مطالب مرتبط:
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 29 دی 1396 ساعت 11:422018-01-19بين الملل

Bana göre İran\'da ne oluyor


Mahmut Erol Kılıç IranBalkan(IRBA)-İslami Analiz: Gerek dünyada ve gerekse ülkemizde İran üzerine yazmak bence en zor işlerden birisi.

Bu zorluk o bölgenin hem tarihi, kültürü ve dini gibi sosyokültürel yapısının analizinde karşımıza çıkar ve hem de güncel ve siyasal gelişmelerini analiz etmede.

Bunun sebeplerinin başında her şeyden evvel çok boyutlu ve çok katmanlı bir sosyal yapı ile karşı karşıya kalmamız gelmektedir.

Tabiidir ki bu kadar zengin bir yapıyı analiz etmek için birden fazla alanda mütebahhir olmak gerekeceğinden ve bu vasıfları haiz uzmanın zor yetişmesinden dolayı da sonuçta hep zayıf ve kapsayıcı olmayan yorumlara mahkum olmaktayız.

Sırf güncel ve siyasal olanı analizde dahi kültür, tarih ve din konusunda donanımlı değilseniz yanılmanız kaçınılmaz olacaktır İran konusunda.

“Bekri Mustafa imam oldu gerisini sen düşün” kabilinden sahaya “dıştan bakan” ve “iç yapıyı” iyi bilmeyen bazı gazetecilerin yorumları bilimsel analiz derecesine çıkarılınca katmerli cehalet örneklerine şahit olduk.

Veyahut Tahran’a atandığını duyunca “Bana burayı mı layık gördünüz” diyerek sinir krizleri geçiren, vazife süresince odasından dışarı çıkmayan, kimseye selam vermeyen, Farsça öğrenmek isteyen personeline izin vermeyen büyükelçilerin klişeleşmiş kalıplarla merkeze gönderdikleri raporlarla ve emekli olunca İran uzmanı edasıyla verdikleri röportajlarla İran’ı tanımak ne kadar sağlıklı olur bilemiyorum.

Bunları siyaset yapanlar düşünsünler, biz kendi bağımsız analizlerimize bakalım.

Meselenin bir diğer zorluğu da sahaya ülkemizden bakmanın getireceği kısıtlamalardır.

Zira uzun yıllar kültürel, ırksal, mezhepsel ve siyasal yakın etkileşim içerisinde olduğumuz bir ülke hakkında bundan etkilenmeden analiz yapabilmek oldukça zordur.

Tıpkı bir Japon araştırmacının İran hakkında göstereceği bilimsel yaklaşımı bir Çin veyahut Güney Kore söz konusu olduğunda zorlanması gibi bir durum.

Bu açıdan Türkiye’den İran’a bakış hiçbir zaman bir Japon’un bakışı gibi olamıyor maalesef.

Tarihsel ve kültürel açıdan zaman zaman İlber Ortaylı hocadan duyduğumuz bazı isabetli tespitlerden başka ülkemizde maalesef dört başı mamur bir Persolog veyahut İranolog bulunmamaktadır.

Oysa Fransa’da, İngiltere’de onlarcası var.

İki asır devam eden Anadolu’daki Pers hakimiyetinin kalıntılarını inceleyen arkeoloğumuz yoktur.

Zeugma’daki Çingene Kızı mozaiği acaba o meşhur Kırşehir türküsünde geçen “Uğrun Uğrun Kaş Altından Bakınca - Can Telef Ediyor Gül Acem Kızı” mıdır? Bizi bu konuda aydınlatacak bir arkeoloğumuz maalesef yoktur.

Yine Çanakkale Biga’da kalıntıları bulunan bir Zerdüşt mabedinin orada ne işi var hala bilemiyoruz.

Belki bir gün Alman arkeologlardan öğreniriz.

Siyasal ve güncel olana geldiğimizde de bence aynı yetersizlik devam ediyor.

Mesela 1979 İslam İnkılabına giden süreçleri analiz eden Cengiz Çandar’ın kısa bir çalışmasından başka ülkemizde ciddi bir şey yazılmadı.

Veyahut o inkılabın mimarı Ayetullah Humeyni kimdir, fikirleri nelerdir, kimlerden beslenmiştir, hangi eserleri okutmuş ve hangi eserleri yazmıştır, hakkında ülkemizde bir tane bile doktora tezi yapılmamıştır.

Bu zatın adı geçen toplam 5 tez yapılmış ama hepsi de kendisi üzerine değildir.

Tabii ki konunun zorluğunun bir diğer sebebi de ideolojik ve tarafgir yaklaşımlardır.

Yani eğer Selefi-Vahhabi temayüllere sahip bir ilahiyatçıysanız sizin sağlıklı bir İran analizi yapabilmeniz çok zordur.

