مطالب مرتبط:
خانواده های ایرانی در دام فرهنگ غرب گرفتارند/ خانواده ها فرزندان را اسلامی تربیت کنند نه غربی
نمایشگاه های بهاره امسال هم برگزار می شود/کاهش مالیات بر ارزش افزوده طلا از سال آینده
پیمان سپاری معادل ارزش خام زیور آلات برای صادرات موقت
خبر خوش درباره طلا/ کاهش مالیات بر ارزش افزوده طلا از سال آینده
مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس خراسان رضوی: خراسان رضوی میزبان پیکر مطهر 30 شهید گمنام می شود
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 25 بهمن 1396 ساعت 06:122018-02-14اقتصادي

تغییر نگرش هاو ارزش های فرزندآوری/خانواده نوین ایرانی در راه است


بررسی تحولات فرزندآوری از مهم ترین مباحث مطرح در فضای سیاست های خانواده در سالیان اخیر است.

برخی تحلیل گران معتقدند ایران با بحران جمعیتی روبرو است و برخی دیگر این فرضیه را رد می کنند.

- : ارزش فرزند در میان خانواده ها و زنان جامعه ما همچون گذشته به قوت خود باقی است.

اما شرایط به گونه ای است که امکان تحقق وضعیت مطلوب، برای آنان وجود ندارد.

نتیجه این جریان کاهش نرخ فرزندآوری در جامعه ایرانی است.

جامعه ای که به لحاظ تنوع قومی و فرهنگی در هر سوی خود با نرخ متفاوتی از رشد مواجه است.

از فارس و کرد و لر تا عرب و گیلک، امروز شاهد کاهشی است که در برخی از شهرها به زنگ خطر نزدیک شده است.

مرکز پژوهشی آراء، برای پرداخت بیشتر و البته بهتر به این موضوع، ریشه شناسی رفتار جدید فرزندآوری در ایران را موضوع یک نشست تخصصی در این باره قرار داده است.

در این نشست که عنوان بررسی تغییرات ارزش ها و نگرش های فرزندآوری را همراه خود دارد، دکتر مدیری؛ استادیار گروه مطالعات خانواده، موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، دکتر رشوند؛ دانشجوی دکترای جمعیت شناسی دانشگاه تهران و ریحانه داودی؛ دانشجوی دکترای فلسفه و مدرس فلسفه در دانشگاه آزاد اسلامی به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته اند.

تحول در نرخ رشد یکی از مهم ترین رخدادهایی به شمار می رود که در بحث از جمعیت باید به آن توجه کرد.

به این معنا که در سالیان اخیر، به یکباره با روندی نزولی مواجه شدیم که در برخی از مناطق کشورمان و در برخی از دوره های زمانی، نزدیک شدن به زیر سطح جانشینی در نرخ رشد را به ما هشدار می داد! اتفاقی که از دید عموم کارشناسان نیز پنهان نماند و درباره آن مطالب زیادی گفته و نوشته شده است.

ریشه شناسی این ماجرا، ارتباط زیادی با موضوع نشست ما دارد.

به این معنا که تغییر در نرخ فرزندآوری، رابطه مستقیمی با نگرش های والدینی دارد که در آستانه فرزندآوری هستند.

به این معنا که بروز تغییر در این باورها و نگرش هاست که منجر به چنین تغییر بزرگی در نرخ تولد موالید شده است.

* آیا شما معتقد هستید که تغییرعمده­ای در ارزش­ها و نگرش­های فرزندآوری در ایران اتفاق افتاده است؟ مهم­ترین دلایل بروز این تغییرات کدامند؟ مدیری: ارزش­ها و نگرش­های فرزندآوری را نمی توان جدا از ارزش­ها و نگرش­های کلی افراد دانست.

در دهه های اخیر عواملی همچون شهرنشینی، افزایش تحصیلات، ورود زنان به فضای اقتصادی جامعه، فراگیر شدن رسانه ­ها، رسانه ­های برون مرزی و .

موجب شده که ارزش­ها و نگرش­های افراد در خانواده ایرانی نیز، دچار تغییر و تحول شود.

در جامعه ما تغییرات ارزشی در حوزه دینداری و نگرش های جنسیتی به وضوح رخ داده است.

درانتظارات افراد از زندگی نیز تفاوت اساسی ایجاد شده است.

اینها عواملی است که می­تواند منجر به تولید مجموعه ­ای جدید از ارزش ها و نگرش ها در افراد شود.

وقتی خانواده­ ها فرزندآوری را ارزیابی کرده و به هزینه های آن فکر می کنند، اینطور می اندیشند که آیا هزینه­ های فرزندآوری بیشتر است یا منافع آن، و در خیلی از موارد به این نتیجه می­ رسند که منافع، کمتر از هزینه ­ها است اما درباره ریشه عواملی که منجر به این تغییرات در افراد می شود، باید به تئوری های مختلفی اشاره کرد.

برخی معتقدند بهبود وضعیت اقتصادی و در پی آن، افزایش احساس امنیت در جوامع موجب تغییرات فرهنگی شده و افراد از ارزش­های بقا به سمت ارزش­های خوداظهاری تمایل پیدا کرده اند.

ارزش­های خوداظهاری می­ تواند منجر به تغییراتی شود که خانواده را به سمت تغییر نگرش­ها و ارزش­های باروری در راستای کاهش باروری سوق دهد.

برخی معتقدند، در گذشته نه چندان دور، خانواده یک واحد اقتصادی و تولیدی بوده است.

در چنین واحدی، فرزندآوری نقش اساسی در جامعه داشته، زیرا فرزندان از سنین پایین در خانواده شروع به کار می­کردند و مزیت اقتصادی ملموسی برای خانواده­ خود داشتند.

اما اکنون، دوران فرزند بودن طولانی تر از گذشته، شده است.

دوره ای که همراه با هزینه های زیادی برای والدین است و شاید در اثر همین تغییر است که والدین به کنش عقلانی تر رسیده اند.

وقتی فرزندآوری را ارزیابی کرده و به هزینه های آن فکر می کنند، اینطور می اندیشند که آیا هزینه­ های فرزندآوری بیشتر است یا منافع آن؟ و در خیلی از موارد به این نتیجه می­رسند که منافع، کمتر از هزینه ­ها است.

بنابراین تصمیم می ­گیرند که یا فرزندآوری را کم کنند یا حداقل تا زمان ایجاد زمینه های مناسب، این اتفاق را به تأخیر بیاندازند.

وضعیت فرزندآوری در میان اقشار متوسط یا ضعیف اقتصادی، می تواند مثال نقضی در این راستا باشد.

به این معنا که با سخت تر شدن شرایط زندگی اقتصادی، این طبقات متمول هستند که در نرخ فرزندآوری و زمان ازدواج دستخوش تغییرات زیادی شده اند.

اما بسیاری از افراد متعلق به طبقات پایین تر، هنوز میلی به تاخیر ازدواج یا بی فرزندی نشان نداده اند.

* نقش عامل فرهنگ در کنار اقتصاد از نظر شما چگونه ارزیابی می شود؟ مدیری: به نظر می­ رسد تغییرات ارزشی در تمام طبقات اقتصادی و اجتماعی ایجاد شده، اما میزان تاثیر آن متفاوت است.

اینکه بگوییم طبقات اجتماعی پایین ­تر دچار تغییرات نگرشی در فرزندآوری نشده­ اند، درست نیست.

