مطالب مرتبط:
اولین معیار انقلاب، مسئله ولایت فقیه است
گریم «نفیسه روشن» در اولین تجربه بازیگریش
«خشونت»، اولین آسیب اجتماعی در مدارس/ شناسایی مدارس پرخطر
اولین کتاب آموزشی بخش زبان و ادبیات کردی دانشگاه کردستان منتشر شد
خشونت، اولین آسیب اجتماعی در مدارس است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 23 اسفند 1396 ساعت 04:252018-03-14اجتماعي

اولین موجودی که بهار را خبر می دهد


می گویند فصل زمستان که تمام می شود «تکه»، اولین موجودی است که بهار را خبر می دهد.

تکه گردانی با جنبه های مختلف زندگی مردم، حلول سال نو و آیین های آن ارتباط دارد.

- می گویند فصل زمستان که تمام می شود تکه ، اولین موجودی است که بهار را خبر می دهد.

تکه گردانی با جنبه های مختلف زندگی مردم، حلول سال نو و آیین های آن ارتباط دارد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایسنا، تکم عروسکی بود که به شکل بز و از چوب ساخته می شد که دست ها و پاهایش متناسب با بدن حرکت می کرد.

تکمچی ها آخر اسفندماه با حرکت دادن نمایش تکم و جمع کردن هدایایی، آمدن سال جدید را به مردم نوید می دادند.

تکم خانی اردبیل و نمایش آیینی تکم چی آذربایجان شرقی نیز در فهرست میراث ناملموس آثار ملی به ثبت رسیده است.

پوپک عظیم پور در کتاب تکه و تکه چی درباره این آیین نیز آورده است: اواخر زمستان، زمانی که سرما با طبیعت خداحافظی می کند و طراوت و بهار جایگرین آن شود، زمانی که برف ها در سرزمین پهناور آذربایجان آب می شود، صدای تکم و تکم چی ها در شهر و روستا می پیچد که با زبان آهنگین به مردم نوید آمدن بهار را می دهند و خلق را برای پاک کردن کینه از دل ها و گرد و غبار از خانه هایشان دعوت می کنند.

مرد در مناطق مختلف آذربایجان غربی در فاصله بین دو چهارشنبه ی پایانی سال یعنی کول چرشنبه (چهارشنبه ی خاکستر) و گول چرشنبه (چهارشنبه ی گل) چشم انتظار آمدن تکه و تکه چی هستند.

بر اساس رسم دیرین در خطه آذربایجان، در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار برپا می شد.

مردم، این جشن ها را از اولین چهارشنبه ی اسفندماه، یالانچی چرشنبه (چهارشنبه دروغین) شروع می کردند و در دومین چهارشنبه، خبرچی چرشنبه (چهارشنبه ی خبرچی)، گول چرشنبه (چهارشنبه ی خاکستر) و گول چرشنبه ادامه می دادند.

به اعتقاد مردم این سرزمین، عدد چهار اصل و ریشه ی طبیعت جاودانه است و با اعتقاد عمیقی که به چهار عنصر آب، باد، خاک و آتش در زندگی مردم این خطه وجود دارد، اولین چهارشنبه ماه آخر سال را منسوب به باد، دومین چهارشنبه را منسوب به خاک، سومین چهارشنبه را منسوب به آتش و چهارمین چهارشنبه را هم منسوب به آب می دانستند.

نمادشناسی عدد چهار نیز اطلاعات دقیق تری درباره ی این آیین کهن در اختیارمان می گذارد چرا که در مراحل گوناگون بررسی آیین تکه گردانی با وجوهی از عدد چهار مواجه خواهیم شد، از جمله در صحنه ای که تکه ظاهر می شود و می رقصد، در چهار جهت اصلی که می ایستد و بر می خیزد و در نهایت ظهور و حضور تکه چی و تکه اش در فاصله ی دو چهارشنبه یاد شده و به عبارتی دقیق تر در آخرین چهارشنبه ی سال یعنی چهارشنبه ی گل.

معنای نمادین چهار با مربع و صلیب ارتباط پیدا می کند.

از دورترین اعصار، حتی اعصار نزدیک به پیش از تاریخ، از چهار برای نشان دادن آنچه مستحکم ملموس و محسوس است، استفاده می شد.

