مطالب مرتبط:
ارادت هنرمندان به امام هشتم | وقتی ضامن آهو به هنر اعتبار می بخشد
شهادت امام رئوف و ضامن آهو تسلیت + فیلم
در سوکِ ضامن آهو..+ فیلم
از شایعه تا واقعیت عکس معروف آهو و چیتاها + تصاویر
کارمند سابق وزارت خارجه اسپانیا:آمریکا بالغو برجام، بی اعتبار خواهد شد
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 28 آبان 1396 ساعت 17:122017-11-19فرهنگي

وقتی ضامن آهو به هنر اعتبار می بخشد


قرن ها هنرمندان خیالی ساز و نگارگران با پرداختن به زندگی امامان معصوم از جمله امام رضا(ع) نقش مهمی در پیوند مردم با زندگی اهل بیت داشته اند ولی این روزها این هنر مورد بی توجهی مسئولان است.

- مهر نوشت : عرصه خیالی سازی یکی از مهم ترین وادی های هنر برای روایت رشادت ها، مظلومیت ها، تاریخ نگاری ها و اتفاقات زندگی پیامبر اسلام (ص) و ائمه معصومین است.

از دیرباز نقاشان خیالی ساز، روایتگران رویدادهای مذهب تشیع در قالب رنگ و نقش هایی بوده اند و مثال معروف چون از دل بر آید، لاجرم بر دل نشیند را در ذهن تداعی می کنند.

مبدا این هنر، سنت قصه خوانی و مرثیه سرایی و تعزیه خوانی در ایران است و البته پیدایش قهوه خانه ها نقش مهمی در پدید آمدن و زنده ماندن این هنر در سده های طولانی داشته است.

نقاشی قهوه خانه ای تلفیقی از ارزش های مذهبی و میهنی ایرانیان را میراث داری می کند و امروزه نمونه های قابل توجهی از آثار این هنرمندان نقاشی روایی در موزه های مختلف نگهداری می شود.

همچنین هنر نگارگری نیز در طول قرن ها به موضوعات مذهبی و روایت های مختلف تاریخ اسلام پرداخته است و در این عرصه به ویژه روایت ضامن آهو بسیار مورد توجه نگارگران بوده است که باز یکی از مهمترین نمونه های آن خلق تابلویی به همین نام توسط استاد محمود فرشچیان است که در گنجینه آستان قدس رضوی در کنار دیگر آثار اهدایی این هنرمند به آستان قدس نگهداری می شود.

درباره آثار هنری تجسمی با موضوع امام رضا (ع) با هادی سیف، منصور وفایی و محمدباقر آقامیری گفتگوهایی انجام داده ایم که از نظر می گذرانید.

هادی سیف پژوهشگر و نویسنده کتاب های مختلف در حوزه نقاشی قهوه خانه ای درباره تاریخچه پرداختن هنرمندان خیالی ساز به مضامینی درباره زندگی امام رضا (ع) گفت: مضامینی که حول زندگی امام رضا (ع) می گردد ارتباط تنگاتنگی با نقاشان خیالی ساز در حوزه نقاشی قهوه خانه ای و نقاشی پشت شیشه دارد و این موضوع به زمانی که این سفارش ها توسط زوار به هنرمندان داده می شد بازمی گردد و به همین دلیل عمدتا نقاشان ساکن مشهد این آثار را خلق کرده اند.

وی با اشاره به اینکه در این وادی بیشترین خلاقیت نصیب نقاشان پشت شیشه بوده است، بیان کرد: به دلیل اینکه روایت ضامن آهو یکی از موضوعات رایج و مورد پسند زائران بوده بیشترین سفارش ها را در این زمینه داشته ایم و هنرمندان نقاشی پشت شیشه گیلانی مقیم مشهد کارهای ماندگاری در این حوزه انجام داده اند.

این پژوهشگر ادامه داد: کارهای هنرمندانی مانند حسین قوللر آغاسی و یا محمد مدبر در حوزه نقاشی قهوه خانه ای نمونه های عالی هستند که احتمالا هر کدام از آنها نمونه نقاشی پشت شیشه هم داشته اند.

این موضوع روی کاشی ها نیز نمود دارد و به خصوص همان روایت یا ضامن آهو را می بینیم که سخت مورد اقبال بوده دلیل آن هم این بوده که تمام عناصر جذاب برای یک نقاش خیالی ساز را در خود داشته است؛ عناصری مانند دشت و آهو و شکارچی و امام معصوم به عنوان نمادی از روشنایی.