وقتی ما تعداد فرزندان قصد شده و ایده ­­ال را در شهر تهران در طبقات اقتصادی اجتماعی بررسی کنیم، متوجه اختلافی می شویم که البته خیلی زیاد نیست.

بنابراین به نظر می­ رسد تغییرات ارزشی، در همه افراد و طبقات ایجاد شده است.

شاید بتوان گفت در برخی طبقات عامل اقتصاد و در برخی طبقات عناصر فرهنگی اثرگذارتر است.

* به سوال اول باز می گردیم.

زمینه های تغییر در نگرش های فرزندآوری از دیدگاه شما چیست؟ رشوند: همانطور که می­ دانیم؛ روند تحولات باروری در ایران حاکی از آن است که در سه دهه اخیر باروری کاهش چشم گیری داشته و میزان باروری کلی از 7 فرزند در سال 1358 به 2.

01 فرزند در سال 1395 رسیده است.

در تبیین چنین تغییراتی به افزایش سطح تحصیلات، کاهش مرگ و میر نوزادان، ارتقای شاخص های بهداشتی، افزایش به کارگیری روش های پیشگیری و بالا رفتن سن ازدواج اشاره شده است.

در توضیح این که این کاهش باروری تا چه میزان تحت تاثیر تغییرات ایده ای و نگرشی است باید گفت که؛ نتایج مطالعات طولی (نسلی) مختلف حاکی از کاهش ارزش اقتصادی فرزندآوری است.

تفاوت تغییر رفتار فرزندآوری بین زنان نسل های مختلف در ایران با توجه به تجربه ی تاریخی- زیستی و آگاهی نسلی متفاوت هر یک از نسل ها و به طور کلی شرایط اجتماعی و اقتصادی و فرآیند اجتماعی شدن آنان قابل تبیین است.

نسل زنان دهه 40 در شرایطی فرایند اجتماعی شدن خود را طی کرده اند که تحت تاثیر برنامه اصلاحات ارضی، فرزندان به مثابه کالای تولیدی و اقتصادی اهمیت داشتند.

فرزند در آن دوران؛ حکم عصای پیری پدر و مادر را داشتند.

یعنی از فرزند نفع اقتصادی برده می­شد.

اما در دوره جدید این نگرش تغییر کرده است.

زنان نسل جوان (دهه 60 و 70) تحصیلات دانشگاهی دارند، در بازارکار حضور دارند، به شبکه های اطلاعاتی متنوعی دسترسی دارند، در نتیجه نگرش آنان به فرزندان تغییر کرده و در تصمیمات باروری ارزیابی هزینه ی فرصت فرزندان نیز اهمیت یافته است.

زنانی که نقش مادری را با نقش های دانشجویی یا کارمندی ناسازگار می دانند، برای تکمیل دوران تحصیل یا تثبیت وضعیت شغلی در بازارکار دو راه بیش تر ندارند، یا تعداد فرزندانی را که قصد دارند به دنیا بیاورند کاهش می دهند و به یک یا دو فرزند بسنده می کنند، یا با تاخیر فرزندآوری خود را آغاز می کنند.

البته باید اذعان داشت که این بدان معنا نیست که در بین نسل جوان فرزندآوری ارزش ندارد.

بلکه شکل ارزش تغییر یافته است، به گونه ای که ارزش اجتماعی و عاطفی فرزندآوری جایگزین ارزش اقتصادی فرزندآوری شده است.

به بیان دیگر، نسل جوان اگرچه فرزندآوری را در بسیاری مواقع باعث افزایش بار مالی و فشار روحی و روانی بر والدین می داند اما هم چنان با ارزش اجتماعی و عاطفی فرزند و فرزندآوری اذعان و تمایل به داشتن فرزند دارد.

بنابراین لازم است زمینه ای ایجاد شود که نسل های جوان نیز بتوانند به اهداف باروری خود تحقق بخشند.

داودی: تغییر در نگرش و ارزش باروری و فرزندآوری یک امر مشهود در جامعه امروز ما است.

زیرا ما با انسان روبه رو هستیم و انسان یک موجود تغییرپذیر است.

وقتی خودش تغییر می­کند، نگرش، ارزش و عملکردهای او نیز تغییر می­کند.

انسان امروز با انسان ده یا سی سال پیش متفاوت است.

اما آنچه باید در مسئله فرزندآوری به آن توجه شود، تغییر مشهودی است که در جامعه ما اتفاق می افتد.

مهم ترین معضل ما فرهنگی بی ثبات از یکسو و از سوی دیگر یکسان نبودن مطلوب عینی و ذهنی است.

یک زن در جامعه ما نمی­داند که واقعا چه می­خواهد تغییری که می توان نوعی نگاه عقلانی کردن نسبت به مسئله زندگی آن را دانست.

یعنی در زمان­های نه چندان دور، نوع نگاه به تشکیل خانواده و فرزندآوری به یک شکل دیگر بوده و اما امروز؛ با توجه به تفاوت هایی که در جامعه ما برای یک ایرانی اتفاق افتاده، نوع نگاهش به زندگی و فرزندآوری نیز عقلانی­تر شده است.

البته در همین راستا می­بینیم که افرادی هم­چنان نگاه غیرعقلانی دارند و جامعه ما از این لحاظ یک جامعه مشکک است.

در حرکت به سمت عقلانی شدن، مسائل دیگری نیز پیش می آید.

پرسش هایی مانند اینکه آیا این ارزش­­ها و نگرش­ها عقلانی است؟ تضادهای این نگرش ها در کجاست؟ و غیره.

اگر از جنبه انسان­شناسانه به این موضوع نگاه کنیم، تغییر رشد عقلانیت در بین مردم، باتوجه به رشد سطح تحصیلات، تغییرات درآمدی و فرهنگی می توانند از مهم ترین عواملی باشند که در بروز تحولات فرزندآوری در جامعه ما موثر بوده اند.

در میان صحبت ها، اشاره کوتاهی به فاصله ایده آل فرزندآوری و واقعیت آن در خانواده ایرانی شد.

مطالعات اینطور نشان می دهد که؛ 65 درصد از زنان ایرانی تمایل به داشتن دو فرزند دارند.

23 درصد از آنان نیز تمایل به داشتن سه فرزند یا بیشتر و حدود 11 درصد از زنان نیز مایل به تک فرزندی هستند.

این در حالیست که این تمایل با واقعیت زندگی آنان تفاوت دارد! چرا این فاصله وجود دارد و علل آن چیست؟ داودی: در صحبت از فاصله میان ایده آل و واقعیت، باید به دو موضوع اشاره کرد.

یکی عالم ذهن؛ یعنی آنچه برای هر فرد مطلوب است.

یکی هم عالم عین؛ یعنی آنچه در واقعیت مشخص است.

این دو نرخ در موضوع فرزندآوری ایرانی باهم متفاوتند.

انسانی که در جامعه ایرانی به سمت عقلانی شدن حرکت می­کند، حرکت­هایش را براساس عقلانیت تنظیم می­کند.

او اگر بخواهد آنچه در ذهن دارد را در عالم واقع انجام دهد، تنها نیست.

عوامل دیگری هم می­تواند بر این عمل موثر باشد.

بنظر من این بررسی از ابتدا دچار مشکل است.

