مطالب مرتبط:
چرا دولت مشکلات سپرده گذاران کاسپین را حل نمی کند؟
بی توجهی دولت به سپرده گذاران کاسپین
چرا دولت مشکلات سپرده گذاران کاسپین را حل نمی کند؟
98 درصد سپرده گذاران فرشتگان تعیین تکلیف شدند
98 درصد از سپرده گذاران فرشتگان تعیین تکلیف شدند
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 آبان 1396 ساعت 18:512017-11-20اقتصادي

قانون تعهدی به بازپرداخت وجوه سپرده گذاران ندارد


اقدام بانک مرکزی در پاسخ گویی به سپرده گذاران مؤسسات اعتباری غیرمجاز صرفا از باب حفظ امنیت و نظم کشور و حسب دستور مقامات امنیتی مانند شورای عالی امنیت ملی است و نه بر اساس تکالیف قانونی بانک مرکزی در مقررات بانکی کشور چراکه در بانکداری اسلامی چنانچه .

- ، البته پرواضح است که برای مشتریان عادی بانک ها که تخصصی نسبت به صورت های دارایی و اعمال بانک ها ندارند، اثبات تقصیر بانک بسیار دشوار و هزینه بردار و زمان بر است و در صورت عدم امکان اثبات، بانک ها تعهدی به استرداد وجوه سپرده ها به مردم سپرده گذار در بانکداری اسلامی ندارند، مگر آن دسته سپرده هایی که به صورت جاری یا پس انداز (بدون سود) گشایش یافته اند.

این در حالی است که تجربه ورشکستگی مؤسسات مالی و اعتباری ثامن و کاسپین و وحدت و فرشتگان و حافظ و مانند آنها نشان می دهد که اغلب سپرده گذاران این مؤسسات سپرده های مدت دار گشایش کرده بودند تا از نرخ سود بیشتر آنها در مقایسه با سایر بانک ها و مؤسسات اعتباری بهره مند شوند.

در بانکداری اسلامی، ادعا بر این است که بانک ها صرفا یک واسطه و وکیل تلقی می شوند و رابطه بین بانک و سپرده گذاران در قالب عقد وکالت تعریف می شود.

البته قانون عملیات بانکی بدون ربای ایران مصوب 1362 سپرده های جاری و پس انداز را -که به آنها سودی تعلق نمی گیرد- مصداق قرض می داند و بنابراین با آنها مانند نظام بانکداری عرفی غرب برخورد می کند.

در حالی که همین قانون تصریح می کند در سپرده های مدت دار (کوتاه مدت و بلندمدت) که به سپرده گذاران سود سپرده تعلق می گیرد، رابطه در قالب عقد وکالت تعریف می شود.

این تعبیر باعث می شود ایراد ربا بر سود متعلق به سپرد ه ها وارد نشود چراکه قانون گذار تلاش دارد ماهیت قرض را در رابطه سپرده مدت دار انکار کند تا ایراد شرعی ربای قرضی مرتفع شود و سود سپرده ها به عنوان حق الوکاله قابل تعریف باشد یا عناوین دیگری نظیر سود علی الحساب حاصل از مشارکت وجوه ناشی از سپرده در سرمایه گذاری های بانک قابل تعریف باشد.

عقد وکالت و عقد قرض در حقوق قراردادها دارای اوصاف و ویژگی های متعددی هستند که آنها را از یکدیگر متمایز می کند: وکیل مالک مال موضوع وکالت نمی شود و به تعبیر فقهی و حقوقی، ید وکیل نسبت به مال مورد وکالت ید امانی است.

در حالی که در قرض، مال موضوع قرض به قرض گیرنده تملیک می شود و ید قرض گیرنده مالکانه است.

تفاوت دوم در آثار عمده حقوقی این دو عقد در آن است که در صورت فوت یا حجر وکیل عقد وکالت منفسخ می شود به بیان ساده تر در صورتی که وکیل ورشکسته شود که از مصادیق حجر تلقی می شود، عقد وکالت از بین می رود و رابطه قراردادی منحل می شود.

