مطالب مرتبط:
آموزش کلام وحی در سیره نبوی/ «حمل قرآن»؛ تعبیر عصر پیامبر(ص) برای حفظ آیات
تعطیلی سینماهای فارس از عصر امروز
استخدام حسابدار جهت شیفت صبح و عصر در شیراز
مولانا از حیث احاطه بر فلسفه و عرفان نظری، طلایه دار عصر خود است
با حضور تنی چند از شخصیت های سیاسی سومین کنگره و مجمع عمومی حزب مردمی اصلاحات عصر امروز برگزار شد
5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 26 آبان 1396 ساعت 08:252017-11-17دانش

نگاهی به معماری مساجد و ابنیه در عصر پیامبر(ص)


عباسعلی تفضلی، استاد پیشکسوت تاریخ و تمدن اسلامی با اشاره به سیر تحول معماری مساجد در ایران به توضیح مؤلفه های هر دوره پرداخت و درباره روند شکل گیری منبر، - مناره و .

توضیح داد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازخبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)" از خراسان رضوی، عباس علی تفضلی، استاد پیشکسوت تاریخ و تمدن اسلامی است که پایه های ابتدایی دانشیاری را در دانشگاه تهران گذرانده است؛ پس از بازنشستگی به مشهد می آید و با وجود عدم تمایل به تدریس، به درخواست دانشگاه آزاد مشهد در دانشکده الهیات و معارف اسلامی این دانشگاه مشغول به تدریس می شود.

تفضلی به مدت 10 سال به عنوان عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد مشغول خدمت به جامعه علمی می شود و در این مدت رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی و تاریخ تمدن را راه اندازی می کند.

تفضلی سپس مسئولیت ریاست دانشکده الهیات را می پذیرد، اما به دلیل علاقه وافر به پژوهش از این سمت استعفا می دهد.

مجددا از وی درخواست می شود که مدیریت گروه تاریخ و تمدن اسلامی را بپذیرد.

وی پس از مدتی موفق می شود مقطع کارشناسی ارشد و دکتری این رشته را نیز راه اندازی کند.

حدود 500 دانشجوی فارغ التحصیل کارشناسی ارشد و دکتری از ابتدای تدریس تاکنون افتخار شاگردی ایشان را داشته اند.

وی تا پایه 26 دانشیاری را طی کرده و سابقه معاونت آیت الله شهید محمد مفتح در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران و تدریس در دانشگاه های مختلف را در کارنامه خود دارد.

این استاد پیشکسوت علاوه بر چندین مقاله در رابطه با موضوع معماری اسلامی، که در نشریات معتبر دانشگاهی به چاپ رسیده است، کتاب های تاریخ هنر و معماری اسلامی تا دوره مغول ، تاریخ هنر و معماری اسلامی از دوران مغول تا پایان قاجار و ترجمه کتاب فنون الشرق الاوسط نوشته نعمت اسماعیل علام با عنوان هنرهای خاورمیانه در دوران اسلامی که به چاپ دوم نیز رسیده، از دیگر آثار این استاد است.

تفضلی کتاب دیگری با عنوان سرچشمه های معماری اسلامی ایران نیز نوشته و هم اکنون قصد چاپ آن را دارد.

این پژوهشگر تاریخ معماری در نشستی که در دفتر تحریریه خبرگزاری ایکنا خراسان رضوی برگزار شد، به تشریح سیر تحول معماری مساجد در ایران پرداخت و ابتدا با تبیین معنای واژه مسجد، بیان کرد: درباره واژه مسجد دو نظر وجود دارد؛ برخی می گویند واژه مسجد از مزگت واژه ای ایرانی به معنای عبادتگاه گرفته شده و پس از ورود به زبان عربی به صورت مزجت، سپس مزجد و مسجد درآمده است و عده ای نیز معتقدند که مسجد از سَجَدَ گرفته شده و به معنای محل سجده است.

