مطالب مرتبط:
واکاویِ نمونه های دولتی پیشرفت درون زا در عصر قاجار به بهانه بیستم دی ماه، سالروز شهادت میرزا محمدتقی خان امیرکبیر اولین کوشش ها در پی ریزی دولت مسئول
اگر کشتی چین در ایران بود آیا ما به دادشان نمی رسیدیم؟
آیا ترامپ برجام را لغو می کند؟/واکنش احتمالی مقامات ایران چیست؟/شما نظر دهید
پیروان ادیان الهی در برگزاری مناسبت های مذهبی در ایران آزاد هستند
عضو هیات خلیفه گری ارامنه: پیروان ادیان الهی در برگزاری مناسبت های مذهبی در ایران آزاد هستند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 23 دی 1396 ساعت 04:562018-01-13سياسي

به مناسبت سالروز شهادت میرزا تقی خان فراهانی آیا نگاه امیرکبیر به نوسازی در ایران برون زا بود؟


امیرکبیر از جمله اولین مصلحین ایرانی بود که در قیاس میان ایران و غرب، به عقب ماندگی ایران پی برد.

حال سؤال این است که راهکارهای وی برای خروج از عقب ماندگی، - بر داخل کشور استوار بود یا به خارج؟ آیا وی به دنبال نوسازی از درون بود یا از بیرون؟ میرزا تقی خان امیرکبیر را باید متأثر از مکتب قائم مقام ها (میرزا عیسی و میرزا ابوالقاسم) برای نوسازی در ایران برشمرد.

مکتبی که نوسازی را براساس عدم اعتماد به بیگانه، در عین بهره گیری از تجربه های علمی و فنی اروپا و ممالک شرقی و حفظ استقلال و جلوگیری از نفوذ و توسعه طلبی قدرت های بیگانه، به خصوص روس و انگلیس در ایران، جایز می شمرد.

امیرکبیر یکی از پیشگامان نوسازی ایران با تکیه بر استقلال و اندیشه ی داخلی و بدون وابستگی سیاسی به قدرت ها به شمار می رود.

براساس این اندیشه، علم میراث مشترک بشری است؛ به گونه ای که می توان در عین برخورداری از تجربه ی ترقی دیگران و با تکیه بر امکانات داخلی، از وابستگی سیاسی به آن ها دور ماند.

نماد این قدرت ها در دوره ی امیرکبیر، روس و انگلیس بودند که همواره در رقابت با هم، در پی گسترش نفوذ خود در ایران برمی آمدند.

روشی که امیرکبیر متأثر از قائم مقام در پیش گرفته بود، بعدها موازنه ی منفی نام گرفت.

اوج این استراتژی در دوره ی مصدق و در جریان ملی شدن صنعت نفت به وقوع پیوست.

ماهیت نوسازی امیرکبیر امیرکبیر همان گونه که اشاره شد، محصول دیوان سالاری سنتی در ایران بود که از سوی وجدان بیدارشده معدودی رجال، در جریان شکست ایران از روس ها مأموریت یافته بود سه دهه پس از آن سؤال تاریخی و تأمل برانگیز عباس میرزا از ژوبر نماینده ی فرانسه در خصوص علل ناکامی ایرانی ها، نوسازی در ایران را برای غلبه بر همه ی عقب ماندگی های ایرانیان مورد آزمون قرار دهد.

[1] آنچه بر سر امیر و قصه ی اصلاحات و نوسازی وی آمد، پاسخ هوشمندانه و بی گفت وگویی است که تاریخ به مردم ایران هدیه داد تا همچون چراغی فروزان پیش چشم گیرند.

روش نوسازی امیرکبیر برپایه ی مؤلفه های محافظه کارانه در ایران بود.

هنوز فلسفه ی غربی نوسازی در ایران به درستی شکل نگرفته بود.

گویی پنجاه سال دیگر زمان لازم بود تا نظریه پردازان از اروپا بازگردند و نیز رواج جراید و آشنایی با روسیه و برخی مظاهر تمدن جدید، باعث شود فکر رهایی ایران از طریق تغییر در شیوه ی حکومت داری به وجود آید.

