مطالب مرتبط:
نقض غرض در اجرای پروژه سهام عدالت
نقض غرض در اجرای پروژه سهام عدالت
اجرای خیریه نمایش «بوی خواب در روز»
افزایش سه برابری درآمدهای گمرکی با اجرای سامانه جامع
سیف تأکید کرد: همکاری استانداران لازمه اجرای موفق طرح حمایت از بنگاه های کوچک و متوسط است
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 29 آبان 1396 ساعت 11:062017-11-20اقتصادي

نقض غرض در اجرای پروژه سهام عدالت یعنی چه؟


سهام عدالت از همان روزهای ابتدایی خلقش تا امروز با حاشیه های زیادی درگیر بوده است.

- بازار نیوز- کارشناسان معتقدند رفع ایرادات حقوقی و محاسباتی در مکانیزم تخصیص سهام عدالت و همچنین ،استهلاک اقساط باقی مانده از محل سودهای آتی شرکت های مشمول، می تواند منجر به افزایش مشارکت سهامداران شود.

دو کارشناس حقوقی و اقتصادی در یادداشتی مشترک موضوع نقض غرض در اجرای سهام عدالت را مورد بررسی قرار داده اند که متن کامل آن از نظر گرامی تان می گذرد: اخیرا معاون محترم وزیر امور اقتصادی و دارایی و رییس سازمان خصوصی سازی کشور اعلام کرده اند که چنانچه دارندگان سهام عدالت نسبت به پرداخت مابقی اقساط خود اقدام نکنند، سهام آنها بازپس گرفته خواهد شد.

به نظر می رسد مستند ایشان تبصره 3 ماده 6 مصوبه شورای عالی واگذاری مصوب سال 1388 باشد که بیان می دارد درصورتی که در پایان دوره تقسیط، بهای سهام مورد واگذاری به طور کامل تسویه نشده باشد، خریداران مکلفند حداکثر ظرف مدت شش ماه رأساً نسبت به پرداخت بدهی و تسویه حساب سهام مورد خریداری اقدام کنند.

در غیر این صورت سازمان خصوصی سازی به میزان مبلغ بدهی تسویه شده سهام مورد وثیقه را آزاد می نماید و نسبت به وصول مطالبات خود از محل فروش سهام باقی مانده وفق مقررات اقدام خواهد نمود .

به نظر آثار اقتصادی و حقوقی منفی متفاوتی بر این تصمیم دولت مترتب است که در ادامه ضمن اشاره به برخی از رووس اصلی و اهداف اجرای این طرح، آن نکات اشاره می شوند؛ هدف اصلی از توزیع سهام عدالت بین شش دهک پایین جامعه براساس مصوبه مورخ 1385/8/21 هیأت وزیران که به پیش نهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (9) قانون برنامه چهارم توسعه کشور (مصوب 1383) تصویب شده افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون عنوان شده است.

بر اساس ماده 3 همین آیین نامه وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف شده است با رعایت قوانین و مقررات مربوط به بند ج سیاست های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری مربوط به اصل چهل و چهار قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و پس از تشکیل شرکت واسط نسبت به واگذاری سهام قابل واگذاری دولتی و متعلق به دولت به شرکت واسط اقدام نماید و متعاقباً نسبت به واگذاری سهام شرکت واسط به شرکتهای سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص ) به نسبت مشمولین سهام عدالت اقدام نماید.

بنابراین براساس محورهای مصرح در آیین نامه، ساختار لازم برای توزیع ثروت در جامعه نیز باید توسط دولت و براساس تقسیم سهام شرکت های سودده بین گروه های هدف طراحی گردد.

علاوه بر این، در ماده 11 همین آیین نامه نیز آمده که سازمان خصوصی سازی به قائم مقامی سهامداران دولتی موظف است با انعقاد قراردادی با شرکت واسط و شرکتهای سرمایه گذاری استانی (سهامی خاص) که ضمانت اجرایی لازم در آن پیش بینی شده باشد پس از طی دوره تقسیط که حداکثر (10) سال است، متناسب با میزان سود دریافتی از شرکت واسط و بلافاصله پس از آن نسبت به تسویه حساب اقساط سهام واگذاری اقدام کند.