Aynı şekilde eğer bir Şii iseniz resmin her tarafını görmeniz mümkün değildir.

Şahname’deki anlamından çok farklı noktalara gelmiş günümüz İrancılık ve Turancılık rekabeti de bir diğer engeldir.

Hasılı buraya kadar saydığımız bütün bu engelleri aşabilen profesyonel bir koşucu olmanız gerekir ki İran maratonunu kazanabilesiniz.

Yani kısacası oldukça zor bir iş.

Şahsen ben düşünce ve kültür tarihçisiyim.

Yani sınırlı olarak, o coğrafyada yeşermiş hikmet ve irfan ehilleri ve geleneklerini araştıran birisi olduğum için konunun diğer boyutları konusundaki bilgimin sınırlı olduğunu peşinen itiraf ederim.

Bu girizgahtan sonra İran’da geçen ayın son günlerinde başlangıçta Meşhed’in mütedeyyin insanlarının hayat pahalılığının önüne bir türlü geçemeyen hükümetin politikalarını protesto için başlattıkları barışçıl nümayişlerinin zamanla rejim karşıtlarının eline geçerek büyümesi hadisesini yorumlamaya çalışalım.

Tabii ki kendi zaviyemizden.

Yani hata-sevap bize ait.

Olayların ileriki günlerinde camilere saldırı, kendi kıyafetleri ile yolda yürüyen iki genç din adamının dövülmesi, mütesettir bazı bayanlara saldırılması, İran bayrağında yer alan Allah yazısının kesilip atılması v.

b.

gibi doğrudan dini hedef alan tavır ve tutumlar sergilenmesi olayı sadece ekonomik problemleri protesto olmaktan öteye taşıyan uygulamalar olmuştur.

Olaylar daha büyümeden hemen ABD ve İsrail’in “Biz arkanızdayız” diye aptalca açıklama yapmaları bana göre acziyetlerinin bir ifadesiydi.

Yukarıda da söylediğim gibi meselenin bir iç dinamikleri var ve bir de dış dinamikleri.

Yani her şeyde olduğu gibi bir zahiri var bir de batını.

Dışsal olandan başlayalım.

Bilindiği gibi İslam ülkeleri ve de pek çok ülke İsrail 1967 sınırlarına çekilirse ancak o zaman yegane çözüm olan iki devletli çözüm gerçekleşebilir demektedirler.

Buna iki ülke karşı çıkmaktadır.

Birincisi İsrail, “Geçti Bor’un pazarı sür eşeği Niğde’ye” kabilinden cevaplar vererek bu görüşte olanlarla adeta alay etmektedir.

İkinci karşı gelen ülke ise bu sefer tam aksi yönden İran’dır: “Ne demek 67 sınırları, onu dahi kabul etmek ihanettir.

Esasen böyle bir ülke yoktur.

Orada sadece Filistin Devleti vardır.

Ancak o devlete tabi Yahudi, Hristiyan v.

b.

gibi vatandaşlar olabilir” (tıpkı Osmanlı dönemi gibi) görüşündedir.

Bu açıdan İran hiçbir diplomatik yazışmada İsrail’in adını yazmaz.

Bunun yerine İşgalci Siyonist Rejim tabirini kullanır.

Ontolojik olarak reddetmektedir.

Bu yüzden Filistin konusu 1979’dan sonra İran’ın en evveliyet verdiği dış politika konusudur.

Doğruya doğru, Afrika gibi yerlerde Şiilik yaptıklarına şahit olursunuz.

Bundan şikayet etseniz size, “Yıllarca Vahhabiler oralarda tebliğ yaptılar ses çıkarmadınız.

Siz de yıllarca oralarda Fetöcülük yapanları desteklemediniz mi? Aynı sizler gibi şimdi de biz kendi görüşlerimizi yayıyoruz.

Kimsenin kafasına silah dayamıyoruz, sadece tebliğ yapıyoruz, gelen geliyor” dediklerinde susmaktan başka bir şey yapamazsınız.

“Ama bir konu var ki değil mezhepdaşlarımızı tercih etmek gayr-i Müslim bile olsa bu konuda bir şeyler yapıyorsa ona da destek oluruz.

Bu da Filistin konusudur.

Bu bize İmam Humeyni’nin vasiyetidir.

Bu yüzden Hamas’a da Hizbullah’a da yardım ederiz, hiç farketmez, bu konu ırk, mezhep ve hatta din konusunun bile üzerindedir” diye devam ederler.

Şimdi eğer Ortadoğu’ya Tel Aviv’den bakarsanız bu sözler sizin için yüksek tehdit algısını oluşturan cümleler olacaktır.

O zaman siz de bu ülkeye karşı en sert tedbirleri almayı hedeflersiniz.