آیا هنوز زمان آن نرسیده بود که امیرکبیر نیات درونی خود را برای تغییر شیوه ی حکومت داری به جامعه ی عوام زده و استبدادزده ی آن روزگار ایران ارائه دهد؟ آیا تأکید امیرکبیر بر ترجمه ی جراید غربی در ایران در جهت آگاه کردن مردم از حقوق خود بود؟ حقیقت این است که این اقدامات امیر، سرانجام چنین نتیجه ای را در سرنوشت سیاسی ایرانیان برجای گذاشته است؛ اگرچه ظاهر امر و شدت و حدتی که امیر در به کرسی نشاندن اصلاحاتش به کار می گیرد، این نظریه را به ذهن متبادر می کند که اندیشه ی رشد ایران براساس شیوه های جدید حکومت داری هنوز در تفکرات امیر شکل نگرفته است.

تندی امیر تا جایی است که می کوشد حتی شاه جوان را تحت تأثیر تسلط و تمرکز خود قرار دهد.

امیرکبیر به فکر رشد ایران بود، اما آنچه وی را به مبارزه با ساختارهای پوسیده ی دیوان سالاری و درباری واداشته بود، تنها از طریق الگوبرداری از ترقی اروپا نبود، بلکه نفس وجود دوایر پوسیده و عقب مانده ای بود که حتی براساس روند طبیعی ایران تکامل نیافته و حتی با معیار حکومت های اقتدارگرا رشد نیافته بود و چه بسا اندک نظم و نسق حاکم بر روزگار صفویه و زندیه ی کریمخانی را نیز از دست داده بود.

بر همین اساس است که برخی را عقیده بر آن است: اصلاحات امیرکبیر بیشتر به این منظور بوده که کار سازمان های جدید را بهتر کند، نه اینکه وظایف آن ها را تغییر دهد و یا سازمان های جدیدی را پدید آورد و حتی هدف امیرکبیر از اصلاحات را پیشبرد دولت دانسته اند تا بتواند زندگی ملت را به نحو مؤثری زیر نظارت بگیرد.

[2] مروری بر اقدامات اصلاحی امیرکبیر، آشکارا نمایان می سازد که بیشتر اقدامات و اصلاحات وی قبل از آنکه تقلیدی کورکورانه از غرب باشد، مبارزه با ناهنجاری های داخلی و مفسده هایی بوده که در طول قرن ها، در فرهنگ این سرزمین جای گیر بود و موانعی جدی را در راه نوسازی و ترقی در ایران ایجاد کرده بود.

مواردی همچون مبارزه با رشوه خواری، پیشکش دادن ایالات به حکام و دیوانیان و سیورسات لشکریان، تملق، جلوگیری از اعطای القاب و عناوین، مدیحه سرایی، هرزگی، لوطی بازی، قداره کشی، عربده کشیدن مستانه، قمه زنی، پاک کردن یخچال ها از آلودگی، سنگ فرش کردن کوچه ها، جمع کردن گداها، جاری کردن نهر کرج به تهران، تأسیس قراولخانه، مرمت بناهای تاریخی، بستن چندین سد بر رودخانه ها برای رونق کشاورزی، افزودن صادرات، محدود کردن واردات، مبارزه با کهنه پرستی، اصلاح مرثیه های سست و سخیف مذهبی، حمایت از حقوق اقلیت های مذهبی [3] و ده ها کار عام المنفعه ی دیگر را می توان به عنوان شاهد مثال ذکر کرد که اصلاح آن ها نیاز به الگوبرداری از کشورهای اروپایی و شرقی را طلب نمی نماید؛ اگرچه ممکن است و چه بسا جز این نباشد که فکر اصلاح و ترقی در این زمینه ها از مقایسه ی شوربختی های کشور با رفاه همسایگان در جریان سفر به روسیه و اقامت به نسبت طولانی در عثمانی در ذهن هوشمند امیر جرقه خورده باشد.

در کنار این اصلاحات بومی البته بودند اقدامات و اصلاحاتی که قطعاً محرک آن ها، آشنایی وی با ترقی و نوسازی های اروپا و شناخت و آگاهی وی از این مسئله بوده که می بایست در آن زمینه ها از ترقیات ممالک مترقی بهره برداری شود.

