مطالب مرتبط:
تبیین رازهای موفقیت در تبلیغ دین/ مرحوم آیت الله ایمانی دغدغه گسترش فکر و فرهنگ دینی را داشت
آقای دکتر یونسی، علی خالندی شیلان آباد تبیین پاتوس جهت شناخت حیث التفاتیِ پوئتیک
ماه رمضان فرصت طلایی برای خودسازی انسان ها است/ لزوم تبیین مزایای این ماه توسط دستگاه های متولی
تبیین وظیفه روزه‎دار در کلام پیامبر(ص)
ماه رمضان فرصت طلایی برای خودسازی انسان هاست/ لزوم تبیین مزایای این ماه توسط دستگاه های متولی
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 27 اردیبهشت 1397 ساعت 12:502018-05-17سياسي

تبیین رابطه ساختاری سوره حمد با سوره توحید


ـ حجت الاسلام و المسلمین سیدسلمان صفوی اخیرا کتابی را با عنوان«تفسیر ساختاری سوره حمد» تألیف کرده است و در یکی از بخش های آن به تبیین رابطه ساختاری سوره های حمد و توحید پرداخته است.

- گروه اندیشه ــ حجت الاسلام و المسلمین سیدسلمان صفوی اخیرا کتابی را با عنوان تفسیر ساختاری سوره حمد تألیف کرده است و در یکی از بخش های آن به تبیین رابطه ساختاری سوره های حمد و توحید پرداخته است.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا"؛ حجت الاسلام و المسلمین سیدسلمان صفوی رییس آکادمی مطالعات ایرانی لندن، در جدیدترین تألیف خود با عنوان تفسیر ساختاری سوره حمد در دو بخش اصلی و یازده فصل، به تفسیر ساختاری این سوره پرداخته و در بخشی از این کتاب به طرح بحث رابطه ساختاری سوره حمد با سوره توحید؛ نسب نامه حضرت حق پرداخته که در ادامه متن آن را می خوانید:در فرهنگ اسلام بر مبنای توصیه روایت و فتاوی مراجع؛ اغلب مردم در نماز های پنج گانه یومیه سوره حمد را با سوره توحید با هم دیگر در یکی از دو رکعت اول نماز می خوانند، از این رو رابطه معناداری بین سوره حمد و سوره توحید برقرار است.

در سوره حمد؛ تجلی اسمایی توحید و نسبت ایجابی، فاعلی، ربوبی، غایی، نظری و عملی خداوند با هستی و نسبت هستی و انسان با خدا در یک ساختار حلقوی و سه لایه تببین شده است.

اما در سوره توحید؛ خلوص توحید، یگانگی توحید الهی و توحید تنزیهی تبیین شده و بر عدم همسانی و مجانست خدای یگانه با مخلوق بالاخص انسان تاکید شده است.

خداوند؛ احد، یگانه، غنی بالذات و قائم بالذات است، اما مخلوق انسان حتی پیامبر و معصوم در ایجاد و استمرار بقا نیازمند خالق اند.

تکرار رحمن و رحیم در ساختار سوره حمد به منظور تاکید بر جنبه رحمانیت حق در ایجاب و بقاست.

در ساختار سوره توحید نیز تکرار الله و احد ؛ تاکید بر جنبه یگانگی و احدیت حضرت صمدیت و تنزیه و استقلال او از مخلوقات است.

لذا ساختار سوره توحید نسبت به سوره حمد، جنبه تفصیلی، تخصیصی و تقییدی دارد.

در ساختار سوره توحید واژگان در یک نظم خاص و بر یک سیاق پشت سر هم نازل شده اند و انواع بدیع، از قبیل تنسیق الصفات (بیان چند صفت برای یک نام) و سیاقی الاعداد (آوردن یک صفت یا فعل برای چند نام) را شامل می شوند.

این ساختار بدیع تنها در آیه بسم الله الرحمن الرحیم به کار گرفته شده، از این رو نوعی لف و نشر ساختاری بین دو سوره برقرار است.

