مطالب مرتبط:
جهانگیری:ارز حاصل از صادرات باید به چرخه اقتصاد کشور باز گردد
جهانگیری: ارز حاصل از صادرات باید به چرخه اقتصاد کشور بازگردد
جهانگیری: دولت به دنبال پایه ریزی نظام ارزی جدیداست/ رز حاصل از صادرات باید به چرخه اقتصاد کشور باز گردد
جهانگیری: ارز حاصل از صادرات باید به چرخه اقتصاد کشور باز گردد/ دولت به دنبال پایه ریزی نظام ارزی جدید است
جهانگیری: ارز حاصل از صادرات باید به چرخه اقتصاد کشور باز گردد/ دولت به دنبال پایه ریزی نظام ارزی جدید است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 26 فروردین 1397 ساعت 22:222018-04-15اقتصادي

جهانگیری از عرصه فرماندهی اقتصاد کشور اخراج شد


روزنامه اصلاح طلب حامی دولت در گفتگویی با وحید محمودی، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران از فقدان فرماندهی اقتصاد در دولت دوم حسن روحانی به شدت انتقاد کرد.

- : روزنامه شرق امروز نوشت: بازی ارزی کماکان ادامه دارد.

راهکارهای موردنظر دولت برای مهار قیمت ها و کنترل بازار سیاه، چندان تاکنون اثربخش نبوده و بازار هم از آن تبعیت نکرده است.

وضعیت بحرانی کنونی از دید برخی کارشناسان، نیارمند فرماندهی اقتصادی بود که در دولت دوازدهم به دلیل نامشخص، تضعیف شده و نتوانسته وضعیت را در حالت نرمال قرار دهد.

وحید محمودی، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، در گفت وگو با شرق ، معتقد است: داخل کشور وحدت فرماندهی در حوزه مدیریت اقتصادی نداریم و هرکسی حرف خودش را می زند.

یک بار می گوییم اقتصاد مقاومتی است و فرمانده اش هم آقای جهانگیری است و یک بار او را از گردونه تأثیرگذاری و مدیریت اقتصادی خارج می کنیم.

معاون اقتصادی، وزیر اقتصاد، رییس کل بانک مرکزی، سازمان مدیریت، دستیار ویژه رییس جمهور و افراد مختلفی در سیستم در حوزه اقتصادی هستند، اما وحدت فرماندهی نیست.

در شرایطی که بحران ها و محدودیت وجود دارد، امر فرماندهی بیشتر خودش را نشان می دهد.

این شاید اشتباه بود که آقای جهانگیری را از این عرصه خارج کردند .

بخش هایی از این گفتگو به شرح زیر است: در شرایطی هستیم که دلار از مرز شش هزار تومان گذشته و نرخ چهارهزار و 200 تومان دولتی اعلام شده است که اظهارنظرهای متفاوتی نسبت به آن مطرح شده.

برخی آن را راهکاری درست قلمداد می کنند و برخی آن را راهکاری بسیار دچار اشکال زیرا تأکید دارند بازار از آن تبعیت نمی کند که این را به وضوح شاهد بودیم.

این آشفته بازار ارز ریشه در کجا دارد؟ نرخ ارز متغیر اقتصادی است و طبیعتا میزان تغییراتش به طور طبیعی باید تابع قانون عرضه و تقاضا در بازار باشد و انتظار منطقی این است که این نرخ بدون دست کاری و با کارکرد صحیحی که در بازار می تواند داشته باشد، مشخص شود.

منتها در کشورهایی که محدودیت های نهادی وجود دارد و این محدودیت ها و احیانا مدیریت ها باعث می شود بازار نتواند آن طور که اقتضای نظام بازار آزاد است عمل کند، بحث مدیریت ارزی هم پیش می آید.

منتها می توان به مدیریت ارزی، حداقلی و حداکثری نگاه کرد.

مدیران اقتصاد کشور باید ریشه ها و علل تغییر یا نوسان شدید در متغیر اقتصادی را رصد کنند تا اینکه منتظر افتادن اتفاق باشند تا با آن برخورد کنند.

شما را ارجاع می دهم به اولین صحبتی که وزیر اقتصاد فعلی بعد از اینکه مسئولیت وزارت را برعهده گرفتند، داشتند.

اولین موضع ایشان این بود که نرخ سود بانکی بالاست و باید نرخ سود بانکی تعدیل شود و برای ما قابل قبول نیست که نرخ تورم 9 درصد و نرخ سود بانکی 18 درصد و احیانا بیشتر باشد.

اگر به تغییرات نرخ ارز در این مقطع زمانی رجوع کنید دقیقا از همان سخنرانی شروع می شود.

گاهی این حرف را یک فعال اقتصادی می زند، گاهی یک مرجع تقلید به نرخ بهره بانکی اعتراض می کند یا تولیدکننده ها می توانند نقد داشته باشند.

هر ذی نفع اقتصادی یا کسی که نسبت به این فضا احساس مسئولیت می کند، می تواند اظهارنظر کند.

اما وقتی این صحبت ها از سمت وزیر اقتصاد، رییس کل بانک مرکزی و مسئولان ارشد اقتصادی مطرح می شود، از نگاه سیاست گذاری دیده می شود و طبیعتا آثارش متفاوت از آثار سایر افرادی است که در جامعه صحبت می کنند.

وقتی چنین موضوعی از زبان وزیر اقتصاد مطرح می شود، یک پیام مشخص دارد.

تصور کنید وقتی حجم قابل توجهی از نقدینگی در فضای بانکی رفته و به صورت سپرده است، فعال اقتصادی که منابعش را سپرده گذاری کرده، احساس نگرانی می کند و دنبال بازار آلترناتیو می گردد.

بازار مسکن که در رکود است و نقدشوندگی اش پایین است.

بنابراین وقتی نااطمینانی ها در فضای سیاسی بالا می رود، تمایل به حضور در آن بخش کمتر می شود.