یعنی بررسی آنچه که مطلوب یک فرد است با آنچه در واقعیت وجود دارد! از اینرو که ما در جریان این فاصله به نظرسنجی هایی استناد می کنیم که شاید در آنها نتوانیم بفهمیم آنچه مطلوب فرد است و آنچه در واقعیت وجود دارد، چرا در تضاد است! و آیا واقعا این دو حوزه با هم در تضاد اند؟! ما باید انسان را بسنجیم و ببینیم که آیا او براساس پارامترهای عقلانی و درست تصمیم می­گیرد؟! مدیری: تحقیق اینجانب نشان داده که ایده آل فرزندآوری در شهر تهران 2.

14 است.

درحالی که میانگین تعداد فرزندان قصدشده 1.

9 است و افراد متاهل در شهر تهران1.

4 فرزند دارند.

بی ­فرزندی در شهر تهران در حال حاضر حدود 24 درصد است.

درحالی که افرادی که قصد دارند تا پایان دوران باروری خود بی­ فرزند باقی بمانند، تنها حدود 4 درصد هستند.

تعداد افراد تک فرزند 28 درصد و افرادی که قصد دارند تک فرزند باقی بمانند نیز 25 درصد است.

تعداد زنانی که تمایل دارند دو فرزند داشته باشند، حدود 52 درصد است.

34 درصد از زنان ایرانی در حال حاضر دو فرزند دارند و 13 درصد از آنان سه فرزند یا بیشتر می خواهند.

ارزش فرزند در میان خانواده ها و زنان جامعه ما همچنان به قوت خود باقی است.

اما شرایط به گونه ای است که امکان تحقق وضعیت مطلوب، برای آنان وجود ندارد وقتی بحث تغییر ارزش­ها به میان می­ آید، نباید از تغییرات پست مدرن که ممکن است منجر به تمایل بی فرزندی و تک فرزندی شود، سخن گفت.

صاحبان تفکرات مدرن، به این معنا که به برابری جنسیتی معتقدند و تفکراتی در حوزه اشتغال زنان دارند، نیز خیلی تمایل به تک فرزندی یا بی ­فرزندی ندارند.

بنابراین خانواده در جامعه ما خیلی مهم است و ارزش­های خانوادگی به شدت گسترده است.

حتی در نسل جوان ما، ارزش­های خانوادگی سنتی به شدت گسترده است.

در عین حال در بیان شیوع بی­ فرزندی و تک فرزندی در جامعه ایرانی نیز اغراق می­شود و افراط­هایی در این حوزه اتفاق می­افتد.

نتایج تحقیق سبک زندگی متاهلان نشان داده که الگوی غالب فرزندآوری در شهر تهران، قصد داشتن دو فرزند است و تنها 4درصد از خانواده های تهرانی قصد بی ­فرزندی دارند.

از سوی دیگر شکاف میان ایده آل و واقعیت نیز وجود دارد.

یعنی افراد تمایل دارند که اگر شرایط مطلوب باشد، دو فرزند داشته باشند و تصمیم دارند که این خواسته را محقق کنند.

آنچه بیشتر منجر به فاصله در تعداد فرزندان ایده آل، قصد شده و فرزندان موجود می­شود، این است که افراد شرایط را برای فرزندآوری مطلوب نمی­دانند و ترجیح می­دهند که در خیلی از اوقات فرزندآوری را به تأخیر بیاندازند.

بنابراین تأکید می­کنم تغییرات نگرشی که ممکن است منجر به تک فرزندی و بی فرزندی شود، در جامعه ما شیوع زیادی ندارد.

رشوند: نتایج کار تحقیقی ما با دکتر عباسی، این نکته را تایید می­کرد که فرزندآوری در شهر تهران از اهمیت برخوردار است.

رابطه تنگاتنگ و نزدیکی میان ارزش اجتماعی فرزندآوری با وضعیت ازدواج وجود داشت.

یعنی افرادی بیشتر مایل به ازدواج بودند که ارزش اجتماعی فرزندآوری را بیشتر قبول داشتند.

طبق نتایج مختلف و کار اخیری که انجام دادیم ازدواج و خانواده به طور نسبی از اهمیت زیادی برخوردار است.

تعداد فرزندان ایده آل در جامعه ما بالای دو فرزند است.

این حتی در تهران که پیشگام کاهش باروری در ایران بوده، نیز صادق است.

هم چنین روش های مختلف نشان می دهد که 70 درصد از زنان جامعه ما تا پایان دوره باروری خود، دو فرزند را به دنیا می آورند.

اما یک شکاف و فاصله ای در بین فرزند اول و دوم خانواده ها دیده می شود.

در تبیین چرایی این مساله عوامل مختلفی دخیل هستند.

اما به نظر می رسد یکی از عوامل تاثیرگذار در این زمینه بحث اشتغال و امنیت شغلی است.

بحث اشتغال و امنیت شغلی از چند طریق به افزایش باروری کمک می کند.

اول: با توجه به این که در ایران فرزندآوری در چارچوب خانواده و پس از ازدواج اتفاق می ­افتد.

بنابراین بحث فرزندآوری به سیاست­های ازدواج می­رسد! طبق نتایج مطالعات مختلف یکی از موانع مهم بر سر راه ازدواج جوانان، مساله اشتغال و بحث امنیت شغلی است.

بنابراین با توجه به ساختار جوان جمعیت و تامین امنیت شغلی می توان شرایط ازدواج آنان را فراهم نموده و از این طریق به افزایش باروری و رشد طبیعی جمعیت کمک نمود.

دوم: وقتی بحث اشتغال و امنیت شغلی برطرف شود، دوگانگی یک زن در بحث اشتغال نیز تا حد زیادی حل می شود.

او می داند که می تواند با امنیت شغلی، فرزند دوم را هم داشته باشد.

این برای آقایان هم صدق می­کند.

یعنی یکی از دلایلی که منجر به فاصله فرزندان می شود، امنیت شغلی و اشتغال است.

زیرا ارزش عاطفی و اجتماعی فرزندآوری در جامعه ایرانی بالا است.

اجازه دهید مثال نقضی که در ابتدای عرایضم به آن اشاره کردم را تکرار کنم! اینکه امنیت شغلی، سطح درآمد و اقتصاد می­تواند خانواده را برای فرزندآوری مطمئن کند، گزاره ایست که شما در صحبت هایتان به آن اشاره کردید.

این در حالیست که واقعیت جامعه ایرانی چیز دیگری می گوید.

بیش از 90درصد خانوارهای متمول تک فرزند هستند و اتفاقا فرزندآوری در میان اقشار متوسط و ضعیف وضعیت بهتری دارد! رشوند: در پاسخ به سوال شما ذکر دو نکته، اساسی و در خور توجه است.

اول این که در بررسی مسائل اجتماعی مجموعه ای از عوامل دخیل هستند و من نیز در صحبتم اشاره داشتم یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار بحث اشتغال و امنیت شغلی است.

نکته دوم این که، تغییرات ارزشی و نگرشی در حوزه های مختلف خانواده حادث شده است که فرزندآوری نیز از این تغییرات مصون نبوده است.

شاید بتوان گفت که در بین طبقه مرفه بحث کاهش فرزندآوری بیش تر ناشی از تغییرات فرهنگی و در میان اقشار متوسط و ضعیف بحث کاهش فرزندآوری بیش تر ناشی از مسائل اقتصادی است.