علامت و نشانه خاص بُز چهار جهت اصلی، چهار باد، چهار ستون عالم، چهار منزل قمر، چهار فصل، چهار عنصر، چهار مزاج، چهار رود، چهار بهشت و غیره، چهار نماد این جهانی است، مجموع ظاهر و باطن است.

در کتاب مقدس به وییه در مکاشفات، عدد چهار نشانه ی نظریه تمامیت است.

تکه یا بز نر علاوه بر معنی کلی آن که به حیوانی با ویژگی های شناخته شده اطلاق می شود، مفاهیم گسترده ای در حوزه نماد و نشانه دارد.

بز در متون قدیم و زبان هند و اروپایی علامت و نشانه ای خاص دارد.

گفته می شود در فرانسه بز را نشانه چالاکی می دانند یا به گفته ی لافونتن نشانه میل به آزادی شتابکارانه است.

بز در متون یونانی به تبع اهمیت آن در صورت فلکی وارد دیگر نشانه هایی شده که کاربرد فراگیری دارند.

بز در متون کهن نشانه ی استحکام، صعود، بالاروندگی و نیز منشا باروری است.

هنوز هم در برخی از نقاط کشورمان رفتار دامداران و کشاورزان با بز، مخصوصا بز نر رفتاری آیینی و بسیار ویژه است که کلیت آن به کاربردهای فراگیر معنایی و نشانه های تثبیت شده ی برآمده از آن بر می گردد.

در سنگسر به بز پیشاهنگ پاچنگ می گویند.

این بز نر وقتی به هفت سالگی می رسد به نام پیره بز در گله می ماند، نه ذبح می شود و نه به فروش می رسد.

سنگسری ها بیش از 260 نام برای نامگذاری بز و گوسفند دارند.

زیباترین گوسفند را عروس می نامند و به گردن آن گردنبند مخصوص برای رفع و دفع چشم زخم می بندند.

چنین تزیینی، علاوه بر معانی آیینی تعریف شده، شباهت فراوانی با تزیین عروسک تکه دارد، اما مهم ترین نشانه های ظهور یافته در نمایش تکه گردانی، که تا کنون هم معنای خود را حفظ کرده، ارتباط آن با زمان باروری و رویش دوباره ی طبعیت است که تحت تاثیر آن رویدادهای اجتماعی، که متناسب با فصل بهار است، نشانه های دیگری دارد که برخی از آنها به روابط و مناسبات اجتماعی و برخی دیگر به مناسبات معیشتی مردم بر می گردد.

این معنی با معانی نشانه شناختی قرین است که پیدایی دوباره ی فصل کار و رویش را تداعی می کند.

تکه مهم ترین نشانه ی این رویداد اساسی در بطن عالم و طبیعت به اعتبار جامعه انسانی است.

تکه چی ها چگونه به وجود آمدند؟ درباره پیدایش تکه چی ها هنوز نظر مشخصی وجود ندارد اما شواهد نشان می دهد که آنها بازمانده های سایاچی ها هستند که شاید شاخه ای از گوسان های باستانی باشند.

دکتر جواد برومند در کتاب نوروز جمشید، قدمت حضور گوسان ها را به زمان هخامنشیان نسبت می دهد و می آورد: از چند روز پیش از نوروز گوسان های شاهی با علم عید در شهر می گشتند و فرا رسیدن نوروز را با موسیقی و سرود به آگاهی مردم رسانده و هزینه ی عیدی را از آنان می گرفتند.

از آنجا که تکه چی ها و سایاچی ها نیز فرا رسیدن بهار را نوید می دهد و انعام یا شاباشی از اهل خانه دریافت می کند.

آیین آنها با مراسم دوره هخامنشایان قیاس پذیر و شبیه است.

تکه، عروسکی چوبی به شکل بز است ولی در برخی مناطق به شکل شتر هم وجود دارند.

شکل بز را روی چوبی ضخیم می شکند و دورتا دور آن را می برند یا با وسایلی آن را تراش می دهند.

دست ها و پاها نیز جداگانه بریده و با استفاده از میخ با اتصالاتی دیگر به تنه وصل می شود.

مفاصل حرکتی دست و پا کمک می کند تا رقص تکه و حرکت های چرخشی اش به زیبایی به نمایش در آید برای به حرکت در آوردن این عروسک آیینی صفحه گرد یا چهارگوشی الزم است تا تکه گردان عروسک تکه را روی آن به نمایش بگذارد و نیز چوبی که با آن تکه را برقصاند.