بازار بورس هم محدود است؛ ظرفیت بالایی ندارد و عملکرد چهار، پنج سال اخیر در بازار سرمایه هم برای سرمایه گذارانی که در بازار بورس بوده اند، جذاب نبود.

طبیعی است سیل نقدینگی یا به قول معروف اژدهای نقدینگی حرکت کند.

این حرکت باید به کدام سمت برود؟ طبیعتا بازاری که می تواند با توجه به مجموعه عوامل جذاب باشد؛ بازار طلا، سکه و ارز.

از آن مقطع مورد نظر شاهد بودیم که آرام آرام این انتقال نقدینگی رخ داد.

حال آنکه در حال حاضر، بحث افزایش نرخ سود سپرده های مردم دوباره مطرح می شود و حتی افزایش سود سپرده ها تا 21 درصد هم اتفاق می افتد.

عامل دیگری که طرف تقاضا را تهییج کرد، شکل گیری مثلث ترامپ- نتانیاهو- بن سلمان بود.

در این کشورها افراطی ترین سیاست مداران که در طول تاریخ وجود دارند، هماهنگ شده اند و منسجم برنامه ریزی می کنند که با ایران برخورد کنند.

این برخورد می تواند جنگ باشد یا شکل های دیگر؛ در عمل شاهدش خواهیم بود.

از طرف دیگر، هیئت حاکم بر کاخ سفید تغییر می کند؛ وزیر خارجه کنار می رود و رییس سیا جایگزینش می شود، جان بولتون به عنوان دشمن شماره یک ایران در رأس هرم امنیت ملی آمریکا قرار می گیرد.

همه اینها می تواند پالس هایی نسبت به نااطمینانی در بازار یا بدترشدن شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را داشته باشد یا حداقل پالس احساس ناامنی نسبت به این شرایط وجود داشته باشد.

در همین راستا خروج از برجام تکمیل کننده عامل دوم است؛ ترامپ به شدت در سخنرانی ها و توییت هایش تهدید کرده در اردیبهشت ماه از برجام خارج خواهد شد مگر اینکه برجام اصلاح شود.

اصلاحی که می گوید برنامه موشکی در برجام گنجانده شود.

جمهوری اسلامی هم که مخالف هرگونه تغییر در برجام است.

یکی از آثاری که این اتفاق می تواند داشته باشد، کاهش فروش نفت ایران است.

یعنی در طرف عرضه ارز، این پیش بینی وجود دارد که ذخیره ارزی محدود شود زیرا اگر نتوانیم حداقل به اندازه امسال در سال آینده نفت بفروشیم، طبیعتا درآمد نفتی مان هم کم خواهد شد.

پیش بینی ای که وجود دارد این است که فروش نفت ما تا 500 هزار بشکه کم شود.

بدیهی است اگر چنین شود، درآمد دولت را به میزان قابل توجهی کاهش خواهد داد.

مطلع هستید که امسال دولت به سختی توانست بودجه خودش را ببندد و حتی به نظرم متوسل به روش های سلبی شد که بتواند با افزایش جریمه ها، عوارض خروج و راه های مختلف بودجه را ببندد.

بنابراین محدودیت روی عرضه ارز وجود خواهد داشت.

دامنه پیامد جوی که اشاره کردم می تواند فقط فروش نفت نباشد.

ممکن است سرمایه گذاری یا اعلام آمادگی ها برای سرمایه گذاری در کشور با مشکل مواجه شود.

توتال در سرمایه گذاری دست دست می کند، بانک اوبر انصراف می دهد.

سایر سرمایه گذارانی که برای آمدن به ایران در صف بودند، عقب نشینی می کنند و سایر چالش هایی که در نظام مالی می تواند برای ما ایجاد شود و حتی مشکل سوییفت و سایر مشکلات دیگر که می تواند در نقل و انتقال مالی در کشور به وجود بیاید.

همه اینها انبوهی از نگرانی است که می تواند عرضه و تقاضای ارز را تحت تأثیر قرار دهد.

دولت عرضه کننده اصلی ارز است و به عبارتی نفت تأمین کننده ارز ماست.

از طرف دیگر برای فعالان اقتصادی با محدودیت هایی که به وجود می آید، انتقال ارز به داخل یا خارج مشکل می شود.

بنابراین بازار فریز می شود.

وقتی نگرانی وجود داشته باشد، تقاضای انتظاری شکل می گیرد و مردم فراتر از چیزی که نیاز دارند ارز را به عنوان یک کالای سرمایه ای خریداری می کنند و به جایی می رسد که میزان تقاضای ارز افزایش می یابد.

براساس گزارش آقای پورابراهیمی، رییس کمسیون اقتصادی مجلس، در اسفندماه 30 میلیارد از کشور خارج شده و 20 میلیارد در داخل کشور در داخل بالش ها قرار گرفته است که نشان می دهد حجم قابل توجهی از منابع موجود ارزی به این صورت از شبکه اقتصادی خارج شده و برای تقاضای واقعی در بازار ایجاد محدودیت کرده است.

اگر به تقاضاهای واقعی پاسخ داده نشود، افراد چگونه ارز موردنیازشان را برای دارو، مسافرت یا سایر نیازهایشان تأمین کنند؟ باز هم در این زمان، ظن بازی دولت با بازار برای جبران کسری بودجه شد.

نظر شما چیست؟ حداقل این نقد و ابهام به دولت وارد بود که بخش مهمی از عوامل افزایش نرخ ارز پیش از سال جدید، با نقش و اراده دولت بود یا حداقل تمایل دولت بر این افزایش بود تا بتواند منابع ریالی اش را تأمین کند منتها به نظر می رسد در مقطعی پس از سال نو، کنترل شرایط از دستش خارج شد، درست مثل آشوب هایی که در دی ماه رخ داد و یک عده در مشهد با حمایت هایی شروع کردند به ایجاد تلاطم و تخریب دولت، اما کنترل اوضاع از دستشان خارج شد.

ارز هم دقیقا این شرایط را پیدا کرد.

نقش دولت در بازار در حد اتهام است یا واقعیت؟ نمی توانیم صددرصد بگوییم.