اما دلیل این که در تبیین کاهش فرزندآوری به اشتغال و عدم امنیت شغلی وزن بیش تری داده شده است این است که، همان گونه که خانم دکتر مدیری نیز در صحبت های خود اشاره داشتند حدود 15 درصد افراد جامعه در طبقه مرفه قرار می گیرند و 85 درصد افراد جامعه در طبقه متوسط و ضعیف قرار دارند.

من منکر اهمیت بحث اقتصاد نیستم.

اما بنظرم باید به رواج سبک زندگی و فرهنگی توجه کرد که ناشی از پایگاه اقتصادی است.

سبک زندگی که ازدواجش به تأخیر افتاده و فرزندآوری آن نیز دچار تغییراتی می­شود.

رشوند: کاهش باروری ناشی از تغییرات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است.

این تغییرات در طبقات مختلف جامعه حادث شده است.

اما به نظر می رسد در بین طبقه مرفه تغییرات فرهنگی و اجتماعی در کاهش باروری عامل مهم تری و در بین طبقات متوسط و ضعیف عامل اقتصادی عامل مهم تری بوده است.

این گفته به معنای این نیست که در طبقات متوسط و ضعیف عوامل فرهنگی واجتماعی تاثیرگذار نیست.

امروز فضا به این سمت و سو می رود که اگر خانمی بخواهد صاحب فرزند شود، دچار ناسازگاری میشود.

یا باید تحصیل و اشتغال را دنبال کند یا باید خواهان فرزند باشد.

بنابراین سردوراهی قرار میگیرد در جامعه ما پسرها به خواستگاری دختران می­روند.

بنابراین وقتی موانع ازدواج یک پسر برطرف می­شود، یک دختر نیز سریع­تر وارد زندگی زناشویی می شود.

طول دوران بارداری بیشتری نیز خواهد داشت.

پس تعداد فرزندان بیشتری نیز خواهد داشت.

یا این که سریع تر به تعداد فرزندان ایده آل خود خواهد رسید.

با توجه به نتایج مطالعات مختلف یکی از موانع عمده بر سر راه ازدواج پسران بحث اشتغال و عدم امنیت شغلی آنان است.

هم چنین بحث امنیت شغلی در کوتاه شدن فاصله ازدواج تا فرزند اول و فاصله فرزند اول تا فرزند دوم موثر است.

باز اشاره می نمایم که در تبیین چرایی کاهش باروری و فاصله بین تعداد فرزندان مطلوب و موجود مجموعه ای از عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دخیل هستند، اما با توجه به این که در بین طبقات متوسط و ضعیف کاهش فرزنداوری بیش تر ناشی از مسائل اقتصادی است و با توجه به این که 85 درصد جامعه در این دو طبقه قرار دارند، می توان گفت وزن مسائل اقتصادی بیش تر است.

بنابراین حل این مساله کمک زیادی خواهد کرد تا زوجین سریع تر به تعداد فرزندان مطلوب و ایده آل خود دست یابند.

در اوایل انقلاب سیاست­های غیر رسمی افزایش موالید وجود داشت.

به خانواده ­ها سوبسیدهای مختلف پرداخت می­شد.

ازدواج در سن پایین تشویق می­شد و اگر کسی دارای خانواده بزرگ بود از سربازی معاف می­شد.

این سیاست­های غیر رسمی بود که ناخودآگاه افزایش باروری را تشویق می­کرد.

پیش از اینکه برنامه رسمی تنظیم خانواده در سال 68 آغاز شود، افراد چهار سال زودتر و در سال 64 کاهش باروری را شروع کردند.

زیرا سیاست­های غیر رسمی که باروری را تشویق می­کرد به مرور درحال حذف شدن بود.

مطلوبی که افراد دارند به خاطر شعار سیاست­مداری که در راس قرار دارد نیست، بلکه به خاطر اهمیت ارزش اجتماعی است.

برای کوتاه شدن فاصله ایده آل و واقعیت باید به خانوارها کمک کرد.

ایجاد تحول در نرخ رشد باروری به صورتی مستقیمی تابع سیاست های دولت هاست.

به این معنا که آنها گاهی مشوق افزایش نرخ باروری و گاهی مشوق کاهش این نرخ بوده اند.

این اواخر نیز مشوق رشد نرخ باروری ­شده اند.

پس نمی توان خانواده ها را تنها تصمیم گیر تحول در نرخ موالید دانست.

تجربه زیست اجتماعی در ایران به خوبی نشان می دهد که رفتار مردم تا حد زیادی تابع تبلیغات فرهنگی است.

داودی: این بحث را می­توانیم در سه سطح بررسی کنیم.

نخست؛ سیاست­های کلان.

دوم؛ تفکر عمومی رایج بین مردم.

و سوم؛ تفکر فردی است.

بحث تفاوت میان عالم ذهن و عین افراد را اشاره کردم.

در دوره ای مردم درگیر انقلاب، جنگ و مسائل عمیق فرهنگی و سیاسی کشور بودند و با انواع تحریم­ها و مسائل اقتصادی وحشتناک مواجه بودند.

اما نرخ باروری در آن دوران زیاد بوده است.

این یک مثال نقض کامل است.

سیاست­های کلان جامعه بسیار مهم هستند.

آنچه ما به آن کمتر توجه می­کنیم بحث انسان است.

ما مسائل فردی را به خصوص در جامعه امروز مد نظر قرار نمی­دهیم.

مباحثی که در کشورهای دیگر جواب داده را برای ایران مطرح می­کنیم درحالی که می­دانیم این سیاست ها در کشورمان پاسخگو نیست! آنها می­توانند چنین کاری کنند، زیرا ثبات و شرایط فرهنگی ثابتی دارند و بعد در مورد آن سرمایه­ گذاری به لحاظ اقتصادی انجام می­دهند.

اما در جامعه ما که با ثبات فرهنگی مواجه نیستیم، چنین برنامه های بی نتیجه باقی می ماند.

مهم ترین معضل ما فرهنگی بی ثبات از یکسو و از سوی دیگر یکسان نبودن مطلوب عینی و ذهنی است.

یک زن در جامعه ما نمی­داند که واقعا چه می­خواهد.

یعنی یک سری کلیشه ­های ذهنی و تبلیغات در ذهنش وجود دارد و از سوی دیگر نیز خواسته های متفاوت از آن کلیشه ها دارد.

وضعیت کشور در سال های میانه دهه هفتاد نمونه بارز مسئله ای است که خانم داودی نیز به آن اشاره کردند.

شرایط اقتصادی کشور به سطحی از ثبات رسیده بود؛ نرخ تورم، رشد اقتصادی و درآمد سرانه را نیز که با امروز مقایسه کنیم، نشان از تفاوت های زیادی دارد.

همین سال ها درست آغازگر کاهش نرخ موالید و رشد هستند.

نظر شما در این باره چیست؟ رشوند: دلیل کاهش نرخ باروری در این دوران، توسعه مسائل بهداشتی، کاهش مرگ و میر مادران و نوزادان، افزایش سطح تحصیلات زنان، توسعه اقتصادی و اجتماعی موارد مهمی بودند که در تغییر نرخ فرزندآوری خانوارها نقش مهمی ایفا کردند.

در کنار این تحولات اجتماعی، عمومیت یافتن استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری و حمایت نهادهای مذهبی و دولتی از برنامه کاهش نرخ فرزندآوری خانواده ها منجر به عمومی تر شدن این تصمیم شد.