بهای سهام موضوع این ماده شامل پنجاه درصد (50 درصد) تخفیف می باشد و اقساط شامل احتساب سود فروش اقساطی نخواهد بود.

بنابراین براساس این ماده اقساط سهام واگذار شده از محل سود دریافتی قابل تسویه است و نکته قابل توجه تر این که مجددا دولت و به نمایندگی از آن سازمان خصوصی سازی مکلف هستند نسبت به تسویه اقساط سهام واگذار شده متناسب با سود دریافتی اقدام نمایند.

بنابراین، هدف اصلی طرح براساس روح کلی حاکم بر آن که در قالب مصوبات دولت تجلی یافته است، توزیع ثروت بین افراد متوسط و پایین جامعه به منظور گسترش عدالت اجتماعی عنوان شده است.

ولی شرایط امروز دارندگان سهام عدالت نشان می دهد که متأسفانه نه تنها این هدف محقق نشده بلکه شرایط بوجود آمده این گمان را بوجود می آورد که اجرای آیین نامه های مربوط عملا در جهت مخالف اهداف اولیه طرح در حال ساماندهی و پیش برد است.

بخشی از این گمان از اشکالات وارده بر آیین نامه و برخی نیز از اجرای آن نشأت می گیرد.

نمونه هایی از این ایرادات و اشکالات در ادامه اشاره می شوند.

تشتت در ماهیت حقوقی طرح نکته اول این که متأسفانه بدلیل یکپارچه نبودن ساختار آیین نامه ها مشخص نیست که واگذاری سهام فوق در کدام قالب حقوقی قرار می گیرد.

مثلا سه عبارت فروش اقساطی، ثمن معامله و واگذاری در آیین نامه تصریح شده است که هر یک بار حقوقی متفاوتی دارند.

این نشان می دهد که نوعی ابهام در ماهیت حقوقی طرح (دست کم در آیین نامه ها) وجود دارد.

لذا نمی توان به صراحت حقوق و تکالیف سهامداران از یک سو و دولت از سوی دیگر را به دقت مشخص نمود.

اگر ماهیت طرح را بیع تلقی کنیم، مهمترین اثر آن مالکیت قطعی خریدار بر مبیع از ابتدای بیع می باشد در حالی که این موضوع با سایر مفاد آیین نامه و حتی با نحوه اجرا نیز مغایرت دارد.

از سوی دیگر، اگر ماهیت طرح را واگذاری سهام در قالب فروش اقساطی بگیریم، مالکیت خریدار بر مبیع معلق بر شرطی است که پس از حصول آن قطعی می گردد که با اجرا سازگارتر است ولی مشخص نیست چرا عبارت ثمن معامله در آیین نامه درج شده است.

این تشتت در ماهیت حقوقی طرح، عملا منافع سهام دار را در ابهام قرار می دهد که می تواند به ضرر وی بیانجامد.

عدم گسترش مشارکت عمومی مردمی با وجود این که یکی از اهداف اصلی اجرای پروژه سهام عدالت گسترش مشارکت عمومی بوده ولی برخی نقایص طرح اولیه و نیز برخی اقدامات در مسیر اجرای آن، به گونه ای بوده که عملا مشارکت سهامداران در فرآیند تصمیم سازی هیچ بوده است.

به عنوان مثال، آیین نامه های مربوط به گونه ای تنظیم شده اند که انتقال مالکیت قطعی بر سهام مورد نظر به دارندگان آن را منوط به استهلاک بهای آنها (تنها از محل سود آتی ایجادی شرکت هایی که سهام آنها واگذار شده) بوده است و در غیر این صورت هیچ گونه مالکیتی برای دارندگان آن ایجاد نخواهد شد.

در همین راستا در ماده 3 آیین نامه مورخ 29 فروردین 1388 مصوبه شورای عالی اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی آمده است سهام عدالت به صورت مستقیم به شرکت های سرمایه گذاری استانی واگذار خواهد شد.

