مطالب مرتبط:
برگزاری اقامه عزای حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در بیت حجت الاسلام معراجی
زائران پیاده حضرت علی ابن موسی الرضا(ع)
تصاویر/ چهارمین روز بست نشینی حمید بقایی، علی اکبر جوانفکر، حبیب الله خراسانی در حرم حضرت عبدالعظیم (ع)
3 چیزی که انسان به واسطه آن «شفا» می یابد
آموزه های دینی موجب آرامش انسان می شود
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
شنبه، 27 آبان 1396 ساعت 21:302017-11-18سياسي

رسیدگی انسان به حساب خود در کلام حضرت علی (ع)


در حکمت 208 نهج البلاغه شش جمله وجود دارد که سه جمله از آن مستقل از یکدیگر و سه جمله مرتبط با یکدیگر است و هر کدام نکته ای را بیان می کند.

- به گزارش سایت قطره و به نقل از، امام علی(علیه السلام) فرمودند: مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ، وَمَنْ غَفَلَ عَنْهَا خَسِرَ، وَمَنْ خَافَ أَمِنَ، وَمَنِ اعْتَبَرَ أَبْصَرَ، وَمَنْ أَبْصَرَ فَهِمَ، وَمَنْ فَهِمَ عَلِمَ هر کس به حساب خود برسد سود می برد و آن کس که غافل بماند زیان می بیند.

کسی که (از خدا) بترسد ایمن می گردد و کسی که عبرت گیرد بینا می شود و آن کس که بینا گردد (حقایق را) می فهمد و آن کس که (حقایق را) بفهمد دانا می شود.

در این کلام حکیمانه شش جمله وجود دارد که سه جمله از آن مستقل از یکدیگر و سه جمله مرتبط با یکدیگر است و هر کدام نکته ای را بیان می کند، می فرماید: هر کس به حساب خود برسد سود می برد و آن کس که غافل بماند زیان می بیند.

کسی که (از خدا) بترسد ایمن می گردد و کسی که عبرت گیرد بینا می شود و آن کس که بینا گردد (حقایق را) می فهمد و آن کس که (حقایق را) بفهمد دانا می شود ؛ (مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ، وَمَنْ غَفَلَ عَنْهَا خَسِرَ، وَمَنْ خَافَ أَمِنَ، وَمَنِ اعْتَبَرَ أَبْصَرَ، وَمَنْ أَبْصَرَ فَهِمَ، وَمَنْ فَهِمَ عَلِمَ).

همیشه مسئله حسابرسی در زندگی مادی مردم وسیله ای برای پرهیز از زیان ها بوده است و وسایل مختلفی برای ثبت و ضبط حساب ها از قدیم الایام فراهم کرده اند.

در عصر و زمان ما این وسایل بسیار متنوع و پیچیده شده و دقیق ترین حساب ها را نگهداری می کند.

بررسی حساب سبب می شود که اگر انسان احساس زیان کرد به سراغ نقطه های آسیب پذیر برود و آنها را اصلاح کند تا زیان، تبدیل به سود گردد.

اصولاً تمام این جهان بر اساس حساب و نظم آمیخته با آن قرار گرفته است.

هر گاه درون بدن خود را ملاحظه کنیم در منطقه خون ما حساب دقیقی حکم فرماست، بیش از بیست فلز و شبه فلز و مواد مختلف حاصل از آن خون ما را تشکیل می دهد و به مجرد این که نظم آن به هم بخورد بیماری حاصل می شود.

به همین دلیل پزشکان اولین دستوری را که می دهند محاسبه اجزای تشکیل دهنده خون از طریق آزمایش است تا به وسیله این حسابگری جلوی بیماری را بگیرند.

آن کس که این آزمایش ها را به فراموشی بسپارد ممکن است زمانی متوجه شود که خسارت و زیان وسیعی دامن او را گرفته، در امور مادی دنیا ورشکست و در مسائل طبیعی مانند سلامتی جسم گرفتار بیماری های غیر قابل علاج شده است.