در کنار این تغییرات اجرایی شدن سیاست تنظیم خانواده و کاهش باروری، به صورت رسمی در سال 1368 اتفاق افتاد و خانواده ها به داشتن دو فرزند و کم تر تشویق شدند.

مدیری: جمع بندی این است که بحث ارزش فرزند در میان خانواده ها و زنان جامعه ما همچنان به قوت خود باقی است.

اما شرایط به گونه ای است که که امکان تحقق وضعیت مطلوب، برای آنان وجود ندارد.

تغییر جایگاه زنان یک فاکتور مهم در تحلیل این مسئله است.

تغییر نقش و جایگاه زنان و پذیرفتن نقش­های جدید و تحولاتی که برای زنان در سالیان اخیر اتفاق افتاده، منجر به تغییر نگرش آنها به فرزندآوری شده است.

نظر شما درباره صدق و کذب این گزاره چیست؟ نسبت این تغییرات با سیاست­های حمایتی از زنان، در حوزه اقتصادی و فرهنگی چیست؟ مدیری: قبل از آنکه به این بحث بپردازم، باید چند نکته را بیان کنم.

ابتدا اینکه در بیان شیوع ناباروری اختلافی میان جامعه پزشکی و جمعیت شناسان وجود دارد.

از لحاظ پزشکی ناباروری اینطور تعریف می­شود که اگر زوجی به مدت یک سال پیشگیری نداشته باشند و صاحب فرزند نشوند نابارور هستند.

اما واقعیت این است که بسیاری از این افراد در فاصله سال اول و دوم صاحب فرزند می­شوند.

تحقیقات نشان داده که ناباروری سهم زیادی در کاهش نرخ باروری جامعه ما نداشته است.

در تحقیقی که انجام دادم؛ در میان حدود دو هزار نفر از جمعیتی که میانگین فرزندان موجود آنها 4/1 بوده، تنها حدود 20 نفر فرد نابارور حضور داشتند.

بنابراین اتفاقی در جامعه ما رخ داده که نمی­توانیم آن را به ناباروری ربط دهیم.

من فکر می­کنم در طبقات اقتصادی و اجتماعی پایین، عامل اقتصاد در تاخیر در فرزندآوری موثر است.

بالا رفتن سن ازدواج در تاخیر فرزندآوری نقش مهمی را ایفا می­کند.

افرادی که از طبقات اقتصادی و اجتماعی پایین تری هستند، عمدتا فرزندان بیشتری طلب می­کنند.

اما وقتی موقعیت اقتصادی و اجتماعی برای آنها فراهم نشود، دیرتر ازدواج می­کنند و اگر شغل مناسبی نداشته باشند، مطمئنا مراحل فرزندآوری را به تأخیر می­اندازند که شاید این تأخیر خیلی هم زیاد باشد.

اما واقعیت این است که ما با عامه مردم در ارتباط هستیم.

تمایل به کم فرزند داشتن در همه اقشار دیده می­شود.

شاید بتوان گفت که فرهنگ در طبقات اقتصادی و اجتماعی بالاتر، نقش مهم­تری را ایفا می­کند.

اما در طبقات اقتصادی و اجتماعی پایین تر اشتغال و امنیت اقتصادی مهم است.

اگر به این طبقه کمک شود، می­توانیم نتایج خوبی برای رشد جمعیت داشته باشیم.

نکته دوم اینکه؛ من با پست مدرن بودن انسان ایرانی، چندان موافق نیستم.

من در مورد ارزش­های خانوادگی تحقیق کردم و اتفاقا ارزش­های سنتی به شدت در جامعه ما در خانواده وجود دارد.

ارزش­های برابر طلبانه که به عنوان ارزش­های مدرن شناخته می­شود نیز، سیر صعودی دارد.

ارزش های پست مدرن نیز در جامعه ایرانی داریم و روند صعودی نیز دارد، اما میزان آن خیلی پایین­تر از چیزی است که گاهی در جامعه ما توصیف می­شود.

در نسل جوان و همه نسل­ها، ارزش­های خانوادگی سنتی و مدرن وجود دارد و این ارزش ها، در تضاد با پایداری خانواده و باروری نیست.

داودی: منظورتان از همگرایی خانواده، به معنای امروزی است یا سنتی؟! مدیری: شما بین خانواده امروزی خودمان و خانواده سنتی چگونه تفکیکی قائل می­شوید؟ داودی: از نظر من تنها نقطه اشتراک خانواده سنتی و خانواده امروز، این است که پدر و مادر طبق قوانین شرعی سر سفره عقد نشسته و باهم ازدواج می­کنند.

اما نقش­ها و کارکردهای مرد و زن و حتی فرزندان با سی سال گذشته تفاوت زیادی کرده است.

این درست نیست که ما یک خانواده نوین را به خاطر عقدی که خوانده می­شود، در دسته بندی خانواده سنتی جا دهیم! نمی توانیم بگوییم این خانواده همان خانواده است و کارکردش نیز همان است.

براساس اینکه اعضا تغییر می­کنند، شغلشان تغییر می­کند و وظیفه آنها در خانواده تغییر می­کند، پس باید نتیجه دیگری هم ازاین خانواده بگیریم.

مدیری: از نظر شما خانواده نوین چه ویژگی­هایی دارد؟ داودی: در موارد متفاوت، این ویژگی ها نیز متفاوت است.

مدیری: موافقم که کاملا متفاوت است! خانواده­ای که امروز وجود دارد، با خانواده­ای که 100 سال پیش وجود داشته در ابعاد مختلف، متفاوت است.

اما اینکه این تفاوت آنها را به مرحله پست مدرن کشانده یا خیر محل بررسی جدی است.

واقعیت این است که شیوع و میزان پست مدرنیسم در خانواده ایرانی خیلی کم است.

پست مدرنیسمی که معتقد هستیم از زوایای مختلف با خانواده در تضاد است.

مثلا با همین تشکیل خانواده.

همه ما متعلق به خانواده­هایی هستیم که زن و مرد در کنار فرزندان زندگی می­کنند و امکان همزیستی نسلی وجود دارد.

من به عنوان نسل میانی، در واقع نقش نسل میانجی را در جامعه ایفا می­کنم.

از یک طرف شبیه فرزندان خود می­شوم و از یک سو شبیه والدین خود می­شوم که این اتفاقا به خانواده کمک می­کند.

اگر فرزندان ما خیلی با ما تفاوت داشته باشند، نمی­توانند در کنار ما زندگی کنند.

واقعیت این است که عامه مردم در کنار هم زندگی می­کنند و اتفاقا تحقیقات من نشان می­دهد که گسست نسلی خیلی زیاد نیست.

می­توانیم بگوییم که گسست جنسیتی بیشتر از گسست نسلی اتفاق افتاده است.

یعنی تفاوتی که زن و مرد در جامعه ما دارند، شاید بیشتر از آن چیزی باشد که نسل­های اول، دوم و سوم دارند.

داودی:منظورتان را از تفاوت جنسیتی متوجه نمی­شوم.

یعنی بین زن و مرد گسست ایجاد می­شود، اما بین نسل­ها نمی­ شود؟! زن الان با زن قبل ترها قطعا تفاوت زیادی دارد! مدیری: حد و مرز این متفاوت را باید تعریف کنیم.