در حالی که در عقد قرض، فوت یا حجر و ورشکستگی قرض گیرنده (بانک) موجب برهم خوردن قرارداد و ازبین رفتن آن نمی شود و قرض گیرنده همچنان مسئول بازگرداندن مثل مال موضوع قرض است و در صورت فوت وی (انحلال بانک یا مؤسسه اعتباری) این وجه باید از ترکه او قبل از تقسیم بین وراث کسر و به قرض دهنده (سپرده گذاران بانکی) عودت داده شود.

بنابراین در صورت ورشکستگی یک بانک در نظام بانکداری عرفی غرب که مبتنی بر عقد قرض است، بانک ید ضمانی دارد؛ یعنی ضامن و مسئول است که وجوه سپرده گذاران را به آنها پس دهد.

در حالی که در صورت ورشکستگی بانک اسلامی با توجه به اینکه بانک وکیل تلقی می شده است.

ید بانک نسبت به استرداد وجوه امانی است: یعنی در صورتی که وجوه باقی باشد مکلف به استرداد است و در صورتی که وجوه تلف شده و از بین رفته باشند، وکیل (بانک) مسئول نیست مگر آنکه تعدی و تفریط (تقصیر) کرده باشد و بار اثبات این تقصیر نیز بر عهده طرف مقابل (سپرده گذار) است؛ چراکه در قانون اصل بر امین بودن و تقصیرنداشتن وکیل یا بانک است.

بنابراین به نظر می ر سد در بانکداری اسلامی چنان چه یک بانک یا مؤسسه اعتباری ورشکسته شده و مدعی شود وجوه سپرده ها تلف شده است، مطابق اصول حقوقی و با توجه به مفاد قانون عملیات بانکی بدون ربا، مشتریان ابتدا باید ثابت کنند که این ورشکستگی از نوع به تقصیر یا تقلب بوده است تا ید امانی بانک (به عنوان وکیل سپرده گذاران) تبدیل به ید ضمانی شود.

البته پرواضح است که برای مشتریان عادی بانک ها که تخصصی نسبت به صورت های دارایی و اعمال بانک ها ندارند، اثبات تقصیر بانک بسیار دشوار، هزینه بردار و زمان بر است و در صورت نبود امکان اثبات، بانک ها تعهدی به استرداد وجوه سپرده ها به مردم سپرده گذار در بانکداری اسلامی ندارند، مگر آن دسته سپرده هایی که به صورت جاری یا پس انداز (بدون سود) گشایش یافته اند.

این در حالی است که تجربه ورشکستگی مؤسسات مالی و اعتباری ثامن، کاسپین، وحدت، فرشتگان، حافظ و مانند آنها، نشان می دهد اغلب سپرده گذاران این مؤسسات سپرده های مدت دار گشایش کرده بودند تا از نرخ سود بیشتر آنها در مقایسه با سایر بانک ها و مؤسسات اعتباری بهره مند شوند.

ممکن است در پاسخ به این ایراد، عنوان شود بانک مرکزی بر اساس بند 3 ماده 14 قانون پولی و بانکی کشور مصوب 1351، سپرده قانونی از بانک ها اخذ می کند و در صورت ورشکستگی بانک ها، امکان جبران وجوه از آن محل هست؛ اما با توجه به سال تصویب این قانون، باید متذکر شد این مقرره ارتباطی با بانکداری اسلامی و وکیل دانستن بانک ها ندارد و در کشورهای بانکداری عرفی نیز این اندوخته وجود دارد.

دوم اینکه چنان چه میزان سپرده های مردم در یک مؤسسه اعتباری بیش از سپرده قانونی آن بانک یا مؤسسه نزد بانک مرکزی باشد، همچنان باید طبق قاعده یادشده، سپرده گذار ابتدا تقصیر بانک را ثابت کند تا بتواند وجوه خود را در صورت وجود دارایی از بانک ورشکسته و نه بانک مرکزی بازستاند.