اسلام می گوید: در امور معنوی نیز باید همین گونه بلکه دقیق تر به حساب خویش رسید.

آن کس که مراقب اعمال خویش باشد و حسابرسی دقیق کند سود معنوی می برد و کسی که از آن غافل گردد گرفتار خسران و زیان در دنیا و آخرت می شود.

در حدیثی از رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) می خوانیم: لا یَکُونُ الْعَبْدُ مُؤْمِناً حَتّی یُحاسِبُ نَفْسَهُ أشَدَّ مِنْ مُحاسَبَهِ الشَّریکِ شَریکَهُ وَالسَّیِّدُ عَبْدَهُ؛ انسان فرد باایمانی نخواهد بود مگر زمانی که با دقت اعمال خود را محاسبه کند؛ دقیق تر از آنچه شریک به حساب شریک خود می رسد یا مولا به حساب بنده خویش .

حسابگری در مسائل معنوی و امور اخروی باید شدیدتر و دقیق تر باشد، زیرا غیر ما حسابگرانی هستند که حساب دقیق اعمال ما را دارند، در حالی که در امور مادی، هر کس خودش حسابگر خویش است و معمولا کسی بر او نظارتی ندارد.

قرآن مجید می گوید: (وَإِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ * کِرَاماً کَاتِبِینَ * یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ)؛ و به یقین نگاهبانانی بر شما گمارده شده، والا مقام و نویسنده (اعمال نیک و بد شما) که می دانند شما چه می کنید .

در جای دیگر می فرماید: روز قیامت خطاب به گناهکاران می شود و خداوند به آنها می گوید: (هَذَا کِتَابُنَا یَنطِقُ عَلَیْکُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا کُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ)؛ این نامه اعمال شماست که ما نوشته ایم و به حق بر ضدّ شما سخن می گوید؛ ما آنچه را انجام می دادید می نوشتیم .

در روایات اسلامی تأکید شده است که همه روز به حساب خود برسید؛ یعنی شب هنگام همان گونه که معمول بسیاری از بازرگان ها و تجار است که دفاتر خود را به خانه می برند و به حساب روز خود می رسند شما هم شب هنگام به اعمالی که در روز انجام دادید نگاهی حسابگرانه بیفکنید؛ اگر خطایی بوده توبه کنید و اگر کار خوبی بوده شکر خدا به جا آورید و آن را تکرار نمایید.

امام کاظم(علیه السلام) در حدیثی می فرماید: لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُحاسِبْ نَفْسَهُ فی کُلِّ یَوْم فَإنْ عَمِلَ خَیْراً اسْتَزادَ اللهَ مِنْهُ وَحَمِدَ اللهَ عَلَیْهِ وَإنْ عَمِلَ شَرّاً اسْتَغْفَرَ اللهَ مِنْهُ وَتابَ إلَیْهِ؛ کسی که همه روز به حساب خود نرسد از ما نیست؛ اگر کار خیری انجام داده از خداوند توفیق فزونی بطلبد و خدا را بر آن شکر بگوید و اگر کار بدی انجام داده استغفار کند و توبه نماید و به سوی خدا باز گردد .

ارباب سیر و سلوک نیز برای پیمودن مسیر قرب خدا از نخستین توصیه هایی که به رهروان این راه می کنند مراقبت اعمال و سپس محاسبه آن است، چرا که بدون آن، پیمودن این راه پر خوف و خطر امکان پذیر نیست.

سپس امام(علیه السلام) در سومین جمله از این گفتار حکیمانه به این مسأله اشاره می کند که اگر کسی خواهان امنیت و آرامش است باید خائف باشد؛ همیشه خوف سپری است در برابر حوادث خطرناک و راز این که خداوند آن را در وجود انسان قرار داده، این است که اگر ترسی در کار نباشد خیلی زود انسان خود را به پرتگاه ها می افکند و در چنگال حوادث سخت گرفتار می سازد و به مرگ زودرس مبتلا می شود.