سفر پیامبر(ص) به شام و دیدن کلیسا و صومعه، دلیل مستطیلی شکل بودن زمین مسجدوی با بیان این مطلب که عبادتگاه مخصوص دین اسلام نبوده است، ادامه داد: پیامبر(ص) پس از مهاجرت به مدینه و ابلاغ قانون اساسی، محلی را برای زندگی خودشان انتخاب کردند و مسجد را در کنار آن بنا کردند؛ مسجد پس از کارکردهای عبادی و قرآنی، جنبه حکومتی نیز پیدا کرد و نقطه آغازی برای تلفیق دین و سیاست شد؛ از آنجاکه پیامبر(ص) در سفرهایشان به شام، کلیسا و صومعه ها را دیده بودند که بیشتر مستطیل شکل بودند، زمین مسجد را نیز به صورت مستطیل شکل در نظر گرفتند که البته به لحاظ مهندسی ساختمان نیز، مستطیل بهترین نقشه است.

این پژوهشگر تاریخ معماری با بیان اینکه مسجد در ابتدا محلی برای اقامه مناسک عبادی و سپس قرائت قرآن و پاسخگویی به مسائل قرآنی بوده است، در رابطه با سایر کارکردهای مسجد، اظهار کرد: مسجد کارکردهای دیگری از جمله اجتماع مسلمانان، برگزاری شورای مسلمانان و شورای جنگ، اسکان مهاجران در محلی به نام صفه که ما به آن ایوان می گوییم، مداوای مجروحان جنگی و برگزاری مراسم شادی و ازدواج؛ بنابراین مسجد در صدر اسلام کاربردهای مختلفی در جامعه داشته است.

برگزاری اولین نماز جماعت و جمعه در قبا وی همچنین افزود: البته اولین نماز جماعت در مسیر مهاجرت پیامبر(ص) و مسلمانان به یثرب در محلی به نام قبا و همین طور اولین نماز جمعه مسلمانان در منطقه ای بین قبا و یثرب که محل زندگی طایفه بنی نجار بود برگزار شد.

سیر تحول معماری مساجد در ایرانتفضلی به تشریح سیر تحول معماری مساجد در ایران پرداخت و با بیان اینکه مساجد در ایران ابتدا به صورت یک ایوانی و سپس به صورت چهارطاقی بنا می شده است، ادامه داد: سبک چهار طاقی به صورت یک چهارضلعی است که سه طرف آن باز می گذاشتند و یک طرف را که سمت قبله بود مسدود می کردند.

وی با اشاره به دوره های سوم و چهارم معماری مساجد، افزود: پس از مرحله چهار طاقی، معماری مساجد در سومین مرحله معماری به صورت تلفیقی از سبک یک ایوانی و چهار طاقی ساخته می شد؛ مساجد در دوره های بعدی نیز به صورت دو ایوانی بنا می شده است که در این سبک یک ایوان رو به قبله و دیگری رو به روی آن ساخته می شد.

خراسان؛ مرکز سبک معماری مساجد دو ایوانیتفضلی با بیان اینکه خراسان مرکز سبک معماری مساجد دو ایوانی است، اضافه کرد: اکنون مساجدی در شهرستان های تربت حیدریه روستای زوزن، نیشابور، سبزوار، گناباد، بجستان، منطقه فریود استان سمنان و بهترین مسجد در این سبک در گناباد وجود دارد.

این استاد پیشکسوت دانشگاه با اشاره به آخرین سبک معماری یعنی چهارایوانی و علت شکل گیری این سبک، اظهار کرد: آخرین و چهارمین سبک معماری مساجد در ایران سبک چهار ایوانی است؛ این طرح ابتدا توسط خواجه نظام الملک طوسی برای مدارس نظامیه مورد استفاده قرار گرفت.

وی در همین موضوع اضافه کرد: از آنجاکه زمان خواجه نظام الملک دوران حکومت اهل سنت بود، او برای اینکه چهار گروه حنبلی، مالکی، حنفی و شافعی که از فرقه های اهل سنت هستند در برگزاری حلقه درس با یکدیگر اختلاف پیدا نکنند، چهار ایوان ساخت تا اعضای هر فرقه حلقه درس مخصوص به خود را در یک ایوان مدرسه داشته باشند.