آرایه های ادبی نظم و زیبایی خاصی به دو سوره داده اند و دو سوره را از نوعی موسیقی لفظی و معنوی برخوردار کرده ا ند.

نمونه های فراوان و بی نظیری از این نوع آرایه ها در قرآن وجود دارد که با رسایی، کمال معنوی، شیوایی و جمال لفظی خیره کننده و گوش نواز است.

لف و نشر یا طی و نشر که معادل فارسی آن پیچش و گسترش است؛ بدین معناست که در سخن، نخست دو یا چند چیز به خاطر آید (لف) و سپس برای هر یک، وابستگانی بیان شود (نشر) ـ بدون تعیین وابستگی هر یک به دیگری ـ و شناخت این امر به فهم و ذوق شنونده و آشکار بودن آن واگذار شود.

زیبایی حاصل از این آرایه به دلیل چینش هنری مطالب و درگیری ذهن برای یافتن ارتباط لف ها و نشرهاست.

در علوم قرآنی غالب در مورد لف و نشر آیات یک سوره بحث شده اما لف و نشر ساختاری بین دو سوره ارائه نشده؛ هر چند این آرایه ادبی در قرآن کریم وجود دارد و یک نمونه ممتاز آن؛ نسبت ساختاری سوره حمد با سوره توحید است.

برای سوره توحید حدود چهارده نام ذکر کرده اند که معروف ترین آنها عبارتند از توحید اخلاص و صمد وجه تسمیه این سوره به توحید این است که امهات اصل متعالی توحید الهی در این سوره تبیین شده است.

این سوره می تواند در مکه و مدینه (هر دو) نازل شده باشد، اما براساس روایات وارده در سبب نزول این سوره؛ ظاهرا در مکه نازل شده و دارای چهار آیه، پانزده کلمه و چهل و هفت حرف است که به ترتیب مصحف شریف یکصد و دوازدهمین و به ترتیب نزول؛ بیست و دومین سوره قرآن کریم است.

این سوره از نظر حجم؛ از سوره های کوتاه قرآن است.

به سوره های توحید ، کافرون ، فلق و ناس مجموعا چهار قل می گویند.

در باب شان نزول سوره توحید گفته اند: اهل کتاب در باب نسب و صفات خداوند از پیامبر اکرم(ص) سوال کردند، خداوند در پاسخ آنها این سوره را نازل فرمود.

در فضیلت سوره حمد؛ روایات وارده از شیعه و اهل تسنن بسیار است و از هر دو طریق روایت شده که این سوره معادل یک سوم قرآن کریم است.

سوره توحید به صورت جامع و مختصر؛ نسبت نامه و صفات برجسته ذات و فعل حضرت حق و ارکان توحید مبتنی بر یگانگی،غنی بالذات بودن، عدم مجانست، عدم همسانی و مانند آن را بیان کرده است.

خدای تعالی در ذات خویش واحد است و در ذات، صفات و افعالش چیزی شبیه او نیست.

لذا ذات خدای تعالی به ذات خود او و برای ذات اوست، بدون این که مستند به غیر خود باشد و یا محتاج به غیر باشد مفاد سوره توحید؛ توصیف خدای تعالی به صفت احدیت و واحدیت است.

از باب اهمیت شامخ سوره توحید؛ احادیث متعددی به خصوص در باب معنای احد و صمد از نبی اکرم(ص) و ائمه هدی(علیهم السلام) وارد شده و متکلمین، فلاسفه و عرفا مطالب بسیاری در باره آن نگاشته اند.

در تفسیر و تبیین سوره توحید؛ عرفا بر کلمه هو ، متکلمین بر کلمه الله ، فلاسفه بر کلمات احد و صمد در این سوره تاکید کرده اند.

سوره توحید دارای دو ساختار عمیق خرد و کلان است: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

اللَّهُ الصَّمَدُ.

لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ.

وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ بگو اوست خداوند یگانه.

خداوند بی نیاز مطلق.

نه می زاید و نه زاییده کسی است و هیچ کس همانند او نیست.