سیف با اشاره به اینکه تبلور هنر هنرمندان در برابر مضامینی که حول زندگی امام هشتم شیعیان می گردد به همین ها ختم نمی شود و در صحن های حرم رضوی و کاشی کاری ها و آیینه کاری ها نیز می توان تجلی ارادت و ادای دین هنرمندان به امام رضا (ع) را مشاهده کرد، درباره هنرمندان معاصری که به این مضامین پرداخته اند نیز بیان کرد: در آثار مرحوم حسین همدانی که مدتی مقیم مشهد بودند می توان نمونه کارهای بسیار خوبی دید.

برادران حمیدی نیز همین الان مشغول به فعالیت هستند و روایاتی که مربوط به امام هست از جمله ضامن آهو و زهر خوراندن به امام را سفارش می گیرند و کار می کنند.

در نگارگری معاصر نیز کسی چون محمود فرشچیان کارهای درخشانی دارد و اصولا عموم نگارگران ایرانی یک اثر با این مضمون را کار کرده اند.

این مولف کتاب های هنری درباره دوره معاصر و پرداختن به چنین مضامینی نیز گفت: مذهبی نگاری اصولا فصلی جداگانه در حوزه هنر ایران است و یک طریقت جدا چه در میان خود هنرمندان و چه نحوه سفارش و خلق آثار دارد تا جایی که نمی شود انتظار داشت خارج از مذهبی نگاری چنین رد پایی را در فضای هنر معاصر دنبال کرد.

مثلا من برداشتم از آثار استاد فرشچیان که به موزه آستان قدس اهدا کردند این است که آثار را در نهایت ارادت و اخلاص خلق و آثاری را اهدا کردند که جنبه عرفانی و مذهبی بیشتری دارد و زیبنده این موزه است.

وی ادامه داد: اما درباره نقاشی قهوه خانه ای می توانم بگویم این سبک مربوط به دوره و شرایط خاص اجتماعی بود که قهوه خانه ها و تکایا و حسینیه ها رونق بیشتری داشت و امروزه با گسترش فضای عکاسی، فضای مجازی و بسته شدن قهوه خانه ها و همین طور تغییر ذائقه زائران عملا خیالی سازی به صورت پویا نمی تواند به حیات خود ادامه دهد.

سیف در پایان عنوان کرد: در زمان های قدیم مثلا از نیمه دوم قرن 14 که خیالی سازی اوج می گیرد تا سال های 1320 شمسی کسی که به زیارت امام رضا (ع) می رفت ترجیح می داد نقاشی های پشت شیشه را که اندازه کف دست بودند سوغات بیاورد ما این روند را داریم ولی امروز دیگر این چنین نیست و این نوع نقاشی در شکل خالصانه که بنا به ارتباط شخصی میان سفارش دهنده و نقاش شکل می گرفت دیگر وجود ندارد اما من بارها گفته ام این هنر باید به عنوان یک میراث حفظ شود و رهروانی داشته باشد که تکنیک آن را زنده نگه دارند.

کار نقاشان قهوه خانه ای را هیچ نقاشی نمی تواند انجام دهد منصور وفایی هنرمند پیشکسوت نقاشی قهوه خانه ای که از آخرین بازماندگان این نسل است، این روزها در حال تکمیل اثری با نام دلاور صحرای کربلا است که به روایت رشادت و شهادت حضرت علی اکبر (ع) می پردازد.

وی درباره خلق اثری درباره زندگی امام رضا (ع) گفت: من اثری درباره امام رضا (ع) در ابعاد یک متری در سال 80 خلق کردم که فرهنگستان هنر آن را خرید.

مضمون این تابلو زهرخوراندن به امام در بارگاه مامون است.

اصولا دو روایت درباره امام رضا (ع) میان نقاشان قهوه خانه ای بیشتر شاخص است که یکی روایت ضامن آهوست و دیگری همین موضوع زهر خوراندن به امام.

وفایی درباره اهمیت نقاشی قهوه خانه ای در پرداختن به موضوعات مذهبی بیان کرد: سبک نقاشی قهوه خانه ای فرهنگ ما ایرانیان را نشان می دهد و هیچ نقاشی از دیگر سبک ها قادر نیست کاری را که نقاشان قهوه خانه ای در این وادی انجام می دهند، انجام دهد.

هیچ نقاشی نمی تواند تصویری در پرده دو متر در 4 متر بکشد و در 8 مترمربع کل حماسه عاشورا را از روایات معتبر به تصویر بکشد.