علت شکل گیری منبرتفضلی در بخش دیگری از سخنانش به توضیح روند شکل گیری منبر در مسجد پرداخت و بیان کرد: پیامبر(ص) در زمان سخن گفتن برای مردم به تنه ای که از درختی باقی مانده بود یا جاسازی شده بود تکیه می دادند؛ بعدها یکی از انصار که کرسی سه پله ای کشیشان را در شام دیده بود، منبری سه پله ای برای پیامبر(ص) ساخت که هم اکنون زیر منبر فعلی مسجد پیامبر(ص) قرار دارد.

وی درباره علت به وجود آمدن مناره نیز، اظهار کرد: مساجد ابتدا مناره نداشتند چون پیامبر(ص) نمی خواستند مسیحیان و یهودیان به ایشان خرده بگیرند که مناره را از آن ها گرفته اند اما وقتی به بلال دستور می دهند اذان بگوید، عده ای به علت اینکه صدای اذان به آن ها نمی رسید و دیر به نماز می رسیدند، پیشنهاد شد که بلال روی پشت بام یکی از خانه های مجاور مسجد اذان بگوید؛ بعدها مسلمانان در بلاد مفتوحه، برج یا مناره جدایی برای اذان گفتن در نزدیکی مساجد ساختند.

گود کردن دیوار یا نشانه گذاری و ایجاد محراب در مسجدوی با اشاره به بنای محراب در مساجد، بیان کرد: در ابتدا برای مشخص کردن جهت قبله، قسمتی در دیوار را گود می کردند یا نشانه می گذاشتند که بعدها به صورت محراب درآمد.

مناره ریشه ایرانی دارداستاد پیشکسوت تاریخ معماری درباره پیشینه بنای مناره و اینکه چنین بنایی ریشه ایرانی دارد، تصریح کرد: در ایران برای اینکه مسافران راه را گم نکنند و بتوانند پیش از رسیدن به سکونت گاه بین راهی، تعیین مسافت کنند و خود را به مسجد که محل اقامت بود برسانند، مناره هایی بنا می شدند که در قسمت بالایی آن ها فانوسی برای راهنمایی مسافران نصب شده بود.

وی همچنین اضافه کرد: در ایران ابتدا مناره ها به دلیل اینکه برخی آن را مخالف سنت زمان پیامبر(ص) می دانستند و می گفتند این مناره ها از آتشکده های ساسانی گرفته شده، جدا از ساختمان مساجد ساخته می شد و بعدها در زمان آل بویه به مسجد متصل شد.

تفضلی در بیان تفاوت بین مناره و گلدسته، افزود: مناره و گلدسته شبیه هم هستند و هر دو در زمان حاضر به عنوان مأذنه محل پخش اذان استفاده می شوند اما تفاوتشان در این است که مناره ریشه در کف زمین مسجد دارد و گلدسته از بالای بام مسجد بنا می شود.


کلید واژه ها: اسلامی - معماری اسلامی - دانشگاه - معماری - تاریخ - معماری مساجد - کارشناسی ارشد - دانشگاه تهران - خراسان رضوی - پیشکسوت - ایران - مسجد - دانشگاه فردوسی مشهد - برگزار - خبرگزاری - مساجد - دانشگاه فردوسی - خراسان - مشهد - کتاب - فارغ التحصیل - دانشگاه آزاد - دکتری - تهران - بین المللی - بازنشستگی - خاورمیانه - هیئت علمی - علمی - رشته

آخرین اخبار سرویس:
تصاویر/ سلسله نشست های علمی-پژوهشی نمایشگاه دستاوردهای مراکز پژوهشی حوزوی

رعایت اصول اخلاقی گزینه ای مهم در عرصه پژوهش است

موسسات کنکور در برابر حذف آزمون سراسری مقاومت می کنند

رشد گیاهان در تاریکی برای اولین بار ممکن شد

پژوهشگران برتر دانشکده فنی و مهندسی گلپایگان تجلیل شدند

پژوهشگران برتر دانشکده فنی و مهندسی گلپایگان تجلیل شدند

درختان به تیر چراغ برق تبدیل خواهند شد

رونمایی اولین ویژه نامه علمی تخصصی دانشگاه جامع علمی کاربردی کیش

جزییات نقل و انتقالات و میهمانی در دانشگاه آزاد اسلامی

سرپرست مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد عنوان کرد؛ پول علت مقاومت در برابر حذف کنکور