سهام مزبور در توثیق سازمان خصوصی سازی خواهد بود و متناسب با کسر تخفیفات قانونی و اقساط پرداختی از توثیق خارج می شود.

و براساس ماده 6 آیین نامه فوق الذکر، ثمن معامله از محل سود سالانه شرکت های واگذار شده تسویه خواهد شد و براساس تبصره 2 همین ماده، چنانچه میزان سود دریافتی در هر سال تکافوی میزان اقساط دریافتنی همان سال را ننماید، بدهی خریداران سهام از سود دریافتنی سنوات بعد قابل تسویه خواهد بود .

بنابراین عملا تا اتمام پرداخت اقساط به دلیل عدم دخالت دارندگان سهام در هیأت مدیره شرکت های واسط و فقدان هرگونه کنترل و نظارتی از سوی آنان یا نمایندگان ایشان برسهام یا عملکرد شرکت هایی که سهام واگذار شده است، مشارکتی توسط دارندگان سهام عدالت صورت نگرفته است.

ضمن این که همه وظایف مرتبط با به سودرسانی این شرکت ها را دولت یا نمایندگان دولت بر عهده گرفته اند.

بنابراین، عدم استهلاک بهای سهام از طریق سود، متوجه هیأت مدیره، دولت و گردانندگان این شرکت ها می باشد و گذاردن بار سنگین تسویه نصف بهای سهام بر عهده دارندگان آن که هیچ مشارکتی در به سودرسانی یا زیاندهی شرکت ها نداشته اند، آسیب جدی به هدف عدالت محوری در واگذاری این سهام تلقی می شود.

نکته دیگر این است که عدم دخالت دارندگان سهام عدالت در مدیریت شرکت ها تاکنون با هدف ایجاد ساختارهای لازم و آموزش آنها با نحوه سهام داری و نیز سایر اهداف مربوط به کنترل بازار سهام و حفظ ثروت این خانوارها قابل توجیه است، ولی باید زمینه مشارکت بیشتر آنها را فراهم نمود.

عدم دستیابی کامل به توزیع بهتر ثروت چنانکه گفته شد و از روال آیین نامه ها و مصوبات نیز مشهود است، در جریان واگذاری سهام، پرداخت اقساط، تقسیم سود، مدیریت شرکت های مورد نظر عملا سهامداران دخالتی حتی غیرمستقیم نداشته اند و وزارت اقتصاد به نمایندگی از سهامداران سهام عدالت و شرکت های سرمایه گذاری نسبت به شرکت در مجامع، اعمال مدیریت و تعیین عضو هیأت مدیره اقدام کرده و رأسا سود را دریافت و به حساب خزانه واریز کرده است.

بر همین اساس نیز طی بیش از 10 سال گذشته، سهامداران هیچگاه سودی دریافت نکرده اند.

این بدان معناست که کل سود برای پرداخت اقساط صرف شده و هنوز تسویه نشده است لذا عملا توزیع ثروت که از اصلی ترین اهداف این پروژه بوده است، محقق نگردیده است.

اشتباهات محاسباتی به زیان سهامداران براساس ادعای مقامات دولتی، سهام سودآورترین شرکت های دولتی در این طرح توزیع شده است.

اما این بهترین شرکت ها در طی 10 سال تنها توانسته اند، به اندازه نیمی از ارزش کل سهام واگذار شده به هر فرد (متوسط 500 هزار تومان) سود به سهامداران پرداخت کنند که بر این اساس بازده سالانه این سهام کمتر از 5 درصد بوده است که کمتر از نصف سودهای علی الحساب پرداختی سیستم بانکی در همان زمان است.

بنابراین یا سهام مورد نظر از کیفیت و سودآوری ادعا شده برخوردار نیستند و یا اینکه دولت یا سازمان خصوصی سازی که نمایندگی سهامداران سهام عدالت را نیز دارد، نتوانسته طی ده سال متوسط سالانه 10 درصد سود را تأمین نماید.

