سید محمد علی دیباجی نسبت ابن سینا و فلسفه مشاء

اصطلاح مشایی بطور مطلق در ادبیات فلسفی معاصر درباره شیوه فلسفی ارسطو، پیروان او، ابن سینا و شماری از فیلسوفان مسلمان بکار می رود.

- چکیده اصطلاح مشایی بطور مطلق در ادبیات فلسفی معاصر درباره شیوه فلسفی ارسطو، پیروان او، ابن سینا و شماری از فیلسوفان مسلمان بکار می رود.

از طرف دیگر، ابن سینا که خود رییس حکمای مشاء در میان مسلمانان محسوب میشود، در یکی از آثارش انتقادات شدیدی بر مشاییان وارد کرده و آنها را تخطئه نموده است.

اکنون سوالاتی که در اینباره پیش می آید عبارتند از: آیا ابن سینا ارسطو را نقد کرده یا انتقادات وی متوجه پیروان اوست؟ اگر انتقادات او از مشاییان به ارسطو مربوط نیست، آیا پیروان یونانی، اسکندرانی، رومی و مشاییان بغداد در دوره اسلامی را به یک اندازه شامل میشود؟ و بالاخره این فرض هم قابل بررسی است که آیا میتوان نقدهای او از مشاییان را دلیل عدول وی از فلسفه مشایی به حکمت مشرقی دانست؟ در نوشتار حاضر ضمن مرور تاریخی و معناشناختی بر کلمه مشاء این مطالب مورد بحث قرار گرفته که میتوان سه دسته از مشاییان (اصحاب لوکئوم، دوره میانی قرن سوم تا ششم میلادی و اصحاب بیت الحکمه) را در تاریخ فلسفه شناسایی کرد که انتقادهای ابن سینا متوجه هر سه گروه بویژه سومین آنهاست؛ بعلاوه بنظر ابن سینا میتوان از فلسفه مشایی چنان روای