مطالب مرتبط:
رونمایی از کتاب شناخت اندیشه های سیاسی شهید بهشتی
چرا گمان می کنیم همه دنبال انجام خلاف عرف و اخلاق هستند؟
خونه به خونه و انتظار برای حکم کمیته اخلاق
دیدار با آیت الله ناصری از علمای اخلاق
شیوه های دادرسی به بازنگری مجدد نیازمند است/ فقر اخلاق اجتماعی گاهی در جامعه دیده می شود
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 4 تیر 1397 ساعت 06:562018-06-25سياسي

اخلاق در سنجه اندیشه سیاسی غرب


برای ایجاد یک جامعه ی سعادتمند چه تدبیری باید اندیشید؟ آیا فضیلت مدنی و تعهد اخلاقی می تواند حافظ نظم اجتماعی و سیاسی باشد؟ و سرانجام آیا جمع میان اخلاق و قدرت به عنوان دو نیروی همواره متضاد، - ممکن است؟ تلاش برای پیوند دادن حکومت ها با فضایل اخلاقی، سابقه ای دیر پا در تأمل های نظری حکما و اندیشمندان سیاسی داشته است.

قراردادن دولت در یک محمل اخلاقی، مفهومی قدیمی است که در آثار و نوشته های پیشینیان حتی پیش از یونان باستان تا به امروز قابل جست وجو است.

اندیشیدن در باب رابطه ی میان اخلاق و سیاست، مورد توجه پیشینیان نیز بوده است، اما شاید بتوان گفت سخن گفتن در این باره به عنوان یک مسأله ی سیاسی که به شکل گیری یک منظومه ی فکری و چهارچوب نظری که بر اساس آن دولت خود را موظف به قراردادن در یک سامان اخلاقی می داند، محصول میراث فلسفه ی سیاسی یونان باستان است.

  افلاطون، از برجسته ترین نویسندگان و فیلسوفان یونان باستان است که آموزه های فلسفی اش آشکارا بر پایه ی یکتاپرستی، اخلاق، عدالت، خوبی و زیبایی ناشی از فطرت انسان قرار دارد.

او در رساله ی سیاست مهم ترین هدف حکمران را سعادت و سلامت اخلاقی جامعه ذکر می کند و معتقد است که سعادت بشری به نحو چشم گیری به اخلاق بستگی دارد.

به عقیده ی افلاطون، وظیفه ی حکومت چیزی جز پروراندن فضایل اخلاقی بین شهروندان نیست.

سپس از وجود فردی که صاحب علم و فضیلت است، یعنی فیلسوف شاه در رأس جامعه ی سیاسی و دولت آرمانی خود یعنی مدینه ی فاضله سخن می گوید تا این وظیفه را به انجام رساند.

  ارسطو، در این باره می گوید: هر دولتی، عبارت از نوعی جامعه است و هر جامعه ای، به این منظور که سودی به اعضای خود برساند، تأسیس شده است .

اگر غرض نهایی جامعه ها تحصیل خیر و صلاح باشد، غرض دولت یا جامعه ی سیاسی عبارت است از تحصیل بزرگ ترین خیرها در عالی ترین صور آن برای اعضای جامعه ی سیاسی   ارسطو در کنار رساله ی سیاست خود، چند رساله به نام های اخلاق نیکوماخس، اخلاق اودم و اخلاق کبیر، در پیوند اخلاق و سیاست نگاشته است.

وی مهم ترین وظیفه ی دولت را اصلاح عیوب اخلاقی شهروندان و تلقین فضایل نفسانی به آن ها می داند.

  با گسترش مسیحیت و قرار گرفتن این آیین در شمار ادیان مجاز توسط کنستانتین امپراطور روم، این آیین، دین رسمی امپراطوری شد.

بعد از رسمیت یافتن مسیحیت، کلیسا و دولت به خود حق می دادند در کارهای یک دیگر دخالت کنند.

از این پس، اسباب درگیری میان اربابان کلیسا و دولت مداران فراهم شد.