نمادشناسی صحنه دایره شکل یا چهارگوشی که تکه روی آن هنرنمایی می کند نشانه هایی از زمان و مکان را در اعتقادات مردم از کهن ترین دوران بشری تا به امروز در بر می گیرد: پیدایش کائنات فقط با یک مربع صورت می گیرد و به تبع آن تمدن یکجانشینی نیز در مربع تصویر می شود، در حالی که چادرها و سیاه چادرهای کوچ گران به شکل دایره است.

ضرباهنگ عمر دنیا، ضرباهنگ زندگی بشری و ماه های قمری همگی چهارگانی هستند اما چهار مرحله حرکت فصول به صورت دایره نشان داده می شود؛ صلیبی با دو قطر عمود بر هم تربیعی واقعی در دایره فصول می سازد.

شکل مربع واحد یکپارچه نیست.

پس با زمان ارتباط دارد و برعکس ابدیت با شکل دایره نشان داده می شود، زیرا دایره، پس از تقویم سال، ابتدا زمان و بعد ابدیت را می سنجد و سرانجام بی نهایت را تعیین می کند.

بنابراین مجموعه عروسک تکه از سه قسمت مجزا تشکیل شده است: اول عروسکی چوبی که به شکل بز بریده شده؛ دوم صفحه ای گرد یا چهارگوش که سوراخی در وسط آن تعبیه شده و سوم میله ای چوبی.

در واقع به رغم اجزای تعریف شده در ساختمان تکه، سازندگان آن اصراری بر طراحی آناتومی رئالیستی ندارند و ساختار ابتدایی یکی از ویژگی های مهم تکوین عروسک تکه به شمار می آید.

استفاده از اشیا و تزیینات دم دست و هرآنچه ممکن است در هر خانه ای یافت شود، ویژگی دیگر طراحی و ساخت این عروسک آیینی است.

اما همواره در هیکل و صورت این عروسک ها و ویژگی پنهانی از حیات و زندگی یافت می شود که بیننده، حتی هنگامی که هیچ حرکتی ندارد، آن را دریافت می کند.

استفاده از نشانه های نمادین در آراستن این عروسک آیینی نشانگر اعتقادات و برگرفته از رسومات رایج در آذربایجان است.

تکه را معمولا با مخمل و پارچه و نوارهای رنگی و شاد، بخصوص قرمز، تزیین می کنند.

رنگ قرمز علاوه بر گرمی و نشاطی که به همراه دارد یکی از رنگ های مورد علاقه مردم آذربایجان است.

همان طور که در زمان های قدیم و گاه در دوره معاصر نیز لباس عروسان آذری به رنگ قرمز است.

فلسفه آینه در تکه استفاده نمادین از آینه در تنه عروسک تکه نشان از ارتباط معنی آن با تفکر و باورهای باستانی دارد.

آینه از نظر واژه شناسی از ادونک آمده که به معنی شکل و دیدار یکی از نیروهای تشکیل دهنده انسان است.

بنابر اساطیر ایرانی نخستین روز نوروز بود که در آن انسان کیهانی بر اثر آمیختن فروهر مینوی با نیروهای دیگر شکل گرفت.

از این رو آینه نمادی از آن است که در بالای سفره نوروزی گذاشته می شود.

آینه همواره نمادی از روشنایی و نور است؛ همچنان که هنوز هم رسم حضور آینه علاوه بر سفره نوروز سر سفره عقد هم استفاده می شود.

همراه شدن این آیین با واژگان آینه و تکم علاوه بر عروسک تکه اهمیت معنایی آینه را نیز گوشزد می کند.

در قدیم و در میان اغلب فرهنگ های باستانی، تصور می شد که آینه خواص جادویی دارد و این مطلب با توجه به نقش مایه ها و نوشته های پشت آن به اثبات می رسد.

شخص می توانست در آینه، آگاهی مختصری از همه دانش ها به دست آورد و به درون روح خود بنگرد.

آینه می توانست ارواح خبیثه را هم در این جهان و هم در جهان دیگر دور کند.

در هنر مسیحی، آینه ی بدون نقص مظهر مریم عذرا و بکرزایی اوست.