تأسیس دارالفنون، پست جدید، آبله کوبی، تأسیس بیمارستان دولتی و استخدام استادان قابل برای دارالفنون، ترجمه ی کتاب های اروپایی، تأسیس چاپخانه و راه اندازی روزنامه، ترجمه ی روزنامه های فرنگی، رواج صنعت، استخراج معادن، ارسال بلندپروازانه ی محصولات ایرانی به نمایشگاه های خارجی و.

اقداماتی است که نگاه امیرکبیر به مدرنیزاسیون متأثر از ترقی در اروپا را به اذهان متبادر می نماید.

[4] تأکید امیرکبیر حتی در این گونه نوسازی های متأثر از ممالک مترقی، خوداتکایی و خودکفایی و بیشتر در جهت نوسازی دوایر دولتی برای جلوگیری از فساد و از بین بردن موانعی بود که در راه ترقی ایران قرار داشت.

امیرکبیر با جامعه ای روبه رو بود که به لحاظ فرهنگی نیز آمادگی پذیرش این گونه نوسازی ها را نداشت.

بنابراین وجه همت اصلی امیرکبیر نوسازی های فرهنگی بود و درست در همین عرصه بود که مقاومت های زیادی را تجربه کرد.

مقایسه ی تفاوت شیوه ی نوسازی وی با بسیاری از اصلاح طلبان، از اتکای وی به داخل حکایت دارد.

به این معنی که وی هیچ گاه به دنبال شبیه سازی ایران به ممالک مترقی نبود، بلکه تنها می خواست با ترقی ایران و نوسازی اداری، فرهنگی و رفاهی، به گوشه هایی از آلام مردم سرزمینش پایان دهد و از این راه به مملکت محروسه ی ایران، نظم و نسقی بسزا بخشد.

به تعبیر کنت گوبینو، دیپلمات فرانسه در ایران، امیرکبیر می خواست عظمت دیرینه ی کشورش را بازگرداند.

[5] امیرکبیر گرچه در شیوه ی مدرنیزاسیون کشور نگاه به غرب داشت و می دانست که چاره ای جز بهره گیری از رشد فنی اروپا ندارد، اما فلسفه ی ترقی ایران در اندیشه او با آنچه در اروپا می گذشت و با آنچه سال ها بعد در ذهن سپهسالار و نیز برخی نظریه پردازان الگوهای ترقی در ایران همچون آخوندزاده، طالبوف، ملکم و دیگران می گذشت، تفاوت ماهوی داشت.

امیرکبیر از یک سو مانند متأخرین به راه غرب برای نوسازی ایران اعتماد نداشت.

از سویی دیگر، دولت چنانچه در ذهن اصلاح طلبان پس از وی شکل گرفته بود و تشکیلاتی مستقل تر از حکومت و نظام سیاسی بود، در ذهن امیرکبیر شکل نگرفته و یا به دلیل شرایط زمانه اش، مجال ظهور پیدا نکرده بود.

اقدامات امیرکبیر در نوسازی پایه های کشور از مسیر سلطنت می گذشت؛ تا جایی که می کوشید خود ناصرالدین شاه را سلسله جنبان و محور اصلاحات و نوسازی در ایران قرار دهد.

فشار جسورانه ی امیر به شاه جوان برای آشنایی با کشورداری و دوری از تنبلی، در همین راستا بود.

امیرکبیر اگرچه جان خود را در راه همین فشارها گذاشت، اما گویی در همراه کردن ناصرالدین شاه با اصلاحات موفق شده بود که ناصرالدین شاه نوسازی را چون هوسی شاهانه، همواره با خود همراه داشت.

چنان که هرازچندگاهی تب این نوسازی در جان اقتداگرای شاه شعله ور می شد، ولی همین که با ماهیت کاهنده ی قدرت آن از مقام سلطنت مواجه می شد، آب سردی بر آتش زبانه کشید ه اش می زد و باز به رجال سنتی و دیوان سالاران محافظه کار و متملقان چاکرِ آستانش پناه می برد تا به گرمای تملق، قبله ی عالمش بخوانند و تنها راه نجات کشورش بنامند! اوج این فرازوفرود را باید در اعلام صدارت سپهسالار و پس از مدت کوتاهی، در فرمان عزل وی رصد نمود.