فرزند من، با من تفاوت دارد.

شاید از یک بعد خیلی تفاوت داشته باشد.

اما این بسیار چه قدر است؟ روند تغییر ارزشی، روند خیلی سریعی نیست که امکان همزیستی را در خانواده ایجاد نکند.

اگر گسست جنسیتی شدید باشد، دخترها و پسرها در خانواده­ها نمی توانند باهم زندگی کنند.

اما چه قدر سراغ داریم که امکان زندگی خواهر و برادر در یک خانواده برایشان وجود نداشته باشد؟ میزان شیوع طلاق در جامعه ما کمتر از 4 درصد است.

اختلاف ارزشی و نگرشی وجود دارد، اما این اختلاف آنقدر زیاد نیست که به گسست نسلی و جنسیتی برسد.

داودی: خانواده امروز که خانواده نوین است، چه در زمینه های تشکیل و چه در کارکردها دچار تحولات زیادی شده است.

به همین علت می گویم که دلیل اصلی تشکیل خانواده نوین، تولید فرزند نیست بلکه عشق است! وقتی کارکرد متفاوت است، چگونه می­توانیم بگوییم این خانواده همان خانواده قبل است؟! پدر و مادر من براساس مسائل ایدئولوژیک زندگی کردند.

برهمین اساس حتی اگر تضادی میانشان به وجود بیاید آن را حل می­کنند.

اما خانواده­ای که براساس عشق پیش می­رود و فضیلت آن براساس عشق است، هر زمان که این عشق از بین رفت و چیز دیگری پررنگ شد، نمی تواند مسائل خود را حل کند.

اینها واقعیت هاییست که وجود دارد.

فارغ ازینکه مثبت یا منفی ارزیابی شود.

واقعیت هایی که باید به آنها توجه کرد! البته باید به این توجه داشت که طی مسیر و توجه به روندی که خانواده در ده سال ابتدای تشکیلش طی می کند، نشان از آن دارد که در بسیاری از موارد، خانواده نوین نیز در پایان دهه اول، تا حد زیادی شبیه به خانواده سنتی می شود.

مدیری: مهمتر از اینکه به سنت برسیم یا نرسیم، این است که خانواده یک ویژگی دارد.

او خودش را در همه ابعاد بازتولید می­کند.

مثلا الگوی غالب همسرگزینی تا چندسال پیش در جامعه ما این بوده که مرد چند سال از زن بزرگتر باشد.

اما زمانی پیش آمد که افراد مجرد خودشان این را انتخاب کردند که فاصله سنی بین زن و مرد کم شود.

خانواده هوشمند است و خودش را بازتولید می­کند و اگر مشکلاتی در این حوزه ایجاد شود به شکل هوشمندانه آن را برطرف می­کند.

به نظر می آید که در همه ابعاد چنین وضعیتی در خانواده دیده می­شود.

اگر چه مشکلات، تضاد وجود دارد.

کار ما این است که آنها را بشناسیم و پیش از جدی­تر شدن آن برایش راهکار پیشنهاد دهیم.

در فراز پایانی نشست، اگر بخواهیم بحث تغییر در الگوها و ارزش های فرزندآوری را جمع­بندی کنیم باید سراغ ارایه راهکارها و ترسیم یک الگوی ایده­آل برویم.

ترسیم الگوی ایده آل نه به معنای الگویی واحد برای همه افراد جامعه! بلکه با درنظر گرفتن تفاوت ها باید به ترسیم الگوها پرداخت.

* به نظر شما چه حوزه­ای از ارزش­ها و نگرش­های فرزندآوری در خانواده دچار تحولاتی شده که به معنای فرهنگی غالب ما منفی ارزیابی می­شود و باید تلاش کنیم که این حوزه را بهسازی کنیم؟ فضای مطلوبی که باید در حوزه فرزندآوری قالب شود، چیست؟ مدیری: من قبل از اینکه وارد مرحله سیاست­گذاری­های خانواده شوم، به تفاوت های جنسیتی و اثرات آن بر فرزندآوری اشاره خواهم کرد.

زنان و نسل جوان جامعه ما به عنوان موتور محرکه تغییرات فرهنگی و تغییرات ارزشی شناخته می­شوند و مردان ما در خیلی از حوزه ­ها در جریان این تغییرات فرهنگی مقاومت می­کنند.

در حوزه ارزش­ها و نگرش­های خانوادگی اگر زن و مرد را از یکدیگر منفک کنیم، مردان نسل­های متفاوت ما تغییر واضحی در ارزش­های خانوادگی نشان نمی­دهند.

درحالی که در میان سه نسل زنان، تغییرات چشمگیری وجود دارد.

اما وقتی به حوزه باروری می­رسیم توافق زیادی در خانواده میان زن و شوهر در تعداد فرزندان و زمان فرزندآوری وجود دارد.

برعکس نگرش­ها و ارزش­ها، بیش از 90 درصد زوجین در زمینه فرزندآوری باهم توافق دارند.

میانگین تعداد فرزندان ایده آل در مردان 1.

2 و در زنان 2.

2 است.

این اختلاف معنا دار نیست.

اما پیام مهمی دارد و آن پیام، این است که مردان خودشان تمایل به داشتن فرزند زیاد ندارند.

این مخالف با تصوری است که از مردان نسل­های قبل داریم.

همچنین درباره نقش فرهنگ؛ مطالعات من نشان می­دهد اگرچه در امر فرزندآوری تفاوت جنسیتی واضحی نداریم، اما فاکتورهای فرهنگی می­تواند تاثیر متفاوتی داشته باشد.

در مورد زن­ها دین­داری تاثیر بیشتری روی تعداد فرزندان قصد شده، دارد و در مردان نگرش­های جنسیتی تاثیر بیشتری دارد.

تحصیلات، درآمد، نگرش­ها، ارکان مختلف فرهنگی به شکل متفاوت ممکن است نیات و رفتار باروری زنان و مردان را تحت تاثیر قرار بدهد.

این تفاوت ها ممکن است در سیاست­های پیشنهادی به کار بیاید.

در برخی طبقات اجتماعی، موضوع اقتصاد و اشتغال مهم است.

اگر بیکاری برطرف شود و امنیت شغلی در این گروه برقرار گردد، در جهت رسیدن به باروری مطلوب گام مهمی برداشته شده است.

ما تعریف واضحی از زن ایرانی نداریم.

اطلاعاتمان از خانواده ضعیف است.

از اتفاقاتی که در حوزه خانواده ایجاد می­ شود اطلاعات اندکی داریم.

در همه حوزه ­ها اصراری براینکه کمیت فرزندآوری افزایش پیدا کند نداریم.

محققان، جمعیت شناسان، جامعه شناسان، اقتصاددانان روی کمیت فرزند تأکید ندارند و معتقدند کیفیت فرزندآوری مهم است.

تحقیقی که اینجانب انجام دادم که آیا میان کیفیت زندگی زناشویی و تعداد فرزندان ارتباطی است؟ براساس این فرضیه شکل گرفته که یک خانواده متزلزل مطلوب نیست که 5 یا حتی یک فرزند داشته باشند.

پیشنهاد این است که در دوران ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان مهارت­های زندگی و ارتباطی آموزش داده شود تا وقتی افراد به سن ازدواج می­رسند برای یک زندگی زناشویی مطلوب، آمادگی داشته باشند.