این نقاش قهوه خانه ای با تاکید بر اینکه چنین تابلوهایی که هم در گذشته خلق شده اند هم امکان خلق آنها در این روزگار وجود دارد بهترین درس و مشق برای کودکان و نوجوانان ماست، ادامه داد: کودکان و نوجوانان ما مدام از مظلومیت امامان شیعه می شنوند ولی باید با تصویر که زبان امروز دنیاست به این بچه ها نشان داد ما از چه چیز حرف می زنیم.

وی افزود: نقاشی قهوه خانه ای از سه موضوع مهم در فرهنگ ایران صحبت می کند؛ یکی وقایع مهم اسلام به ویژه حماسه عاشورا و بعد سنن و آداب ایرانیان و دیگر اشعار و متون بزرگان این سرزمین.

البته نگارگران ما هم به این مضامین پرداخته اند اما این آثار در قطع کوچک هستند و قابل نصب در یک مکان عمومی را ندارند تا مفهومی را به مخاطب عام منتقل کنند.

دیگر سبک های هنر نقاشی نیز یا زبان و المان های پیچیده ای دارد که همه فهم نیست و یا اساسا قالبش به این مضامین نمی خورد.

نقاشی قهوه خانه ای را در دانشگاه تدریس کنند وفایی با بیان اینکه امروزه کمتر به هنرهای سنتی بها داده می شود، گفت: مسئولان باید ببینند کدام هنرهای تجسمی وقتی برابر کودکان و نوجوانان قرار می گیرد نقش آموزشی دارد.

به گمان من باید در مقطع کارشناسی در یک دوره 3 تا 6 ماهه نقاشی قهوه خانه ای در دانشگاه ها تدریس شود.

باید آثاری که ما خلق می کنیم در تالارهایی نصب شود و گروه گروه برای دیدنش بیایند اما امروزه نقاشان قهوه خانه ای گیر نفت برای پاک کردن قلم موهایشان و تهیه رنگ هستند.

این نقاش پیشکسوت در انتها با بیان اینکه نهادها عمدتا سفارش دهندگان این نقاشی در روزگار معاصر هستند، درباره کمتر پرداخته شدن به زندگی امامان معصوم در این وادی در کنار پرداختن به حماسه عاشورا نیز اظهار کرد: این موضوع به نهادهای سفارش دهنده بستگی دارد.

من ورک شاپ های زیادی برگزار کردم ولی هیچ وقت نهادی به من نگفته بیا و درباره امام رضا (ع) کار کن.

به هر حال به نقاشان قهوه خانه ای سفارش داده می شود.

من یک سال نامه ای نوشتم به مسئولان و گفتم فقط ابزار در اختیارم بگذارید تا تمام وقایع از صدر اسلام تا امروز را به تصویر در آورم اما جوابی داده نشد.

هنرمندان هنرهای سنتی به مضامین مذهبی علاقه دارند محمدباقر آقامیری نگارگر پیشکسوت که او نیز در سال های 66 و 67 آثاری درباره زندگی امام رضا (ع) خلق کرده است درباره ارادت نگارگران به امام رضا(ع) گفت: روایت ضامن آهو همیشه مورد توجه نگارگران بوده زیرا این روایت در ارتباط با بعدی از شخصیت امام است که نشان از مهربانی و ضعیف نوازی دارد.

این روایت سفارش دهنده بسیاری هم دارد برای همین است که هنرمندان این رشته هر کدام در سال های فعالیت خود تجربه ای از خلق چنین اثری دارند.

همین هفته گذشته یکی از هنرجویان من که تجربه کاری خوبی هم دارد یک تابلو با همین مضمون و فضاسازی های ذهنی خود انجام داد.

وی درباره ارتباط هنرمندان نگارگر و روایت هایی از زندگی امام رضا(ع) نیز بیان کرد: علتش عشق و علاقه هنرمندان به این مضامین است.

اگر عشق نباشد هنرمند می رود روی مسایل دیگری که عمدتا تجاری هستند کار می کند اما مضامینی مانند ضامن آهو یا واقعه عاشورا یک شجاعت و مظلومیت و ظلم ستیزی را در دل خود دارد و از ارزش های معنوی سرشار است که وقتی این مفاهیم با زیبایی شناسی بیامیزد و به اثر هنری تبدیل شود، هر هنرمندی را راضی و بیننده را هم جذب می کند.

آقامیری بیان کرد: موضوعات عاطفی این چنینی قلب هر انسانی را رقیق و حس بشردوستی را در او بیدار می کند.