اما به تجربه که رجوع کنیم احتمال اینکه واقعی باشد بیشتر است، زیرا دولت های دیگر هم گاهی به این روش متوسل شده اند و حداقل اینکه دولت به این اتفاق در مقطعی راضی بوده و اگر راضی نبود می توانست همان زمان مدیریت کند.

ناگفته نماند که مدیریت ارزی در کشور ما در این بازه زمانی از هر زمان دیگری ضعیف تر بوده و توان مدیریت این بازار در این شرایط پیچیده را نداشت.

این هم یک عامل اثرگذار بود.

البته جو روانی هم بر بازار نقش جدی داشت؟ عوامل غیراقتصادی مؤثر بر بازار ارز هم زیاد هستند.

در جامعه ای که سرمایه اجتماعی پایین می آید یا رابطه دولت و ملت تضعیف می شود، طبیعتا هیجانی رفتار می شود و حتی ممکن است برخوردها برای حضور در بازار، افراطی به نظر بیاید یا واکنشی که نسبت به یک کنش صورت می گیرد.

فعالان اجتماعی و توده مردم تقریبا در یک سال اخیر بعد از انتخابات، به واسطه مواضعی که آقای روحانی و تیمش گرفت، فاصله شان از دولت بیشتر شد.

این فاصله در جریان نرخ ارز بیشتر شد، چون آقای روحانی در مصاحبه گفت نرخ ارز افزایش پیدا نمی کند و دولت بازار را کنترل می کند و به مردم قول داد، اما وقتی عکس این اتفاق رخ داد، فضای بی اعتمادی بیشتر شد و کاهش سرمایه اجتماعی نقش خودش را بازی کرد.

متغیرهای اجتماعی- انسانی نقش کمی در حوزه های انسانی ندارند و باید به این مسئله توجه کنیم.

به نظر می رسد حکمرانی توسعه ای یا نظام تدبیرمان در کلیت سیاست گذاری های داخل و در حوزه بین الملل، نیازمند بازمهندسی است تا بتواند بهتر حوزه های اقتصادی- اجتماعی را مدیریت کند، زیرا این دو بخش اثر متقابلی روی هم دارند.

و اینکه درک کند که اصلا چنین چیزی وجود دارد.

دقیقا.

از طرفی یک سری چالش های نهادی و ساختاری در اقتصادمان داریم و از طرف دیگر، امسال شاهد اتفاقاتی مانند فعال شدن مثلث ترامپ- نتانیاهو- بن سلمان یا بحث خروج از برجام و استقرار تیم امنیت ملی ترامپ هستیم که به همراه سایر مسائل، همایندی چالش ها و هم برایندی چالش ها را شکل داده است.

در واقع سال 97 سال همایندی و هم برایندی چالش هاست و اثر سینرژتیکی که روی هم می گذارند، نگرانی را مضاعف می کند.

فرض کنید وقتی سیل خروج تحصیل کرده های دانشگاهی و نخبگان کشور افزایش پیدا کند به جز آنکه منبع اصلی که مغزشان است را می برند، منابع ارزی کشور را هم با خود می برند.

خیلی از خانواده ها هستند که فرزندانشان می روند و خودشان هم تصمیم به رفتن می گیرند.

وقتی سیل تقاضا برای خروج از ایران افزایش می یابد، به طور طبیعی بخش زیادی از منابع ارزی هم از کشور خارج می شود.

منابع ارزی کشور هم محدود است.

عملکرد دولت در این شرایط بحرانی را چطور ارزیابی می کنید؟ دولت در این فاصله طوری عمل کرد که چندین نرخ بیرون آمد.

چند نوع نرخ دولتی در این مدت اعلام شد و نرخ صرافی ها هم با یکدیگر متفاوت بود.

کاری که دولت کرد، تک نرخی کردن ارز نبود، اما این اقدام یک گام رو به جلو بود.

نتیجه اشتباه سیاست گذاری دولت باعث شد نرخ های مختلفی شکل بگیرد.

این یک گام به جلو بود که حداقل ارز هایی که توسط دولت تعیین نرخ می شود را یکی کردند، اما همچنان این شرایط متفاوت از شرایط دولت آقای خاتمی است که نرخ ارز را تک نرخی کرد.

آن زمان، ارزی که در بازار بود، هر فردی می توانست مراجعه کرده و با همان نرخ متقاضی یا فروشنده ارز باشد.

پس الان این تدبیر به عنوان مرحله ای که بتواند مجموعه نرخ های ارزی متفاوت را یکی کند، یک گام رو به جلوست، اما مشکل بازار به صورت بنیادی حل نشده و همچنان یک نرخ بازار آزاد داریم.

اگر ارز آزاد را به عنوان قاچاق تلقی کنیم کار قابل قبولی نکرده ایم.

بالاخره یک سری از مردم نیازهای ارزی دارند.

چطور باید این نیازها را تأمین کنند؟ این نیازها فراتر از این است که کسی بیمار باشد یا می خواهد در سال یک بار به مسافرت برود و هزار یورو بخرد.

اگر کسی خواست برای مسائل کاری چندین بار به مسافرت برود، ارز را باید از کجا تأمین کند؟ در قاچاق هم فروشنده و هم خریدار مقصر تلقی می شوند.

به هر حال افراد باید نیازشان را به نوعی تأمین کنند.

نسبت برابری ارزها هم خیلی شفاف مطرح نشده است.

سال هاست که می گوییم دلار از نرخ مبادلات ارزی ما حذف شده و تنها نرخی که در موردش قیمت چهارهزارو 200 تعیین می کنیم، دلار است.

باید نرخ سایر ارزها را هم شفاف اعلام کنند.

این اقدام و دلاریزه شدن بازار، چه تبعاتی برای بخش های دیگر اقتصاد به همراه خواهد آورد؟ آثار روانی و انتظاری باعث شده نرخ ارز روی سایر حوزه ها و بازارها هم تأثیرگذار باشد.