پدیده دیرزیستی در انتظار درختان بومی خوزستان

اگر کودک شما در درس ریاضیات ضعیف است نگران نباشید، شاید او باهوش باشد

دو طرح فناورانه از دو برادر

شرایط انتقالی پذیرفته شدگان فارغ التحصیل دبیرستان های سازمان سما

گزارش تصویری؛ دو طرح فناورانه از دو برادر

آغاز ثبت درخواست نقل و انتقال در واحد های دانشگاه آزاد

گردش مالی موسسات کنکور باعث مقاومت در برابر حذف کنکور

آغاز ثبت درخواست برای نقل و انتقال در واحد های دانشگاه آزاد

شرایط انتقال یا میهمانی دانشجویان سایر دانشگاه ها به دانشگاه آزاد اسلامی

آغاز ثبت نام دانشجویی عتبات عالیات

شرکت 420 هزار نفر در کنکور ارشد 97/ فرداشب آخرین مهلت ثبت نام

گردش مالی موسسات کنکور باعث مقاومت در برابر حذف کنکور

گردش مالی موسسات کنکور باعث مقاومت در برابر حذف کنکور

طراحی بی نظیر لاستیک های مریخ نورد ناسا در آینده!

ابلاغ یک قانون توسط روحانی

جزییات برگزاری آزمون استخدامی دانشگاه های علوم پزشکی/ توزیع کارت آزمون از سه شنبه

گردش مالی موسسات کنکور باعث مقاومت در برابر حذف کنکور می شود

شاخص­ های علم، فناوری و نوآوری بررسی شد

گردش مالی موسسات کنکور باعث مقاومت در برابر حذف کنکور

فرزند عضو هیات علمی واحد بندرعباس مقام اول مسابقات قایقرانی استان هرمزگان را کسب کرد.

افتتاح CCU و مرکز آموزش مهارت های بالینی دانشکده پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود

برنامه های پژوهشی واحد علوم و تحقیقات برای ایجاد دانشگاه ارزش آفرین و خودکفا اعلام شد

ردپای "فکت" در تبریز

فرصت انتخاب رشته در تکمیل ظرفیت دستیاری پزشکی آغاز شد

مهلت ارسال مقاله به سومین همایش ملی تبیین حقوق شهروندی تمدید شد

مهلت ارسال مقاله به سومین همایش ملی تبیین حقوق شهروندی تمدید شد

آغاز فرآیند ارزشیابی اساتید دانشگاه الزهرا(س)

تقدیر 30 بسیج دانشجویی از ولایتی

وزیر علوم: دانشجوی ستاره دار سیاسی نداریم

درخواست اصلاح اساسنامه جدید دانشگاه علمی کاربردی

اساسنامه جدید دانشگاه علمی کاربردی برخلاف انتظارات بخش خصوصی است

سالیانه 24 هزار نفر به دوره دکتری وارد می شوند

ولایت:جایگاه ایران به عنوان قدرت اول منطقه روزبه روز بیشتر تثبیت می شود

برگزاری سومین نشست تخصصی گروه های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی اراک

تفاهم نامه صندوق رفاه و پژوهشگاه تربیت بدنی وزارت علوم برای توسعه اتاق های تندرستی خوابگاه ها

تخلف مدیران دانشگاه آزاد در دوره های گذشته پیگیری قضایی می شود

مشکل اکثر دانشجویان ستاره دار نقص در پرونده است

کمپین مطالبات دکتری وزارت علوم بیانیه صادر کرد

جشن فارغ التحصیلی دانشجویان در مشگین شهر

معاون وزیر علوم: توسعه تحصیلات تکمیلی باید کنترل شده باشد

تکمیل گزارش حسابرسی دانشگاه آزاد تا پایان سال جاری

آخرین مهلت ثبت نام در آزمون ارشد

بیانیه «کمپین مطالبات دکتری وزارت علوم» به مناسبت روز پژوهش

مسئولان به پژوهش اعتقاد داشته باشند

حضور قاری بین المللی در کارگاه صداسازی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