[6] اینکه امیر می کوشید ناصرالدین شاه را محور نوسازی و اصلاحات خود قرار دهد، امری است که با اقتدارطلبی و حکومت فردی شاه قابل جمع نبود و چنان که می بینیم، امیرکبیر خود سرانجام قربانی این استراتژی شد.

اگرچه به نظر می رسد شرایط زمانه و ترس از تهدیدات درباریان و توطئه ی منفعت جویان به امیرکبیر اجازه نمی داد حتی نظریه ی عبور از سلطنت مطلقه را برای نوسازی کشور در ذهن خود بررسی نماید، اما به هر حال، همین اقدام، ماهیت نوسازی و اصلاحات مدنظر وی را با رجال روشن فکر پس از خود، که به نسخه ی کاملاً غربی برای نوسازی اعتقاد داشتند، متفاوت می نماید.

حقیقت این است که نباید از امیرکبیر انتظار داشت همچون روشن فکران سه دهه پس از خود بیندیشد؛ آن هم امیرکبیری که خود در شکل گیری اندیشه های ترقی خواهانه ی آنان همچون یک الگو نقش آفرینی نموده بود.

امیرکبیر خود به همین شیوه ی حکومت داری استبدادزده تعلق داشت و اساساً نمی توانست هیچ کوششی برای دخالت دادن طبقه ی متوسط در اداره ی حکومت به خرج دهد.

او تنها در اندیشه ی اصلاح امور برای کاستن از آلام مردم و نظم و نسق دادن به مقام سلطنت با همان شیوه ی دیوان سالاری قدیم بود، اما همان گونه که اشاره شد، وی را باید با در نظر گرفتن محدودیت های زمانه اش سنجید.

نه مردم زمانه اش آن قدر آگاه بودند که او بتواند به مشارکت آن ها دل خوش کند و نه بستری که به ساختن امیرکبیر کمک کرده بود، چنین امکانی را به جامعه ی ایران می بخشید.

اما در نتیجه ی تفکرات وی، قدم های بعدی خودبه خود برداشته شد.

همان دانشجویان برگشته از اروپایی که به همت وی و عباس میرزا به غرب رفته و با ترقی اروپا آشنا شده بودند، فروپاشیدگی سیستم پوسیده ی داخلی را آشکارتر نمودند.

بنابراین چنانچه برخی می پندارند با مرگ امیرکبیر اصلاحات وی در خاک مدفون نشد، بلکه باعث فراگیر شدن این اندیشه در سراسر ایران و نفوذ آن در میان مردم و روحانیون شد؛ همان ها که نقش مهمی را در گسترش اندیشه ی مشروطه خواهی ایرانیان به عهده گرفتند و آن را به سرانجام رساندند.

دکتر داریوش رحمانیان قتل امیرکبیر را در حافظه ی تاریخی ما به موتور محرکه ی فکر اصلاحات تشبیه می نماید و گرایش ناصرالدین شاه و نوسان وی میان استبداد و از سویی دیگر، اصلاحات و تجددخواهی و نوخواهی را نشان عذاب وجدان وی ارزیابی می نماید.

[7] ناصرالدین شاه نیز چون امیرکبیر به دنبال آن شیوه از اصلاحات بود که شالوده ی سلطنت و قدرت وی را زیر سؤال نبرد؛ یعنی در پی سازگاری سلطنت با نوسازی بود.

اقدام وی در جهت تأسیس مجلس مشورت خانه بدون تدوین قانونی جامع همچون دوران مشروطه، کاریکاتوری بود که پارادوکس های وجودی سازگاری سلطنت مطلقه و نوسازی را به تصویر می کشید.

نکته ی دیگری که نشان می دهد امیرکبیر در پی شبیه سازی ایران به ممالک پیشرفته ی اروپا نبوده را باید در اعتقادات وی جست وجو کرد.

امیرکبیر اگرچه با روشن بینی و جهان بینی انسانی اش، از شنیدن آزار و اذیت های اقلیت های دینی به شدت برمی آشفت و از فشار متعصبین برای تغییر مذهب آن ها می کاست و دستور برخورد صادر می کرد،[8] اما خود مسلمانی معتقد بود و ذاتاً نمی توانست به نسخه های کاملاً اروپایی و عرف گرایانه ی اروپایی نوسازی تن در دهد.