سوم آنکه حتی در فرضی که میزان سپرده های مردم متناسب با سپرده قانونی آن بانک یا مؤسسه اعتباری نزد بانک مرکزی هست نیز همچنان به نظر می رسد تکلیف سپرده گذار در اثبات تقصیر وکیل ورشکسته (بانک) به قوت خود باقی است و مطابق اصول بانکداری اسلامی است و بانک مرکزی تکلیفی در پرداخت وجوه پیش از اثبات تقصیر بانک از سوی سپرده گذار ندارد.

نکته آخر آنکه در بسیاری از موارد ورشکستگی مؤسسات اعتباری و صندوق های قرض الحسنه، متأسفانه اساسا نهاد اعتباری مذکور که اقدام به جذب سپرده از مردم کرده است، مجوز بانک مرکزی را نداشته است یا سپرده قانونی به بانک مرکزی نسپرده است؛ از این رو، به نظر می رسد اقدام بانک مرکزی در پاسخ گویی به سپرده گذاران مؤسسات اعتباری غیرمجاز صرفا برای حفظ امنیت و نظم کشور و حسب دستور مقامات امنیتی مانند شورای عالی امنیت ملی است و نه بر اساس تکالیف قانونی بانک مرکزی در مقررات بانکی کشور.

بنابراین به نظر می رسد اکنون بعد از گذشت سه دهه از اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب 1362 و پس از خصوصی سازی که در آن بانک های خصوصی و مؤسسات مالی و اعتباری خصوصی عرصه برای فعالیت پیدا کرده اند، صاحب نظران اقتصادی باید پاسخ گوی بحران ورشکستگی این نهادها در تئوری خود باشند.

چالش دیگر آن است که چنان چه این مؤسسه اعتباری مجوزات چهارگانه قانونی لازم را از بانک مرکزی اخذ نکرده باشد و سپس اندوخته قانونی لازم را در صندوق ضمانت سپرده های بانک مرکزی نیز نسپرده باشد، منطقا و قانونا بانک مرکزی نیز در برابر سپرده گذاران مسئولیت قانونی استرداد وجوه را ندارد.

سخنی که طرح آن در شرایط فعلی کشور ممکن است به مذاق بسیاری خوش نیاید؛ اما واقعیت قانونی آن است که شهروندانی که نام این مؤسسات را در فهرست مؤسسات مجاز بانک مرکزی جست وجو نکرده اند، در واقع مصداق قاعده حقوقی اقدام هستند.

شرق 110
کلید واژه ها: سپرده - بانک - بانکداری اسلامی - وکالت - قانون - وکیل - صورت - بانک مرکزی - شورای عالی امنیت ملی - اسلامی - سود سپرده - امنیت - رابطه - حقوق - سرمایه گذاری - بانکی - مرکزی - کشور - ورشکستگی - سرمایه - دارایی - عناوین - شورای - تفاوت - انکار - صورتی - هزینه - ایران - وحدت - عالی

آخرین اخبار سرویس:
تعدیل 123 واحدی شاخص بورس پس از رکوردشکنی های پیاپی

دفاع جهانگیری از دستاوردهای تیم روحانی

بانک سامان هم به تاپ پیوست

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران 250 شرکت را واگذار کرده است

رشد اندک نرخ دلار و سکه در بازار آزاد

تسهیلات بانک پارسیان ویژه تامین سرمایه واحدهای بازرگانی + جزییات

خراسان شمالی در ردیف صادرکنندگان خوراک دام قرار می گیرد

درآمد 469 هزار میلیارد ریالی دولت از فروش نفت طی هفت ماه امسال

زمان دریافت کارت آزمون استخدامی وزارت بهداشت اعلام شد

قاچاق کالا به اشتغال و اقتصاد کشور آسیب جدی می زند

جزییات ورود تجهیزات جدید پس از برجام/ از سهام عدالت خارج شدیم

خراسان شمالی در ردیف صادرکنندگان خوراک دام قرار می گیرد

عبور 90 درصدی کانتینرها از گمرکات بدون کنترل

قاچاق از مبادی رسمی و غیررسمی ادامه دارد

حقوق ها در سال 97 چقدر افزایش می یابد؟ + جدول

مدیر یک فروشگاه اینترنتی در پاسخ به فارس مطرح کرد مشکل تخفیف های غیر واقعی در فروشگاه های اینترنتی «ارادی» نیست/ سودده نیستیم