ما می گوییم کالایی که غیرقابل تجارت است و ارزبری ندارد، تحولات نرخ ارز نباید در موردش تأثیرگذار باشد اما این طور نیست.

این نتیجه همان نااطمینانی هایی است که وجود دارد.

به همین دلیل افزایش نرخ ارز روی سایر بازارها هم تأثیرگذار بود.

آثار تورمی نرخ ارز می تواند در بازارهای دیگر هم تأثیر بگذارد و نهایتا عدد کل تورم را امسال متأثر کند.

پیش بینی هایی از قبل بود که نرخ تورم مثبت می شود.

اتفاقی که در مورد نرخ ارز افتاده، می تواند درصد افزایش را بیشتر کند.

افزایش نرخ تورم در نتیجه افزایش نرخ ارز به طور طبیعی قدرت خرید مردم را کم کرده و آثار توزیعی روی فقر و شکاف درآمدی خواهد داشت.

در اقتصادی که به دلیل فشار تقاضا و نیز فشار عرضه قیمت ها افزایش می یابد، مسلما درآمد واقعی مردم کاهش یافته و فقر گسترش می یابد.

نرخ ارز بر تورم ناشی از فشار عرضه (قیمت کالاها و خدمات) مؤثر است و عینا بر وضعیت قدرت خرید مردم تأثیر می گذارد.

اگر در یک اقتصاد سیاست های تنظیم بازار وابستگی به واردات کالا داشته باشد، آن گاه افزایش نرخ ارز تأثیر قابل توجهی بر قیمت کالاهای مختلف می گذارد که در نتیجه بر وضعیت تعمیق فقر مؤثر است.

از سوی برخی کارشناسان افزایش بین 25تا 30 درصدی برای کالاها به سبب رشد نرخ ارز، در سه ماهه نخست امسال پیش بینی شده است.

این نرخ را تأیید می کنید؟ بله می تواند برای برخی کالاها اتفاق بیفتد.

بانک مرکزی راهکاری برای مردم ارائه کرده و گفته دلار تاریخ انقضا دارد و دلارهای قدیمی قاچاق محسوب خواهند شد تا مردم حتما حساب ارزی باز کنند.

در گذشته تجربه ای داریم.

در سال 91 وقتی دلار گران شد، مردم برای دریافت دلارهایشان به بانک ها مراجعه کردند.

بانک ها چندین ماه از ارائه دلارها امتناع کردند و پس از آن، ریال با نرخ پیش از گران شدن در اختیار صاحبان حساب ارزی قرار دادند.

این اتفاق به صورت واضح کلاه گذاشتن بر سر مردم بود.

چطور مردم دوباره به بانک مرکزی برای گشودن حساب های ارزی اطمینان کنند؟ مردم شرایط فعلی و گذشته را می بینند.

در زمان احمدی نژاد فضای التهاب و محدودیت های ارزی شکل گرفت، آن زمان حساب های ارزی با نرخ سود خوبی وجود داشت و افراد و مجموعه های اقتصادی زیادی سپرده گذاری ارزی کرده بودند.

پول نقد ارزی به حسابشان گذاشته بودند و در مقطعی که نرخ ارز بالا رفته بود، می خواستند پولشان را پس بگیرند.

بانک ها می گفتند پول نقد نداریم و ثانیا می گفتند براساس نرخ بانک مرکزی ریال به شما می دهیم.

مردم می گفتند ما به شما یورو و دلار داده ایم و همان را می خواهیم؛ اگر هم ندارید براساس نرخ بازار آزاد برگردانید.

این نبود بی اعتمادی از گذشته هم بوده است.

مثالی می زنم که شاید جنبه شوخی دارد اما آثار مشابهی دارد.

زمانی که فضای ملتهب ارز و بازار بود، فردی عشایر در یکی از استان ها در بانک 3 میلیون سپرده گذاری کرده بود.

یک روز با همان لباس محلی به بانک رفته و خواهان پول هایش شد.

گفتند ما الان پول نداریم، اما اصرار کرد.

با کمک گرفتن از بانک های دیگر پولش را تأمین کردند.

این فرد نگاهی به گونی پول هایش کرد و گفت حالا پول ها را برگردانید؛ می خواستم مطمئن شوم که پول هایم در بانک موجود است.

این فرد از روی سادگی به سپرده اش این طور نگاه می کرده.

الان هم مردم می خواهند از پولی که در بانک دارند، صیانت شود.

بانک مرکزی باید تضمین بدهد که سپرده ارزی را با نرخ متعارف باز می کند و مردم پولشان را بگذارند، اما باید این تضمین باشد که هر زمان خواستار پولشان بودند، اصل و فرع پولشان را بتوانند دریافت کنند.

اگر هم ارز مطرح نبود که پولشان را بگیرند، باید تضمین باشد که به نرخ بازار آزاد تسویه کنند.

قول دادن کافی نیست.

تهدید، روش حرفه ای برای مدیریت بازار ارز نیست.

طبیعتا دلار مربوط به هر زمانی که باشد، ارز معتبر است و اگر اینجا قبول نکنید، مردم پولشان را دور نمی ریزند.

تا تضمین ندهید هم پولشان را به شما نمی سپارند و پولشان را از کشور خارج می کنند.

کسی که می تواند اینجا دلار تهیه کند اگر شما راه را ببندید، مسیر دیگری پیدا می کند.

روش های تهدید و برخورد امنیتی هرگز جوابگو نیست.

اگر شما در دولت بودید، در شرایط وخیم کنونی چه راهکاری ارائه می کردید؟ چرا باید اجازه دهیم وضعیت به اینجا برسد؟ چه عواملی مؤثر بوده که این وضعیت پیش آمده؟ شما به جایی می رسید که یک سری برخوردها اجتناب ناپذیر می شود.

مثلا پیمان سپاری ارزی که اتفاق افتاده یا مجبورکردن افراد برای اینکه در مقابل دریافت ارز، حتما کالا به خارج از کشور صادر کنند، اما در عمل ارز این کالا به کشور برنمی گردد.