این امر سبب شد تا دانایان مسیحی برای جلوگیری از بحران های ناشی از این تعارض ها، اصول تازه ای در تنظیم رابطه ی دین و دولت وضع کنند.

برخی از آنان با ایستادگی در مقابل امپراطور روم، معتقد بودند که ایشان به عنوان یک مسیحی، وظایفی در برابر کلیسا دارد.

  از این پس دوران جدیدی در تاریخ اندیشه ی سیاسی آغاز گردید که به قرون وسطی شهرت یافت.

ویژگی عمده ی این دوران، سلطه ی بی رقیب کلیسا و تضعیف دولت امپراطوری بود.

با وجود آن که در آغاز، حکمرانان مسیحی به پیروی از آموزه های عیسی مسیح(علیه السلام) قدرت را متعلق به خدا و کوشش برای دست یابی به قدرت موقت دنیا را مذموم می شمردند، دیری نپایید که اقتدار دینی با قدرت سیاسی در هم آمیخت و سیاست در هاله ای از تقدس فرو رفت.

  شکوفایی عصر نوزایش(رنسانس) که با چیرگی عقل در تاریخ غرب همراه بود، دریافت جدیدی از کل هستی پدید آورد که گسست های عمیقی با دریافت های پیشین داشت.

دوران جدید که عصر مدرنیته نامیده می شود، دو جنبه ی بنیانی دارد؛ یکی جنبه ی تخریبی، یعنی نفی حاکمیت کلیسا و دیگری، جنبه ی ترمیمی، یعنی قبول حاکمیت علم.

در این میان، بیرون نهادن خدا از سیاست و معیشت، خودآیینی به جای خدا آیینی و انزوای ایمان قرون وسطایی خصلت برجسته ی این دوران گردید.

از همین جا مطالعه ی مبانی نظم اجتماعی و علل نابسامانی ها و فروپاشی جوامع سیاسی، موضوع اصلی مطالعه های جامعه شناختی شد و به شکل گیری نظریه های تاز ه ای درباره ی دولت اخلاقی گردید.

[1]   چهار برداشت غالب غرب از رابطه ی دین و اخلاق با سیاست   بعد از رنسانس به ویژه در فاصله ی قرن هفدهم تا بیستم میلادی در مورد رابطه ی بین دین و سیاست و به دنبال آن رابطه ی میان اخلاقیات و دین، در جهان غرب در قالب چهار برداشت شکل گرفت که یکی از آن ها با گذشت سال ها به جریان غالب تبدیل شد.

  1- برداشت نخست به طور کلی بر (تفوق دین بر سیاست) تأکید داشت.

لوتر و کالون با حمایت از این برداشت، بر تمایز بین امر دنیوی و امر روحانی و تفوق امر روحانی بر قلمرو سیاست تأکید می کنند.

بوسوئه که فردی از کلیسا و هم متفکری سیاسی بود، پیشنهاد داد که اول، حوزه ی دولت و کلیسا از هم جدا و متمایز گردد و دوم، دولت در قبال کلیسا استقلال داشته باشد و سوم، دولت از اصول برتر دین پیروی کند.

  2-  برداشت دوم یک برداشت ابزاری و مبتنی بر (پیروی دین از سیاست) بود.

ماکیاول ایتالیایی اولین و شاید در عین حال برجسته ترین متفکر سیاسی این گروه محسوب می گردد.

او، هم منکر قانون طبیعی و هم منکر وجود قانون الهی است.

از نظر ماکیاول، ارزش هایی که در ماورای سعادت مادی انسان و در سطحی بالاتر از آن قرار گرفته اند، عموماً ارزش های دنیوی هستند و نه ارزش های انسانی.

از این رو قانون یزدانی برای انجام وظیفه جایگاهی ندارد و اصول و مبانی اخلاقی موهوماتی بیش نیست.

  صفت ماکیاولی در زبان های اروپایی مترادف شیطانی است و صورت اسمی آن ماکیاولیسم به بهترین معنا، بی اعتنایی به اصول اخلاقی در امور سیاسی را می رساند.