انتهای پیام
کلید واژه ها: چهارشنبه - آذربایجان - مردم - اولین - آیین - زمستان - زندگی - آذربایجان شرقی - آذربایجان غربی - طبیعت - نمایش - گرد و غبار - آثار ملی - اطلاعات - اردبیل - عروسکی - انتظار - مناطق - میراث - گزارش - روستا - عظیم - جدید - زبان - کتاب - سرما - خانه - شروع

آخرین اخبار سرویس:
کسب رتبه سوم کشوری آزمایشگاه نانوی دانش آموزی مراغه

به کسی بر نخوره هفته اول تیر

دپوی زباله در ماسال ممنوع شد

معاون ابتدایی آموزش و پرورش: اولویت دولتی بودن پیش دبستانی را به رسمیت بشناسیم

پانصد و هفتادمین شماره نشریه نگاه منتشر شد

احداث کتابخانه در روستای داشخانه مهاباد

تشییع پیکر مادر شهیدان حاج باقری

دانش آموزان خراسان شمالی درگرایش به موادمخدر پاکترین هستند

هوای کشور گرم تر می شود

از بررسی وضعیت مرزبانان ربوده شده تا سرانجام «پلاسکو»

عکس روز: مارمولک تاجدار

برخوردقضایی باکلاهبرداران فروش طرح ترافیک

شهرداری تور تهران گردی برگزارمیکند

سه هزار و 731 گواهینامه مهارت در سیستان و بلوچستان صادر شد

وزش باد شدید در خراسان جنوبی

هدف اصلی تشکل های دانش آموزی، آموزش کار گروهی برای رسیدن به هدف مشترک است

سه هزار و 731 گواهینامه مهارت در سیستان و بلوچستان صادر شد

طرح سنجش سلامت نوآموزان در سیستان و بلوچستان آغاز شد

کیفیت هوای پایتخت باشاخص82سالم است

تطبیق و پیوند اساسنامه سازمان دانش آموزی با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

7 هتل پنج ستاره در قم در دست احداث است

کارت ورود به جلسه کنکور 97 از فردا در دسترس داوطلبان است

آغاز فعالیت پایگاه های اوقات فراغت استان اصفهان

طرح سنجش سلامت نوآموزان در سیستان و بلوچستان آغاز شد

آغاز فعالیت پایگاه های اوقات فراغت استان

تصویر هوایی از بارش شدید باران

طبیعت شگفت انگیز ساخت بشر

راه اندازی میز خدمت در ادارات مازندران

گره کور ترافیک پاکدشت با احداث کمربندی باز می شود

دمای هوای آذربایجان شرقی به 40 درجه می رسد

یوگاکاران غم زده اند؟

نظر سروش رفیعی در مورد انتقادها در مورد سردار آزمون

آماده باش منابع طبیعی گیلان برای مقابله با آتش سوزی در جنگل ها

پیش بینی هوای سه روز آینده: آسمان صاف و افزایش دما در اغلب شهرها/ کم بارشی ها ادامه دارد

دمای هوای آذربایجان شرقی به 40 درجه می رسد

استعلام فوری ممنوع الخروجی افراد

زلزله شدید در تهران؛ 4 تیر باز هم پایتخت ایران می لرزد؟

تصادفات فوتی در جاده مشگین شهر ، اردبیل افزایش یافت

مشکل نظام تعلیم و تربیت کشور فردگرایی است

9ستاد نظارتی ویژه ثبت نام دانش آموزان درالبرز تشکیل شد

نظارت بر عملکرد حرفه ای معلمان

هدف اصلی تشکل های دانش آموزی، آموزش کارِ گروهی

9ستاد نظارتی ویژه ثبت نام دانش آموزان درالبرز تشکیل شد

673 زائر کاشانی به حج تمتع اعزام می شوند

تمام اختیار دستگاه های اجرایی به میز خدمت منتقل شود

هدف اصلی تشکل های دانش آموزی، آموزش کارگروهی

دریای مازندران ما و دیگران

بطحایی در جمع هیأت امنای سازمان دانش آموزی: غفلت از آموزش گروهی نظام تعلیم و تربیت را زمین گیر کرده است/ خط کشی بین تشکل های دانش آموزی باید برداشته شود