دانشگاه آزاد یادگار امام شهرری مرجعی برای حل مشکلات ترافیکی + مصاحبه

برگزاری مسابقات سازه های ماکارونی دانش آموزان در گنبدکاووس

تمدید مهلت ثبت نام آزمون کارشناسی ارشد سال 97

تجلیل از خیر دانشگاه ساز

آکادمی اسلامی در ازبکستان تاسیس می شود

رویکرد غالب تلویزیون مهندسی فرهنگی است؛ گزارشی از بررسی کتاب «پساتلویزیون در ایران»

دانش اولیه عمیق، لازمه ی تحقیقات و کارهای فناورانه است

اتحاد حوزه و دانشگاه باید در عرصه عمل دیده شود

دانشگاه آزاد یادگار امام (ره) شهرری به مرجعی برای حل معظل ترافیک می شود

امشب ایرانی هاایستگاه فضایی بین المللی را با چشم غیرمسلح می بینند

نمایشگاه دستاوردهای صنعت هسته ای کشور در نجف آباد گشایش یافت

افزایش بیش از 13 درصدی اعتبارات آموزش عالی در بودجه 97

دوره آموزشی نگارش پروپوزال توسط دانشگاه کلن آلمان در ایران برگزار خواهد شد

انتصاب معاون دانشگاه و ریس مجتمع فرهنگی و اموزشی سما بوشهر

آغاز ثبت نام سومین المپیاد دانش آموزی سلول های بنیادی و پزشکی بازساختی

مراسم بزرگداشت روز پژوهش

روشی برای رشد گیاهان در تاریکی ابداع شد

ساخت دستگاه ضد جلبک توسط دانشجویان دانشگاه آزاد

شریعتی نیاسر: اشکال آموزش عالی کشور تخصصی نبودن کار دانشگاه هاست

نمایشگاه دستاوردهای صنعت هسته ای کشور در دانشگاه آزاد نجف آباد افتتاح شد

ولایتی دبیر و اعضای کمیسیون دائمی هیات امنای دانشگاه آزاد را منصوب کرد

اعطای مدرک تخصصی به حافظان قرآن استان فارس/ موفقیت 26 نفر

کشف روشی برای رشد گیاهان در تاریکی

رشد سه برابری تولید علم داریم/تخصیص بودجه به فعالیت های بین المللی علوم انسانی

صنعت هسته ای در نجف آباد + فیلم

کارگاه خبرنگاری ویژه دانشجویان برگزار شد

ناسا: خطربزرگ امشب زمین را تهدید می کند

نرم افزار تشخیص چهره توسط پارک علم و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی تولید شد

ایرجی کجوری: 100 هزار دانشجو امسال از سراسر کشور به اردوی راهیان نور اعزام می شوند

دعوت از پژوهشگران و نویسندگان جهت همکاری در بیست و چهارمین فصلنامه «فرهنگ گلستان»

وزیر علوم: دانشجوی ستاره دار سیاسی نداریم

باند قدرت و ثروت در برابر تغییر فضای حاکم بر دانشگاه آزاد مقاومت می کند

افزایش بیش از 13 درصدی اعتبارات آموزش عالی در بودجه 97

اساتید دانشگاه کاشان زیر ذره بین کیفیت سنجی

اعضای هیئت امنای دانشگاه آزاد اسلامی منصوب شدند

بیانیه «کمپین مطالبات دکتری وزارت علوم» به مناسبت روز پژوهش

اشتغال به تحصیل حدود 100 هزار دانشجو در دوره های دکتری

گزارش حسابرسی دانشگاه آزاد تا پایان سال اعلام می شود

دولت مصمم به ادامه طرح تحول سلامت است

رشد گیاهان در تاریکی امکان پذیر شد

امریکایی ها در برجام بمانند یا بروند ضرر خواهند کرد

انتصاب رییس، دبیر و اعضای کمیسیون دائمی هیات امنای دانشگاه آزاد

عامل مقاومت موسسات در برابر حذف کنکور چیست؟

فردا، آخرین مهلت ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد 97

برگزاری همایش پیشگیری از اعتیاد در سنندج

نگاهی به معماری مساجد و ابنیه در عصر پیامبر(ص)

نگاهی به معماری مساجد و ابنیه در عصر پیامبر(ص)