او رهبران سیاسی را از الزام همیشگی به رعایت قواعد اخلاقی معاف می داند و حتی به آنان اندرز می دهد که برای حفظ مصلحت خود و کشورشان این قواعد را زیر پا بگذارند، هر چند که ارج و فایده ی اخلاقیات را برای عموم انکار نمی کند.

او معتقد به جدایی اخلاق از سیاست است.

به نظر او، نه فقط از لحاظ علمی و نظری، بلکه از نظر علمی و عینی نیز سیاست را باید از اخلاق جدا و بلکه با آن معارض دانست.

   به این ترتیب اشتباه ماکیاول نه فقط مخالفت با قواعد اخلاقی، بلکه از آن مهم تر، غفلت او از اهمیت اخلاق در سیاست است.

در نظر او مرد سیاسی باید بیش تر در غم وسایل عمل باشد تا قدر و ارزش نفس عمل؛ خواه از لحاظ دینی یا اخلاقی و یا فلسفی؛ حال آن که هر گاه کار دانش سیاست از بحث در غایات به بحث در وسایل منحرف گردد، نتیجه ی آن مجهز کردن حکومت ها به ساز و برگ بیش تری برای ستمگری است.

  .

3پیش کسوت برداشت لیبرالی تفکیک دین از سیاست (برداشت سوم) جان لاک است.

وی در قرن هفدهم راه حلی را درباره ی رابطه ی دین و دولت ارایه می دهد که به مدت دو قرن، یعنی از آغاز جنبش اصلاح پروتستان، اروپاییان نا امیدانه برای حلش کوشیده بودند و امروز برای حل این مسأله در کشوهای دموکراتیک از همان راه حل لاک استفاده می گردد.

وی از یک طرف ابراز داشت که اگر فرقه های مذهبی به حال خود رها گردند و از نظارت و مراقبت قوای حکومتی آزاده و آسوده باشند، تمامی مشکلات حل خواهد شد و از سوی دیگر گفت که دولت و کلیسا باید فعالیت خود را در حریم های خویشتن انجام دهند؛ یعنی یکی باید توجه خود را به آسایش های دنیوی مردم معطوف سازد و دیگری به آموزش ارواح آنان.

علی رغم طرح تفکیک دین و دولت توسط لاک، وی معتقد است که همه ی مردم دارای حق طبیعی به (زندگی و آزادی و دارایی) خود هستند.

به عبارت دیگر توجیه لاک از دولت اساساً اخلاقی است.

اساس تمام استدلال لاک تقریباً پاره ای اصول به ظاهر مسلم درباره ی طبیعت و رفتار انسانی است.

به تعبیر دیگر، انسان یک موجود روحانی است و در نتیجه فی نفسه دارای حقوق فطری و طبیعی است.

او اصرار می ورزد که این اصول یا حقوق مسلم در نظام بالفعل سیاسی تحقق پذیرد.

لیبرال های دیگری چون کنستان، لامنه و توکویل، کم و بیش نظریه ی لاک را دنبال نمودند و بر جدایی دین از سیاست تأکید کردند.

  .

4 برداشت انتقادی از رابطه ی دین و سیاست که آخرین برداشت در این باره است؛ اول، دین سنتی مسیحیت را طرد می کند (زیرا آن را با نیازهای جدید جامعه ی سنتی سازگار نمی داند) و دوم، پیشنهاد می کند که دین دیگری که قادر به پاسخ گویی به این نیاز است، جایگزین آن شود.

سوسیالیست های غیرمارکسیست، اگوست کنت ، مارکس ، انگلس و گرامشی را می توان از طرف داران دیدگاه چهارم محسوب کرد.

اینان معتقدند که دین در جامعه ی صنعتی ضروری است، اما برای هدایت و تحرک بخشیدن به آن، دین جدیدی با ماهیت عقلایی و ویژگی عرفی لازم است.

  از میان چهار برداشت مورد اشاره در غرب مدرن، برداشت لیبرالی یا جدایی دین از سیاست که به سکولاریسم معروف شده، غالب می باشد.

تحت تأثیر همین برداشت است که جرمی بنتام از یک غایت روشن و تردید ناپذیر، یعنی (اصالت لذت) نام می برد و هر چیز دیگری صرفاً محاسبه ای است از این که چگونه می توان به آن غایت دست یافت.