البته اگر این خوف در حد اعتدال باشد به یقین سپری در برابر بلاهاست و اگر به افراط بینجامد انسان را از تلاش و کوشش باز می دارد و به محرومیت منجر می شود و اگر به تفریط گراید و از موجودات خطرناک نترسد گرفتار انواع حوادث مرگبار خواهد شد.

شک نیست که خوف در کلام امام(علیه السلام) اشاره به خوف از خدا یعنی خوف از عدالت و مجازات های عادلانه اوست.

کسانی که دارای چنین خوفی باشند از عذاب الهی در دنیا و آخرت در امانند و به عکس آنها که تنها به رحمت او امیدوار گردند و اثری از خوف در وجود آنها نباشد آلوده انواع گناهان شده و گرفتار مجازات خداوند در این سرا و آن سرا می شوند.

به همین دلیل در تعلیمات دینی ما کراراً آمده است که انسان باایمان باید با دو بال خوف و رجا پرواز کند.

امام صادق(علیه السلام) از وصایای لقمان حکیم جمله ای را نقل می کند و می فرماید: در وصایای لقمان مسائل شگفت آوری بود.

از همه شگفت آورتر این که به فرزندش چنین گفت: خَفِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ خیفَهً لَوْ جِئْتَهُ بِبِرِّ الثَّقَلَیْنِ لَعَذَّبَکَ وَأرْجُ اللهَ رَجاءً لَوْ جِئْتَهُ بِذُنُوبِ الثَّقَلَیْنِ لَرَحِمَکَ؛ آن گونه از خداوند عزوجل ترسان باش که اگر تمام اعمال نیک جن و انس را به جا آوری احتمال ده که تو را (به سبب بعضی از اعمالت) عذاب می کند و آنچنان به خداوند امیدوار باش که اگر گناه انس و جن را انجام داده باشی ممکن است مشمول رحمت او واقع شوی .

سپس امام صادق(علیه السلام) افزود: پدرم چنین می فرمود: إنّه لَیْسَ مِنْ عَبْد مُؤْمِن إلاّ وَفی قَلْبِهِ نُورانِ: نُورُ خیفَه وَنُورُ رَجاء لَوْ وُزِنَ هذا لَمْ یَزِدْ عَلی هذا وَلَوْ وُزِنَ هذا لَمْ یَزِدْ هذا؛ در قلب هر فرد با ایمانی دو نور هست: نور خوف و نور رجا، اگر این را وزن کنند چیزی اضافه بر آن نیست و اگر آن را وزن کنند چیزی اضافه بر این نخواهد بود .

البته منظور این نیست که واقعاً همه گناهان را انجام می دهند و با همان حالت از دنیا می روند؛ بلکه مقصود این است که امیدوار باشند سرانجام توبه می کنند و در مقام اصلاح بر می آیند و سپس از دنیا می روند.

در روایت دیگری در همان باب از امام صادق(علیه السلام) می خوانیم که راوی عرض می کند: جمعی از دوستان شما هستند که خود را آلوده گناهان می کنند و می گویند: امید (به رحمت خدا و محبت اهل بیت) داریم، امام فرمود: کَذَبُوا لَیْسُوا لَنا بِمُوال؛ آنها دروغ می گویند از دوستان ما نیستند .

سپس افزود: اُولئِکَ قَوْمٌ تَرَجَّحَتْ بِهِمِ الاْمانِیُّ مَنْ رَجا شَیْئاً عَمِلَ لَهُ وَمَنْ خافَ مِنْ شَیْء هَرَبَ مِنْهُ؛ آنها کسانی هستند که در چنگال آرزوها گرفتار شده اند (زیرا) کسی که امید به چیزی داشته باشد برای آن عمل می کند و کسی که از چیزی بترسد از آن می گریزد .

