مطالب مرتبط:
شریعتی؛ آزادی خواه یا بنیاد گرا؟
شریعتی؛ آزادی خواه یا بنیادگرا؟
آمریکا حق ندارد خواستار آزادی کسی در روسیه شود
آزادی سردسته باند زمین خواری در پردیس با قرار وثیقه/ فروش مال غیر، تصرف عدوانی، تهدید، اعمال نفوذ با سوءاستفاده از روابط خصوصی با مأموران دولتی و ... از جمله اتهامات
آزادی سردسته باند زمین خواری در پردیس با قرار وثیقه+جزییات
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 29 خرداد 1397 ساعت 18:522018-06-19سياسي

شریعتی؛ آزادی خواه یا بنیاد گرا؟


امروز سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی است.

هم او که در تظاهرات سال 1357 با عنوان «معلم شهید» در سروده ها و شعارها نامش بر سر زبان ها بود: دکتر علی شریعتی، - به نقل از عصر ایران ، امروز سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی است.

هم او که در تظاهرات سال 1357 با عنوان معلم شهید در سروده ها و شعارها نامش بر سر زبان ها بود: دکتر علی شریعتی، معلم شهید ما.

در آن زمان باور غالب این بود که ساواک شاه علی شریعتی را به قتل رسانده هر چند که با گذر زمان این فرضیه رنگ باخت.

نه تنها درباره او که برای دیگران نیز.

تا جایی که برای جهان پهلوان غلامرضا تختی هم فرضیه خودکشی پررنگ تر شده تا قتل.

ادعای قتل جلال آل احمد را برادرش شمس مطرح می کرد اما بانو سیمین دانشور با قاطعیت آن را نادرست می دانست و می گفت: ما با هم در اسالم گیلان بودیم و سر جلال روی دامن من بود و چشم از جهان بست.

چگونه می گویید او را ساواک کشته؟ مگر این که من مامور ساواک بوده باشم! با این که مرگ سید مصطفی خمینی هم مشکوک اعلام شد اما هیچ گاه امام خمینی لفظ شهید را برای فرزند خود به کار نبرد.

خاصه این که 5 ماه قبل از آن و در پاسخ به تلگراف دکتر یزدی درباره مرگ دکتر شریعتی هم از لفظ فقد استفاده کرده بود.

بعد از انقلاب همچنین فاش شد که صمد بهرنگی- نویسنده کودکان – نیز که در رود ارس غرق شده به این خاطر بود که با فن شنا آشنا نبوده نه این که به عمد سرش را زیر آب کرده باشند و این را همراه او – دکتر حمزه فراهتی- گواهی داد که صحنه غرق شدن او را می دیده و کاری هم از دست او بر نمی آمده است.

با این همه می توان پرسید یک استاد دانشگاه در اندازه و آوازه علی شریعتی چرا باید به زندان انفرادی بیفتد تا پس از تحمل رنج و شکنج، با وساطت عبدالعزیز بوتفلیقه وزیر خارجه وقت الجزایر و به عنوان شیرینی شاه برای قرار داد 1975 در اسفند 1354 خورشیدی آزاد شود اما نتواند به تدریس در دانشگاه و فعالیت در حسینیه ارشاد بازگردد و خانه نشین شود و سرانجام ناگزیر از مهاجرت بی زن و فرزند تا شب های غربت لندن را با سیگار به صبح برساند و البته تاب نیاورد و در 43 سالگی از پا بیفتد؟ نقش دکتر علی شریعتی در انقلاب 57 غیر قابل انکار است تا جایی که می توان نقش دوم را برای او قایل شد در حالی که 9 ماه پیش از شروع شعله های نهضت در دی ماه 56 از دنیا رفته بود و از عجایب روزگار این که او به اسلام منهای روحانیت باور داشت اما انقلابی که با آموزه های او درگرفت عملا موجب به قدرت رسیدن روحانیون شد.

البته تصور او از روحانیت، بخش محافظه کار آن بود و گرنه با چند روحانی انقلابی دوستی نزدیک داشت.

با این که غالب روحانیون ارشد و مراجع میانه ای با اندیشه های دکتر شریعتی نداشتند و حتی گفته می شود مهندس بازرگان به توصیه آیت الله مرعشی نجفی اعلامیه در نقد او را در کنار مرتضی مطهری امضا کرد - هر چند امضای خود را بعدتر پس گرفت- اما آیت الله خمینی اگر چه در تایید شریعتی سخن نمی گفت اما مانند برخی دیگر علیه او هم موضع نمی گرفت و در این باره خواست مهم ترین دست پرورده مکتب فکری خود – مرتضی مطهری – را اجابت نکرد.