Bunu tek başına yapamayacağınız için de önce bölgede iç darbelerle müttefikler oluşturursunuz sonra da büyük ağbi ABD’ye biz hazırız hadi bir şeyler yapalım dersiniz.

Bu projeyi Obama yıllarca oyaladı.

Ama Trump buna hazır gibi duruyor.

Bu yüzden ben önümüzdeki yıllarda İran’ın bu ülkelerin sürekli kaşıyacağı bir konu olarak mütemadiyen karşımıza çıkacağından endişeliyim.

Nasıl bir müdahale düşünüyorlar bilemiyorum fakat bu Vahhabi-Siyonist-Evanjelik kardeşliği karşısında durabilecek bir alternatif kardeşlik var mı? Şüpheliyim.

Dış böyle iken iç nasıl diye soracak olursanız ben iki büyük problem gördüğümü söyleyebilirim ki aslında bunlar bana göre sadece İran’ın değil bütün günümüz siyasal İslamcılarının ortak problemidir.

Bu açıdan İran aslında 30 küsur yıldır bir laboratuvar vazifesi de görmektedir.

Neyi başarabildiler ve neleri başaramadılar bu laboratuvar testlerinde belli olmaktadır.

Bana ayrılan kelime adedini aştığım için bu konuya haftaya devam edelim.

آخرین اخبار سرویس:
شمار قربانیان ویروس نیپا در هند به 13 نفر رسید

ظریف در راه دهلی نو

بحرین: هیچ امیدی به حل بحران قطر وجود ندارد

وکیل ترامپ خواستار دسترسی به خبرچین FBI شد

پادشاه اردن به سعودی ها پشت کرد

گریه جنگلبان برای مرگ شیرها سوژه شد+تصاویر

روسیه و هند به دنبال دور زدن «کاتسا» برای معامله اِس- 400 هستند

امیر قطر به کویت می رود

پکن: کِشتی های جنگی آمریکا حق حاکمیت چین را نقض کرده اند

نفوذ منافقین در کاخ سفید؛ «قمار خطرناک ترامپ»

دوره گردی ضد ایرانی نتانیاهو به آلمان و فرانسه

اتحادیه اروپا به دنبال حفظ و تقویت برجام است

فردا از طریق «خورشید» سمت دقیق قبله را بیابید

افشای جزییاتی تازه درباره فعالیت های «مکعب سیاه» علیه توافق هسته ای و افراد مرتبط با آن

صفحه نخست روزنامه های ورزشی دوشنبه 7 خرداد 1397

هواپیمایی اختصاصی روحانی هم تحریم شد

ترامپ: تیمی از آمریکا وارد کره شمالی شده اند

نقض برجام محور گفتگوها در دهلی نو است

چهار کشته براثر درگیری پلیس و نیروهای مسلح در پاکستان

تاکید معاون رییس جمهور چین بر ضرورت تقویت مناسبات با روسیه

یک زن مدیر آژانس پلیس اروپا (یوروپُل) شد

فرجام اعتماد زیادی بر برجام/ شرکت هایی که 6 ماه مانده به تحریم ایران را ترک می کنند

نقش مخرب اینستاگرام در اشاعه اباحه گری

حرکات موزون به مناسبت ماه رمضان+عکس

تصاویر جدید از ادامه فوران آتشفشان هاوایی

اصلاحات بن سلمان بدون توسعه سیاسی منجر به شکاف اجتماعی می شود

مذاکره ای در بحث موشکی نداشتیم و مسئله موشکی خط قرمز ماست / اروپایی ها کاملا می فهمند که بدون برجام منطقه امن تر نخواهد بود / آمریکا با خروج یکجانبه از برجام، از استفاده از بند 37 برای بازگرداندن تحریم های سازمان ملل محروم شد

افکار خطرناک سیاسی و روشنفکران غیر سیاسی

کشف 7 جسد مثله شده در مرکز مکزیک

ترمز اصلاحات در عربستان کشیده شد

سلفی«کیم جونگ اون»در سنگاپور +تصاویر

حسن تفتیان قهرمان دوی 100 متر فرانسه شد

ترامپ از ورود تیم آمریکایی به کره شمالی خبر داد

تعدادی از نظامیان سعودی در مرز عربستان و یمن به هلاکت رسیدند

ظریف وارد دهلی نو شد

تعدادی از نظامیان سعودی در مرز عربستان و یمن به هلاکت رسیدند

ترامپ از ورود تیم آمریکایی به کره شمالی خبر داد

روزنامه گل - 7 خرداد

روزنامه شوت - 7 خرداد

روزنامه پیروزی - 7 خرداد

گزارش ان. بی. سی از نفوذ منافقین در کاخ سفید؛ «قمار خطرناک ترامپ»