آن گاه امام در سه جمله اخیر از کلام نورانی خود به این نکته اشاره می کند که اگر انسان با چشم عبرت به اطراف خود بنگرد به حقایق این عالم آشنا می شود، سپس به تحلیل آن حقایق می پردازد و اسباب و نتایج آن را درک می کند و کسی که به اسباب و نتایج آن حقایق آشنا می گردد عالم می شود؛ یعنی راه را به سوی مقصد پیدا می کند.

در واقع پیوند ناگسستنی میان سه موضوع هست: چشم عبرت داشتن، تحلیل حوادث کردن و عالم و آگاه شدن.

منظور از عبرت گرفتن این است که انسان حادثه ای را که می بیند نخست به مقدماتی که آن را تشکیل داده و آثاری که بر آن مترتب می شود توجه کند سپس مشابه آن را در زندگی خود در نظر بگیرد که این مایه ابصار و بصیرت است و هنگامی که از آن قاعده ای کلی برای خود و دیگران بسازد، این فهم واقعی حادثه است که به صورت علمی قابل قبول در روح و جان انسان جایگزین می شود.

در ذیل حکمت پنجم بحث قابل ملاحظه ای درباره عبرت و تفکّر آورده ایم.

منبع: باشگاه خبرنگاران انتهای پیام/
کلید واژه ها: زیان - بیماری - آزمایش - وسایل - انسان - پزشکان - زندگی - طبیعی - خسارت - اصلاح - همیشه - احساس - اولین - اسلام - گزارش - منطقه - مجرد - قدیم - جهان - مردم - امام

آخرین اخبار سرویس:
اجازه تکرار نمایش هایی شبیه حوادث خیابان پاسداران را به آشوبگران نخواهیم داد

کنایه محسن رضایی به احمدی نژاد

عکسی ویژه از رهبر معظم انقلاب در آخرین شب عزاداری فاطمیه + عکس

نماینده اسبق ارتش در مجلس درگذشت

آخرین شب عزاداری ایام فاطمیه با حضور مقام معظم رهبری

یک شخصیّت فرهنگی هم هست که هر وقت توانسته به انقلاب نیش زده؛ شما رفتارتان با این دو نفر چه جور است؟

نسخه طلایی امام محمدباقر (ع) برای درمان ناباروری

احمد عبدالملکی، امیر ملکی، محمدجواد زاهدی مازندرانی، اسماعیل علی اکبری مصرف رسانه ای و ترس از جرم در شهر تهران

طاها عشایری ,الهام عباسی ,محمد مهدی زاده اردکانی ,سجاد حاجی حسینلو‎ ‎ تحلیل جامعه شناختی رابطه بین مؤلفه های سرمایه اجتماعی با پیشگیری از جرم

سید ابراهیم مرتضوی، اصغر طهماسبی بلداجی، لیلا قنبری بررسی چرایی مرجعیت خداوند در ضمایر متکلم مع الغیر قرآن

نسیبه علمایی بررسی مشاهده و رؤیت خداوند در قرآن کریم و عهدین

عبدالرضا فرجی راد، سید مصطفی هاشمی عوامل مؤثر در ایجاد بی ثباتی سیاسی و امنیتی منطقه خلیج فارس

سیدحسن آذری، مهدی منتظرقائم ظرفیت ها و چالش های ژانر گفتگوی تلویزیونی در سازمان صداوسیما

نقش کشک بادمجان در باخت پرسپولیس مقابل السد

امیر حسین یاوری بافقی‎ ‎ تبیین دیدگاه نخبگان اجرایی و علمی درخصوص ماهیت امنیت عمومی