چرا که امام می دانست، شریعتی است که با قرائت انقلابی از اسلام جامعه را از خمودی و خموشی بیرون آورده و موتور محرک آن شده است و خود امام هم با اسلام سنتی گاه اصطکاک داشت.

اگر موضع امام مانند برخی روحانیون و مراجع همچون استاد مطهری علیه دکتر شریعتی بود هیچ گاه روحانیون جوان تر و نزدیک به امام چون آیت الله بهشتی و آیت الله خامنه ای آن قدر از او دفاع نمی کردند.

آنان که می پرسند چرا با قدرت یافتن اصول گرایان از دهه دوم جمهوری اسلامی نام خیابان شریعتی به قوت خود باقی است احتمالا از عمق علاقه دومین رهبر جمهوری اسلامی به او با وجود برخی انتقادات خبر ندارند و نمی دانند حتی شنیده شده یک بار به سید حمید زیارتی (مشهور به روحانی) خرده گرفتند که چرا شریعتی را متهم به همکاری به ساواک می کنید و با عتاب، خطاب به او گفته اند: این حرف ها به دکتر نمی چسبد.

همین لفظ دکتر از علاقه به شریعتی حکایت می کند.

دوستداران او از این استاد تاریخ دانشگاه که به اشتباه جامعه شناس تصور می شود با لفظ دکتر یاد می کنند.

آن روزها البته شمار دکترها این قدر زیاد نبود! شریعتی با اتهامات گوناگون رو به رو بوده است.

برخی او را سوسیالیستی می دانند که در فرانسه با آموزه های فرانتس فانون آشنا شد و دانست که در جامعه مذهبی باید متناسب با باورها قرائت انقلابی داشت و شخصیت هایی چون ابوذر، عمار و یاسر را احیا کرد.

جالب است بدانیم در سال 51 سید احمد خمینی قصد داشت نام اولین فرزند خود را یاسر بگذارد اما امام این نام را نمی پسندد.

علت این بود که امام در نجف زندگی می کرد و سید احمد در ایران و در فضای اندیشه های شریعتی و یک سال قبل هم هاشمی رفسنجانی نام فرزند کوچک خود را یاسر گذاشته بود.

سید احمد به خاطر نظر پدر نام فرزند را به جای یاسر، حسن می گذارد.

در سال 57 اما نام دومین فرزند را یاسر می گذارد و امام در نوفل لوشاتو در گوش او اذان می خواند.

همین نشان می دهد که آموزه های شریعتی چگونه در نیمه اول دهه 50 خورشیدی بر همه تاثیر گذاشته وفضای فکری را تغییر داده بود.

بعضی که حکومت روحانیون را نمی پسندند می گویند او به نتیجه کار خود آگاه نبود و اگرچه از اسلام منهای روحانیت دفاع می کرد و شعار برادری، برابری، عرفان می داد اما به دنبال حکومت ایدیولوژیک بود و وقتی ایدیولوژی اسلام باشد ایدئولوگ ها هم طبعا روحانیون اند و او این تناقض را درنیافت.

انقلاب در 22 بهمن 57 و در غیاب شریعتی پیروز شد اما نام شریعتی بر خیابان ها و مکان های مختلف نشست و سپاه پاسداران با ترکیبی از جوانان انقلابی در اولین پوستر خود در زمینه مشکی تصویر سه نفر را کنار هم قرار داد: امام خمینی، آیت الله طالقانی و دکتر شریعتی و ذیل آن نوشت: و ظلمت شب از این سه تن بگریخت.

فرزند شریعتی اما متهم به نزدیکی به گروه هایی شد که با روحانیت فاصله داشتند و بعد از وقایع سال 60 همسر دکتر شریعتی عملا ممنوع الخروج شد و هر چه زمان گذشت نام شریعتی به حاشیه رفت هر چند که ممنوع نبود.

در دهه 70 دکتر سروش نظریه دین، فربه تر از ایدیولوژی را ارایه داد تا دین ی که شریعتی از آسمان به زمین آورده بود به آسمان بازگردد.

شریعتی متهم بود دین را ایدیولوژیک کرده است.

دهه 70 گفتمان روشنفکری دینی از شریعتی به سروش انتقال یافت.