وی در پایان با بیان اینکه هیچگونه حمایتی از هنرمندان این عرصه نمی شود نیز گفت: هیچگونه حمایت خاصی از هنرمندانی که مسایل مذهبی را به شکل نقاشی روی بوم ثبت می کنند نمی شود و فقط مدام گفته می شود لازم است هنرمندان در این مایه ها کار کنند ولی درنهایت ارگان های ذیربط حمایتی نمی کنند.

خاصیت هنر این است که مهر و محبت و فضای عاطفی ایجاد و فضای جامعه را متعادل کند که روایت های مذهبی می تواند این فضا را ایجاد کند تا در جامعه ای دور از خشونت و با مهرورزی زندگی کنیم و این وقتی اتفاق می افتد که حمایت وجود داشته باشد.


کلید واژه ها: هنرمندان - هنرمند - نقاشی - امام رضا - زندگی - امام - خانه - قهوه - استاد محمود فرشچیان - آستان قدس - تاریخ - محمود فرشچیان - شیشه - قهوه خانه ها - ایران - اسلام - آثار هنری - هایی - ایرانیان - محمد - ماندگاری - مشهد - نویسنده - مسئولان - طولانی - خلاقیت - زائران - تعزیه - معروف - میراث

آخرین اخبار سرویس:
احیای بخش «تجلی اراده ملی» در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر

برگزاری جشنواره فرهنگی و سینمایی آب در خرداد97

برگزاری نشست تخصصی کتاب های تصویری با حضور تصویرگر ایتالیایی

اعلام نامزدهای آیفیک در جشنواره سینما حقیقت

/ در سینما و تئاتر چه خبر است؟/

تسلیت مدیرعامل خانه کتاب برای درگذشت بنیانگذار انتشارات یساولی

کوتاه کردن مو با روشی عجیب و ترسناک ! + فیلم

تیپ متفاوت نیکول کیدمن در فیلم جدیدش + عکس

مردم چرا به سینما می روند؟

آنجلینا جولی دوباره در نقش شیطان صفت ظاهر می شود

از ابوبکر بغدادی غرب تا ابوبکر بغدادی شرق در جشنواره سینما حقیقت

انتشار آلبوم جدید علیرضا عصار در هفته آینده

«فاضل نظری» مدیریت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را تحویل گرفت

افتتاحیه 425 میلیون دلاری برای جنگ های ستاره ای هشتم

جواد عزتی، پول سازتر از سوپراستارها +عکس

یک توافق اولیه برای نمایش فیلم های دفاع مقدس

گریم متفاوت نیکول کیدمن در «ویرانگر» (عکس)

تصاویر/ نشست جشنواره فیلم کوتاه رسام

فقهی زاده: رشد و تعالی سازمانی را سرلوحه کاری خویش در معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار داده ام

«مردم چرا به سینما می روند؟»

فیلم سینمایی سرخپوست ساخته می شود

نمایشگاه آثار نقاشی پروین مراحمی و کریم پایور در خرم آباد آغاز به کار کرد

ساخت برنامه گفتگو محور یخچال با مدیریت جمشید مشایخی

پیام دهکردی در نمایش «تب سرد روی پیشانی داغ»

اداره کل هنرهای نمایشی به قولش عمل نکرده کرده است

"مویه های پامیر" روایتی تاریخی از شعر فارسی در افغانستان

جادوی رنگ روی شیشه را تا شب شب چله به تماشا بنشینید

مدیرکل جدید میراث فرهنگی استان لرستان معرفی شد

تشریح جزییات مراسم انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی

میانه هستی و نیستی در نمایشگاه «مغاک»

کو کتاب ایرانی؟!

فیلم های جدید را در این سینماها ببینید

رد رمان نویسنده برنده نوبل از سوی 19 ناشر

آلبوم تازه علیرضا عصار منتشر می شود+تیزر با صدای مهران مدیری

نمایشگاه «آیینه و نقش» در فلسطین افتتاح شد

«خروس نشان» ایده ای برای گفتمان

آشنایی جوانان با مفاهیم قرآن آنان را از آسیب دور می کند

گزارشی از پنجمین شب جشنواره موسیقی کلاسیک ایرانی

تشریح جزییاتی از مراسم انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی

«خروس نشان» به نمایش گذاشته می شود

تلاش تام کروز برای بازگشت به دوران طلایی با ماموریت غیر ممکن 6+عکس

مجموعه متنوع شعر شب یلدا (دسته بندی شده)