تقید امیر به اعمال مذهبی در نامه هایی که به شاه می نویسد مشهود است؛ جایی که می نویسد: احوال این غلام را استحضار فرموده بودید، از تصدق سر قبله ی عالم روحنا فداه خوب است.

در بالا خانه به قدر یک ساعت مشغول قیام و قعود هستم.

[9] امیرکبیر در نوسازی و اصلاحات خود، از روشی بهره می گیرد که ویژه ی جوامع شرقی و به خصوص جوامع استبدادزده است، نه جوامع عرف گرای اروپای غربی آن روزگار! وی با توجه به طبقه ای که به آن تعلق داشت، به نوسازی ایران با خصلت نخبه گرایان و از بالا به پایین توجه نمود، بی آنکه از چنین نظریاتی الگوبرداری کرده باشد.

وی کوشید از همین طریق به مبارزه با فساد بپردازد.

در حالی که عملاً به همین طبقات اجتماعی وابسته بود و با آگاهی از چنین وابستگی ای بود که برای رهایی از تهمت گدازادگی ، که همواره دشمنانش علیه او علم می کردند، به ازدواج با عزت الدوله، تنها خواهر شاه، تن داده بود.

تهمتی حاصل خشم غلیان کرده ی قاجارها که می خواست امیر را از اقداماتی که در ذهن داشت بازدارد.

[10] واتسن در این باره می نویسد: امکان نداشت نجبای دیرین کشور، زیر بار قوانینی بروند که به وسیله ی فردی فاقد نسب خانوادگی وضع گردیده بود.

[11] نتیجه گیری امیرکبیر نخستین کسی نبود که به ضرورت نوسازی و اصلاحات برای جبران عقب ماندگی های ایران پی برده باشد، اما قطعاً نخستین کسی بود که نوسازی و اصلاحات را در شرایط آن روزگار ایران در معرض آزمون جدی قرار داد.

نگاه امیر به توسعه ی درون زا و یا نوسازی و اصلاحات با تکیه بر موجودیت داخلی، گذشته از اینکه به شخصیت مستقل، آگاه و عقاید و باورهای شرقی و ایرانی و دینی او بستگی داشت، محصول شرایط حاکم بر زمانه و در نتیجه، آماده نبودن بسترهای لازم در سلطنت، الیگارشی حاکم و مردم و سایر نیروهای تأثیرگذار در کشورداری نیز بود.

نگاه از بالا به نوسازی و اصلاحات و کم توجهی به پتانسیل های موجود در میان نخبگان هم عقیده اش و نیز عدم تلاش در همراه کردن مردم و نیز رجالی که اقداماتش منافع آن ها را به چالش کشیده بود، راهی نیست که اروپا در راه نوسازی پیش گرفته باشد؛ اگرچه شباهت هایی با راه روسیه و عثمانی آن روزگار، یعنی همان کشورهایی که امیر سفرهایی به آن ها داشته است را می توان در اقدامات او ملاحظه کرد.

حقیقت این است که نگاه امیر حداقل در حوزه ی عملکردی و دولت مداری به مقوله ی نوسازی از مسیر سنت های حاکم می گذشت؛ چراکه هنوز بسترهای فرهنگی لازم برای شعارهایی که سال ها بعد در رساله ها و روزنامه های دگراندیشان و اصلاح طلبان مطرح شد، همچون قانون جدید، عدالت خانه و پارلمان، مشروطه و غیره فراهم نبود.

نیمی از پتانسیل امیرکبیر در آن سه سال و اندی صدارت، مصروف فرهنگ سازی و آماده سازی بسترهای لازم برای آینده شد.

امیرکبیر در کنار مبارزه با برخی از ناهنجاری های فرهنگی که مانع نوسازی بود، به انتشار روزنامه ی وقایع اتفاقیه و ترجمه ی جراید ممالک مترقی نیز همت گماشت.

در این جراید، به بررسی مجالس اروپا، رویدادهای سیاسی آن قاره، نحوه ی انتخابات نمایندگان مردم و.

پرداخت.