ساختار میکرو و کامپوزیشن سوره توحید: ساختار میکرو و کامپوزیشن سوره توحید نشان دهنده انتظام کلمات کلیدی و ملودی این سوره است.

در ساختار خرد؛ کلمات کلید الله احد و لم نفی با تکرار در یک سوره کوتاه؛ در معنای سوره نقش کلیدی دارند و دارای یک ارتباط ادبی معنا شناختی و جودی هستند.

سوره دارای دو وجه اثباتی و سلبی پیرامون مهمترین مسئله وجودی یعنی توحید است.

در اولین آیه سوره با ضرب آهنگ دلنواز، محکم و صریح بر سه وجه توحید تاکید می کند که حضرت هو که ذات ناشناخته و عنقای وجود است، الله است که دارای جمیع صفات کمالیه است و فصل جوهری او احدیت و یگانگی است.

الله در آیه نخست احدیت معرفی شده و در آیه دوم جنبه دوم ذات الله توصیف می شود که همانا او صمد ، بی نیاز و غنی مطلق است.

براساس این اقتضای ذاتی؛ محال عقلی است که او رابطه فرزندی ـ پدری یا پدری ـ فرزندی با مخلوقات یا ممکنات داشته بشد که بیانگر اصل سوم سوره است.

سپس در آیه آخر با تکرار لم نفی دلیل اصل سوم را با ارجاع به اصل کلیدی احد در آیه اول که احدیت و یگانگی خداوند است، مدلل می سازد.

ساختار ماکرو کامپوزیشن سوره توحید: سوره حمد از سه بخش تشکیل شده است که بخش دوم حاوی مفهوم مرکزی سوره اخلاص است.

ساختار ماکرو کامپوزیشن سوره توحید بیانگر آن است که تاکید این سوره با توجه به نقش الله و احد در آغاز و پایان سوره بر جنبه وحدانیت حق تعالی است.

در حالی که سوره حمد؛ توحید وجودی و دایره وجودی (بسم الله الرحمن الرحیم) و توحید ربویی را بیان می کند، سوره توحید تبیین می کند که آن ذات ناشناخته، خدایی است که جامع جمیع صفات کمالیه است و یگانه مطلق است.

علت یگانگی او صمدیت اوست که وجودی غنی بالذات است و غنای ذاتی او اساس ارتباطش با مخلوقات یا عوالم ممکنات است.

آنها فقر بالذات و او غنی بالذات است.

لذا حضرت واجب الوجود علت تامه ایجادی و علت مبقیه موجود است او به کسی نیاز دارد اما همه موجودات و کثرات در ایجاد و استمرار حیات به او محتاج اند.

صدرالمتالهین فیلسوف شهیر عالم اسلام اساس فلسفه اصالت وجود را از این سوره شریفه اقتباس کرده و اصل چگونگی ارتباط حادث به قدیم را با تکیه بر کلمه کانونی صمد تبیین فلسفی کرده است.


کلید واژه ها: سوره - ساختار - رابطه - اسلام - انسان - صفوی - کتاب - نماز - استقلال - زیبایی - موسیقی - ایرانی - اندیشه - فرهنگ - توصیه - انواع - گزارش - ادبی - قرآن - نامه - مردم

آخرین اخبار سرویس:
وزیر خارجه اتریش عنوان کرد تهیه دستورالعملی در آینده نزدیک برای شرکت های اتریشی به منظور تجارت با ایران

توانمندسازی محرومان در راس فعالیت های آستان قدس رضوی

بخش خصوصی قادر به خنثی سازی حربه تحریم ها است

شهید بی بی معصومه: نگویید خدا صدام را لعنت کند!

