مطالب مرتبط:
خواهر شهید بهشتی مطرح کرد نحوه برخورد شهید بهشتی با خانم بدحجاب/ شهید بهشتی از دبیرستان روی جوان ها کار می کرد
نحوه برخورد شهید بهشتی با خانم بدحجاب/ شهید بهشتی از دبیرستان روی جوان ها کار می کرد
چرا شهید بهشتی نمی خواست نامش در کتاب دینی نوشته شود؟
حضور ایران در عراق و سوریه مشروع است/شهید دایی پور الگوی دانشگاه و عرصه جهاد است
واکنش ها در مورد ترور روحانی سرشناس شیعی غرب افغانستان؛ترور شهید توکلی در راستای دامن زدن به درگیری های فرقه یی است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 4 تیر 1397 ساعت 17:352018-06-25سياسي

کار بزرگ شهید صدر چه بود


حجت الاسلام ملک زاده، استاد حوزه علمیه قم گفت: شهید صدر برای نخستین بار در تاریخ اسلام، نه فقط نظام‎سازیِ اقتصادی، بلکه اساساً نظام‎سازی کرده است.

- شهید سیّد محمّد باقر صدر بدون تردید یکی از نوابغ علمی و اندیشمندان کم نظیر در تاریخ شیعه و حتی تاریخ اسلام است و در زمینه­ های گوناگون علوم اسلامی، مدرسه و مکتب علمیِ عظیمی را بنیاد نهاد.

یکی از مهم ترین، مشهورترین و اثرگذارترین آثار شهید صدر، کتاب اقتصادُنا بود.

اقتصادنا یعنی اقتصاد ما و منظور شهید صدر از این عنوان، اقتصاد اسلامی است.

در خصوص این کتاب و اندیشه اقتصادی شهید صدر، با حجت الاسلام محمد حسین ملک زاده، از اساتید دروس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم، نظریه پرداز در زمینه علوم انسانی اسلامی، مؤلف بیش از 130 جلد کتاب در زمینه علوم و معارف اسلامی به زبان های گوناگون، گفتگو کردیم که در ادامه می خوانید؛ * در ابتدای مصاحبه کمی شهید صدر را برای مخاطبین معرفی کنید؟ نابغه مجاهد و مغز متفکّر اسلامی، آیت الله شهید سیّد محمّد باقر صدر (ره) بدون تردید یکی از نوابغ علمی و اندیشمندان کم نظیر در تاریخ شیعه و حتی تاریخ اسلام است که در زمانی نزدیک به ما می زیست و با نگارش کتاب­ها و طرح اندیشه هایی در زمینه ­های گوناگون علوم اسلامی، مدرسه و مکتب علمیِ عظیمی را بنیاد نهاد و افق­ های تازه علمی و معرفتی را به روی عالمان شیعه و همچنین اندیشمندان، دانشمندان و روشنفکران بزرگ جهان اسلام گشود و طرح بحث ­هایی همچون نظام اقتصادی اسلام و .

را برای اولین بار در تاریخ اسلام به نام خود به ثبت رساند.

این همه در حالی است که وقتی پس از تحمّل سخت ­ترین شکنجه­ های رژیم جهنمیِ بعثی به شهادت رسید عمر مبارکش به سال شمسی تنها حدود چهل و پنج سال بود و اگر صدام در تمامی عمرش فقط و فقط همین یک جنایت را مرتکب شده بود و هیچ جرم و جنایت دیگری را در سیاهه ننگین گناهان خویش نداشت باز هم به یقین می ­شد او را یکی از جنایت کارترین ستمگران تاریخ به شمار آورد.

زیرا او مردم همه جهان در حال و آینده، خصوصاً مسلمانان و بالأخص پیروان اهل­ بیت(ع) را از وجود یکی از دانشمندان، اندیشمندان و نظریه پردازان سترگ طول تاریخ، محروم ساخت.

*در مورد اندیشه اقتصادی شهید صدر مخصوصا کتاب اقتصادنا ی ایشان کمی توضیح دهید.