بنابراین تمامی مسایل سیاسی، همانا مسایل مربوط به راه و وسایل هستند و موضوع سیاست بیش از پیش به امور عملی مربوط می گردد.

  در دنیای سیاست امروز (قرن بیست و یکم) استدلال بنتام روز به روز جایگاه محکم تری می یابد.

امروز دیگر مرسوم نیست که از لوایح دولتی به این دلیل دفاع کنند که بر حق است، یعنی با بعضی از اصول اخلاقی به حکم شعور باطنی انسان موافقت دارد، بلکه در دفاع از آن تنها تنها گفته می شود، خوب است زیرا سعادت بیش تری ایجاد می کند.

به عبارتی سیاست مداران امروز غربی هم چون بنتام بیش تر به نتایج علاقه مند هستند تا به اصول.

این رفتار نماد کامل این شعار است که هدف وسیله ی دست یابی به آن را توجیه می کند.

به عبارت دیگر هدف سیاسی هر چه باشد، وسیله ی رسیدن به آن را توجیه می کند.

  بنابراین نظریه ی غالب در فلسفه ی سیاسی غرب بر آن تأکید دارد که هیچ پیوند و ارتباطی بین سیاست و اخلاق نیست و این دو کاملاً از یک دیگر جدا و مستقل هستند.

سیاست پرداختن به امور دنیا و مشغول شدن به عالم تفرقه است.

در سیاست، دغدغه ی نیازهای مادی و امنیتی مردم حضور دارد و بس.

سیاست با اخلاق و عدالت به ذات قابل جمع نیست.

سیاست عرصه ای است برای کشتن تمامی فضیلت ها و بر باد دادن همه ی معنویت ها.

سیاست مقوله ای متعلق به مقام تفرقه و حوزه ی عمومی است، نه مقام جمع و حوزه ی خصوصی.

تدبیر امور بیرونی است و نه تدبیر امور درونی.

مبتنی بر عقل محض بشری است و نه تقدیر و اراده ی الهی.

[2]   معنویت ‏ستیزی و راندن دین از حوزه‏ی اجتماع به غرب محدود نشد.

سکولاریسم مرزهای‏ دیگری را نیز درنوردید، دنیای اسلام و از جمله ایران را نیز مبتلا کرد.

تفکرهای سکولار گرچه‏ از عصر مشروطه وارد کشور شد، اما در عصر پهلوی در پرتو حمایت بیگانگان، دیکتاتوری رضا شاه و همکاری روشنفکران غرب‏گرا به گفتمان حاکم در کشور بدل گردید.

تثبیت قدرت، دین‏زدایی از ساختار دولت را با روحانی‏زدایی از ساختار حکومت، اقدام های شبه‏ مدرن و سرکوب نهاد روحانیت به انجام رساند.

عقاید اسلامی، اخلاق، احکام، عرفان، معنویت‏ و در یک کلام دین به طور رسمی از سیاست تفکیک شد .

سکولاریسم در عصر محمد رضا پهلوی نیز تداوم یافت و جامعه‏ی علمی نه‏تنها در دانشگاه ها حتی در حوزه‏ها نیز آن را پذیرفت.

دخالت در سیاست با معنویت، تقدس و پارسایی در تضاد معرفی شد.

دولت سکولار تلاش داشت تا در تمامی ارکان خود، جدایی سیاست از معنویت را به اجرا درآورد.

[3]   منابع:   1.

زهیری، علی رضا، 1382؛ دولت اخلاقی در آرای سیاسی امام خمینی(ره)،زمستان 1382 - شماره ی 21، مجله ی متین 2.

 عابدی اردکانی، محمد، 1387؛ نسبت اخلاق و سیاست در حکمت متعالیه و نظریه ی غالب در فلسفه ی سیاسی غرب 3.