خلاصه این عملکردها به نظر می رسد در جهت ارتقای آگاهی های سیاسی و اجتماعی مردم عمل می کرد و تلنگری محسوب می شد که همه از حقوق خود در آن محیط استبدادی آگاه شوند.

تجربه مرگ امیر بعدها در باور نوخواهان تأثیر شگرفی گذاشت.

بدین معنی که به آن ها آموخت بدون تغییر اساسی در شیوه ی حکومت داری و مشخصاً بدون قانون مدونی که از قدرت شاه کاسته و به نقش مردم و فرهیختگان بیفزاید و بدون عدالت خانه و پارلمان و قانون اساسی و آزادی و تنها در سایه ی استبداد منور نمی توان نوسازی حقیقی را در جامعه ی ایران پایه ریزی کرد و به قرن ها عقب ماندگی و بی مسئولیتی دولت ها در قبال نان، فرهنگ و رفاه و استقلال مردم ایران پایان داد.

(*) پی نوشت ها: [1].

نگاه کنید به: حائری، عبدالهادی، نخستین رویارویی های اندیشه گران با دورویه ی بورژوازی غرب، ص 308.

[2].

ورهرام، غلامرضا، تاریخ سیاسی و سازمان های اجتماعی عصر قاجار، انتشارات معین، 1369، ص 166.

[3].

آدمیت، فریدون، امیرکبیر و ایران، خوارزمی، 1348، ص 221 و 222.

[4].

همان.

[5].

گوبینو،کنت، سه سال در آسیا، ترجمه ی عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، قطره، 1382، ص 179.

[6].

بنگرید به: توحیدی چافی، محمد، قهوه ی قجری، آسیب شناسی رقابت های رجال عصر قاجار، انتشارات باز، 1387، ص 209 تا 235.

[7].

http: //cgie,org.

ir/fa/news/25035 [8].

حکیمی، محمود، داستان هایی از زندگی امیرکبیر، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص 161 و 159.

[9].

هاشمی رفسنجانی، اکبر، امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار، دفتر تبلیغات اسلامی، ص 119.

[10].

توحیدی چافی، محمد، همان، ص 180.

[11].

رابرت، واتسن، تاریخ ایران از ابتدای قرن نوزدهم تا سال 1858، ترجمه ی وحید مازندرانی، بی تا، انتشارات سخن.


کلید واژه ها: ایران - امیرکبیر - نوسازی - ایرانی - استقلال - وابستگی - انگلیس - اندیشه - سالروز شهادت - تاریخ - حکومت - سیاسی - اروپا - ایرانیان - اصلاحات - فراهانی - فروزان - فرانسه - تاریخی - کارانه - روس ها - فلسفه - توسعه - آزمون - روسیه - شهادت - جامعه - اولین - میراث - صنعت

آخرین اخبار سرویس:
لاریجانی: حرف های ترامپ نوعی جنگ جدید را نشان می دهد

همدان 2018، مقصد گردشگران آسیا

لزوم توسعه نشاط اجتماعی در استان

مسجد جامعی از شهردار تهران درباره خانه نیما

دولت جمهوری چک اعلام کرد در آینده ای نزدیک استعفا خواهد کرد

پارلمان ها صدای ملت ها هستند

امروز در پاستور چه خبر بود؟

قرآن کشتی مطلا در قم رونمایی شد+ عکس

مسائل حوزوی و دینی اثرش در زن ها و دخترها بیش از مردهاست/ زن های جامعه اگر اصلاح شوند، مردان هم اصلاح می شوند

لاریجانی در اختتامیه کنفرانس مجالس کشورهای اسلامی حرف های ترامپ نوعی جنگ جدید را نشان می دهد/ آمریکایی ها نمی خواهند تروریسم در منطقه پایان یابد

بدترین مکان زمین از زبان امام علی(ع)

انتقاد جبهه مردمی برای آزادی فلسطین از نشست اخیر ساف

امام جمعه اصفهان: آمریکا از مردانگی و ایستادگی ملت ایران هراس دارد

اختصاص 230 میلیارد تومان برای بیمه زنان سرپرست خانوار

هشتمین گزارش سه ماهه اجرای برجام تقدیم مجلس شد

شهادت می دهم آیت الله هاشمی از اتهامات قتل های زنجیره ای مبّرا بود/ در این قضیه وزیر اطلاعات را هم دور زدند/ 4،5 نفر بیرون نشسته و برای خود تصمیمی گرفتند/هاشمی غبطه چه چیزی را می خورد؟