فارس از وضعیت آب وهوا گزارش می دهد آسمان صاف و افزایش دما در اغلب شهرها/ کم بارشی ها ادامه دارد

673 زائر کاشانی به حج تمتع اعزام می شوند

تمام اختیار دستگاه های اجرایی به میز خدمت منتقل شود

زندگی در «قلعه گنج»

گزارش تصویری / بهزاد علیپور زندگی در «قلعه گنج»

توصیه های هواشناسی کشاورزی تا 5 تیر به تفکیک استان

رییس مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان: سهمی از مدیریت کشور برای نخبگان در نظر گرفته شود

معوقات حق التدریسی ها تابستان پرداخت می شود

کمیته بررسی سرویس ایاب و ذهاب دانش آموزان تشکیل می شود

پیام وزیر آموزش و پرورش به مدال آوران المپیادهای علمی رتبه یازدهم ایران در تحصیل دانشجویان ایرانی در آمریکا

فرصت مجدد ثبت نام برای آزمون دانشنامه دندانپزشکی

گرد و خاک در آبادان وخرمشهر

سلفی نیکی کریمی در اتومبیل شخصی در گرمای هوا

دریافت کارت آزمون سراسری 97 از فردا

کرجی ها 3 سال دیگر سوار مترو می شوند

ثبت نام 30 هزار نفر از شهروندان در سامانه سجام/ پیشگیری از ده ها مورد زمین خواری و تصرف عدوانی در سراسر کشور

46 مدرسه کپری وکانکسی بنت نیکشهرنیازمند توجه بیشتر خیران است

ساماندهی و غربالگری متکدیان در دستور کار قرارگرفته است

برخورد قضایی با کلاهبرداران فروش طرح ترافیک

آماده باش منابع طبیعی گیلان برای مقابله با آتش سوزی در جنگل ها

46 مدرسه کپری وکانکسی بنت نیکشهرنیازمند توجه بیشتر خیران است

نظارت بر عملکرد حرفه ای معلمان

6 قلوهای تبریزی نیازمند حمایت برای نبرد زندگی/ اداره بهزیستی: پوشک نوزادان را تامین می کنیم!

رقص شن ها در جاده های امارات

خانواده ها و تنوع بیش از حد مدارس

آغاز سومین گردهمایی کشوری سرگروههای آموزشی در بیرجند

داستان غمبار شاهوار

لباس فرم مدارسه سه سال یکبار تغییر کند

لباس فرم مدارسه سه سال یکبار تغییر کند

تبدیل وب کم به دوربین مدار بسته

آغاز نام نویسی از بی سوادان استان

بیکاری 76 نفر از کارگران پیمانی شهرداری اشتهارد/شهردار: کارگران برای کار موقت به شهرک صنعتی ارجاع داده شدند

مسیر کاروان اسرای کربلا

برخورد قضایی با کلاهبرداران فروش طرح ترافیک جدید

روند افزایشی دما در هفته جاری

هوا چقدر گرم تر می شود؟

20 هزار قطعه ماهی در لنجان نجات یافتند

هر تابستان 5000 نفر در جاده های کشور جان می بازند

بعضی از مدارس خودگردان غیر قانونی هستند

بطحایی: هدف اصلی تشکل های دانش آموزی آموزش کار گروهی برای رسیدن به هدف مشترک است

نقاشی های "ونگوگ" در تصاویر طوفان های "مشتری"+عکس

خط کشی بین تشکل های دانش آموزی باید برداشته شود

20 هزار قطعه ماهی در لنجان نجات یافتند

قابل توجه داوطلبان مجاز به مصاحبه آزمون دکتری 1397

محور ایلام، حمیل به کرمانشاه پیش از موعد بازگشایی شد

مقارنه ماه و مشتری را در آسمان شب ببینید

برپایی کارگاه های آموزشی ویژه منتخبان مرحله شهرستانی مسابقات قرآن اوقاف فارس

مدال افتخار برای مردی از جنس باران بر روی پل چوبی!

وجود 21 هزار ساختمان ناایمن در پایتخت

ارائه مچ بند های الکترونیکی به زائران خانه خدا

محور ایلام، حمیل به کرمانشاه پیش از موعد بازگشایی شد

مقارنه ماه و مشتری را در آسمان شب ببینید

اولین موجودی که بهار را خبر می دهد

اولین موجودی که بهار را خبر می دهد