اما در دهه 80 شریعتی دوباره بازگشت چون برابری، برادری و عرفان آرمان هایی خواستنی اند و از آنان که دکتر را متهم به بنیادگرایی می کنند می توان پرسید کدام بنیادگرا از برابری و برادری و عرفان سخن می گوید در حالی که مفاهیمی چون برابری و عرفان نسبتی با قرائت های سنتی ندارند؟ درباره دکتر علی شریعتی هر که هر قضاوتی می تواند داشته باشد اما تاریخ را از جلو به عقب روایت نمی کنند و او مسؤول گفته ها و نوشته های خود در آن ظرف زمانی است نه آن که هر اتفاقی را که در این 41 سال پس از مرگ او رخ داده چه خوب بدانیم و چه بد به گردن او بیندازیم.

با همه این نقدها و هجوم ها اما می توان گفت رابطه عاطفی با شریعتی کماکان باقی است.

احسان شریعتی جایی گفته یا نوشته بود: روزی در خیابان شریعتی در تاکسی نشسته بودم و راننده می گفت: آقا اسم این خیابان، کورش کبیر بود.

کورش را برداشتند و اسم یک معلم را روی آن گذاشتند و شد علی شریعتی.

کورش کجا و شریعتی کجا؟ نگفتم که هستم و دوست داشتم ادامه دهد.

در نیمه راه اما متوجه شدم پول خرد همراه ندارم و پول گرفتن از کارت هم زمان می برد.

موضوع را به راننده تاکسی گفتم و از او خواستم بایستد تا پیاده شوم.

راننده اما گفت: پیش می آید.

مشکلی نیست و وقتی به مقصد رسیدیم و عذر خواستم و گفتم پول کرایه را به نیابت از او در صندوقی می اندازم گفت: نه، نیازی نیست.

برای همان دکتر شریعتی که اسمش را آوردم صلوات بفرست.

ما با اسم و عکس او در سال 57 در تظاهرات شرکت می کردم.

مرد خوبی بود.

شریعتی نامی ماندگار در تاریخ ایران است.

هر باوری که درباره او داشته باشید رابطه عاطفی مردمان با او گسستنی نیست و صدای او در سینه تاریخ ثبت شده و اگر از اوضاع ناراضی هستید هر کاسه و کوزه ای را بر سر او نشکنید و اگر دل تان برای صدای او تنگ شده در یکی از سخنرانی های دخترش – سوسن خانم- شرکت کنید و چشم های تان را ببندید و فقط گوش کنید.

انگار شریعتی است البته در شکل زنانه.

با همان حس و حال و با همان آرمان خواهی.

درباره مردان بزرگ می توان قضاوت های متفاوت داشت.

از ستایش تا سرزنش حتی.

اما بزرگ بودن را نمی توان انکار کرد.

بزرگ بودن هم سه نشانه دارد.

یکی این که نهادی تأسیس کرده باشد.

دیگری آثاری بر جای گذاشته باشد و سومی راه متفاوتی گشوده باشد و شریعتی هر سه را واجد است.

حسینیه ارشاد - ولو بسته- نهادی است یادآور شریعتی.

اسلامیات و اجتماعیات شریعتی را هم دوست نداشته باشید یا زمان آن را سپری شده بدانید کویریات او آثاری ماندگارند و راهی که او گشود قرائت متفاوتی از اسلام بود.

نه فقط قرائت انقلابی که گفتمان برابری هم مدرن است و ما در هیچ متن سنتی با گفتمان برابری و عرفان رو به رو نیستیم.


کلید واژه ها: دکتر علی شریعتی - علی شریعتی - شریعتی - دکتر - روحانی - سالروز درگذشت - شهید - روحانیت - تظاهرات - دانشگاه - استاد دانشگاه - معلم - بعد از انقلاب - درگذشت - سیمین دانشور - جلال آل احمد - مصطفی خمینی - دکتر شریعتی - امروز - فرزند - خمینی - امام خمینی - وزیر خارجه - جهان - آزاد - زبان - نویسنده - الجزایر - خورشیدی - غرق شده

آخرین اخبار سرویس:
طرح دوباره افزایش 40 نماینده در کمیسیون شوراهای مجلس

خاتمه دادن به آسیب پذیری جانی بافت های ناکارآمد کشور در 5 سال آینده

انتقال پساب تصفیه خانه قزوین باعث احیای باغستان سنتی می شود

نشست گروه های کاری امنیتی نمایندگان آسیای مرکزی و آمریکا برگزار شد

فیلم/ اهدای حکم خادمی امام رضا (ع) به سردار سلیمانی

هماهنگی مدیران با فرمانداران ضروری است

در گذشت محمدعلی مرادی پژوهشگر فلسفه

تشییع جانباز شهید درکشکوییه

تکرار دردسر شجاعی و حاج صفی این بار برای صادق محرمی؟

کار مدیریت را به مردم بسپاریم

صادقانه زیست و غریبانه رفت...