برگزاری یادواره شهدای روستای قم قلعه مهاباد+گزارش

لاریجانی: نظامی گری عامل گسترش جریان تروریستی در منطقه شده است/پارلمان ها صدای ملت ها هستند

از تحریم تا شکنجه

همسرم هیچ گاه از بیت المال استفاده نکرد

احداث 600 سد در کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی

بیل گیتس: وقت خداحافظی با فلج اطفال برای همیشه فرا رسیده است

آنچه یک کارفرما باید درباره مطالبات کارکنانش بداند/ چرا بیشتر مردم شغل خود را رها می کنند؟

استخدام 10 ردیف شغلی در یک کافی شاپ و رستوران بزرگ در تهران

محجوب: بازماندگان پلاسکو از بی توجهی ها گله مند هستند

عارف: روند پیگیری رفع حصر قابل قبول است

ولایتی: برجام قابل مذاکره مجدد نیست

عارف: روند پیگیری رفع حصر قابل قبول است

دولت و ملت ایران همواره در کنار دولت و ملت لبنان خواهد بود

نماینده وزیر بهداشت در شورای عالی نظام پرستاری منصوب شد

3 بهمن؛ آغاز بیست ویکمین دوره ازدواج دانشجویی | 30 بهمن؛ آخرین مهلت ثبت نام زوج ها

احمدزاده با عکسی خاص تولد کامیابی نیا را تبریک گفت

تغییرات در وزارت خارجه نهایی شد/ عراقچی و انصاری معاونان سیاسی و اقتصادی

احداث 600 سد در کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی

هشتمین گزارش اجرای برجام به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ارایه شد

امروز باید با وحدت و برادری در مقابل توطئه های دشمنان بایسیم

وزیر کشور با تبدیل روستای آشار به شهر موافقت کرد

حذف برخی کارکنان خانه فرهنگ دانشگاه کاشان / شایسته سالاری یا سیاسی کاری

دانلود آهنگ جدید سجاد اسماعیلی بنام حالم بده

دانلود آهنگ جدید کلمست بنام لیلا

هنر فرصتی برای ارتقای فرهنگی دینی است

امام جمعه اصفهان: آمریکا از مردانگی و ایستادگی ملت ایران هراس دارد

آکادمی نظامی - عقیدتی نُجَباء افتتاح شد + تصاویر

آیت الله جوادی آملی: مسائل حوزوی و دینی اثرش در زن ها و دخترها بیش از مردهاست/ زن های جامعه اگر اصلاح شوند، مردان هم اصلاح می شوند

دیدار ولایتی با رییسان مجالس لبنان و سوریه

نخستین انتخابات الکترونیک اتحادیه های صنفی شهرستان ورامین برگزار شد

اعضای هیئت دولت در جمع خبرنگاران

آیت الله دری نجف آبادی: شهادت می دهم آیت الله هاشمی از اتهامات قتل های زنجیره ای مبّرا بود / در این قضیه وزیر اطلاعات را هم دور زدند / 5-4 نفر بیرون نشسته و برای خود تصمیمی گرفتند

توضیح دکتر روحانی مطابق با ضوابط اعتقادی شیعه و بسیار دقیق بیان شد

تقویت وحدت ضرورتی انکارناپذیر است

پارلمان اوکراین طرح قطع روابط دیپلماتیک با روسیه را رد کرد

نخستین انتخابات الکترونیک اتحادیه های صنفی شهرستان ورامین برگزار شد

معلول کار آفرین در کاشمر

تشریح روند بررسی بودجه در صحن علنی مجلس

واعظی:دستور روحانی به وزیر ارتباطات برای ایجاد شبکه های اجتماعی بومی/ مسایل مربوط به توان دفاعی کشور قابل مذاکره نیست

گسترش همکاری های ایران و اعضا سازمان همکاری اسلامی

برنامه آموزش ترم زمستان مجمع غرب مهد قرآن استان تهران

برجام به هیچ وجه بازنگری نخواهد شد

ویتنام؛ میزبان نشست «مجمع مجالس آسیا- پاسیفیک»