تا اگر فرزندی به وجود آمد در یک شرایط مطلوب خانوادگی رشد کند.

ما یک الگوی کلی به جامعه نمی­دهیم بلکه واقعیات اجتماعی را ترسیم و توصیف می­کنیم.

براین اساس پیشنهادمان هم این است که آنطور که مردم دوست دارند، زندگی کنند، و سیاست­ها هم، حتی المقدور همراستا با خواست ایشان باشند تا قابلیت اجرا داشته باشد.

رشوند: ایده ­آل باروری ما دو فرزند است.

بحث ارزشمندی خانواده و فرزندآوری در جامعه ما پابرجا است.

بنابراین لازم است زمینه ای ایجاد شود که نسل های جوان نیز بتوانند به اهداف باروری خود تحقق بخشند.

بدین صورت که، فرزندآوری برای افرادی که به تحصیل و اشتغال تمایل دارند تسهیل شود و زوجین به این نتیجه برسند که بین دو موضوع فرزندآوری و دستیابی به تحصیلات و اشتغال تعادل و سازگاری وجود دارد و شرایط اجتماعی، اقتصادی و .

مناسب برای تولد فرزندان آنان وجود دارد.

داودی: ابتدا باید تکلیف خودمان را بدانیم که کاهش نرخ باروری یک فرصت یا یک تهدید است.

آیا این برای ما جامعه خوب است؟! آیا خانواده ­هایی که فرزند بیشتری دارند، فرزندان سالمی به لحاظ روانی دارند و جامعه ما به فرزندانی احتیاج به فرزندانی دارند که فقط جامعه را پر کنند یا اینکه یک سری خانواده­ هایی که به لحاظ کمی کمتر باشد اما به لحاظ کیفی قابلیت بیشتری داشته باشند.

البته منظورم حرف خانواده هایی نیست که می­گویند فرزند کمتری داشته باشیم تا بیشتر به آن برسیم.

بحث این است که زنان امروز مادر بودن خود را از یک بعد دوست دارند و از یک بعد با آن مخالف هستند، می­داند که باید مادر شود و مادر بودن را دوست دارد.

زنان امروز به این فهم رسیدند که فرزندآوری چه معنایی دارد ولی هنوز نتوانستند آن را در دورن خود به عنوان یک اندیشه بارور کنند.

باوری که در تضاد با سیاست ­های جامعه است.

زنان امروز می­خواهند تحصیل کنند، اشتغال داشته باشند و هم­چنان می­خواهند مادر باشند و برای فرزندشان شیرینی پزی کنند.

اما هم­چنان فرصت­ها محدود هستند.

امروزه شاهد هستیم که باورها و تردیدهای جدید وارد فضای اندیشه عمومی شده است.

آنهم فلسفه ذهن و اخلاق است که آیا واقعا درست است که موجودی را مانند خودمان وارد این دنیای پر از رنج کنیم؟ این مسئله کمی نیست و شاید بگوییم هنوز وارد تفکرات ما نشده است.

اما کم کم ریشه دار می­شود.

این ناامیدی و بی­انگیزیگی در میان جوانان کم نیست که خیلی چیزها را تحت تاثیر قرار می­دهد.

حتی اگر مادری فرزندی را به دنیا بیاورد با این تفکر و اندیشه نمی­تواند فرزند سالمی داشته باشد.

اگر او فرزندی نداشته باشند حتی بهتر از این است که فرزندی ناامید و ناسالم به لحاظ روانی داشته باشد! مهم­ترین مشکلی که ما داریم این است که یک تعریف درست از خانواده ایرانی نداریم.

تعریفی که ساحت عین را به ساحت ذهن نزدیک کند.

ما باید همه تغییرات خانواده را در یک قالب درست به عنوان یک خانواده ایرانی دارای یک مذهب و فرهنگ خاص درنظر بگیریم.

اگر من تاکید داشتم انسان ایرانی پست مدرن است به معنای ایرانی آن پست مدرن است نه به معنای کشورهای دیگر! اینکه یک خانواده مسجد می­روند و در عین حال ماهواره دارند نشان دهنده یک خانواده پست مدرن است.

یا فرزندانشان به کلاس باله می­روند و از سوی دیگر کلاس قرآن هم می­روند.

این تضادهای عمیق را می­بینیم و در عین حال برای آن برنامه ای نداریم.

باید ببینیم جامعه خودش می­تواند تصمیم بگیرد که آیا باروری باید بیشتر از این باشد یا خیر.

ما این پیش فرض را داشتیم که باروری باید به دو فرزند برسد و نرخ مطلوب است.


کلید واژه ها: فرزند - نگرش - خانواده - ایران - جمعیت - جامعه - دانشگاه آزاد اسلامی - دکتر - دانشگاه - دانشگاه تهران - ایرانی - دانشگاه آزاد - فلسفه - رسانه - کاهش - زنان - اقتصادی - اسلامی - افزایش - مدیریت - فرهنگی - شرایط - موسسه - مناطق - همراه - بحران - رفتار - امروز - تهران - هشدار

آخرین اخبار سرویس:
بازار ورق چین نزولی شد

گردهمایی مدیران و رؤسای استان ها و شعب بیمه آسیا

کمترین درآمد سرانه خانوار در گلستان متعلق به رامیان است

ستاد بازآفرینی شهری در هفت شهرستان آذربایجان غربی فعال است

تاثیر تعطیلی نیروگاه ها بر زایمان های زودرس

کشف 37 قلم داروی تقلبی در فردیس 

برداشت حدود 130 هزار تن سیب از باغستان های استان

نرخ رسمی دلار دولتی 4211 تومان شد+ جدول

نرخ تورم اردیبهشت همچنان تک رقمی است

قطر خرید و فروش کالاهای ساخت چهار کشور عربی را ممنوع کرد

ستاد بازآفرینی شهری در هفت شهرستان آذربایجان غربی فعال است

کمترین درآمد سرانه خانوار در گلستان متعلق به رامیان است

تصاویری که نشان می دهد حال دریاچه ارومیه بهتر شده

طرح جریمه سربازان غایب سال آینده اجرا نمی شود

قرارداد ساخت نخستین ترمینال تمام مکانیزه مواد معدنی امضا شد

افزایش 27 درصدی تولید فولاد خام ایران در چهارماهه نخست 2018

تجهیز و نوسازی دستگاه های پایش سلامت محیط زیست زنجان

تجمع مستمری بگیران مقابل اداره کل تامین اجتماعی لرستان/کجاست وعده اجرای قانون همسان سازی؟