واگذاری بنگاه ها به بخش خصوصی مهم ترین راه کاهش فشار امریکا

تصویب کلیات طرح تشدید مجازات جرائم خشن ارتکابی علیه بزه دیدگان خاص

ماجراجویی های صهیونیست ها در منطقه به خودشان بازخواهد گشت

سیدحسن خمینی: امام پرچم سر خم نکردن در مقابل زیاده خواهی و ذلت است

بررسی اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های موقت مرزی

فیلم/ اظهارات جنجالی یک اپوزیسیون درباره آمدنیوز و روح الله زم

نشست «بررسی انقلاب اسلامی از منظر قرآن کریم» لغو شد

ارائه مشاوره قرآنی در غرفه دادگستری استان تهران

عواقب ممنوع شدن کاشت برنج

فیلم/ بی نظمی در تشکیل جلسات ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی

رییس جمهور روحانی: دروغ می گویند که هدفشان از تحریم ها مردم ایران نیست؛ ملت ما را هدف گرفته اند/ اگر کنار هم باشیم، هر تحریمی را به فرصت تبدیل خواهیم کرد/ بخش خصوصی قادر است حربه تحریم را خنثی، و فرصت سازی کند

وقوع چهار زمین لرزه در خوزستان

ناآرامی در مراسم تشییع ناصر ملک مطیعی

تشکیل کمیته ای برای رسیدگی به خواسته های کامیون داران

افتتاح بخش بین الملل بیست وششمین نمایشگاه قرآن کریم

دانلود آهنگ جدید مهران راد بنام خاطرات

دانلود آهنگ جدید علی خدابنده لو بنام تابستون سرد

انتصابی تازه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

قرآن کریم سلامت آینده را تضمین می کند

مبلغان آستان مقدس علوی از پایگاه های مرزی بسیج مردمی بازدید کردند+ تصاویر

وقتی علم، باعث نجات مهمان ماه عسل از زندان شد +عکس

رییس جمهور: دروغ می گویند که هدفشان از تحریم ها مردم ایران نیست؛ ملت ما را هدف گرفته اند

دلایل عراقچی در دفاع ازCFT مردود بود

جنجال در جلسه امروز کمیسیون امنیت ملی

تصویب کلیات طرح تشدید مجازات جرائم خشن ارتکابی علیه بزه دیدگان خاص

اهواز- بزرگداشت آیت الله امام موسوی

13 سوال بی پاسخ درباره سرقت اسناد شکایت ایران از آمریکا

فرار "کاوه مدنی" وزیر اطلاعات را به مجلس کشاند

جزء خوانی قرآن کریم در حرم حضرت معصومه (س)

سیدحسن خمینی: مراسم سالگرد رحلت امام ساده برگزار شود/ از هر گونه ریخت و پاش اضافی مبرا باشد

مصرف مواد مخدر در گیلان کنترل شده است

ناگفته ای از اختلاف سید مصطفی خمینی و امام موسی صدر

تاکید سیدحسن خمینی بر برگزاری هر چه ساده تر مراسم ارتحال امام(ره)

چند نفر از تلگرام لفت دادن؟

از نام بردن ملک مطیعی هم وحشت داشتید!

طرح «نور هدایت» حوزه خواهران رونمایی شد

وجود 24 هزار کودک بیوه زیر 18 سال در کشور

در جلسه هیأت وزیران به ریاست روحانی چه گذشت؟

ظریف تهران را به مقصد دهلی نو ترک کرد

اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های غیررسمی موقت مرزی بررسی شد

عکس | حلقه های زیبای حفظ قرآن در اندونزی

دانلود آهنگ جدید جمال مروتی بنام ابر مرد

هوانیروز ارتش نبود، تلفات سنگینی در زلزله کرمانشاه می دادیم

هشت حقّی که فرزند بر گردن پدر و مادر دارد؛آیت الله مکارم شیرازی تشریح کرد

برگزاری مجمع عمومی فوق العاده بانک قوامین با حضور سهامداران بانک

از پرونده پزشک تبریزی چه خبر؟

بخند، مامان لایک بگیره

بررسی اصلاح آیین نامه ساماندهی بازارچه های مرزی

لاریجانی: مکانیزم های رونق صادرات فرش مورد توجه قرار گیرد

بررسی اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های غیررسمی موقت مرزی