بانک شهر تنها متعلق به شهرداری تهران نیست

انار صد درصد گران و هندوانه ده درصد کاهش یافته است

استخدام 2 ردیف شغلی در شرکت فراز اندیشان هیوا در تهران

استخدام مدیر بازرگانی خانم در یک موسسه فرهنگی معتبر در تهران

توزیع گوشت گرم گوسفندی وارداتی در میدان میوه و تره بار البرز

مصوبات جلسه 584 هیات انتخاب و خرید کتاب اعلام شد کتاب هایی از اسدالله شعبانی و کامران شرفشاهی در لیست خرید ارشاد

تصویب برنامه 10 ساله حوزه فضایی در شورای عالی فضایی

دفاع جهانگیری از دستاوردهای تیم روحانی

واگذاری شرکت آزمایشگاه مکانیک خاک به بخش خصوصی اشتباه است

زمینِ گران در ایران، سرمایه گذاران خارجی را فراری داده است

معاون وزیر راه: افزایش نرخ گازوییل کرایه را گران نمی کند

استفاده از همه ظرفیت های بانک رفاه برای تامین اعتبار بنگاه ها

تصویب 16 هزار و 810 میلیارد ریال تسهیلات ریالی کلان در بانک ملی

رونمایی از طرح « سروش ارزش آفرین» بانک دی

گزارش صندوق بین المللی پول از اقتصاد ایران/ نظام یارانه نقدی را بازنگری کنید

دلایل واقعی طلاق و جدایی زنان از همسران خود

گران شدن مسکن به رکود دامن می زند

استفاده از همه ظرفیت های بانک رفاه برای تامین اعتبار بنگاه ها

لمینیت و هر آنچه که باید درباره آن بدانید

صعود قیمت نفت

شکاف ها در برخی مناطق زلزله زده کرمانشاه در حال بازتر شدن است

غول های خودروسازی دست بکار شدند/ تولید خودروهای پاک بزودی

افزایش قیمت جهانی گندم

استخدام استاد زبان و کارمند اداری در تهران

دلایل واقعی طلاق و جدایی زنان از همسران خود

شاخص کل بورس پس از 4 کانال شکنی بالاخره قرمز شد

رتبه سوم ایران در دورریز و ضایعات مواد غذایی در جهان

فوران چاه 23 کنگان چگونه مهار شد؟

کاهش 15 درصدی فلرسوزی در پارس جنوبی

صادرات محصولات معدنی به کشور قطر افزایش یابد

پیشرفت فیزیکی 70 درصدی ساخت هتل بومی در ارگ محمدحسین خان نارویی زهک

پرداخت طلب پیمانکاران ایلامی عضو انجمن صنفی در هاله ای از ابهام

استخدام کارمند فروش آقا شرکت بازرگانی هیواپارت کارنو

راه اندازی نخستین مرکز ژنتیک در کشور /ثروت یک کشور نیروی انسانی آن است

سرنوشت متفاوت خودروسازی در کره جنوبی، ترکیه و ایران: چرا آنها پیش رفتند و ما عقب ماندیم؟

بدهکاری 330 میلیارد تومانی کارفرمایان به تامین اجتماعی گیلان

احتمال اخذ عوارض از بزرگراهها/گازوییل 400 تومان می شود

سفر 1.1 میلیارد نفر در 10 ماه نخست 2017

افزایش دما در مازندران

کاهش 12 میلیارد دلاری قاچاق در سال های اخیر

کوتاهی دستگاه ها در فعال کردن پتانسیل های فرودگاه و منطقه اقتصادی پیام

فارس گزارش می دهد اضافه برداشت بانک های خصوصی از بانک مرکزی متوقف نمی شود/ بدهی دولت به بانک ها 179 هزار میلیارد تومان شد

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران 250 شرکت را واگذار کرده است