در شرایط محدودیت ارزی کشور منطقی است که بانک مرکزی رصد کند کسانی که برای صادرات، ارز گرفته اند، وقتی کالا صادر شد، ارز به سیستم برگردد، مثلا اخیرا پتروشیمی ها را مجبور کرده اند که یک سری منابع به بازار بیاورند.

این تا حدودی اجتناب ناپذیر است.

شرایطی در حوزه بین الملل داریم که قابل درک است.

نمی گوییم اگر ما در سیستم بودیم، این محدودیت ها را شاهد نبودیم اما یک بخش از این مسائل دست مدیریت اقتصادی دولت و بخشی هم فراتر از دولت است.

نسبت به اظهارنظر برخی دولتمردان مبنی بر آنکه عوامل غیراقتصادی، افزایش شتابان نرخ ارز را به همراه آورده و پای گروهی در میان است، نظرات متفاوتی وجود دارد.

برخی آن را تأیید و برخی آن را رد می کنند.

در هر دو سناریو، نقش دولت چه می توانست باشد؟ این روزها می شنویم که عوامل غیراقتصادی و همان کسانی که در مشهد آن اتفاقات را رقم زدند، پشت این داستان هستند.

من این گفته ها را رد یا تأیید نمی کنم؛ اما به هر حال دولت مخالفانی دارد و طبیعی است.

در کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته نگاه توسعه مداری بر رفتار سیاست گذاران و فعالان سیاسی کشور حاکم نیست و کسانی که دلسوزی و نگاه توسعه ای دارند، ملاحظات باندی و سیاسی خودشان را بر نگاه توسعه ای کشور اولویت نمی دهند.

ممکن است بخشی از اینها واقعیت داشته باشد؛ اما بحث این است که دولت چطور بتواند برای این بحث ها تدبیر کند.

داخل کشور وحدت فرماندهی در حوزه مدیریت اقتصادی نداریم و هرکسی حرف خودش را می زند.

یک بار می گوییم اقتصاد مقاومتی است و فرمانده اش هم آقای جهانگیری است و یک بار او را از گردونه تأثیرگذاری و مدیریت اقتصادی خارج می کنیم.

معاون اقتصادی، وزیر اقتصاد، رییس کل بانک مرکزی، سازمان مدیریت، دستیار ویژه رییس جمهور و افراد مختلفی در سیستم در حوزه اقتصادی هستند؛ اما وحدت فرماندهی نیست.

در شرایطی که بحران ها و محدودیت وجود دارد، امر فرماندهی بیشتر خودش را نشان می دهد.

این شاید اشتباه بود که آقای جهانگیری را از این عرصه خارج کردند.

مگر الان فرمانده اقتصاد مقاومتی نیستند؟ در دولت دوم آقای روحانی نقش آقای جهانگیری در این زمینه کمتر شده.

نمی خواهم اصراری روی فرد خاصی داشته باشم؛ اما این فرماندهی تضعیف شده و این نکته ای است که بازار ارز و شرایط اقتصادی کنونی را رقم زده است.

کارشناسان معتقدند به هر حال به ثبات در زمینه ارز و طلا خواهیم رسید؛ اما در شهریور که سررسید سپرده های 18 درصد سال گذشته می رسد، اگر سود بانکی بالا نرود، نقدینگی خارج شده و سودهای بازار ارز هم که در دست مردم است، در بخش مسکن هزینه خواهد شد.

نظرتان چیست؟ چنین شرایطی رخ خواهد داد.

اینکه بتواند بازار مسکن را ملتهب کند یا نه، به شرایط سیاسی ما در آن مقطع یا ماه های آینده بستگی دارد.

اگر تنش و فشار در فضای بین المللی بیشتر شود و خطر جنگ و ناآرامی باشد، با وجود اینکه ظرفیت نقدینگی وجود دارد که وارد بخش مسکن شود؛ اما نااطمینانی ها می تواند این بخش را بالانس کند و اجازه ندهد التهاب در بازار مسکن رخ دهد.

الان نمی توان با قطعیت در این زمینه نظر داد؛ اما باید اشاره کنم در حوزه بانکی یکی از نگرانی ها که آثارش را در فضای اقتصادی و نرخ ارز گذاشته، این است که دولت در شرایطی است که توان پرداخت 700 هزار میلیارد تومان بدهی اش را ندارد.

بدهی به پیمانکارها، بانک ها و تأمین اجتماعی.

در این صورت بنگاه های اقتصادی و طلبکاران و پیمانکاران همچنان در مشکلات نقدینگی شان باقی می مانند و از طرف دیگر تأمین مالی بین المللی با مشکل مواجه می شود؛ بنابراین بخش تولیدی و بخش واقعی اقتصادی امسال با محدودیت تأمین مالی از داخل و خارج بیشتر مواجه خواهند شد.

از طرف دیگر دولت نمی تواند بدهی خودش را به بانک ها بدهد، در نتیجه نمی توانند نسبت های مالی شان را اصلاح کنند و نسبت کفایت سرمایه شان بالا برود که قدرت تسهیلات دهی بیشتری پیدا کنند و طبیعتا به همین شکل محدودیت ایجاد می شود.

نمی تواند به تأمین اجتماعی بدهی اش را پرداخت کند و تأمین اجتماعی به بخش تولید فشار می آورد و همه اینها بر هم اثرگذار خواهند بود.

نگرانی مردم و فعالان اقتصادی قول ها و وعده هاست که با اوراق داده شده است.

بدهی ها سررسید می شود، نرخ سود بالایی هم دارند و انباشت می شوند.

در نرخ رشد سود، نرخ رشد اقتصادی را هم وارد می کنیم، آیتم واسطه گری مالی را هم آورده ایم که عمده اش از جنس نامولد است.

به نوعی این خطر وجود دارد که بدهی دولت بالا برود و درآمدش به خاطر تحریم نفت کاهش پیدا کند.

در کنار اینها دولت در سایه هم نقش و قدرت خاص و دخالت های خودش را در حوزه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دارد و اثر برایندی اینها بر هم بازار را متأثر می کند.

