده است و تعارضات هویتی میان عربستان و جمهوری اسلامی ایران در ژئوپلتیک خاورمیانه پس از 2011 سبب تغییر روابط این کشور با ایران از وضعیت رقابتی به منازعه و دشمنی شده است.

سایت شعار سال، با تلخیص و اضافات برگرفته از سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ انتشار 28 مرداد 97، کد مطلب: 3429100، www.

donya-e-eqtesad.

com
کلید واژه ها: ایران - منطقه - عربستان - روابط - انقلاب اسلامی - حمله به سفارت - هویت - حمله به آمریکا - اسلامی - عراق - آمریکا - جدید - کشور - حمله - ایالات متحده - تهران - سوریه - روانشناختی - بین المللی - 11 سپتامبر - مشهد - بازیگران - آسیا - قدرتمند - اجتماعی - هسته ای - رابطه - مرکزی - جامعه - حادثه

آخرین اخبار سرویس:
سانسور اخبار مربوط به تظاهرات جلیقه زردها در فرانسه

تردیدها درباره حضور هِدر نوئرت در تیم ترامپ

رییس جمهور: هیچگاه آغازگر تجاوزی در منطقه نخواهیم بود

افزایش چشمگیر درخواست پناهندگی شهروندان عربستانی از اروپا

افشاگری روزنامه صهیونیستی درباره نقش تل آویو در جنگ علیه یمن

سفر بن سلمان و آشوب در پاکستان

معلمان عراقی اعتصاب کردند

تکذیب دیدار مخفیانه هوک با وزیر خارجه پیشین آمریکا درباره ایران

تاکید دولت افغانستان بر مبارزه جدی، منطقه ای و جهانی با تروریسم

روابط کرمانشاه و حلبچه عراق توسعه می یابد

تازه ترین عملیات مقاومتی در قدس و زخمی شدن یک صهیونیست

شناسایی یک پایگاه موشکی اعلام نشده دیگر در کره شمالی

تصاویر/ دیدنی های امروز

کشف سلاح های جنگی قاچاق در مرز ترکیه و گرجستان

اعضای سازمان منافقین کشتار را تمرین می کنند

توکیو به درخواست واشنگتن ترامپ را نامزد جایزه صلح نوبل کرده است

مجروحیت شدید شهرک نشین صهیونیست طی عملیاتی در قدس شرقی

سخنرانی ظریف تا ساعتی دیگر آغاز می شود

کشف بمبی از جنگ جهانی دوم در پاریس و احتمال انفجار آن، منجر به نگرانی فرانسوی ها شد

برنامه های عجیب وزارت کشور عربستان برای کنترل زنان!

مقام سوئدی: خروج از برجام، بهانه ای برای شروع جنگ با ایران است

وزیر دفاع ترکیه: ترکیه هرگز اجازه نخواهد داد که یک کریدور تروریستی در مرز جنوبی ایجاد شود

ظریف باردیگر موضع اروپا را در قبال برنامه موشکی ایران رد کرد

تظاهرات گسترده یمنی ها در حمایت از فلسطین و برائت از خائنان

ظریف در گفت و گو با اشپیگل: آیا ما باید در این منطقه تا دندان مسلح، بی دفاع بمانیم؟

ونزوئلا؛ واکنش منفی اسپانیا به درخواست «مایک پنس»/ تحلیل

40 سالگی انقلاب اسلامی ایران به روایت رسانه پاکستانی

البغدادی در محاصره است

سالانه 40 هزار شناور از تنگه هرمز عبور می کند/ لزوم افزایش ایران از حوزه دریایی

چرا اوپک نگران تحریم آقای رییس نیست؟!

گروگان‎گیری در می سی‎سی‎پی آمریکا/ 4 نفر کشته شدند+تصاویر

وزیر کشور هند: دهلی در جنگ علیه تروریسم پیروز است

سالانه 100 هزار نوزاد در مناطق جنگ زده جهان کشته شده اند

پیگیری عالی ترین مقامات ترکیه و ایران برای حل مشکل سوخت رسانی به هواپیماهای ایرانی

اوضاع هاییتی همچنان ناآرام است

گام ناقص فرستاده جدید سازمان ملل به سوریه

پردرآمدترین ایرلاین‎های جهان کدام‎اند

آمریکا دنبال تشکیل گروههای مسلح جدید در سه استان عراق است

آمریکا فعالیت دیپلمات ونزوئلا را به دلیل انتقاد از واشنگتن محدود کرد

چین: جنگ تجاری با آمریکا را نمی خواهیم

جان باختن 32 نیروی امنیتی افغانستان در حمله طالبان

دردسرهای «مهمان پولدار» برای پاکستان

تظاهرات پاکستانی ها علیه سفر «بن سلمان» به این کشور

وقوع درگیری شدید میان فلسطینیان و صهیونیست ها در کرانه باختری

میکاپ نفیسه روشن در شب ولنتاین

نظامی فرانسوی به خاطر اعتراف به کشتار غیرنظامیان سوری، توبیخ و مجازات می شود

ترامپ، اروپایی ها را به آزادی داعشی های بازداشت شده تهدید کرد

ائتلاف سعودی در نبرد خود در یمن شکست خورده است

اقتصاد ما به اقتصاد اروپا وابسته نیست/ اروپایی ها تاکنون نتوانستند هیچ بخشی از تعهداتشان در برجام را اجرایی کنند

حمایت ائمه جماعت مساجد آمریکا از مسلمانان چین

چرا اوپک نگران تحریم آقای رییس نیست؟!