مظفری، آیت، 1385؛ تئوری وحدت سیاست و معنویت از منظر امام خمینی (ره)، مجله ی انقلاب اسلامی، بهار 1385 - شماره ی 13
کلید واژه ها: جامعه - سیاسی - دولت - یونان - وظیفه - مسیحیت - تحصیل - حکومت - کلیسا - نویسندگان - بزرگ ترین - آیین - اجتماعی - اندیشه - مفهومی - زیبایی - درگیری - انسان - سلامت - میراث - اصلاح - ادیان - رابطه - امروز - قدیمی - مدینه - بحران - فلسفه - تعهد - مجاز

آخرین اخبار سرویس:
شهادت یک سرباز هنگام انجام وظیفه

این شهرها گران ترین و ارزان ترین شهرهای دنیا هستند

24 زخمی در تصادف مینی بوس با درخت

دستگیری یکی از اعضای باند فساد خودرو

استخدام کارپرداز آقا جهت امور اداری و بانکی در خراسان رضوی

استخدام کارگر ماهر در کارواش جم

استخدام تعدادی فروشنده جهت یک لباس فروشی در قم

استخدام خانم جهت کار دفتری و حسابداری در محدوده طبرسی مشهد

استخدام پیک موتوری جهت رستورانی در حوالی کلاکِ کرج

بررسی فایل صوتی جنجالی یک نماینده مجلس + جزییات

استخدام خدمتکار در محدوده لادن و وکیل آباد مشهد

دهمین گزارش سه ماهه وزارت خارجه درباره اجرای برجام تقدیم مجلس شد

ستارگان مجازی (چهارشنبه 27 تیر 97)

معاون رییس جمهور خبر داد:«بوم گردی» 16هزار شغل در کشور ایجاد می کند

اگر می خواهید برکت از سفره تان نرود، بخوانید

تصاویر/ روزنامه‎های پنجشنبه، 28 تیر

واکنش مغالطه آمیز برخی به صحبت های امام جمعه دامغان/ حجت الاسلام حسینیان: دانشجویان را فرزندان خود می دانم

یزدان سیف: ادعای نماینده سبزوار کذب است

بازداشت علاءالدین بروجردی تکذیب شد

کدام رفتار مدیران باعث نارضایتی کارمندان خود می شود؟

تعطیلات و مرخصی ها در قانون کار

جدول برنامه های سیمای فارس 28 تیر

پرواز های فرودگاه شهید دستغیب 28 تیر

جدول پخش رادیو فارس 28 تیر

روز شیخ صفی الدین اردبیلی در تقویم کشور ثبت می شود

تکمیل باغ موزه دفاع مقدس زنجان نیازمند تخصیص اعتبار است

بیکاری یک پسر علت قتل مادرش شد

کنست با تصویب لایحه نژاد پرستانه اعلام کرد فلسطینیان سرزمینی ندارند!

استخدام رستوران گلبهار در خراسان رضوی

ترافیک سنگین در محور کرج-چالوس

استخدام نیروی خانم با رشته تحصیلی معماری در دفتر شرکت

شمش های طلای کشتی روس غرق شده پیدا شد

آغاز فرآیند تخلیه محاصره شدگان شهرک های شیعه نشین فوعه و کفریا

پمپئو: تحریم های کره شمالی ادامه می یابد / رسیدن به توافق ممکن است طول بکشد

دعوت به همکاری مشاور حرفه ای در منطقه هنرستان مشهد

استخدام کارگر ساده برای تهیه غذا در همدان

استخدام نیروی خانم آشنا به کار فست فود در اصفهان

استخدام مهماندار ساکن فردیس و مارلیک جهت تالار پذیرایی

استخدام دو نفر پیک موتوری جهت وصول مطالبات در همدان

استخدام تخته کار ماهر آقا و صندوقدار خانم در خراسان رضوی

هشدار به شاخ ها و کری خوان های اینستاگرام

407 نفر در مسابقات قرآن خراسان جنوبی شرکت کردند

عناوین روزنامه های 28 تیر ماه خراسان رضوی

حاشیه های فایل صوتی گفت وگوی یک نماینده مجلس با یک زن

ماندن و دیدن روی فرزند یا رفتن و دفاع از حریم حرم

«شهره شهر» روایتی مستند از امامزادگان در ایران

تغییر در کابینه دولت؛ شایعه یا واقعیت؟

بزرگ ترین مجسمه مذهبی دنیا را ببینید

رایزنی دبیرکل جدید سازمان D8 با ظریف

وضع فوق العاده در ترکیه پایان یافت

ترامپ، شخص پوتین را مسئول دخالت در انتخابات آمریکا معرفی کرد!