این هم یک بخش نگرانی است که تقریبا هیچ تمهید روشنی از سوی سیاست گذاران پولی و بانکی برای شبکه بانکی که اقتصاد ما بر آن پایه است و همه ظرفیت های تأمین مالی بر این شبکه استوار است، دیده نمی شود.

اگر یکی، دو بانک با مشکل مواجه شوند و نتوانند به تعهداتشان عمل کنند، نااطمینانی هجوم به بازار ارز به حوزه ریالی کشیده می شود و مردم تصمیم می گیرند منابع مالی شان را در مقیاس گسترده تری خارج کنند.

این مسائل مشکلات و خطرات جدی را به همراه خواهد داشت.

در چند روز گذشته شاهد بودیم که یکی از پتروشیمی ها 60 میلیون دلار به بازار تزریق می کند.

در واقع به بانک مرکزی می فروشد.

این امر چه چیزی را نشان می دهد؟ یکی از عواملی که نبود اطمینان را تشدید کرده، این بوده که دست دولت تا حد زیادی رو شده است.

قبلا محدودیت منابع ارزی محدود بود و فعالان و مدیران اقتصادی نسبت به آن آگاه بودند؛ اما اکنون عموم مردم به این امر آگاهی دارند.

به نوعی در صحبت دولتمردان می بینید که در مصاحبه های اخیر اشاره می شود پول از دو، سه کانال وارد کشور می شود.

یکی از وجوه اصلی مدیریت ارزی بانک مرکزی، عرضه ارز در بازار است.

واقعیت این است که دولت محدودیت منابع ارزی دارد؛ اما واکنشی که نسبت به این واقعیت وجود دارد، فراتر از این واقعیت است.

گاهی گفته می شود در هامبورگ درجه هوا منفی سه است؛ اما هواشناسی می گوید منفی 13 درجه احساس می شود.

این احساس نسبت به محدودیت منابع ارزی، فراتر از واقعیت است و به همین خاطر آثار شدیدتری را روی بازار می گذارد.

بخشی از مسئولیت سیاست گذاری باید این باشد که احساس نبود اطمینان کاهش پیدا کند.

تیمی که برای مسائل اقتصادی کشور سیاست گذاری می کنند، در شرایط بحرانی باید جامعه شناسان و متخصصان را در کنار خود داشته باشند تا جامعه را رصد کنند که چطور می توان این التهاب را از بین برد.

این کار فقط از عهده اقتصاددانان برنمی آید.

از یاد نبریم که فاصله این احساس با واقعیت زیاد شده و نگرانی ها و عکس العمل ها را تشدید کرده است در شرایط بحرانی، مشاور چه مشاوره ای به دولت باید بدهد؟ پاسخ به این سؤال سخت است.

در این شرایط شاید سخت باشد که بتوان تأثیرگذاری خاصی داشت.

به این دلیل که اگر مسائل و اتفاقات رشد پیدا کرده و به مرحله ای برسد، ممکن است هیچ فردی با هر تدبیر و توانی نتواند در آن شرایط تعدیل چشمگیری ایجاد کند یا جنس سیاست گذاری اش خیلی متفاوت با آنچه انجام شده، باشد؛ اما می تواند در مقیاسی این تصمیم گذاری را انجام دهد.

اولین کار این است که دولت در سیاست گذاری اش شفاف برخورد کند و برخوردهای امنیتی و تند با موضوع ارز نداشته باشد و تیم فعالان و اندیشمندان اجتماعی، اقتصادی، جامعه شناسی را فرا بخواند که هرکدام برنامه های راهبردی ارائه دهند و چارچوبی را طراحی کنند که برای هرکدام از موارد باید چطور عمل کرد و وقتی این تصمیمات صورت بگیرد، شفافیت به خرج دهند.

شاید یکی از کارهای ضروری که می توان انجام داد، این است که معمولا در شرایط بحرانی این چنینی تیم اقتصادی باید اصلاح شود.

اگر بخواهم جواب شما را بدهم، اولین کار این است که تیم اقتصادی اصلاح شود و افرادی تعیین شوند که اقتصاددان باشند و بتوانند مدیریت بحران انجام دهند و به آثار حرف ها و تصمیمات شان در حوزه های مختلف آگاه باشند.

بعد از اصلاح، برنامه تنظیم می کنید و به عنوان تیم اقتصادی برای اینکه بتوانید بازار ارز را مدیریت کنید، تقاضاهایی از بخش های سیاسی خواهید داشت؛ بنابراین شفافیت در عمل ایجاد می شود.

خیلی از اتفاقات حاصل مدیریت اقتصادی نیست و مربوط به مدیریت سیاسی و نظام حکمرانی کشور است.

در آن زمان باید مطالباتی را مطرح کرد که بخش های سیاسی و نظام حکمرانی کشور به مدیریت اقتصادی کمک کنند.

نهادهای عمومی و غیردولتی در کشور ظرفیت هایی دارند و اکنون باید کمک کنند.

می شود کاری کرد؛ اما وقتی اجازه دادیم شرایط به این مرحله برسد، آثار و تبعاتش بیشتر و تصمیم گیری سخت تر می شود.

مهم ترین جواب من به سؤال شما اصلاح تیم اقتصادی است.

دادستان کل هم چند روز قبل همین پیشنهاد را مطرح کرد.

هرچند این موضوع در قالب توصیه عنوان شد؛ اما مانند مسائل دیگری که از زبان این مقام مسئول مطرح شد، بیشتر شمایل دستوری به دولت داشت.

پیامد نادیده گرفتن تفکیک قوا در اقتصاد چه می تواند باشد؟ نااطمینانی و نگرانی را در بازار تشدید می کند.

اصل تفکیک قوا یک اصل اصولی برای اطمینان بخشی به حوزه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور است.

اگر چنین سخن هایی در بخش های مختلف که حوزه فعالیت شان از حوزه های دیگر مستقل است، تحکمی و به صورت دخالت مطرح شود، باعث تشدید نااطمینانی خواهد بود.