یکی از مهم ترین، مشهورترین و اثرگذارترین آثار شهید صدر که شهرت وی را جهانی ساخت و تمامی نگاه­ها را لااقل از تمامی وطن توحیدی و از همه جهان اسلام متوجه طلبه جوان و فقیری در حوزه علمیه نجف به نام سید محمد باقر صدر نمود، کتاب اقتصادُنا بود.

اقتصادنا یعنی اقتصاد ما و منظور شهید صدر از این عنوان، اقتصاد اسلامی است.

شهید صدر در کتاب اقتصادنا که چاپ اول آن در سال 1381 قمری به انجام رسید، موفق شد برای نخستین بار به معرفی مکتب، نظام و سیستم اقتصاد اسلامی بپردازد و اقتصاد اسلامی را به عنوان یک اقتصاد قوی، پاسخ­گو و کامل در مقابل مارکسیسم و کاپیتالیسم به جهانیان عرضه نماید شهید صدر در این کتاب که چاپ اول آن در سال 1381 قمری به انجام رسید، موفق شد برای نخستین بار به معرفی مکتب، نظام و سیستم اقتصاد اسلامی بپردازد و اقتصاد اسلامی را به عنوان یک اقتصاد قوی، پاسخ­گو و کامل در مقابل مارکسیسم و کاپیتالیسم به جهانیان عرضه نماید.

در همان زمان بعضی از حاکمان مسلمان و حکومت های کشورهای مسلمان نشین که می­ خواستند از بند نظام های اقتصادی شرقی و غربی رهایی یابند و اقتصاد اسلامی را به عنوان جایگزینی مناسب انتخاب نمایند، این کتاب را مبنای نظام اقتصادی کشور و حکومتشان قرار دادند.

گرچه باید اعتراف نمود آن­قدر که بعضی کشورهای سنّی مذهب از دیدگاه ­ها و راه­­ حل­های اقتصادی آیت الله صدر بهره برده ­اند، متأسفانه شیعیان استفاده نکرده ­اند.

آیت الله شهید صدر، کتاب ارجمند اقتصادنا را به عنوان تجربه‎ای منحصر به فرد و بی‎نظیر در عرصه نظام‎سازی فقهی و اقتصاد اسلامی، در سن 28 سالگی قمری منتشر کرده است که اگر به شمسی بگوییم ایشان حدوداً 27 ساله بوده است.

اما این‎که نگارش این کتاب، چه زمانی آغاز شده است، دقیقاً مشخص نیست.

وقتی انسان این کتاب را می‎خواند، گمان می‎کند جمعی از مجتهدینی که در رده سنّی 50 سال بوده‎اند با هم‎فکری و همیاریِ یکدیگر این کتاب را تألیف کرده‎اند.

این‎که بر 50 سال تأکید می‎ورزم از آن جهت است که برخی دانشمندان معتقدند از این سن به بعد باردهی اصلیِ علمی اتفاق می‎افتد و پس از آن، کارهای علمی سترگ را می‎توان رقم زد.

آن­قدر که بعضی کشورهای سنّی مذهب از دیدگاه ­ها و راه­­ حل­های اقتصادی آیت الله صدر بهره برده ­اند، متأسفانه شیعیان استفاده نکرده ­اند آشنایان با این کتاب تأیید می‎کنند که این اثر در حالت عادی باید به وسیله عده‎ای از مجتهدین قوی و در دوره پختگی علمی تدوین شده باشد، در حالی که ایشان این کتاب را در عنفوان جوانی و به تنهایی تألیف کرده است.

*ویژگی این کتاب که آن را به یک اثر حائز اهمیت تبدیل کرده چیست؟ این کتاب صرفاً یک کتاب عمیق علمی نیست، بلکه کار بزرگی که شهید صدر در این کتاب کرده است، این است که برای نخستین بار در تاریخ اسلام و برای اولین بار در میان تمام فِرَق و مذاهب اسلامی توانسته است نظام اقتصادی اسلام را کشف کند.