عراقچی: برجام گره فعالیت های موشکی ایران از برنامه هسته ای را باز کرد

دیپلمات اروپایی: به شرکت هایمان گفته ایم که در ترک ایران عجله نکنند

سارا دختر شایسته سال شد

ظریف وارد دهلی شد/ گفتگو درباره انرژی و حمل و نقل در برنامه سفر

درخواست لوچسکیو از تماشاگران ترکیه مقابل ایران

هلاکت شماری از نظامیان سعودی در جبهه های مرزی عربستان و یمن

وقوع حمله ضد صهیونیستی در بیت المقدس اشغالی

بحران سازی چند منظوره ترامپ در کره

زمزمه های خیابانی پس از خروج امریکا از برجام/ این روزها مردم به چه می اندیشند؟

ترامپ:کره شمالی کشور اقتصادی بزرگی می شود

بوش پدر بار دیگر راهی بیمارستان شد

عراقچی: برجام گره فعالیت های موشکی ایران را از برنامه هسته ای باز کرد

وقوع حمله ضد صهیونیستی در بیت المقدس اشغالی

حمله تند وزیر خارجه اتریش به ترامپ به دلیل خروج از برجام

موساد چگونه عضوگیری می کند؟

هدف عربستان و امارت اشغال یمن است

حمله ضدصهیونیستی در بیت المقدس

پرفروش ترین رمان های شرقی در آمریکا +عکس

ظریف در بدو ورود به هند:تلاش می کنیم زمینه را برای افزایش همکاری خوب میان دو کشور است فراهم آوریم

گذرنامه ایرانی چقدر معتبر است؟

آمادگی یمن به دفع تجاوز وسیع ائتلاف سعودی

صفحه اول روزنامه های ورزشی چاپ 7 خرداد

خط مشی 2 گانه آمریکا در یمن

عضویت اوکراین در ناتو خط قرمز روسیه است

ترامپ: تیمی از آمریکا وارد کره شمالی شده اند/ کره شمالی کشور بزرگی می شود

«رمز عبور» حل بحران خلیج فارس چیست؟/ آیا قطر در تحریم ایران شرکت می کند؟/ تابستان کشورهای حاشیه خلیج فارس در سایه بحران قطر داغ تر از معمول می شود

صفحه اول روزنامه های ورزشی چاپ 7 خرداد

برج ایفل در حال ساخت +عکس

کشته شدن 9 سرباز روس در حمله داعش در شرق سوریه

بریتانیا رکورد فروش سلاح به رژیم صهیونیستی را شکست

پل کریگ رابرتز هژمونی واشنگتن بر جهان چه ارزشی برای اروپا دارد؟

ساخت مانع دریایی برای جلوگیری از نفوذ حماس آغاز شد

آمریکا اِف- 35 ندهد، از روسیه سوخو- 57 خریداری می کنیم

تهدید دروازه بان لیورپول به مرگ

قابلیت های منحصربفرد نسل جدید پردازنده ها

عراقچی: مذاکره ای در بحث موشکی نداشتیم و مسئله موشکی خط قرمز ماست

درخواست فعالان آمریکایی از ایران برای اعتراض به رأی دادگاه نیویورک

گذرنامه ایرانی چقدر معتبر است؟

چشم بادامی ها ناامید نشدند

هلاکت ده ها تن از مزدوران سعودی در یمن

فاش شدن ابعاد روابط تجاری ریاض و تل آویو

خشم چین از جولان ناوهای آمریکا در دریای جنوبی

عراقچی: برجام گره فعالیت های موشکی ایران از برنامه هسته ای را باز کرد

Take Off دیدنی با فانتوم

فوری / پایان شایعات در خصوص بن سلمان + عکس

نیم صفحه اول روزنامه های ورزشی 7 خرداد

موزه عجیبی که در آن توهم می زنید+عکس

جرج بوش پدر راهی بیمارستان شد

سلفی کیم جونگ اون در سنگاپور پیش از دیدار با ترامپ

دروازه بان لیورپول به مرگ تهدید شد/پلیس هم وارد ماجرا شد

طبیعت مهاباد در فصل بهار

بلژیک در مورد قتل دختربچه دو ساله عراقی تحقیق کند

ظریف وارد دهلی نو شد

حکام منطقه به جای آمریکا و اسراییل ایران را دشمن اسلام معرفی می کنند

جشن افطار در فلسطین +عکس

نامعمول ترین مراسم های ازدواج در دنیا/ عکس

فارس گزارش می دهد فرجام اعتماد زیادی بر برجام/شرکت هایی که 6 ماه مانده به تحریم ایران را ترک می کنند

اروپا وقت تلف کند مذاکره نمی کنیم

روزنامه های اقتصادی دوشنبه 7 خردادماه 97

Bana göre İran\'da ne oluyor

Bana göre İran\'da ne oluyor