مصداقش را در قضیه تغییر شهردار تهران شاهد هستیم.

دادستان کشور در مصاحبه به شورای شهر تحکم می کند و شورای شهر هم سریع بر اساس این عمل می کند که باعث ایجاد نگرانی می شود.

وقتی شهردار پایتخت این طور تغییر می کند، برای همه حوزه ها پیام دارد؛ بنابراین توصیه ما به این دوستان این است که دغدغه هایی که دارید، محترم است؛ اما می توانید در مسیر درست توصیه کنید، نه دخالت.

کمااینکه دولت و سایر حوزه های دیگر هم در حوزه قضایی نباید دخالت کنند.

دوره پنج ساله آقای سیف به پایان می رسد.

به نظرتان عملکرد ایشان در این مدت مناسب بوده؟ بهتر است به این سؤال پاسخ ندهم؛ اما می توانم در قالب دیگری انتظارات از رییس کل بانک مرکزی آینده را مطرح کنم.

به صورت کلی باید در نظر بگیریم که فرد جایگزین، چه ویژگی هایی باید داشته باشد.

نقدی که به تیم اقتصادی دولت وارد است، این است که اقتصاددان نیستند و این امر نقطه ضعف دولت است.

در دنیا رییس کل بانک مرکزی اقتصاددان است.

کسی که بتواند در شرایط بحرانی مدیریت کند.

اقتصاددانانی هستند که در سیستم بانکی حضور دارند؛ ولی برای شرایط آرامش و ثبات خوب هستند، نه شرایط بحران.

کسی که تجربه کاری مناسب در حوزه اقتصادی داشته و شناخت خوبی از سیاست های پولی، مالی و بخش های مختلف اقتصادی داشته باشد و در عین حال اقتصاددان خبره ای باشد که صرفا از دانشگاه نیامده باشد و بخش اقتصاد را تجربه کرده باشد و فضای بین المللی را هم بشناسد، شاید بتواند گزینه خوبی برای این پست باشد.

رییس کل بانک مرکزی باید بتواند با دنیا تعامل و گفت وگو کند و مسلط به زبان انگلیسی باشد.

در حوزه های بین المللی تسلط خیلی مهم است که بتواند نقش آفرینی داشته باشد و فضای بین المللی را به خوبی رصد کند.

اقتصاددانی که توان و دید بین المللی و تجربه داخلی و بین المللی را هم زمان داشته باشد، در شرایط کنونی اقتصاد ایران، باید در این جایگاه قرار گیرد.


کلید واژه ها: اقتصاد - اقتصادی - مدیریت - بازار - دانشگاه تهران - جهانگیری - وزیر اقتصاد - دستیار ویژه رییس جمهور - دولت - اقتصاددان - هیئت علمی - کشور - روزنامه - دانشگاه - اقتصاد مقاومتی - روزنامه شرق - بحران - گفتگو - تهران - حسن روحانی - رییس جمهور - بازار ارز - اصلاح طلب - وحدت - وزیر - هایی - علمی - نرخ ارز - اشتباه - انتقاد

آخرین اخبار سرویس:
دستور توقف پروازهای ایرانی به سه شهر ترکیه | تورهای آنتالیا در هاله ای از ابهام

حکایت جانباز نابینایی که در خط مقدم «تولید ملی» است/ از خط مقدم دیروز در جهاد رزم تا خط مقدم امروز در جهاد اقتصادی

طراحی و ساخت نخستین آزمایشگر ارابه فرود در شرکت هما

مراسم عمامه گذاری _ ماهان / کرمان

راه اندازی 700طرح اقتصاد مقاومتی

آبگیری 100 درصدی 158 قطعه آب بندان های جوزه منابع آبی قائم شهر

ایران به فناوری ساخت آزمایشگر ارابه فرود هواپیما دست یافت

جابه جایی بیش از 4 میلیون مسافر در فرودگاه‎های کشور در اسفند 96

هوراکان؛ سریع ترین خودروی مخصوص فیلمبرداری

دیفندر به جنگ X و G کلاس می رود

فهرست کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری

رییس اتحادیه بارفروشان: کمبود میوه داریم

استفاده سیستم بانکی کشور از مزایای کارت ملی هوشمند برای نخستین بار

کاهش 76 درصدی واردات سیگار در سال 96

ارز مسافرتی 5400 تومانی | فقط یورو پرداخت می شود | این قیمت متغیر است

فارس از سرافرازی در سنگر رونق اقتصادی گزارش می دهد حکایت جانباز نابینایی که در خط مقدم «تولید ملی» است/ از خط مقدم دیروز در جهاد رزم تا خط مقدم امروز در جهاد اقتصادی

صادرات محصولات پتروشیمی از 12 میلیارد دلار گذشت

معاون وزیر صنعت: ارزش صادرات ما به عراق 6.5 میلیارد دلار است

ایران به فناوری ساخت آزمایشگر ارابه فرود هواپیما دست یافت

سپرده ارزی مردم در بانک ها تضمین شده است

تعطیلی پنجشنبه ها در ادارات دولتی رشت**علیرضا محمدی گرفمی

فناوری جدید نانو کمک به کاهش فساد غذا در یخچال می کند

صرافی ها سکه هم نمی فروشند | تابلو اعلان قیمت هایشان را خاموش کرده اند

جدیدترین اظهارات سیف درباره ارز!

معاملات بورس البرز 1244 درصد افزایش یافت

مازیار بیژنی خانه دار شدن مردم با طرح های مسکن دولتی!