اما کار بزرگ‎تری که ایشان با تألیف این کتاب انجام داده و در حال حاضر از اهمیت فوق العاده‎ای برخوردار است، این است که ایشان برای نخستین بار در تاریخ اسلام، نه فقط نظام‎سازیِ اقتصادی، بلکه اساساً نظام‎سازی کرده است.

شهید صدر، کتاب ارجمند اقتصادنا را به عنوان تجربه‎ای منحصر به فرد و بی‎نظیر در عرصه نظام‎سازی فقهی و اقتصاد اسلامی، در سن 28 سالگی منتشر کرده است از سال 1381 قمری که زمان انتشار این کتاب است تا کنون، حدود 60 سال گذشته است که بخشی از این زمان مربوط به سال‎های پس از پیروزی انقلاب اسلامی است و به طور مثال در حوزه علمیه قم که محل تراکم جمعی از قوی‎ترین اندیشوران اسلامی در طول تاریخ است، که از قضا بخشی از آنها به طور جدّی دغدغه نظریه‎پردازی و تولید علم در عرصه‎های اجتماعی حیات انسان و نظام‎سازی و نظام‎پردازی را داشته‎اند، هنوز کسی نتوانسته است روشی غیر از روش ایشان ابداع کند.

کما این‎که هنوز کسی نتوانسته یک نظام‎سازی، در سطح کاری که ایشان انجام داده است را به انجام برساند.

در همین عرصه اقتصاد اسلامی نیز که چندین سال است در ایران پیرامون آن کتاب‎های دارای استانداردهای علمی! می‎نویسیم و مقاله‎های علمی و پژوهشی! منتشر می‎کنیم، هنوز اثری برتر از کتاب ایشان نوشته نشده است.

لذا فعلاً این تجربه، یک تجربه منحصر به فرد است.

*محتوای این کتاب مربوط به چیست؟ جلد اول از کتاب اقتصادنا به بررسی و نقد مکاتب و نظام های اقتصادی مارکسیستی و کاپیتالیستی (سرمایه سالاری) در تطبیق با مکتب اقتصادیِ اسلام می پردازد.

همچنین در جلد اول، ساختار عام و چارچوب کلیِ اقتصاد اسلامی و چیستی و ماهیت آن معرفی می گردد.

در جلد دوم، شهید صدر به شکل جدی تری به سراغ محتوای اقتصاد اسلامی می رود و مبتنی بر باوری که به وجود انسجام و ربط منطقی میان احکام شریعت دارد، تلاش می کند با نگاهی منظومه ای و نظام مند به احکام استنباط شده فقهی به مثابه روبنا مکتب اقتصادی اسلام را به عنوان زیربنا کشف و استنباط نماید.

بدین منظور، در جلد دوم از کتاب اقتصادنا، ابتدا فرایند دستیابی به مکتب اقتصادی را مطرح می کند تا روش علمی خود را روشن سازد، سپس با استفاده از آن روش، نظریه های اقتصاد اسلامی را کشف می کند و روبناهای اقتصاد اسلامی را بنا می نهد.

او در این کتاب به سه نظریه در اقتصاد اسلامی می پردازد: نظریّه توزیع ما قبل الإنتاج (نظریه توزیع پیش از تولید)؛ نظریّه توزیع ما بعد الإنتاج (نظریه توزیع پس از تولید) و نظریّه الإنتاج (نظریه تولید).

شهید صدر در بخش پایانی کتاب، بحث مهمّی را با عنوان مسؤولیّه الدوله فی الإقتصاد الإسلامی (مسؤولیت حکومت در اقتصاد اسلامی) مطرح می سازد، که از جمله مطالبی که در این قسمت، بیان می شود نظریه منطقه الفراغ یعنی منطقه و محدوده خالی از تشریع حکم الزامی از سوی شارع مقدس است.