مراتب مهجوریت قرآن/ وقتی همه عالم برای معلم قرآن استغفار می کند

احمد عربشاهی کریزی بررسی عدالت در قرآن کریم در سه محور

واکنش های شدید به اظهارات تأسف آور "لیلا حاتمی" /تصاویر

انتقاد نماینده مجلس از سریال های تاریخی تلویزیون

حسین دهشیار ترامپ و محوریت توانمندی های اقتصادی و نظامی در قلمرو سیاست خارجی

پوریا عسکری، یلدا خسروی ضرورت و بایسته های مطالعات صلح از دیدگاه حقوق بین الملل

وقتی جلسه خانوادگی قرآن در سطح یک شهر گسترش یافت

عکس/جشنواره آیینی اقلیت قومی"دونگ" در جنوب چین

ذکری که از مال دنیا بی نیاز و درهای بهشت را به رویتان باز می کند

علی سلطانی ,حاجیه رجبی فرجاد ,محمدجواد کاملی‎ ‎ تأثیر ویژگی های رهبری خدمتگزار در مدیران و فرماندهان بر توانمندسازی کارکنان نیروی انتظامی

تصاویر/ تشییع شهدای خیابان پاسداران

فاطمه شریف زاده یزدی، محمد جنتی فر اشارات قرآنی(تضمین و تلمیح) در صحیفه سجادیه

تصاویر/ تشییع شهدای آشوب خیابان پاسداران

رتبه های برتر دو خوزستانی در مسابقات قرآنی دارالقرآن امام علی(ع)

واکنش کدخدایی به درخواست احمدی نژاد از رهبر انقلاب

لذت عشق تو را جز عاشق محزون، نداند

محسن اسلامی، محمد داوند، حجت داوند بحران نظریّه پردازی در روابط بین الملل؛ بستری مساعد برای اندیشه ورزی اسلامی

تفاوت دیدگاه امام خمینی و حوزه علمیه

آیت الله موسوی اردبیلی: (مردم) توقع ندارند ببینند ما مبلّغ خودمان هستیم، اسلام را وسیله کرده ایم تا امور خودمان را پی بگیریم

امام خمینی(س): به زعم بعض افراد، روحانیت زمانی قابل احترام و تکریم بود که حماقت از سراپای وجودش ببارد

علیرضا بخشی زاده، اسداله کردناییج، سید حمید خداداد حسینی، پرویز احمدی تأثیر نگرش نسبت به تبلیغات تلویزیونی بر وفاداری مشتریان به مجتمع های تجاری

دبیرکل جنبش امت لبنان با رییس اتحادیه علمای اقلیم کردستان دیدار کرد

بیانیه دراویش گنابادی در محکومیت جنایت پاسداران

یک سخنرانی به هم بخورد جنجال بپا می کنند بهترین جوانان شهید شوند سانسور می کنند

زمان عذرخواهی و استعفا فرا نرسیده است؟

درخواست یارانه ای از افرادی که چهار خودروی شاسی بلند و ویلا دارند

می خواهند قاسم سلیمانی به ایران بازگردد

نظر یکسان روحانی و اصلاح طلبان درباره وظایف یک شهردار

انتقاد تند محمدعلی رامین از نامه احمدی نژاد به رهبری

لاریجانی از ناجا و بسیج به جهت درایت در حادثه خیابان پاسداران تقدیر کرد

اغتشاشگران خیابان پاسداران تهران ریشه در خارج از کشور دارند

خواننده ر پ مشهور ایران دستگیر شد + عکس و جزییات

ابوذر توحیدی فر صفات خبریه از دیدگاه شیخ تقی الدین ابراهیم کفعمی(ره) با تکیه بر آیات و روایات

نشست خبری دهمین نمایشگاه بزرگ کتاب در یزد

خواننده رپ مشهور ایران بازداشت شد + عکس و جزییات

کارگاه « تربیت مربی کودک و نوجوان» در حوزه خراسان شمالی برگزار شد

«حدیث سرو»؛ مجموعه ای مشتمل بر مباحث اخلاقی و عرفانی

تشییع 25 شهید گمنام دفاع مقدس در هرمزگان

واکنش بهنوش بختیاری به اتفاقات خیابان پاسداران

بازیگر زن مشهور دختر دار شد/عکس

تمدن زورگویی غربی زاییده انسان شناسی تک بعدی است

مجلس هلند کشتار ارامنه را «نسل کشی» خواند

رحمت حاجی مینه تأملاتی غیرغربی بر نظریه های روابط بین الملل

در آخرین شب عزاداری حضرت فاطمه زهرا (س) در حضور رهبر انقلاب چه گذشت؟

موفقیت حکومت با مشارکت و حمایت مردم حاصل می شود

علوم انسانی اسلامی؛ ادعا یا واقعیت

وحید خاشعی، سیدمهدی میرحاجی درآمدی بر مخاطب شناسی تلویزیون با روش فراترکیب پژوهش های دانشگاهی