6 ترفند هیجان انگیز با اسلایم ! + فیلم

تصاویر/ اختتامیه پنجمین جشنواره پژوهشی پژوهشگاه قرآن و حدیث

گریم متفاوت بازیگر مشهور زن در یک فیلم جنایی/عکس

احیای بخش «تجلی اراده ملی» فیلم فجر

تلاش دست اندرکاران جشنواره فیلم فجر دوری از حاشیه ها است

نخستین تیزر شاید عشق نبود رونمایی شد

"بعد از این" در مولوی به صحنه می رود

تخستین تیزر «شاید عشق نبود» رونمایی شد+ ویدئو

پایان فیلمبرداری «موج کوتاه»

مجموعه انشاهای جدید درباره شب یلدا

ساخت فیلم سینمایی «سرخپوست»

فیلم سرخپوست توسط نیما جاویذدی ساخته می شود

کارگاه آموزشی مستند حیات وحش در سینما حقیقت برگزار می شود

راه یابی «تقدیر» به جشنواره چشم سوم هند

خبرهایی از تولیدات سینمایی / از «درساژ» تا «سرخپوست»

غزل شاکری بازیگر مجموعه بانوی عمارت شد

احیای بخش «تجلی اراده ملی» در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر

حذف کارگردان فیلم سینمایی آذر چگونه رقم خورد؟

نیما جاویدی با «سرخپوست » به سینما بازمی گردد

گریم متفاوت نیکول کیدمن در «ویرانگر»

رونمایی از تیزر «شاید عشق نبود» با بازی مهتاب کرامتی/فیلم

منهای ورزش/ کودک ربایی از مقابل منزل در روز روشن + فیلم

تقدیر در چشم سوم هند

توزیع فصل سوم شهرزاد از 9 بهمن

تصاویر مفهومی از تهران در یک گالری

تخستین تیزر «شاید عشق نبود» رونمایی شد

تابش: گفت وگوها منجر به ارتقای فرهنگی سینما شود

روایت دانش آموزان اردوی راهیان نور از لحظه تصادف با نیسان (فیلم)

کارگردان «اورسن ولز صحبت می کند»: برای رسیدن به سینمای مدرن باید از سینمای کلاسیک عبور کرد

امواج اینترنت و تنهایی یلدا یا `چله شو` در فرهنگ مازندرانی

سکانسی از فیلم آتش بازی

انتقادات تند حمیدرضا آذرنگ از نیکی کریمی

فعالیت دست فروشان کتاب با چراغ سبز ناشران را تایید نمی کنم

چرا طیب خان به یکباره زندانی ها شد؟

منهای ورزش/ سرقت عجیب زن هنگام خرید از فروشگاه! + فیلم

خوشنویسی هنری مهم و ارزشمند برای ترویج سنت حسنه وقف است

برگزیدگان چهارمین دوسالانه دیوارنگاری معرفی شدند

گریم متفاوت نیکول کیدمن در «ویرانگر»/عکس

امواج اینترنت و تنهایی یلدا یا چله شو در فرهنگ مازندرانی

جشنواره مطبوعات و تولیدات چند رسانه ای نباء عظیم برگزار می شود

رونمایی کتاب «یاد آنها» در بروجرد

فیلمبرداری چهارمین ساخته محمد اسماعیلی به پایان رسید

تیزر فصل سوم سریال "شهرزاد" (فیلم)

کارگاه مستند حیات وحش در تهران

دور جدید «کجشنبه ها/تهران» اجرا می شود

حضور سالار عقیلی و کیانوش رستمی در مناطق زلزله زده کرمانشاه

«داخائو» در راه است

اعلام زمان عرضه فصل سوم سریال شهرزاد+تیزر جدید

اعلام زمان عرضه فصل سوم «شهرزاد»+ ویدئو

زمان عرضه فصل سوم شهرزاد

نقد 2 کتاب در «یک ماه، یک کتاب»

احیای بخش «تجلی اراده ملی» فیلم فجر

شروع اکران های مردمی جشنواره «عمار»

ناسا حرکت جونو در درون لکه سرخ مشتری را شبیه سازی کرد ! + فیلم

چرا "طیب خان" به یکباره "زندانی ها" شد؟

آنجلینا جولی دوباره نقش منفی بازی می کند

بازدید پنجره ای وزیر بهداشت از کانکس مدرسه روستای قره بلاغ سرپل ذهاب (فیلم)

کودکی که قلبش بیرون از بدن می تپد (+فیلم)

وقتی ضامن آهو به هنر اعتبار می بخشد

وقتی ضامن آهو به هنر اعتبار می بخشد