ابراز خوشحالی رییس باشگاه بایرن مونیخ از خداحافظی اوزیل!

حال و هوای این روزهای شهر مرزی رُفَیِع خوزستان به دلیل آتش سوزی در هور العظیم + عکس

نمایندگان دانش آموزان کشور ، با وظایف نمایندگی خود آشنا شدند

نامه مشترک جوانان اصولگرا و اصلاح طلب به روحانی

استفاده ارمنستان از تسلیحات مدرن روسی

از سوی مرکز نظارت و ارزیابی آموزش عالی وزارت علوم؛ زمان مراجعه مشمولان طرح سربازی اعضای هیئت علمی در سال 98-1397 اعلام شد

بازدید اعضای شورای شهر تهران از آسایشگاه کهریزک

پایان عملیات استانداری اربیل با کشته شدن مهاجمان

گرامیداشت شهدای پاسگاه مرزی روستای "دری "

هر حرکت نامعقول آمریکا، پاسخی به یادماندنی خواهد داشت

سرمایه اصلی پلیس، اعتماد مردم است

هر حرکت نامعقول آمریکا، پاسخی به یادماندنی خواهد داشت / سخنان اخیر رییس جمهور محترم، سخن همه مردم و مسئولان نظام است / کشور های اسلامی در قبال تصویب قانون سرزمین یهود، موضع قاطع اتخاذ کنند

بازدید مدیرعامل و معاونان بیمه آرمان از شعبه اهواز

انتقال پساب تصفیه خانه قزوین باعث احیای باغستان سنتی می شود

سپاه ستوان فقرات کشور در محرومیت زدایی/ افتتاح بیش از 9 هزار پروژه در خراسان رضوی

از سوی مرکز نظارت و ارزیابی آموزش عالی وزارت علوم؛ زمان مراجعه مشمولین طرح سربازی اعضای هیئت علمی در سال 98-1397 اعلام شد

سرلشکر باقری رحلت آیت الله مرتضی تهرانی را تسلیت گفت

نایب رییس اتحادیه تولید نساجی در نامه ای به رییس مجلس: مناطق آزاد بر اساس عملکرد 25 ساله به محل قاچاق کالا تبدیل شده اند+ سند

با کودک قدرت طلب خود چه کنیم ؟

دولت همچنان مصمم پای وعده های دوران انتخابات ایستاده است

تامین اجتماعی ورشکست می شود؟

نپرداختن فوق العاده ویژه بازنشستگان 97 خلاف قانون بودجه است

محسن رضایی: آقای ترامپ خودت مراقب باش!

اطلاعیه وزارت علوم درباره مشمولین طرح سربازی اعضای هیئت علمی

انتقال پساب تصفیه خانه قزوین باعث احیای باغستان سنتی می شود

تلگرام رفع فیلتر می شود؟!

عربستان باید به وعده های خود در مورد حادثه منا عمل کند

به مخالفت با ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان خاتمه دهید

واکنش داکتر عبدالله به بازگشت دوستم

تکذیب خبر دستگیری فرزند نوبخت/ خبری سازی ها در راستای تخریب دولت است

ماجرای کمک امام رضا(ع) به زائران بحرینی

فوق العاده ویژه از پاداش پایان خدمت بازنشستگان حذف می شود

نایب رییس اتحادیه تولید نساجی در نامه ای به رییس مجلس: مناطق آزاد بر اساس عملکرد 25 ساله به محل قاچاق کالا تبدیل شده اند

وکیلی در گفت و گوی مشروح با فارس: حتماً بخشی از ناکارآمدی دولت به پای اصلاح طلبان نوشته می شود/ نباید مرجعیت خود را به سلبریتی ها بسپاریم

ضرورتی به پرداخت ارز مسافری وجود ندارد

اصفهان رتبه دوم حفظ مجازی قرآن در کشور

ضرورت اشراف دانشجویان افسری ارتش به جغرافیای جهان

زمان مراجعه مشمولین طرح سربازی اعضای هیئت علمی اعلام شد

گزارش «راهبردهای قوه مقننه برای پیشگیری از وقوع فساد»