نخستین انتخابات الکترونیک اتحادیه های صنفی شهرستان ورامین برگزار شد

نگرانی سنای افغانستان از پخش شب نامه های داعش در حومه کابل

سه مانع ارتباط موثر شهرداری و شهروندان

علت احتیاط ایرباس در فروش هواپیما چیست

عراقچی و انصاری؛ معاونان سیاسی و اقتصادی ظریف

مدارس دولتی آب می رود

مسدود شدن اشتباهی گوشی ها در طرح رجیستری

چرا مردم رشد اقتصادی را نمی بینند؟

میانجی ایران و عربستان چه کشوری است؟

آتش بحران سوریه با تسلیح کردها توسط امریکا شعله ور شد

عارف: شورای عالی امنیت ملی، در حال بررسی زمان پایان حصر است

هشتمین گزارش سه ماهه وزارت خارجه درباره اجرای برجام تقدیم مجلس شد

تبلیغ «شهید نواب صفوی» برای کالای ایرانی در مسجد +عکس

یاسر هاشمی در کنگره جمعیت جوانان انقلاب اسلامی: مرحوم پدرم همواره بر حزب قوی تاکید داشت/ هیچ وقت حزب قوی نداشته ایم

ضرورت مناسب سازی اماکن عمومی برای معلولان

توسعه روابط دوجانبه ،منطقه ای و بین المللی تهران – بیروت ضروری است/ بی تردید صهیونیست ها از ایجاد اختلاف و تفرقه در لبنان سود می برند/ دولت و ملت ایران همواره در کنار دولت و ملت لبنان خواهد بود

تاکید مراجع عظام بر توجه به معیشت مردم

ایران هیچ محدودیتی برای ارتقاء همکاری های دفاعی و نظامی با پاکستان قائل نیست

گشایش دفتر یادبود گرامیداشت خاطره دریانوردان کشورمان در نخجوان

تعمیرات اساسی واحد آروماتیک پتروشیمی بندر امام با موفقیت به پایان رسید

شوراهای استانداری مرکزی بیش از حد فعال اند

سرداری که هنوز در میدان است

تقویت تعاملات صداوسیما با سپاه

رفع فیلتر تلگرام و اینستاگرام غیرقانونی است!

زمان پایان اعتبار کارت ملی قدیم

پیکر یکی از مفقودین حادثه ناوشکن دماوند کشف شد

کمک های مردم به زلزله زدگان در حساب های سلبریتی ها ماند!؟

عارف: روند پیگیری رفع حصر قابل قبول است

طباطبایی نژاد: اشتغال و حمایت از تولید ملی مغفول مانده است

واکنش کاربران اجتماعی به سالگرد شهید نواب صفوی و یاد و خاطره شهدای "فداییان اسلام"

تذکرات کتبی نمایندگان به مسئولان اجرایی کشور

توضیح دکتر روحانی مطابق با ضوابط اعتقادی شیعه و بسیار دقیق بیان شد

گشایش دفتر یادبود گرامیداشت خاطره دریانوردان کشتی نفتکش در نخجوان

توضیح سخنگوی وزارت امور خارجه درباره هشتمین گزارش سه ماهه اجرای برجام

استغاثه باران در جوار گلزار شهدای شیراز

معاون رییس قوه قضاییه هم به سخنان تکذیب شده روحانی واکنش نشان داد

پیشگیری از جرم اولویت سازمان قضایی نیروهای مسلح +فیلم

نیمی از مسائل فرهنگی به ضعف مدیریتی برمی گردد

برگزاری همایش تجلیل از خیران بخش رودبست در بابلسر

رکورد ترافیک دیتا در بین اپراتورهای تلفن همراه شکسته شد

لاییک ها و سکولارها را بجای تجویز نقد معصوم نقد کنیم

به مناسبت سالروز شهادت میرزا تقی خان فراهانی آیا نگاه امیرکبیر به نوسازی در ایران برون زا بود؟

به مناسبت سالروز شهادت میرزا تقی خان فراهانی آیا نگاه امیرکبیر به نوسازی در ایران برون زا بود؟