به هر حال، یک نکته مشخص است و آن این که برخلاف هدف اصلی طرح، برای دارنده سهام عدالت که هدف اصلی طرح کمک به وی بوده است عملا منفعت قابل توجهی ایجاد نشده است.

تزلزل در اعتماد عمومی مردم نحوه اجرای طرح از آغاز تاکنون به گونه ای بوده است که عملا دارندگان سهام عدالت نه انتفاع مالی قابل توجهی کسب کرده اند و نه دانشی از جهت مدیریت شرکت های سرمایه گذاری و سهام داری برای آنها ایجاد گردیده است ضمن این که اخبار هر از چندگاه منتشره از طرف دولت باعث ایجاد نگرانی و اضطراب در آنها نیز می شود.

بنابراین عملا این گونه اجرای طرح (بصورت ناقص) باعث تزلزل اعتماد عمومی که بزرگترین سرمایه هر دولتی است به طرح های دولتی خواهد شد.

ابهام در مالکیت فعلی سهام نکته نهایی این که حتی اگر مابقی ارزش سهام که براساس ادعای سازمان خصوصی سازی حدود 500 هزار تومان برای مشمولین دهک های 3 تا 6 است، نیز توسط آنها پرداخت شود معلوم نیست سهام چه شرکتی به سهامدار تحویل خواهد شد.

چراکه سهام داران عدالت سهام شرکت های سهامی عدالت استانی را در اختیار دارند که در تشکیل آن نیز نقشی نداشته و حتی در انتخاب اعضای هیأت مدیره و مدیرعامل آنها نیز نقشی ایفا نکرده اند.

لذا بدیهی است که کسی مایل نیست هزینه سهام شرکتی ناشناس را پرداخت نماید.

به همین دلیل نیز هست که کسی از پرداخت رقم مورد ادعا استقبال نکرده است.

نتیجه با توجه به موارد فوق و جهت رعایت حقوق سهام داران سهام عدالت و نیز تحقق اهداف توزیع این سهام، پیشنهاد می شود: علاوه بر رفع برخی ایرادات حقوقی و محاسباتی و برخی موانع مقابل مشارکت گسترده تر سهام داران، به روال گذشته، دولت نسبت به استهلاک اقساط باقی مانده از محل سودهای آتی شرکت های مشمول اقدام نماید.

به عبارت دیگر، باید سقف زمانی 10 ساله را افزایش دهد.

با این کار علاوه بر رفع نگرانی ناشی از ورود یکباره سهام خرد به بازار و آسیب رسانی به بازار سهام، اهداف طرح نیز تا حدود زیادی محقق خواهد شد.

علی رضا ثقفی، کارشناس ارشد حقوق از دانشگاه شهید بهشتی و وکیل پایه یک دادگستری
کلید واژه ها: سهام - سهام عدالت - اقتصادی - امور اقتصادی - سازمان خصوصی سازی - جمهوری اسلامی - وزیر امور اقتصادی و دارایی - واگذاری سهام - قانون اساسی - رییس سازمان خصوصی سازی - خصوصی سازی - دارایی - دولت - خانوارهای ایرانی - ایران - قانون - مقام معظم رهبری - کارشناس - نامه - ماده - جمهوری - اسلامی - افزایش - سرمایه گذاری - افزایش ثروت - توزیع - وزارت - جامعه - صورت - آیین

آخرین اخبار سرویس:
رشد 27 درصدی بدون احتساب بیمه شخص ثالث توسط بیمه نوین

سقوط دوباره قیمت نفت

روسیه خواهان اتمام توافق کاهش تولید نفت

بیمه سرمد به مجمع می رود

ورود ایران به رتبه بندی جهانی کشت محصولات ارگانیک

افتتاح شعبه چالوس بیمه کوثر

نزاع خونین در پانسیون خیابان فلسطین

سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران کارگاه های تخصصی برگزار می کند