پیشرفت فیزیکی 70 درصدی ساخت هتل بومی در ارگ محمدحسین خان نارویی زهک

تکمیل 6 هزار طرح صنعتی نیمه تمام تا پایان سال جاری

جهانگیری: برخی مدیران آنطور که باید انگیزه حل مشکلات را ندارند

قیمت خودرو مزدا در بازار+ جدول

صادرات محصولات معدنی به کشور قطر افزایش یابد

پرداخت طلب پیمانکاران ایلامی عضو انجمن صنفی در هاله ای از ابهام

سرنوشت متفاوت خودروسازی در کره جنوبی، ترکیه و ایران: چرا آنها پیش رفتند و ما عقب ماندیم؟

حمایت از استارت آپ ها، مسئولیت اجتماعی تازه بانک ملی

استخدام کارمند،تحصیلدار و کارشناس تدارکات در تهران

بدهی یکصد هزار میلیاردی دولت به تامین اجتماعی

نقدینگی مهرماه 1403هزار میلیارد تومان اعلام شد

استخدام کارشناس مالی و کارشناس فروش سازمانی در تهران

اطلاعیه فراخوان مجدد مصاحبه فارغ ‎التحصیلان دانشگاه صنعت نفت

نگاهی به روند پیشرفت اجرای اهداف توافق پاریس

شرکت بویینگ: ممکن است قرارداد فروش هواپیما به ایران متوقف شود

مالیات بر سود سپرده ابزار هدایت نقدینگی از بانک به تولید

زمان دریافت کارت آزمون استخدامی وزارت بهداشت اعلام شد

66 درصد محمودآبادی ها کارت ملّی هوشمند دریافت کردند

ابراز نارضایتی معاون آخوندی از "میزان کم" افزایش قیمت سوخت

استخدام کارمند فروش آشنا با آفیس در شرکت آدوراطب در تهران

اعتیاد در محیط های کارگری به اقتصاد آسیب می رساند

استخدام 3ردیف شغلی در مرکز رشد دانشگاه آزاد علی آباد کتول

شهرضا کمترین نرخ کرایه تاکسی در استان را دارد

راه اندازی هشت پنل خورشیدی توسط مددجویان کمیته امداد خوشاب

ارزش صادرات محصولات پتروشیمی از 7 میلیارد دلار گذشت

برآورد خسارت 1700 میلیاردی صنعت بیمه از حادثه زلزله کرمانشاه

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی: زیرساختهای رفاهی خواف متناسب با ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری آن نیست

امضای تفاهم نامه احداث آزادراه اهواز-ایذه-لردگان با سرمایه گذار چینی

مسیر سیاست های ارزی به یکسان سازی منتهی نمی شود

بسیاری از سرمایه گذاران از ظرفیت های ایلام اطلاع ندارند

اجرای طرح حفاظت از جنگل به موازات طرح تنفس جنگلها

بهره وری اندک آب در ایران/بحران آب با حذف برخی محصولات کشاورزی حل نمی شود

آمادگی جایگاه داران سوخت کشور برای بهره گیری از توانمندی شرکت های دانش بنیان/ دست افرادی که مانع تراشی می کنند کوتاه شود

جهانگیری: تاکید بر تکرارکارنامه موفق دولت در زمینه رونق تولید/ بانک ها در پرداخت تسهیلات به واحدهای تولیدی سختگیری نکنند

افزایش 72 درصدی کشفیات پرونده های بالای 500 میلیون تومان/ استقرار در بندر شهید رجایی از برنامه های پلیس آگاهی

فروش گوشت گوساله با ژن برتر کیلویی 900 هزار تومان+عکس

در سال 2018 خط آهن «چین- قرقیزستان- ازبکستان» احداث می شود

مدیرعامل آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به فارس: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک خصوصی می شود/ 150 میلیارد تومان از دولت طلب داریم

تلاش بانک رفاه کمک به دولت برای اجرای برنامه های اقتصادی است

فروش گوشت گوساله با ژن برتر کیلویی 900 هزار تومان+عکس

استخدام منشی-کارشناس روابط عمومی-پیشگامان فناوری اطلاعات هامون

قانون تعهدی به بازپرداخت وجوه سپرده گذاران ندارد

قانون تعهدی به بازپرداخت وجوه سپرده گذاران ندارد