مرزهای ایران اسلامی در سایه تلاش مرزبانان امنیت دارد

کانون خادم یاران رضوی امامزاده محمد شهر کرمان افتتاح شد

نشست هم اندیشی فعالان کانون های فرهنگی و هنری مساجد

معاون وزیر کشور: مسائل پیش آمده در کنگره حزب اعتماد ملی درون سازمانی است

مردم و مسئولان بیجار با همدلی برای پیشرفت و توسعه تلاش کنند

تاکید سیدحسن خمینی بر برگزاری هر چه ساده تر مراسم ارتحال امام(ره)

مکانیزم های رونق صادرات فرش مورد توجه قرار گیرد

رونمایی از آثار فاخر قرآنی، کمک به عمومیت یافتن آنهاست

مرزهای ایران اسلامی در سایه تلاش مرزبانان امنیت دارد

مردم و مسئولان بیجار با همدلی برای پیشرفت و توسعه تلاش کنند

دانلود آهنگ جدید هادی زنوزی بنام بی پایان

دانلود آهنگ جدید حمید اسدی بنام سادست

سه بازیگر متزلزل قصد راهبری منطقه ای و جهانی دارند

مردم و مسئولان بیجار با همدلی برای پیشرفت و توسعه تلاش کنند

مرزهای ایران اسلامی در سایه تلاش مرزبانان امنیت دارد

هلاکت ده ها تن از مزدوران سعودی در یمن

ظریف تهران را به مقصد دهلی نو ترک کرد

مسئولان دستورات رهبری درباره شرایط ادامه برجام را عملیاتی کنند/ لزوم پیگیری اقتصاد مقاومتی با تکیه بر توانایی های داخل کشور

اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های غیررسمی موقت مرزی بررسی شد

ظریف تهران را به مقصد دهلی نو ترک کرد

افطار در محل کار

آخرین توضیحات عراقچی درباره عاقبت برجام اروپایی

وجود 24 هزار کودک بیوه زیر 18 سال در کشور/ نماینده مجلس: ازدواج زیر 13 سال باید ممنوع شود

150 نماینده پارلمان عراق مدعی شدند: تقلب گسترده در انتخابات صورت گرفته است/سازمان ملل مداخله کند

دلایل خوش بین نبودن رهبر انقلاب به برجام اروپایی چیست

درخواست 150 نماینده پارلمان عراق برای مداخله سازمان ملل

برند چینی، اپل را کنار زد

سجاده سخنگوی نماز برای کودکان/منبع درآمد 100 زندانی در تولید این محصول است

مراسم ارتحال امام امسال 40 دقیقه زودتر شروع می شود

اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا دربازارچه های غیررسمی مرزی بررسی شد

مراسم رحلت امام(ره) باید از هرگونه ریخت و پاش مبرا باشد/ عقب نشینی و ذلت از مکتب امام دور است

مهمترین عرصه برای مصرف پساب یزد فضای سبز است

وزیر خارجه اتریش عنوان کرد تهیه دستورالعملی در آینده نزدیک برای شرکتهای اتریشی به منظور تجارت با ایران

دانلود آهنگ جدید رضا حیدرنیا بنام همین خیابونا

دانلود آهنگ جدید مجید سلطانی بنام حالم و عوض کرد

دست نوشته همسر شهید فاطمیون: پسرم را هم فدا خواهم کرد

حسن خمینی: مراسم سالگرد امام باید از هرگونه ریخت و پاش مبرا باشد

حمله توییتری جدید ترامپ به دموکرات ها

رد پای احمدی نژاد در هپکو

گلریزان زندانیان جرایم غیرعمد شهرستان رشت برگزار می شود

اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های غیررسمی موقت مرزی بررسی شد

همایش توجیهی فعالان مجازی

بررسی اصلاح آیین نامه ساماندهی کالا در بازارچه های غیررسمی

مراسم رحلت امام (ره) باید ساده برگزار شود!

ظریف تهران را به مقصد هند ترک کرد

جدیت اروپایی ها را در حفظ برجام همچنان می بینیم | نظر کمیسیون امنیت ملی درباره الحاق ایران به کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم

تبیین رابطه ساختاری سوره حمد با سوره توحید

تبیین رابطه ساختاری سوره حمد با سوره توحید