دستگاه ها سد راه صادرکنندگان نباشند

صندوق بین المللی پول: با سیف همکاری می کنیم

عمده منابع صندوق های جسورانه توسط بخش خصوصی تامین می شود

اپل اولین شرکت یک تریلیون دلاری جهان

نان گران نمی شود

رشد 60 درصدی صادرات گاز طبیعی در سال 96

ایام ماه مبارگ رمضان در بام لند و برج میلاد تهران با مدیران خودرو

جزییات جدید از تخلف در واردات بیش از 13 هزارخودرو به کشور

نکاتی که قبل از رهن و اجاره ی خانه در دردشت باید بدانید

10 ویژگی متمایز آموزش و پرورش ایران

ثبت بیش از 14 هزار شکایت مردمی از طریق تلفن 124 در فروردین ماه امسال

صدور 15 مجوز خانه بوم گردی در استان زنجان

ممنوعیت فروش داروی گیاهی در عطاری ها

بیش از 20 میلیون سهم در بورس خوزستان مبادله شد

با اخلال گران بازار برخورد می شود

با اخلال گران بازار برخورد می شود

کاهش صادرات آرد قزاقستان در سال 2018

در پرتو مجاهدت و اراده انقلابی سرمایه های انسانی، انجام کارهای بزرگ میسر می شود

واحد مدیریت پروژه در بیمه سرمد راه اندازی شد

تاجیکستان 9 میلیونی شد

نرخ ارز در نهایت باید همسو با تورم پیش برود

نرخ رسمی دلار دولتی 4211 تومان شد+ جدول

مهمترین سهام تاثیرگذار بورس در شنبه

افغانستان تعرفه واردات تره بار از ایران را افزایش داد

عضو هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی: بخشودگی جرائم بیمه ای کارفرمایان به حفظ و توسعه تولید کمک می کند

مدیرکل دفتر تأمین مسکن کمیته امداد اعلام کرد جزییات ساخت 10 هزار مسکن برای مددجویان روستایی

قیمت سکه 5 خرداد دو میلیون و 36 هزار و 500 تومان شد

خسارت دیدن 30 هکتار از اراضی خوی در اثر بارش تگرگ

تاثیر میدان مغناطیسی بر انرژی مواد ترموالکتریک

تأمل عمدی بانک ها در زمان سررسید تسهیلات جایز نیست

استاندار لرستان:بخشی از اقتصاد را می توان با گردشگری رونق داد/ سنددار شدن قلعه فلک الافلاک

مدیریت ضعیف و غیر کارآمد ربطی به تعیین تکلیف برجام ندارد/ اقتصاد ربا محور نیازمند بازسازی اساسی

برای سرپا شدن اقتصاد نیازی به خارجی ها نیست/ مسئولان باور ندارند که در جنگ اقتصادی هستیم

وسایل سرمایشی در تابستان معادل 4 کشور برق مصرف می کنند

نماینده مجلس هشدار داد افزایش قیمت داروهای خاص در صورت عدم واردات از کانال های دولتی

کاهش تا 5 درصدی قیمت نفت پس از مذاکرات روسیه و عربستان برای افزایش تولید

افزایش قیمت انواع سکه در بازار/طرح جدید، 2 میلیون و 36 هزار تومان

دلیل گرانی وحشتناک مسکن مشخص شد

اعلام نرخ حق الوکاله بانک پارسیان در سال 97

استخدام حسابدار مالی،کمک حسابدار مالی،اپراتور اجرایی مالی

دولت با تخفیف مالیات از تولیدکنندگان حمایت کند/ جلوگیری از قاچاق کالا موجب تقویت اقتصاد داخلی می شود

تقویت 348 واحدی شاخص کل بورس/ فولادی ها و معدنی ها در کانون توجه خریداران

بیش از 20 میلیون سهم در بورس خوزستان مبادله شد

ثبت 2297 پرونده قاچاق به ارزش 200 میلیارد تومان در سال گذشته

مطالبه مابه التفاوت قیمت از خریداران خودرو منجر به تجمع شد

سال های طولانی دست روی دست گذاشتیم و منتظر برجام ماندیم/ از تجربه های آلمان و ژاپن و ویتنام درس نگرفتیم

احداث اولین بندرگاه خصوصی ذخیره و صادرات غلات در استرالیا

دولت با تخفیف مالیات از تولیدکنندگان حمایت کند/ جلوگیری از قاچاق کالا موجب تقویت اقتصاد داخلی می شود

20 نامه برای جمع آوری قاچاقچی های دارو نوشته ایم/ بدهی 205 میلیارد تومانی تأمین اجتماعی به داروخانه ها

نرخ تورم در پایان اردیبهشت ماه 9.1 درصد شد/ رشد 1.8 درصدی تورم نقطه به نقطه

داستان تلخ دبه های 20 لیتری بنزین!/ جای خالی فرهنگ مصرف و ایثار اجتماعی

از ادعای ارزان فروشی انرژی تا راه حل های غیرعملی/ دلیل هجمه ها علیه تولید ملی چیست؟

ثبت 2297 پرونده قاچاق به ارزش 200 میلیارد تومان در سال گذشته

معرفی رسمی مدل های گوناگون مرسدس E450 2019

مکاتبه برای تامین اقلام کامیون داران با دلار 4200 تومانی

نرخ تورم در پایان اردیبهشت ماه 9.1 درصد شد

فروش 7.000 میلیارد ریال اوراق مشارکت شهرداری مشهد توسط بانک آینده

پورابراهیمی: قلوه سنگ های پیش پای تولیدکنندگان را باید برداشت

بانک مسکن به خواسته مشتریان پاسخ داد

تورم تولیدکننده فصل زمستان 17.3 درصد شد

قرعه کشی حساب های قرض الحسنه پس انداز بانک ملی در راه است

اروپا باید برای خرید روزانه 760 هزار بشکه نفت ایران تضمین دهد

4 دلیل گرانی مسکن از زبان رییس اتحادیه املاک؛ فقط خریداران واقعی مسکن بخرند

اسقاط 10 هزار تاکسی بدون جایگزین

آخرین تحولات بازار مرغ و تخم مرغ

سوخت‎رسانی در کشور عادی است؛ کمبود بنزین نداریم

ساختار بودجه ای کشور به سمت توسعه اشتغال حرکت می کند

کولر پردازنده Alpine AM4 Passive توسط شرکت Arctic معرفی شد

قیمت خودرو امروز 97/03/05 |بازار منتظر قیمت‎های شورای رقابت است

جزییات تخلف مالی 1154 میلیارد تومانی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‎های نفتی

رییس اتحادیه کفش دست دوز در گفت وگو با فارس: بازار در آرامش کامل است/ مسئولان به وعده های خود عمل کنند

تلگرام اگر در ایران رایج شد به خاطر بی عرضگی خودمان است/ افزایش ظرفیت پرداخت وام به شرکت های دانش بنیان از سوی بانک ها

فقط با 324 میلیاردتومان مترو تهران-پرند تکمیل می شود/70 میلیارد تومانی بدهی به پیمانکاران

تولید 500 تن پشم گوسفند در استان

«آریز5 توربو» سدان موفق این روزهای بازار ایران (+عکس)

اتحادیه اوراسیا به دنبال حضور در بازار ایران

آدامس اعتیادآور جلوی مدارس به فروش می رسد

ساختار بودجه ای کشور به سمت توسعه اشتغال حرکت می کند

مجوز پروانه بهره برداری 15 خانه بوم گری در زنجان صادر شد

قاضی زاده هاشمی عنوان کرد خرید و فروش غیرقانونی و محدود اعضا بدن در کشور/ اسراییل مسئول سازماندهی تجارت اعضای بدن در دنیا

فنی و حرفه ای مازندران برای دکل بندان استاندارد تعریف کرد

اگر تلگرام در ایران رایج شد به خاطر بی عرضگی خودمان است/ افزایش ظرفیت پرداخت وام به شرکت های دانش بنیان از سوی بانک ها

تغییر نگرش هاو ارزش های فرزندآوری/خانواده نوین ایرانی در راه است

تغییر نگرش هاو ارزش های فرزندآوری/خانواده نوین ایرانی در راه است