امسال چند روز هوای تهران «پاک» و «ناسالم» بود؟

راه اندازی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان

آذربایجان غربی، دارنده رتبه سوم کشوری در کاهش تلفات جاده ای

بهترین رمان های جهان را در ایران کتاب بخوانید

ارزش چک های مبادله ای آبان بیش از 615 هزار میلیارد ریال است

جمع آوری 53 میلیارد تومان کمک نقدی و 20 هزار تن کالا برای کرمانشاه

نتیجه زنده/ پرسپولیس صفر - صنعت نفت آبادان صفر

قیمت طلا افزایش یافت

نقش صنعت بیمه در تحقق اقتصاد مقاومتی-پوراندخت نیرومند*

جمع آوری افزون بر17 میلیارد ریال صدقه در سیستان و بلوچستان

خانه حاج باشی مرمت می شود/در برابر متعرضان کوتاه نمی آییم

همایش امید - محمدرسول ابراهیمی اسفدن*

درآمد میلیونی عجیب یک کودک از فضای مجازی

پرزر؛ یک فروشگاه جمع و جور

لایحه راه اندازی اتوبوس دریایی در شورای شهر تصویب شد

رفع مشکلات واحدهای صنعتی و تولیدی با جدیت دنبال می شود

منتظر افزایش قیمت بنزین باشیم؟

حمایت سایپا از قطعه سازانی که به دنبال افزایش کیفی هستند

درآمد پلیس و خزانه از جرایم رانندگی؛ 3هزار میلیارد تومان!

9 صفت شخصیتی افراد تاثیرگذار

فعالیت های بانک قرض الحسنه مهر ایران با تاکید بر الگوهای بانکداری اسلامی

1.5 میلیون فقره چک در آبان ماه برگشت خورد

قیمت نفت به 57.05 دلار در هر بشکه رسید

کارخانه فولاد شادگان با حضور جهانگیری افتتاح شد

طلا همچنان در مسیر سقوط

استخدام کارشناس برنامه ریزی و مهندس مکانیک در ارومیه

تبدیل شدن اوکراین به فقیر ترین کشور اروپا

برای خرید 207 چقدر باید هزینه کرد؟

افزایش قیمت 3 میلیونی یک خودروی اتومات در 3 روز

برای خرید 207چقدر باید هزینه کرد؟

اقتصاد دانش بنیان چیست؟

گشایش 1.8 میلیارد یورو اعتبار چینی برای طرح های معدنی

نیمی از خدمات میراث فرهنگی اردبیل به صورت الکترونیکی ارائه می شود

برداشت 30 کیلوگرم زغفران در شهرستان زرندیه

معاون رفاه اجتماعی :پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان راه اندازی می شود

اردکانیان در نشست کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی: دولت هیچ منبع مالی برای انتقال آب خلیج فارس به کرمان درنظر نگرفته است

نخستین محموله پر مرغ از آستارا به جمهوری آذربایجان صادر شد

کرباسیان: بخش عمده طرح انتقال آب خلیج فارس عملیاتی شده است

مدیرعامل سازمان میادین میوه و تره بار: عرضه محصولات ارگانیک در 30 نقطه میادین شهرداری تهران

پروژه بزرگترین نیروگاه خورشیدی شناور جهان آغاز شد

استخدام تکنسین آزمایشگاه رشته عمران در بتن پژوهش ایستا تهران

فرودگاه کرمانشاه مهم ترین و استراتژیکی ترین فرودگاه غرب کشور

تغییر و تحولات در وزارت نیرو کلید خورد/ وزیر سابق قائم مقام می شود؟

مجتمع فولاد شادگان با حضور معاون اول رییس جمهوری افتتاح شد

استراتژی خروج از توافق کاهش تولید جهانی نفت بررسی می شود

رییس اتاق ایران: کاهش یک درصدی فساد، 3 درصد صادرات را افزایش می دهد

راه اندازی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان / حقوق دریافتی هر ایرانی و شغلش مشخص می شود