البته ایشان در بخش های دیگر کتاب از جمله در اوائل جلد دوم نیز اشاراتی به منطقه الفراغ دارد ولی در این جا مفصل تر و ذیل عنوانی مستقل، به آن می پردازد.

در انتها نیز ملاحق و پیوست هایی فقهی به وسیله مؤلف شهید اضافه گردیده است.

یکی از اقدامات علمی و نظریه‎پردازانه‎ای که علامه شهید صدر(ره) در ادامه تألیف کتاب اقتصادنا و در پی کوشش برای کشف مکتب اقتصادی اسلام و نظام‎سازی در عرصه اقتصاد اسلامی به انجام رساند، تلاش برای نظام‎سازی در زمینه بانک‎داری بود یکی از اقدامات علمی و نظریه‎پردازانه‎ای که علامه شهید صدر(ره) در ادامه تألیف کتاب اقتصادنا و در پی کوشش برای کشف مکتب اقتصادی اسلام و نظام‎سازی در عرصه اقتصاد اسلامی به انجام رساند، تلاش برای نظام‎سازی در زمینه بانک‎داری بود.

این تلاش ارزشمند از سوی ایشان در چند مرحله پی‎گیری شد: نخست، بانک بدون ربا؛ ایشان در گام نخست و به درخواست یک مرکز مالی در کشور کویت (لجنه التحضیر لبیت التمویل الکویتی)، در قالب کتاب البنک اللاربوی فی الإسلام ، به طراحی نظام بانکی و بانک‎داریِ بدون ربا پرداخت؛ که با الهام‎گیری از طرح پیشنهادی شهید صدر، تعداد زیادی بانک بدون ربا در کشورهای مسلمان‎نشین و یا به وسیله مسلمانان، ولی در کشورهای غیر اسلامی تأسیس شد.

دوم، درس خارج بانک‎داری اسلامی؛ شهید صدر پس از تألیف کتاب البنک اللاربوی فی الإسلام (بانک بدون ربا در اسلام)، در ماه رمضان سال 1389 قمری به تدریس بحث‎های فقهی مرتبط با بانک و بانک‎داری، از جمله مسائل مربوط به امور مالی، سپرده‎گذاری در بانک‎ها، انواع بانک‎ها و احکام تعامل با آنها، راه‎کارهای رفع معاملات ربوی، شخصیت حقیقی و حقوقی پرداخت.

خوشبختانه این ابحاث به وسیله استاد معظم، حضرت آیت الله سید کاظم حسینی حائری، که از افضل و اقدم تلامذه آیت الله شهید سید محمد باقر صدر بوده، تقریر و تحریر شده است.

متن عربیِ این تقریر در مجله الاجتهاد و التجدید و ترجمه فارسی آن در سال 1390 در مجله فقه (به صاحب امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی) چاپ و منتشر گردیده است.

سوم، نظام بانک‎داری اسلامی؛ اما در گام سوم و مشخّصاً متأثر از ظرفیتی که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تشکیل حکومتی به نام اسلام و با رهبری علمای دین و ولیّ فقیه، به وجود آمده بود، ایشان به سراغ طراحی بانک اسلامی و یا نظام بانک‎داری در جامعه اسلامی و متناسب با مختصات اقتصاد اسلامی رفت.

اثری که تا حدودی از این تلاش شهید صدر حکایت می‎کند بخشی از کتاب الإسلام یقود الحیاه با عنوان الاُسس العامّه للبنک فی المجتمع الإسلامی است.

شهادت به ایشان این فرصت را نداد تا تفصیلات و جزییّات دیدگاه و طرح خویش را در باب نظام بانک‎داری متناسب با اقتصاد اسلامی و در جامعه اسلامی، در بخش دیگری از کتاب الإسلام یقود الحیاه که قرار بود بنویسد، عرضه کند.