استخدام کارگر ساده آقا جهت کارگاه نجاری در اصفهان

استخدام شاگرد متعهد جهت کار در آرایشگاه زنانه

استخدام 4 نفر نیروی خدماتی و 3 نفر ظرفشوی در رستوران

استخدام فروشگاه استخر ساحل

استخدام کارگر جهت کار در کارواش

استخدام فروشنده خانم جهت فروشگاه زنانه در همدان

واکنش محمد رضا پهلوی به انتقاد اشرف + عکس

راست گرایان در اتریش ذبح حلال و کوشر حیوانات را محدود می کنند

شرکت 26 هزار و 90 نفر در دوره مدرسه آماده (مدیریت بحران)

حجاج بر وحدت اسلامی تمرکز کنند

ضرورت هویت بخشی به محله های حاشیه نشین

بررسی فایل صوتی دردسرساز یک نماینده مجلس

هند همچنان نفت ایران را می خواهد

استخدام منشی جهت دفتر بیمه واقع در بیرجند

استخدام مسئول دفتر با مدرک دیپلم به بالا در تهران

استخدام کارمند خانم آشنا به نرم افزار حسابداری پارسیان در اصفهان

استخدام کارمند خانم جهت امور اداری در محدوده کمالشهر

خانه وسیع داشتن نشانه چیست؟

سید عمار حکیم خواستار تشکیل اپوزیسیون ملی برای نظارت بر عملکرد دولت شد

انزوای بانکی ایران/پیشخوان

راحتی بدن ، روح و عقل

حاشیه های فایل صوتی گفت وگوی یک نماینده مجلس با یک زن

جلسه اداری رفع مشکلات روستاهای هزارجریب

جدول اوقات شرعی

همه جناح ها یک صدا دولت را در حل مشکلات کمک کنند

الگوی توسعه منطقه ای در آموزش و پرورش تدوین شود

واکنش شریعتمداری به دو تابعیتی ها

جدول پخش برنامه های صدای چهارمحال و بختیاری

اقدام رییس جمهور در برخورد با تخلفات خودرویی مثبت بود

صلوات خاصه حضرت امام رضا (ع) با صدای انصاریان + فیلم

همه جناح ها یک صدا دولت را در حل مشکلات کمک کنند

روایت دو الهام

محصول جدید سایپا رونمایی شد

یک اتفاق ناگوار برای اپل

اعطای نمایندگی جنرال شرکت بیمه سامان (ستاد مرکزی)

استخدام منشی دندانپزشکی جهت شرکتی در کرج

بیانیه جمعی از پرستاران خطاب به مردم ایران

پوست اندازی در تیم اقتصادی دولت/پیشخوان

کلیه استخدامی های تهران - 28 تیر 97

روابط عمومی و ارتباطات سیاسی

الکترونیکی شدن پرونده های سلامت بیشتر در حد حرف است/ فرهنگ خوشنویسی در نسخه های پزشکان باید رواج پیدا کند

چیزی شبیه لیان شامپو

افتتاح مجتمع گردشگری عطرستان بروجرد

محور های مصاحبه دکتر ولایتی با راشاتودِی

برنامه اقتصادی دولت جواب نداد/ رهبر انقلاب از وضعیت اقتصادی رضایت ندارند

عطر قهوه موجب تقویت عملکرد تحلیلی می شود

برنامه پرواز های امروز فرودگاه شهید صدوقی یزد + عکس

جدول پخش برنامه های سیمای چهارمحال و بختیاری

ترانه علیدوستی برای بحران برق کمپین راه انداخت+ تصویر

اخلاق در سنجه اندیشه سیاسی غرب

اخلاق در سنجه اندیشه سیاسی غرب