پنجمین شب عزاداری فاطمیه در حضور رهبر انقلاب

ناصرالدین شاه؛ سانسورچی بزرگ

عکس / آخرین شب عزاداری فاطمیه 1439 در حسینیه امام خمینی

آخرین شب مراسم عزاداری حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در حسینیه امام خمینی

نماهنگ | پنجمین شب مراسم عزاداری فاطمیه 1439

پنجمین شب عزاداری فاطمیه 1439 در حسینیه امام خمینی

عکس / پنجمین شب عزاداری فاطمیه 1439 در حسینیه امام خمینی

پنجمین شب مراسم عزاداری حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در حسینیه امام خمینی

با انجام این کار خدا گناهان گذشته ی شما را می بخشد

خط حزب الله 122 | پرچمی که برافراشته ماند

علیرضا باقری ,محمد صالحی‎ ‎ تأثیر یادگیری سازمانی بر چابکی سازمانی در فرماندهی انتظامی

اعطای هرگونه تسهیلات به مقامات ممنوع شد

درخواست یک تشکل دانشجویی علوم پزشکی زابل

ممنوعیت افزایش حقوق مقامات در سال 97 / قضات و اعضای هیات علمی مستثنی شدند

فروش مال غیر چه مجازاتی درپی خواهد داشت؟

پنجمین شب عزاداری فاطمیه در حضور رهبری

انکار باور صادق موجه در کشف معرفت های دینی؛ آسیب جدی به نظام اسلامی

در راه قله عدالت

نماهنگ | در راه قله عدالت

علی اکبر خاصه؛ سعید صادقی؛ ابراهیم عزتی؛ سعید غفاری ‏ بررسی جایگاه مطالعات قرآنی در تولید علم جهانی با استفاده از فنون علم سنجی

مجلس یک هفته تعطیل شد

جانبازان و ایثارگران؛ پشتوانه بزرگ انقلاب و نظام اسلامی

به جای مُسکن ها

ضرورت حمایت از مادران باردار در مناطق حاشیه نشین

اراده مشترک شهرداری و دولت برای توانمندسازی بافت حاشیه نشین

تصاویر/ اولین یادواره ملی شهدای اهل زند

حضور وزیر جوان ارتباطات فرصتی است برای کسب وکارهای نوپا

انهدام 2 شرکت هرمی

نشست مجلس و شورای نگهبان برای نهایی کردن مصادیق رجل سیاسی

اختتامیه دومین دوره طرح ملی «دانشجو معلم قرآن» در مشهد

یازدهمین دوره مسابقات قرآن دارالقرآن امام علی(ع) / 3

شورای امنیت روز جمعه به رای گیری طرح کویت و سوئد درباره غوطه شرقی می پردازد

تصویب بودجه سال آینده شهرداری یزد

شورای امنیت روز جمعه به رای گیری طرح کویت و سوئد درباره غوطه شرقی می پردازد

خواننده مشهور رپ بازداشت شد

دشمنان گام به گام در حال عقب نشینی هستند

مهدی ذوالفقاری، ایمان خسروی تحرک بخشی به دیپلماسی دفاعی در پرتو فرصت ها و تهدیدات برنامه اقدام سازمان ملل و تاثیر آن بر ‏امنیت نظامی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نماهنگ/ «گل نرگس آبروی دو عالم» در مدح امام زمان (عج)

رسیدگی انسان به حساب خود در کلام حضرت علی (ع)

رسیدگی انسان به حساب خود در کلام حضرت علی (ع)