کلید واژه ها: اسلام - اقتصاد - تاریخ - شهید - اسلامی - علمی - حوزه علمیه - اقتصادی - کتاب - حوزه علمیه قم - مشهورترین - اندیشه - علوم - جهان - جنایت - اقتصاد اسلامی - شیعه - نظام - علوم انسانی - بنیاد - مدرسه - نوابغ - بزرگ - محمد - مسلمانان - هایی - آیت الله - مصاحبه - نخستین - اولین

آخرین اخبار سرویس:
مهران مدیری در دفاع از خود در ماجرای موسسه ثامن الحجج ویدئو منتشر کرد+فیلم

مصوبه نژادپرستانه رژیم صهیونیستی و آغاز دور تازه کوچ اجباری فلسطینیان

دیدگاه رهبر انقلاب درباره دست زدن در هیأت

اتاق فکر، نیاز همه بخش های حاکمیتی

تشریح محتوای گفت وگوهای ترامپ و پوتین در سفر نماینده رییس جمهوری روسیه به ایران

مردم عراق منتظر عملکرد مسئولان هستند/ شعار توخالی نتیجه منفی دارد

دنیا بعد از ظهور امام زمان (عج) چگونه خواهد شد؟

کاروان «زیر سایه خورشید» در بجنورد

ظریف: فروش نفت در برابر کالا جزو بسته همکاری ایران و روسیه نیست

ستاد فرماندهی جنگ اقتصادی، تیم اقتصادی دولت است

هفته نامه استخدامی تبریز | هفته اول مرداد 97

«اف بی ای» از تلاش ترامپ برای لاپوشانی فساد جنسی اش فایل ضبط شده دارد

ظرفیت اتاق فکرهای احزاب

زمان مچ گیری از دولت نیست

احزاب؛ مبدع گفت‎وگوی داخلی شوند

رابطه احزاب و دولت تقویت شود

احزاب جایگاه نخبگان

حسن معلمی تأملی در رابطه علم تفصیلی خداوند به ماسوی‏ الله در مرتبه ذات و قاعده بسیط الحقیقه در کلمات ملاصدرا

سالروز بازنشستگی برنامه شاتل های فضایی ناسا

اتاق فکر، ابتکاری لازم اما ناکافی است

مدارس؛ سنت های اشتباه یا اشتباه های سنتی

افتتاح بیمارستان 96 تختخوابه در ورامین

چقدر آب در ایران هدر می رود؟

واکنش آیت الله العظمی مکارم به قطعی برق در کشور/ از مردم عذر خواهی کنید

​حسن البناء و ایدئولوژی سیاسی اسلام در قرن بیستم

ایران مصوبه نژادپرستانه مجلس رژیم صهیونیستی را محکوم کرد

درخواست سپنتا نیکنام از رییس جمهور/پرونده نماینده سپرده گذار 40 میلیاردی در هیات نظارت بر رفتار نمایندگان/بانک مرکزی به روزنامه شرق گفته خبرسازی کند؟

حضور کاروان زیرسایه خورشید در شهرستانها

واردات بیش از یک گوشی از سوی مسافران ممنوع

خودرو سایپا با نام تجاری رهام معرفی شد

اما و اگرهای پرداخت ارز مسافرتی

سیاست منطقه ای ایران نیازمند تغییر و بازنگری است

آلیسون برزیلی، گران ترین دروازه بان تاریخ شد

سبقت تولید از اکران در میدان رقابت سینما

ما به امپراطوری چینی ها پایان دادیم

چرا و چطور دروغ می گوییم؟!