اتاق بازرگانی بایدبه عنوان سوپاپ اطمینان بین بخش خصوصی وحاکمیت عمل کند

مردم دنیا سالانه 1000 میلیارد دلار رشوه می دهند

رتبه برتر بانک کارآفرین از لحاظ درصد چک های عادی عودتی

اهدای کاپ خلاقیت به روابط عمومی بانک توسعه تعاون

اعلام آمادگی شورای شهر رشت برای افزایش تعاملات با بانک شهر

گمرک ایران در اجرای طرح حمل ونقل ترکیبی پیشقدم شد

مهاجم استقلال بر سر دوراهی

شرایط فروش تویوتا راو4 به صورت نقدی توسط ایرتویا + جدول

دستگاه کارتخوان بر روی تمام تاکسی های استان زنجان نصب می شود

همکاری ایران و اسپانیا در حوزه فناوری های پیشرفته عملیاتی می شود

تولید فولاد کشور در افق 1404 به 55 میلیلون تن خواهد رسید

جهانگیری: دولت اهتمام خاصی به خوزستان دارد

کارخانه فولادشادگان با حضور جهانگیری افتتاح شد

انتقال آب خلیج فارس به کرمان و یزد بدون اتکا به بودجه دولت

آمار چک های مبادله ای آبان ماه/1.5 میلیون فقره چک برگشت خورد

درآمد پلیس از جرایم رانندگی چقدر است؟

تسهیلات بانک ملت ویژه زندانیان بدهکار + جزییات

آغاز پیش فروش ساندرو استپ وی + شرایط

دلار در کانال 42 هزار ریالی باقی ماند

مدیرعامل اتحادیه سراسری صیادی ایران خبر داد عرضه مستقیم آبزیان با قیمت پایین در تهران/ صیادان شمال کشور با مشکل بیمه مواجه اند

صنایع فیلترسازی لوکومبیل؛ دوستدار محیط زیست

قطاری که با نیروی هوا به حرکت در می آید

مهلت ثبت نام آزمون کارشناسی ارشد تا چهارشنبه

استخدام کارشناس اداری،باشرایط ودرآمدبسیارعالی در شرکت گردشگری

بازار مس گرم شد

تصویب آیین نامه ثبت سفارش خودرو به زودی در هیات دولت

استخدام کارمند ثبتی حقوقی در یک موسسه حقوقی معتبر در تهران

ترویج فرهنگ پیشگیری از حوادث و مدیریت ریسک نیازمند اراده ملی

مردم انگیزه ای برای مصرف بهینه انرژی ندارند

ضرورت شناسایی موانع مقاوم سازی اقتصاد در برابر تکانه های خارجی

بخش خصوصی ایران و کره 22 تفاهم نامه همکاری امضا کردند

کدام دارایی ها نامشهود هستند؟

«پورشه»، عسل تولید می کند+تصاویر

ابراز نارضایتی فرماندار از روند تغییر کاربری اراضی کشاورزی در همدان

افزایش قیمت 4 میلیون تومانی سراتو و 5 میلیونی پژو 2008

طرح فولاد شادگان با حضور دکتر جهانگیری معاون اول رییس جمهور و محمد شریعتمداری وزیر صنعت، معدن و تجارت افتتاح شد

حمایت بانک صادرات تولید 169 بنگاه اقتصادی بوشهر را رونق داد

رشد قیمت خودرو توجیه اقتصادی ندارد

جامعه کارگری با افزایش مناطق آزاد مخالف است/ بیش از 3.5 میلیون کارگر بدون بیمه حمایتی

خانه های میلیاردی تهران کجاست؟

قدردانی استاندار هرمزگان از بانک صنعت و معدن

گمرک ایران در اجرای این طرح پیشقدم شد

حمله جنگنده های ترکیه به مناطق مرزش شمال اربیل

پازوکی: از 60 درصد اقتصاد مالیات گرفته نمی شود

کسب رتبه دوم بانک قرض الحسنه مهرایران در جذب منابع

نقض غرض در اجرای پروژه سهام عدالت یعنی چه؟

نقض غرض در اجرای پروژه سهام عدالت یعنی چه؟