رییس کل بانک مرکزی تحلیل سیف از وضعیت ارزی کشور/مجبور به استفاده از روش نقدی هستیم

2 محموله چوب قاچاق و تخم مرغ فاسد در آستارا کشف شد

بارندگی درخوانسار 68 درصد کاهش یافت

پیشنهاد افزایش وام مسکن به200میلیون/آینده بازارمسکن چه خواهد بود؟

نتایج مطالعات اکتشافی نفت در خزر امیدوارکننده است

ترویج فرهنگ استاندارد به تحقق شعار سال کمک می کند

رونق دوباره کارخانه ورشکسته

پارسال پنج هزار شغل خانگی در خوزستان ایجاد شد

نماهنگ/ شهادت تدریجی

ارائه 4 هزار دستگاه کارتخوان بانک شهر به ناشران در نمایشگاه کتاب پایتخت

ایران در تولید بنزین رکورد میزند

افزایش قیمت سکه طلا در بازار

مبارزه با خشکسالی با توسعه باغات پسته مرودشت

اعتبارات حوزه عشایر کهگیلویه و بویراحمد پاسخگوی نیازها نیست

کلنگ مجتمع ورزشی محمدآباد آستانه رشتخوار به زمین خورد

سرما 233میلیارد تومان به بخش کشاورزی طارم خسارت زد

بندر بوشهر برای پذیرش سرمایه گذاران آماده است

161 هزار تن محصولات کشاورزی در ساوه تولید شد

آپارتمان های متری 3 میلیون تومان تهران کجاست؟ +جدول

طراحی و ساخت اولین آزمایشگر ارابه های فرود هواپیما در هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران

اعتبارات حوزه عشایر کهگیلویه و بویراحمد پاسخگوی نیازها نیست

نساجی و خودروسازی ایران از قرارداد تعرفه ترجیحی زیان جدی دیده اند/ انتشار تبعات منفی قرارداد تا دو هفته

افزایش قیمت سکه طلا در بازار

مهاجرت نهادها و مقامات از تلگرام برای حمایت از تولید ملی بود/ تلگرام فیلتر نمی شود

افرادی می توانند قیر صادر کنند که وکیوم باتوم را از بورس کالا تهیه کنند

" روز گفتار درمانی " در کرمان

50 درصد تسهیلات از بانک ها اخذ شده ایجاد اشتغال، دو برابر سهم تعهد

تعطیلی پنجشنبه ادارات دولتی ضرورتی برای توسعه گردشگری استان گیلان

سرما پنج هزار میلیارد ریال به باغ های مشگین شهر خسارت زد

دولت پرداخت بهره تسهیلات شرکت هپکو را پذیرفته است

ایران بهترین اقلیم را برای کشت کلزا دارد

چهار تن روغن ماهی از آستارا صادر شد

توسعه اقتصاد دریامحور و بهره گیری از توان داخلی در دستور کار سازمان منطقه آزاد انزلی

با آموزش صنایع دستی از فراموشی آن جلوگیری می کنیم برای 219 طرح اشتغال، 685 میلیون تسهیلات دریافت شد

مهمترین عامل ایجاد انگیزه برای حمایت از کالای ایرانی افزایش کیفیت آن است

اهمیت دلار 4200 تومانی در روند توسعه صادرات!

لاهیجان پایلوت کشوری اجرای طرح کاداستر اراضی کشاورزی شد

بافت 11 روستای گردشگری سمنان بهسازی می شود

جایگاه عرضه سوخت مرکز سوخت گیری مهرآباد راه اندازی شد

استانداری کردستان: اعتصاب بازاریان بانه و بسته شدن بازار/ تجار بانه خواستار تخفیف 50 درصدی گمرک هستند اما این خواسته به هیچ عنوان ممکن نیست

ریجستری از امروز برای همه گوشی های همراه + فیلم

لزوم ایجاد پنجره واحد خدماتی در مناطق آزاد کشور

مقاومتها در اجرای اصل 44 به نفع قانون نیست

آغاز واریز سود سهام عدالت درسال 97

سرپرست امنیتی و انتظامی کردستان :درخواست تجار بانه برای اخذ تخفیف 50 درصدی گمرک ممکن نیست

این روزها در چهارراه استانبول چه می گذرد؟

صرافی ها سکه هم نمی فروشند

ٖافزایش 13.7درصدی تولید خودرو در سال 96

اعتراض دامداران فردوسی به گرانی خوراک دام و ارزانی شیر

محسن عطایی نشست اتاق بازرگانی ایران و عراق

سخنگوی دولت: حذف یارانه 24 میلیون نفر در دستور کار

فیلیپین قرمزترین بورس دنیا شد

قیمت نفت سبک ایران از 68 دلار فراتر رفت

افزایش 300 میلیون دلاری صادرات به عراق

سرانه فضای سبز همدان از میانگین کشوری پایین تر است

جوانه خوار از جنگل های زاگرسی دست بردار نیست

مراکز داده و هواشناسی آب و برق خوزستان افتتاح شد

جاده پرحادثه خدابنده - ابهر در انتظار تعریض

نخستین باغ زیتون ارگانیک استان قزوین به ثبت رسید

نرخ بیکاری در هرمزگان 4 و 4 دهم درصد کاهش یافت

برداشت سیب زمینی از زمین های حاجی آباد آغاز شد

استاندار: 30 هزار شغل در هرمزگان ایجاد شود

گردگیری از صنایع دستی ، یک تیر با دو نشان در حمایت از کالای ایرانی

4 هزار فرصت شغلی در بخش معدن آذربایجان شرقی ایجاد شده است

51 میلیارد ریال درآمد منابع طبیعی کردستان از معادن وصول شد

قیمت طلا کاهش یافت

محیط بانان البرز به جلیقه ضدگلوله مجهز شدند

کرمان در اقتصاد مقاومتی سرلوحه استانها است

فولاد مبارکه بیش از 4 برابر میانگین بازار سرمایه کشور بازدهی داشته است

کشف 170 میلیون ریال لوازم خانگی قاچاق در بردسکن

تولید خودرو به بیش از 1.5 میلیون دستگاه رسید

اختصاص اعتبار به حاشیه شهر مشهد

سفر دلپذیر و  ارزان قیمت؛ ارمغان «وادیرو» برای گردشگران ایرانی

واردات سیگار در سال 96 کاهش یافت

جهانگیری از عرصه فرماندهی اقتصاد کشور اخراج شد

جهانگیری از عرصه فرماندهی اقتصاد کشور اخراج شد