روزِ گرمِ قیام

میلادا

حرمان ها، سختی ها و فراموشی ها

حماسه دوران

زائران در ایام حج از بازارگردی بپرهیزند

اجرای 2 طرح ترافیکی ویژه از امروز در پایتخت

جنایت در باغ مرکبات

حکم خواستگار کینه توز شکست

آرزوهای برباد رفته

مسیری پر پیچ و خم به نام اعسار

مسمومیت آبی، 150 نوشهری را راهی بیمارستان کرد

طغیان ترامپ علیه اقتصاد جهان

هدر رفت آب زیر پای شهرهای تشنه

کیش و مات مهره ها

چشم امید معترضان عراقی به تدبیر آیت الله سیستانی

دنیای عجیب و غریب یک قاتل حرفه ای

موج تازه تبعیض نژادی در اسراییل زیر سایه قانون جدید

شاه و اختیارات مصدق

دورنـــما

دختران دهه شصتی در تیررس سرطان پستان

درس انسانیت زیر بارش محبت

پاک مثل کودکان پاکستان

سی ام تیر ،1331 قیام ملی با تبعاتی نافرجام

مادرانه های دختر شالیزار

با زور بازنشسته کردن عده ای، حاوی پیام مقاومت در برابر جوانگرایی است

خراسان شمالی پایان امسال روستای بدون گاز نخواهد داشت

کمیته ویژه کاستی های خوزستان در بودجه 98 لحاظ می شود

کمیته ویژه کاستی های خوزستان در بودجه 98 لحاظ می شود

کودک 178 کیلوگرامه آسترالیایی

ارادت ورزی شاعران به امام هشتم در عصر شعر «مهر رضا»

تصویب لایحه عوارض خروج از کشور

«اف بی ای» از صحبت های ترامپ درباره لاپوشانی فساد جنسی اش فایل ضبط شده دارد

خراسان شمالی پایان امسال روستای بدون گاز نخواهد داشت

ویدئو / موضوع «پارازیت» بالاخره شفاف می شود؟

برنامه های تلویزیون در دهه 60 درجا می زند

استاندار خراسان شمالی: همه باید دولت را کمک کنند

ایران مصوبه نژادپرستانه مجلس رژیم صهیونیستی را محکوم کرد

تجمع مردم دشتستان بوشهر به دلیل بی آبی

تصاویر/ مراسم بزرگداشت مرحوم حجت الاسلام والمسلمین رسولی اراکی درقم

زاهدی در گفت وگوی تفصیلی با فارس: تغییر قوانین شرط کاربردی شدن علوم/ سیاست زدگی پاشنه آشیل آموزش عالی است

روز بزرگداشت حضرت احمدابن موسی الکاظم (ع)

ایران مصوبه نژادپرستانه مجلس رژیم صهیونیستی را محکوم کرد

استاندار خراسان شمالی: همه باید دولت را کمک کنند

ارادت ورزی شاعران به امام هشتم در عصر شعر «مهر رضا»

33 سال پیش در چنین روزی تصویب لایحه عوارض خروج از کشور

ترتیل صفحه 410 قرآن باصدای استاد پرهیزکار+صوت و متن آیات

استفاده از جوانان یک ضرورت است، نه صرفا یک الزام قانونی

هرگونه تأخیر غیر موجه در تشکیل دولت، درهای جهنم را به روی عراق باز می کند

جاذبه های گردشگری قشم

لزوم پیگیری جدی مفاسد اقتصادی و قاچاق در کشور

غربت قره باغ/منصورحقیقت پور

حکم معامله با بهاییان

گزارش نشست رسانه های عضو بریکس

منصورحقیقت پور: غربت قره باغ

پیشبرد اهداف فرهنگی در شهرستان ها عزم جدی می طلبد

بحرین جزیی از خاک عربستان است

متاسفانه پنجره روابط عمومی ها غبار گرفته است

عملیات سایبری دشمن در شبکه های اجتماعی با پمپاژ شایعه/ موج ایثار در کشور لازم است

پیام تسلیت سید حسن خمینی به وحید حقانیان

آغاز ثبت نام در مسابقات کدنویسی

نمایش تصاویر دونالد ترامپ در نتایج تصاویر گوگل با جستجوی واژه idiot

واکنش مهاجم جدید استقلال به انتقادات

آغاز دور جدید واگذاری ها در سازمان خصوصی سازی از دوم مرداد/خصولتی ها مجاز به شرکت در مزایده ها هستند

افشاگری دیرهنگام در مورد جباروف

کار بزرگ شهید صدر چه بود

کار بزرگ شهید صدر چه بود