محکومیت سران کاتالونیا، صدها هزار نفر را به خیابان های بارسلون کشاند

دست رد چین به سینه آلمان

افزایش فشار پاراگوئه بر لبنانی های ساکن این کشور

اردوغان افتتاح مدرسه دینی مسیحیان را مشروط به ساخت مناره برای مسجد آتن دانست

داعش جیب طلایی سوریه و عراق را زد/ دنیا رکورد حراج اوراق قرضه آمریکا را زد/ صوفیه با دست واشنگتن به نفت کاراکاس خیانت کرد/ تیغ تحریم رییس اوپک را هم گرفت

در حمله بوکوحرام به مسجدی در نیجریه 11 نفر جان خود را از دست دادند

اینستکس کانال مبادله نفت با کالا نیست

استقبال سرد مردم پاکستان از ولی عهد عربستان+تصاویر

به من هم جایزه صلح نوبل بدهید! / درخواست ترامپ از شینزو آبه برای پیشنهاد او به بنیاد صلح نوبل

تعرض به مقبره کارل مارکس در لندن

هلاکت 3 نظامی سعودی در جنوب عربستان

داعش مسوول حمله به ارتش مصر

از برجام خارج نمی شویم

اردوغان:فشارهای واشنگتن تاثیری در خرید سامانه اس-400 ندارد

افشای اسنادی مبنی بر بهره برداری غیرمنصفانه فرانسه از منابع معدنی تونس

عریقات: کنفرانس ورشو تلاشی برای خاتمه بخشیدن به روند صلح عربی است

یک استاد دانشگاه: پاکستان بدش نمی آید جنوب شرق ایران ناآرام شود

پنتاگون تصمیمی درباره ساخت دیوار در مرز مکزیک نگرفته است

دفاع ریاض از برنامه عجیب وزارت کشور برای کنترل زنان عربستانی

گزارش اشپیگل از کمپ منافقین: اعضای این سازمان کشتار را تمرین می کنند

امارات ممنوعیت سفر اتباع خود به لبنان را لغو می کند

توکیو به درخواست واشنگتن ترامپ را نامزد جایزه صلح نوبل کرده است

ترامپ: اگر اروپا داعشی های بازداشتی را تحویل نگیرد، آزادشان می کنیم

آمریکا فعالان گردشگری خارجی را بابت همکاری با ایران تهدید می کند

استخدام کارشناس منابع انسانی در افق کوروش/ تهران

امکان نشت اطلاعات سرشماری 2010 آمریکا!

پیشنهاد سرسام آور ولیعهد عربستان برای خرید منچستریونایتد

خروج ترامپ از برجام حرکت احمقانه ای بود

درخواست کاخ سفید از «شینزو آبه» برای نامزد نوبل کردن ترامپ

خروج از برجام، بهانه ای برای شروع جنگ با ایران است

ورشکستگان سیاسی در ورشو

چرا فرد مورد نظر ترامپ، سمت سفیری آمریکا در سازمان ملل را نپذیرفت؟

دفتر مجلل سفیر انگلیس در تهران

دروازه ای به جهنم؛ کشف نشان های بلاگردان در انگلیس

مجلس اعیان انگلیس فروش سلاح به عربستان را نقض قوانین بین المللی دانست

شکاف فزاینده اروپا و آمریکا بر سر برجام، یک یا چند جانبه گرایی

وزیر خارجه عمان: اسراییل را یکی از کشورهای خاورمیانه می دانیم

ظریف: نشست های ورشو و مونیخ آمریکا را در جهان منزوی تر کرد

دیدار مخفیانه برایان هوک و جان کری درباره ایران ؟

دیدار طالبان با محمد بن سلمان

سلاح مورد علاقه گاوچران ها!

درگیری ها میان معترضان و پلیس تونس

ظریف:ادعای آمریکا در مورد وقوع هولوکاستی دیگر، مضحک است

بمب دوران جنگ جهانی دوم صدها نفر را در فرانسه گرفتار کرد

حرف و حدیث های مشارکت پیشمرگه در تامین امنیت نینوا

اذعان صریح مقام فرانسوی عضو ائتلاف آمریکا به کشتار غیرنظامیان سوری

احداث دیوار در مرز مکزیک یا در قلب پایتخت امریکا ؟

 کشته شدن هشت مامور پلیس در حمله طالبان در شمال افغانستان

نتانیاهو به سران عرب هشدار داد طرح صلح ترامپ را رد نکنند

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی

روابط ایران و عربستان از رقابت تا منازعه و دشمنی