پیام های خواندنی کاربران فضای مجازی در زیر توییت ترامپ

هماهنگی مدیران با فرمانداران ضروری است

کمیته امداد نیازمند نیروی انسانی جهادی است

عاملان شهادت پاسداران و بسیجیان در مریوان، پاسخ قاطعی دریافت خواهند کرد/ سخنان اخیر رییس جمهور، سخن همه مردم و مسئولان نظام است

پاسخ رضایی به ترامپ

سرپرست بنیاد فرهنگی روایت فتح منصوب شد

برگزاری جلسه بررسی و رفع مشکلات منطقه ویژه اقتصادی سلماس/ افتتاح دفتر منطقه ویژه اقتصادی سلماس

واکنش حداد عادل به اظهارات پمپئو

ضرورت حذف دفترچه های بیمه کاغذی

دیدگاه آیت الله غروی در مورد تأثیر وحدت دولت و ملت در تحمل مشکلات

اهدای خون کارگران فریمانی در ایام دهه کرامت

پرونده جرایم سکه، طلا و ارز به صورت تمام وقت بررسی می شود

کار های سفارشی روابط عمومی پورسانتی جایگاهی در شهر ندارد

مناطق محروم از مزایای احداث صنایع بهره مند شوند

توصیه ای مهم به زائران عینکی و عصا به دست

گرامیداشت روز دختران در اداره فرهنگ وارشاد قائم شهر

چرادرس دفاع مقدس در دانشگاه ها«مازاد بر سقف» است؟

طوری یقه دشمن را می گیریم که باور نکنند

تحقیق و تفحص از شهرداری ضرورتی ندارد

دیدار صمیمانه عطا محمد نور با حامد کرزی + عکس

تهدید ترامپ توسط محسن رضایی

دبیر شورای عالی فضای مجازی: احتمال رفع فیلتر تلگرام وجود دارد

رد پای آشکار جریان سعودی در دامن زدن به ناآرامی های اخیر عراق

استخدام مدیر فروش بین الملل در یک موسسه معتبر در تهران

رییس قوه قضاییه: هر حرکت نامعقول آمریکا، پاسخی به یادماندنی خواهد داشت

وزیر اطلاعات: اگر ترسیم شود مدیران همه فاسد و دروغگو هستند، مردم به چه چیزی امید داشته باشند؟

تلگرام رفع فیلتر می شود؟

نپرداختن فوق العاده ویژه بازنشستگان 97 خلاف قانون بودجه است

11 ماه پیش با برنامه ریزی و علاقه به رشت آمدم/شرایط برای ادامه کار وجود نداشت

پاسگاه ها و یگان های مرزی، سنگر دفاعی نظام هستند

پیام تسلیت علی نوبخت در پی درگذشت پیشکسوت علم پزشکی

خط تولید موشک هوا به هوای فکور افتتاح شد

ورود کابل بان ها برای جلوگیری از دزدی / مردم هوشیار باشند

30 هزار میلیارد اوارق مشارکت بافت اطراف حرم رضوی مصوب شد

رامیان در وحدت شیعه و سنی پیشتاز است

نماینده مجلس: ظرفیت های فرهنگی بیجار باید حمایت و تقویت شوند

بازخوانی یک اتهام

رییس اداره اوقاف و امور خیریه اهر معرفی شد

از اهدای گلاب متبرک حرم رضوی تا بدرقه زائراولی ‎ها

آغاز طرح «بازدید، ارزیابی و هم اندیشی مناطق 22گانه»

باهنر دوباره دبیرکل شد

برنامه ریزی برای کاهش جرایم

هیأت علمی همایش «سینما در عصر دیجیتال» منصوب شدند

جمهوری اسلامی ایران در تامین امنیت دریای خزر نقش بسزایی دارد

نقش محوری روحانیون احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر

طعم شیرین "خدمت و جهاد" در تابستان داغ نی ریز

مدیرکل کمیته امداد استان تهران منصوب شد

ابلاغ بودجه رسیدگی به وضع تحصیلی دختران شین آبادی

تغییرات کابینه در سخنان روحانی مشهود بود

نپرداختن فوق العاده ویژه بازنشستگان 97 خلاف قانون بودجه است

شریعتی؛ آزادی خواه یا بنیاد گرا؟

شریعتی؛ آزادی خواه یا بنیاد گرا؟